Tommy tự điều chỉnh để thích nghi với việc bị mù trong khi người lớn tìm cách giúp đỡ cậu

Tommy lửng lơ một tuần giữa sự sống và cái chết. Cuối tuần đó được đánh dấu bằng những lời này của Molly; kiểu nói của cô khác xa chất giọng tự tin vang vang thường ngày: “Kỳ cục nhỉ, Anna? Thằng bé đã lửng lơ giữa sự sống và cái chết. Bây giờ thì nó sẽ sống. Có vẻ điều đó là tất nhiên. Nhưng nếu như thằng bé có chết đi nữa thì tớ nghĩ chúng ta cũng sẽ cảm thấy đó là điều không thể tránh khỏi chăng?” Suốt một tuần, hai người phụ nữ đã ngồi bên giường của Tommy trong bệnh viện; chờ chực ở phòng bên trong khi các bác sĩ hội chẩn, đánh giá, phẫu thuật; quay trở về nhà Anna để chăm sóc Janet; nhận thư từ hỏi han và đón tiếp người đến thăm; và đem hết sức lực ra để đối phó với một Richard đang công khai lên án cả hai. Trong suốt tuần này, khi thời gian ngừng lại, cảm xúc ngừng lại (họ hỏi lẫn nhau và hỏi chính mình tại sao họ chẳng cảm thấy gì ngoài sự tê liệt và ngong ngóng chờ đợi, mặc dù tất nhiên phản ứng này được truyền thống chấp thuận), họ trò chuyện, mặc dù ngắn gọn và có thể nói là nói tắt, bởi vì các vấn đề nêu ra đều quá quen thuộc với cả hai, về việc Molly chăm sóc Tommy, quan hệ của Anna với cậu bé, nhằm xác định sự kiện hay thời điểm họ rõ ràng làm thằng bé thất vọng. Bởi vì Molly đã vắng nhà một năm trời? Không, cô vẫn cảm thấy làm vậy là đúng. Bởi vì cuộc sống vô định hình của họ? Nhưng làm sao mà họ khác đi được? Bởi vì có điều gì đó đã được nói ra hay không được nói ra trong lần cuối cùng Tommy ghé thăm Anna? Có thể, nhưng họ cảm thấy không phải; và làm sao mà biết được? Họ không quy tội cho Richard, mà khi anh ta kết tội họ, họ trả lời: “Xem nào, Richard, trách móc nhau thì ích gì. Vấn đề là tiếp theo cần phải làm gì cho thằng bé?”

Thần kinh thị giác của Tommy bị tổn thương; thằng bé sẽ bị mù. Não không sao, hoặc ít ra cũng sẽ bình phục.

Bây giờ người ta đã tuyên bố thằng bé đã ra khỏi nguy hiểm, thời gian lại một lần nữa ngự trị, và Molly đổ sụp vào hàng giờ liền khóc thầm trong vô vọng. Anna rất bận rộn với cô và với Janet, cần giấu con bé chuyện Tommy tìm cách tự tử. Cô đã nói là “bị tai nạn”, nhưng thật ngớ ngẩn khi nói vậy, bởi vì giờ đây trong mắt con bé đã hiện ra cái hiểu biết rằng núp sau những vật dụng và thói quen hàng ngày là khả năng gây ra một vụ tai nạn khủng khiếp đến mức người ta phải nằm bẹp liệt giường, trong bệnh viện, mù vĩnh viễn. Vì vậy Anna sửa lại và nói rằng Tommy chẳng may bị thương khi lau chùi khẩu súng lục. Janet bảo rằng trong nhà mình chẳng có khẩu súng lục nào cả, Anna bảo không có, và sẽ không bao giờ có, vân vân, vì vậy cô bé không còn thấy lo lắng nữa.

Trong khi đó Tommy, đến tận lúc ấy vẫn là một dáng hình băng bó kín mít lặng câm trong căn phòng bị che hết ánh sáng, được những người đang sống chăm sóc và nằm bất lực trong tay họ, bỗng nhúc nhích, tỉnh lại, và nói thành lời. Và nhóm người đó, bao gồm Molly, Anna, Richard, Marion, từ trước đến giờ vẫn đứng chờ, ngồi chờ, thức trắng đêm suốt một tuần dài đến vô tận, hiểu rằng trong tâm tưởng họ đã cho phép cậu bé vuột ra khỏi tay mình để đến với cái chết. Khi cậu bé cất tiếng, mọi người đều thấy sốc. Vì cái đặc tính đó trong cậu, chính sự bướng bỉnh lì lợm mang tính chất trách cứ đã khiến cậu tìm cách đưa một viên đạn vào óc mình, đã bị xóa khỏi suy nghĩ của họ về cậu khi là một nạn nhân nằm bó cứng dưới tấm chăn bệnh viện và đám băng gạc trắng xóa. Từ đầu tiên cậu nói - và tất cả mọi người đều có mặt ở đó mà nghe - là: “Mọi người ở đây phải không? Ừ, con không nhìn thấy mọi người.” Cách nói của cậu bé khiến họ không dám lên tiếng. Cậu nói tiếp: “Con bị mù rồi phải không?” Và một lần nữa, cách nói này khiến mọi người không thể nào chọn cách nhẹ nhàng để đưa cậu bé trở lại với cuộc sống như ý nguyện ban đầu của họ. Một giây sau, Molly nói cho cậu bé nghe sự thật. Bốn người đứng quanh giường, nhìn xuống cái đầu mù lòa dưới lớp vải trắng bó kín, và cả bốn người đều nôn nao vì vừa sợ vừa thương, mường tượng đến cuộc chiến dũng cảm mà đơn độc chắc hẳn đang diễn ra. Nhưng Tommy không nói gì. Cậu bé nằm im. Tay cậu, đôi bàn tay dày múp thừa hưởng của bố, đặt dọc cơ thể. Cậu nhấc cả hai tay lên, dò dẫm, rồi đan vào nhau để lên ngực, thể hiện thái độ chịu đựng. Nhưng cách cậu thực hiện cử chỉ này khiến Molly và Anna phải trao đổi với nhau một cái nhìn không chỉ thương xót. Đấy là một dạng kinh hoàng - cái nhìn giống như cái gật đầu. Richard nhìn thấy hai người phụ nữ trao đổi cảm giác này với nhau, và anh nghiến răng giận dữ. Đây không phải là nơi để anh nói ra những gì mình cảm nhận được; nhưng khi ra bên ngoài thì anh nói. Họ đang cùng nhau bước ra khỏi bệnh viện, Marion hơi tụt lại phía sau - cảm giác choáng váng với những gì xảy ra cho Tommy đã khiến cô tạm thời ngừng uống, nhưng có vẻ như cô vẫn chuyển động trong thế giới chậm chạp của riêng mình. Richard gay gắt nói với Molly, hướng cặp mắt nóng nảy và giận dữ sang Anna như muốn nói với cả cô: “Việc cô làm khá là khốn kiếp đấy, nhỉ?” “Cái gì?” Molly hỏi, cả người cô vẫn đang được dìu trong cánh tay của Anna. Bây giờ thì họ đã ở bên ngoài bệnh viện, cô rung lên nức nở. “Bảo với thằng bé đơn giản như thế, nó bị mù suốt đời. Chả hiểu nghĩ sao nữa.” “Nó biết rồi,” Anna lên tiếng khi nhìn thấy Molly run lên không nói nên lời, và cô cũng biết rằng anh không kết tội họ vì điều này. “Nó biết rồi, nó biết rồi,” Richard rít lên với họ. “Thằng bé chỉ vừa mới tỉnh lại mà cô đã bảo với nó rằng nó bị mù suốt đời.” Anna nói, đáp lại lời anh chứ không đáp lại cảm giác của anh: “Thằng bé cần phải biết.” Không thèm để ý đến Richard, Molly nói với Anna, tiếp tục câu chuyện bắt đầu từ cái nhìn khiếp sợ âm thầm xác nhận bên giường bệnh: “Anna ạ, tớ tin rằng thằng bé đã tỉnh được một lúc rồi. Nó chờ tất cả chúng ta có mặt ở đó - có vẻ như thằng bé thấy vui được làm thế. Kinh khủng quá phải không Anna?” Rồi cô khóc nức lên như phát rồ, và Anna nói với Richard: “Lúc này đừng làm khổ Molly nữa.” Richard buông ra một cử chỉ mơ hồ vẻ bực bội, quay ngoắt lại với Marion từ nãy giờ vẫn âm thầm đi theo ba người, sốt ruột nắm lấy tay cô rồi băng qua bãi cỏ xanh mơn mởn của bệnh viện mọc xen lẫn những luống hoa rực rỡ được sắp xếp một cách có hệ thống. Anh lái xe đưa Marion đi, không nhìn lại, để hai người tự tìm taxi.

Không có lúc nào Tommy suy sụp cả. Cậu bé không hề thể hiện chút gì gọi là buồn bã hay thương thân. Ngay từ những giây phút đầu tiên, từ những lời nói đầu tiên, cậu đã tỏ ra nhẫn nại, điềm tĩnh, vui vẻ hợp tác với các y tá và bác sĩ, thảo luận với Anna và Molly, và thậm chí với Richard, về những kế hoạch trong tương lai. Như các y tá vẫn nhắc đi nhắc lại, không phải là không có chút bứt rứt mà Anna và Molly hiểu quá rõ, cậu bé là “một bệnh nhân mẫu mực”. Họ bảo, và không ngừng nhắc đi nhắc lại, rằng họ chưa thấy người nào, chưa nói đến một cậu thanh niên tội nghiệp hai mươi tuổi, đối mặt với một số phận kinh khủng đến thế mà lại đón nhận nó dũng cảm đến như vậy.

Người ta khuyên Tommy nên vào một bệnh viện huấn luyện những người mới mù, nhưng cậu bé cứ khăng khăng đòi về nhà. Và cậu sử dụng mấy tuần ở bệnh viện tốt đến mức đã có thể tự ăn uống, có thể rửa ráy và chăm sóc bản thân, có thể đi lại chầm chậm quanh phòng. Anna và Molly ngồi quan sát cậu bé: bình thường trở lại, vẻ như là hệt như trước đây, ngoại trừ miếng bảo vệ màu đen che kín đôi mắt không nhìn thấy gì, kiên nhẫn bền bỉ di chuyển từ giường đến ghế, từ ghế đến tường, môi mím chặt tập trung, thể hiện nỗ lực ý chí đằng sau mỗi động tác nhỏ. “Không, cảm ơn chị y tá, em tự làm được.” “Không, mẹ ơi, đừng giúp con.” “Không, dì Anna, con không cần giúp.” Và cậu bé không cần thật.

Họ quyết định rằng phòng khách của Molly ở tầng một sẽ được bàn giao cho Tommy - cậu bé sẽ phải bước qua ít bậc thang hơn. Sự điều chỉnh này cậu bé chấp nhận, nhưng cậu vẫn nhất quyết khẳng định rằng cuộc sống của mỗi người phải tiếp tục như trước. “Không cần phải thay đổi điều gì cả, mẹ ạ, con không muốn bất cứ điều gì khác đi cả.” Giọng cậu bé đã trở lại với những gì họ biết: vẻ kích động, điệu cười khúc khích bên trong, tiếng the thé đã có vào buổi tối cậu đến gặp Anna, đã hoàn toàn biến mất. Cũng giống như cử động, giọng cậu bé rất chậm rãi, trầm và có kiểm soát, mỗi từ đều có sự cho phép của một bộ óc ngăn nắp. Nhưng khi cậu nói: “Không cần phải thay đổi điều gì cả,” hai người phụ nữ nhìn nhau, hành động này bây giờ an toàn bởi vì cậu bé không thể nhìn thấy họ (mặc dù họ không thể xua đi tâm lý nghi ngờ là dù thế nào đi nữa thì cậu bé cũng vẫn biết), và cả hai đều cảm thấy âm ỉ sợ hãi. Vì cậu bé dùng những từ này như thể từ trước đến giờ chẳng có gì thay đổi, như thể việc cậu đang bị mù gần như chỉ là ngẫu nhiên, và rằng nếu mẹ cậu có buồn về chuyện này thì là do cô muốn như vậy, hoặc là do bản tính quan trọng hóa hoặc hay mè nheo, giống như phụ nữ trở nên cáu bẳn khi thấy cảnh luộm thuộm hoặc một thói quen xấu. Cậu chiều ý họ giống như một người đàn ông chiều ý phụ nữ khó tính. Hai người quan sát cậu bé, nhìn nhau với vẻ hoảng sợ, rồi lại quay đi vì cảm tưởng cậu nhận thấy những thông điệp kinh hoảng không lời kia, theo dõi một cách bất lực trong khi cậu bé thực hiện những điều chỉnh chán ngắt nhưng rõ ràng là không hề đau đớn với thế giới tăm tối của cậu lúc này.

Các khung cửa sổ trắng có đệm mà Molly và Anna thường ngồi trò chuyện, đằng sau có những chậu hoa, cơn mưa hoặc ánh nắng nhàn nhạt trên khung cửa, là những thứ duy nhất vẫn y nguyên trong căn phòng này. Bây giờ có một chiếc giường nhỏ hẹp; một chiếc bàn với một chiếc ghế thẳng; vài cái giá được sắp xếp tiện lợi. Tommy đang học chữ Braille. Và cậu bé đang tự học cách viết trở lại bằng một cuốn sách tập viết và một cái thước của trẻ em. Chữ viết của cậu khác xa so với trước đây: to, vuông và rõ ràng, giống như chữ trẻ con. Khi Molly gõ cửa xin vào, cậu ngẩng khuôn mặt có tấm che đen lên khỏi đám chữ Braille hoặc chữ viết của mình lên và nói “Mời vào,” với sự chú ý lịch sự nhưng tạm thời của một người ngồi sau bàn làm việc ở văn phòng.

Vì vậy, Molly trở lại với công việc và tiếp tục diễn, mặc dù trước đó cô đã từ chối nhận vai trong một vở kịch để có thể chăm sóc cho Tommy. Vào những tối Molly đến nhà hát, Anna không còn ghé qua nữa bởi vì Tommy bảo: “Dì Anna ạ, dì rất tốt bụng khi đến thăm và thương xót con, nhưng con không hề buồn chán chút nào đâu. Con thích được ở một mình.” Cậu bé nói như thể cậu là một người bình thường lựa chọn cuộc sống cô tịch vậy. Và Anna, vốn vẫn tìm cách thân mật trở lại với Tommy như từ trước vụ tai nạn, và thất bại (Cô có cảm giác cậu bé như một người xa lạ mà cô chưa bao giờ gặp), làm theo đúng lời cậu. Thực tế là cô không thể nghĩ ra bất cứ điều gì để nói với cậu bé cả. Và bên cạnh đó, khi ở một mình trong phòng với cậu, cô cứ liên tục rơi vào những làn sóng thuần túy hoảng sợ, và cô không tài nào hiểu nổi điều này.

Bây giờ thì Molly gọi điện cho Anna, không phải là từ nhà mình nữa bởi vì điện thoại đặt ngay bên ngoài phòng Tommy, mà là từ các bốt điện thoại hoặc từ nhà hát. “Tommy thế nào?” Anna hỏi. Và Molly trả lời, giọng vẫn to và như ra lệnh nhưng thường xuyên mang vẻ gặng hỏi thách thức, vẻ đau thương cố đẩy lùi: “Anna, thật kỳ cục là tớ không biết phải nói gì hay làm gì cả. Thằng bé cứ ở lì trong phòng, liên tục làm việc, luôn luôn im lặng; nhưng khi tớ không chịu nổi và bước vào thì nó lại ngẩng đầu lên và nói: ‘Mẹ đấy à, con có thể giúp gì mẹ?’” “Ừ, tớ hiểu.” “Vì vậy nên đương nhiên là tớ nói linh tinh gì đấy, chẳng hạn như - mẹ nghĩ có thể con muốn uống một tách trà. Thường thì nó bảo không, tất nhiên là rất lịch sự, nên tớ lại đi ra ngoài. Và bây giờ thì thằng bé đang học cách pha trà và cà phê cho mình. Thậm chí là nấu ăn.” “Nó đang dùng ấm đun và mọi thứ ư?” “Phải. Tớ điếng cả người. Tớ phải ra khỏi nhà bếp, bởi vì thằng bé biết tớ đang cảm thấy thế nào nên nó bảo, Mẹ không việc gì phải sợ cả, con không bỏng đâu.” “Ôi Molly, tớ không biết phải nói gì nữa.” (Đến đây họ im lặng, bởi vì cả hai đều sợ phải nói ra điều này.) Rồi Molly nói tiếp: “Và mọi người đến thăm, ôi ngọt ngào và tử tế chưa từng thấy, cậu biết đấy!” “Ừ, đúng thế thật.” “Đứa con trai tội nghiệp của cậu, Tommy bất hạnh của cậu… Tớ vẫn luôn biết mọi thứ là một mớ rối bời, nhưng chưa bao giờ thấy rõ ràng như lúc này.” Anna hiểu điều này bởi vì bạn bè và người quen chung của cả hai thường lấy cô ra làm người nghe bình phẩm, ngoài mặt thì tử tế nhưng ẩn chứa ác ý lẽ ra muốn nhằm vào Molly. “Tất nhiên thật đáng tiếc là Molly lại đi vắng và bỏ lại thằng bé trong năm đó.” “Tôi nghĩ chuyện đấy chẳng liên quan gì cả. Hơn nữa, cô ấy đã cân nhắc kỹ rồi mới làm vậy.” Hoặc: “Tất nhiên, hôn nhân tan vỡ mà. Chắc hẳn chuyện đó đã ảnh hưởng đến Tommy nhiều hơn người ta tưởng.” “Ồ, đại loại thế,” Anna sẽ mỉm cười và trả lời như vậy. “Và cuộc hôn nhân của tôi cũng tan vỡ đấy thôi. Nhưng tôi thực sự tin rằng kết cục của Janet sẽ không giống như vậy.” Và trong khi Anna bảo vệ Molly và chính mình, luôn luôn xuất hiện một thứ khác, nguyên nhân của nỗi hoảng sợ mà cả hai đều cảm nhận được, mà cả hai đều không dám nói ra.

Nỗi hoảng sợ ấy được diễn đạt bằng một việc duy nhất này: trong khi cách đây chưa đầy sáu tháng, cô, Anna, vẫn còn gọi điện đến nhà Molly để tán gẫu với Molly, gửi lời nhắn cho Tommy; tới thăm Molly, và có lẽ còn tạt qua phòng Tommy chuyện trò vài câu; đến dự các bữa tiệc của Molly có Tommy làm khách, cùng những người khác; tham gia vào cuộc sống của Molly, các cuộc phiêu lưu của cô với đàn ông, nhu cầu của cô, và việc cô không trở lại cuộc sống hôn nhân - thì giờ đây tất cả những điều này, sự thân mật phát triển chậm chạp, kéo dài nhiều năm trời này, đã bị ngưng lại và phá vỡ. Anna không bao giờ gọi điện cho Molly trừ phi có những lý do cực kỳ cần thiết, bởi vì dù cho máy điện thoại không đặt ngoài cửa phòng Tommy đi chăng nữa thì cứ như bằng một giác quan thứ sáu mới, cậu bé cũng cảm nhận được điều mọi người nói. Chẳng hạn, có lần Richard, lúc này vẫn đang hùng hổ trách cứ, gọi điện cho Molly nói: “Trả lời có hoặc không, chỉ cần mỗi thế thôi: Tôi muốn đưa Tommy đi nghỉ với một y tá chuyên chăm sóc người mù. Nó có đi không?” Và Molly chưa kịp trả lời, Tommy đã cao giọng từ trong phòng mình: “Bảo với bố là con không sao cả. Chuyển lời cảm ơn giúp con và bảo rằng mai con sẽ gọi điện cho bố.”

Anna không còn bất chợt vui vẻ đến chơi nhà Molly cả tối, hoặc tạt vào khi có việc đi ngang qua. Giờ cô gọi điện báo trước, đến nơi thì bấm chuông cửa, nghe thấy chuông rung lên trên gác và tin rằng Tommy đã biết ngay là ai đến. Cánh cửa mở ra với nụ cười hiểu biết, đau đớn, vẫn miễn cưỡng tỏ ra vui vẻ của Molly. Họ đi lên nhà bếp, nói những câu chuyện vô thưởng vô phạt vì ý thức được cậu bé ở bên kia bức tường. Họ pha trà hoặc cà phê; đem một tách sang cho Tommy. Cậu luôn luôn từ chối. Hai người phụ nữ đi lên căn phòng trước kia là phòng ngủ của Molly, còn bây giờ dùng làm phòng ngủ kiêm phòng khách. Họ ngồi đó, chẳng muốn mà vẫn suy nghĩ về cậu bé tàn tật ở ngay bên dưới, lúc này là trung tâm của ngôi nhà, chế ngự nó, ý thức được mọi điều diễn ra bên trong nó, mặc dù mù nhưng cái gì cũng biết. Molly huyên thuyên vài câu, theo thói quen tán gẫu về nhà hát. Sau đó cô im lặng, miệng méo đi vì lo lắng, mắt đỏ hoe cố cầm nước mắt. Bây giờ cô có xu hướng bật khóc bất ngờ và không hề báo trước - giữa một từ nào đó, khi đang nói dở câu, vô vọng và điên cuồng, rồi ngay lập tức kiềm chế. Cuộc đời cô đã hoàn toàn thay đổi. Những ngày này cô đi đến nhà hát làm việc, mua sắm những vật dụng cần thiết, sau đó về nhà và ngồi một mình trong nhà bếp hoặc trong phòng ngủ kiêm phòng khách.

“Cậu không hẹn hò với ai à?” Anna hỏi.

“Tommy cũng hỏi tớ thế. Tuần trước thằng bé nói: ‘Con không muốn cản trở cuộc sống xã hội của mẹ, mẹ ạ. Tại sao mẹ không đưa bạn bè về nhà?’ Tớ tin lời nó nói. Và vì vậy tớ đưa tay sản xuất chương trình đó về nhà, cậu biết đấy, tay muốn cưới tớ ấy. Dick. Cậu nhớ không? Ôi anh ấy thật là dịu dàng về chuyện Tommy - tớ muốn nói rằng thực sự dịu dàng và tốt bụng, không hề hằn học. Và tớ ngồi đây với anh ấy, bọn tớ uống một ít Scotch. Và lần đầu tiên trong đời tớ nghĩ, ôi thôi mặc kệ - anh ấy tốt, thế nên đêm nay mình sẽ bằng lòng chỉ cần một bờ vai nam tính. Thế nhưng lúc đang chuẩn bị bật đèn xanh thì tớ nhận ra điều này - tớ không thể nào cho anh ấy dù chỉ một cái hôn, dù chỉ như em gái với anh trai, mà Tommy không biết. Mặc dù tất nhiên là Tommy sẽ không bao giờ thù tớ cả, đúng không? Sáng sớm ra có thể thằng bé sẽ nói, Tối qua mẹ vui vẻ chứ? Con mừng quá.”

Anna kiềm chế để không bật ra nói: Cậu chỉ làm quá lên thôi. Bởi vì Molly không hề làm quá, và cô không thể nói với Molly theo kiểu thiếu trung thực như thế được. “Vậy là cậu biết đấy, Anna, khi nhìn Tommy với cái thứ đen sì khủng khiếp che trên mắt thằng bé - cậu biết đấy, rất gọn gàng và sạch sẽ, và miệng thằng bé - cậu biết miệng nó rồi đấy, mím chặt, giáo điều… bỗng nhiên tớ thấy bực bội trong người…” “Ừ, tớ hiểu được mà.” “Nhưng như vậy chẳng kinh khủng sao? Tớ thấy trong người bực bội đến ngứa ran lên ấy. Những động tác chậm rãi thận trọng, cậu biết đấy.” “Ừ.” “Bởi vì vấn đề là, vẫn giống y như thằng bé trước đây, có điều… được khẳng định mạnh hơn, nếu như cậu hiểu được ý tớ.” “Ừ.” “Giống như một kiểu thây ma sống lại.” “Ừ.” “Tớ có thể hét lên vì bực bội. Và vấn đề là tớ phải ra khỏi phòng nó bởi vì tớ biết rất rõ là nó biết tớ đang cảm thấy như thế và…” Cô ngừng lại. Sau đó cô buộc mình nói tiếp, giọng thách thức: “Nó thích thế.” Cô phát ra một tiếng cười rất xóc rồi nói: “Thằng bé vui, Anna ạ.” “Ừ.” Khi cuối cùng thì mọi chuyện cũng đã được nói ra, cả hai đều cảm thấy dễ chịu hơn. “Lần đầu tiên trong đời thằng bé thấy vui. Đây chính là điều kinh khủng… cậu có thể thấy được điều này trong cách nó di chuyển và trò chuyện - lần đầu tiên trong đời nó có cảm giác nguyên vẹn.” Molly thở gấp vì hoảng sợ trước lời nói của chinh sminhf, khi nghe thấy những gì cô vừa nói ra: nguyên vẹn, và so lời này với hiện thực tật nguyền của cậu bé. Lúc này cô úp mặt vào tay và khóc, khóc kiểu khác, bằng cả cơ thể. Khi khóc xong, cô ngẩng lên và nói, miệng cố gắng mỉm cười: “Tớ không nên khóc. Thằng bé sẽ nghe thấy tớ mất.” Ngay cả lúc này, trong nụ cười đó vẫn mang vẻ dũng cảm.

Anna nhận thấy, lần đầu tiên, rằng mái tóc vàng thô của bạn mình đã có những vệt màu xám; và quanh đôi mắt thẳng thắn nhưng buồn bã của cô là những hốc thâm quầng, nơi xương lộ ra, gầy và nhọn. “Tớ nghĩ cậu nên nhuộm tóc đi,” Anna nói. “Để làm gì cơ chứ?” Molly hỏi lại, giọng giận dữ. Rồi cô buộc mình bật cười và nói: “Tớ có thể nghe thấy thằng bé: Tớ sẽ lên lầu với một kiểu tóc sang trọng chưa từng có, và tớ sẽ rất vui vì chính mình, rồi Tommy sẽ ngửi thấy mùi thuốc nhuộm hoặc đại loại như thế, hoặc chỉ là cảm nhận xung động rồi nói: Mẹ ơi, mẹ vừa nhuộm tóc phải không? Ờ, con rất vui vì mẹ đã không bỏ bê bản thân.” “Ờ tớ cũng sẽ rất vui nếu cậu không bỏ bê bản thân, dù cho thằng bé không thấy vui đi nữa.” “Tớ chắc là mình sẽ sáng suốt trở lại khi đã quen với tất cả mọi chuyện… Cả ngày hôm qua tớ cứ suy nghĩ về điều đó - về từ ngữ đó, quen với nó, ý tớ là vậy. Đời là thế mà, là tập quen với những điều thực sự không chịu đựng nổi…” Mắt cô đỏ lên và ngấn nước, và một lần nữa cô quả quyết chớp mắt cho sạch.

Mấy ngày sau, Molly gọi từ quầy điện thoại và nói: “Anna, có chuyện rất kỳ cục đang xảy ra. Marion bắt đầu ghé thăm Tommy liên tục.”

“Cô ấy thế nào?”

“Từ khi Tommy bị tai nạn đến giờ, cô ấy rất ít khi say.”

“Ai bảo cậu thế?”

“Cô ấy bảo Tommy và Tommy bảo lại với tớ thế.”

“Ồ. Thằng bé bảo sao?”.

Molly bắt chước giọng nói chậm rãi, mô phạm của con: “‘Dì Marion thực sự khá ổn, nhìn chung là thế. Dì ấy đang tiến triển tốt.’”

“Nó bảo thế thật ư?”

“Ồ, thật đấy.”

“Ít ra thì Richard cũng hài lòng chứ.”

“Lão cáu. Lão viết cho tớ những bức thư rất dài giận dữ - và khi tớ bóc một lá ra, dù cho tớ có cả chục lá thư khác gửi đến trong cùng chuyến thư đó, Tommy hỏi luôn: Bố con nói cái gì thế mẹ? - Marion gần như ngày nào cũng đến và ở với thằng bé hàng tiếng liền. Nó giống như một ông giáo sư già chào đón học trò cưng của mình vậy.”

“Ôi…” Anna nói với giọng tuyệt vọng. “Ôi.”

“Ừ, tớ biết.”

Vài ngày sau, Anna được triệu tập đến văn phòng của Richard. Anh ta gọi điện, giọng cộc cằn thù địch: “Tôi muốn gặp cô. Nếu cô muốn thì tôi có thể đến chỗ cô.” “Nhưng rõ ràng là anh không muốn.” “Tôi dám chắc là chiều mai tôi có thể dành ra một hai tiếng.” “Ôi không, chắc là anh không có thời gian đâu. Tôi sẽ đến chỗ anh. Chúng ta ấn định thời gian chứ?” “Ngày mai ba giờ được không?” “Cứ thế đi,” Anna đáp, nhận thấy cô vui mừng vì Richard không đến nhà mình. Trong suốt mấy tháng qua, cô vẫn luôn bị ám ảnh với ký ức Tommy đứng trước mấy cuốn sổ của cô, lật giở từng trang, vào buổi tối cậu bé tìm cách tự sát. Gần đây cô ít viết; và lần nào cũng trầy trật. Cô có cảm giác như thằng bé, với đôi mắt đen sì nóng bỏng buộc tội, đang đứng cạnh khuỷu tay mình. Cô có cảm giác như căn phòng không còn là của riêng cô nữa. Và việc Richard xuất hiện trong đó sẽ chỉ khiến cho tình hình trở nên tồi tệ hơn.

Đúng ba giờ, cô đã đứng trước mặt thư ký của Richard, tự nhủ rằng tất nhiên anh ta nhất định sẽ bắt cô phải chờ. Cô ước tính khoảng mười phút là thời gian cần thiết để nuôi dưỡng tính tự ái của anh ta. Mười lăm phút sau, người ta thông báo với cô rằng cô có thể vào.

Như lời Tommy nói, ngồi đằng sau bàn làm việc Richard trông ấn tượng một cách cô chưa bao giờ nghĩ là có thể. Các văn phòng đầu não của đế chế này chiếm bốn tầng lầu của một tòa nhà cổ và xấu xí trong khu City. Tất nhiên, những văn phòng này không phải là nơi thực sự xúc tiến công việc kinh doanh; nói đúng hơn thì đây là nơi trưng bày tính cách của Richard và cộng sự. Nơi đây được trang hoàng lịch thiệp và mang phong cách quốc tế. Khách chẳng lấy gì làm ngạc nhiên rằng có thể thấy nó bất cứ đâu trên thế giới. Ngay lúc vừa đặt chân vào cánh cổng lớn phía trước, thang máy, hành lang, phòng chờ, là một quá trình chuẩn bị dài nhưng kín đáo cho giây phút khách bước vào phòng làm việc của Richard. Sàn nhà trải thảm xù đen dày lút đến mười lăm phân. Tường làm bằng kính đen xen giữa những tấm ván màu trắng. Ánh sáng chiếu nhàn nhạt, và có vẻ đặt sau những bức tường phủ kín cây xanh được chăm sóc cẩn thận thả từ tầng này qua tầng kia. Cơ thể cáu kỉnh và ngang ngạnh bị thứ com lê vô danh che khuất, Richard ngồi đằng sau chiếc bàn trông giống như ngôi mộ xây bằng đá cẩm thạch xanh lá nhạt.

Trong lúc chờ đợi, Anna săm soi cô thư ký và nhận thấy rằng mẫu người cô ta khá giống Marion: thêm một cô thiếu nữ màu nâu hạt dẻ nữa, có vẻ luộm thuộm một cách lộng lẫy và sống động. Cô thận trọng quan sát xem Richard và cô gái này xử sự thế nào khi ở cạnh nhau trong vài giây cô ta đưa cô vào phòng gặp Richard, bắt gặp ánh mắt giữa hai người bọn họ và hiểu rằng họ đang cặp kè với nhau. Richard thấy Anna đã đưa ra được kết luận, và anh ta nói: “Tôi không muốn nghe bất cứ bài diễn thuyết nào cả, Anna ạ. Tôi muốn nghiêm túc nói chuyện.”

“Thì tôi đến đây là để nghiêm túc nói chuyện mà, đúng không?”

Anh ta kìm nén cơn bực bội. Anna từ chối không ngồi vào chiếc ghế đối diện bàn làm việc như lời mời của Richard mà ngồi lên mép cửa sổ cách đấy một quãng. Anh ta chưa kịp lên tiếng thì bóng đèn màu xanh lá cây trên bảng điện thoại văn phòng đã bật sáng, và anh ta xin phép được trả lời. “Xin lỗi một lát,” anh ta nhắc lại; rồi một cánh cửa dẫn vào trong mở ra và một chàng trai trẻ bước vào mang theo tập tài liệu, đặt hết sức nhẹ nhàng kín đáo lên tấm đá cẩm thạch trước mặt Richard, gần như là cúi mình chào trước khi rón rén bước ra ngoài.

Richard vội vã mở tài liệu ra, dùng bút chì phê vào, đang định nhấn một cái nút khác thì nhìn thấy vẻ mặt của Anna và nói: “Có gì buồn cười lắm à?”

“Không đến nỗi. Tôi nhớ có người bảo rằng tầm quan trọng của một người của công chúng có thể đo bằng số thanh niên ngọt như đường mà anh ta có xung quanh.”

“Chắc là Molly.”

“Ờ đúng, đúng thế. Anh có bao nhiêu, quan tâm chút?”

“Vài tá, tôi nghĩ thế.”

“Thủ tướng cũng chẳng dám nhiều đến thế.”

“Tôi đảm bảo là không. Anna, cô có cần phải nói thế không?”

“Tôi chỉ tán chuyện thôi mà.”

“Nếu vậy thì tôi sẽ giúp cô bớt phiền phức. Chuyện là về Marion. Cô có biết rằng cô ấy suốt ngày ở cùng Tommy không?”

“Molly có nói rồi. Cô ấy còn bảo rằng Marion không còn uống rượu nữa.”

“Sáng nào cô ấy cũng vào thành phố. Cô ấy mua tất cả các loại báo và dành thời gian đọc cho Tommy nghe. Cô ấy về nhà vào lúc bảy tám giờ tối. Cô ấy chỉ nói về Tommy và chính trị.”

“Cô ấy không còn uống rượu nữa,” Anna nhắc lại.

“Vậy còn các con của cô ấy thì sao? Cô ấy gặp lũ trẻ trong bữa sáng, và nếu may mắn thì buổi tối gặp được một tiếng. Tôi nghĩ cô ấy thậm chí còn chẳng nhớ đến sự tồn tại của lũ trẻ nữa, phải đến một nửa số thời gian.”

“Tôi nghĩ hiện tại anh nên thuê một người nào đấy.”

“Xem nào, Anna, tôi bảo cô đến đây để thảo luận nghiêm túc cơ mà.”

“Tôi đang nghiêm túc. Tôi khuyên anh thuê một bà nào đấy tử tế một chút để kèm cặp lũ trẻ cho đến khi… khi mọi việc ổn thỏa.”

“Lạy Chúa tôi, thế thì tốn biết bao nhiêu…” Nhưng đến đây Richard kìm lại, cau mày, vẻ bối rối.

“Anh muốn nói rằng anh không muốn có một phụ nữ lạ trong nhà, dù là tạm thời? Không thể là vấn đề tiền bạc được. Marion bảo rằng mỗi năm anh kiếm được ba mươi ngàn chưa tính các thu nhập phụ và công tác phí.”

“Những gì Marion nói về tiền bạc thường là vớ vẩn. Thôi được rồi, tôi không muốn có phụ nữ lạ trong nhà. Tất cả chuyện này thật hết sức ngớ ngẩn! Marion chẳng bao giờ suy nghĩ chút gì đến chính trị cả. Thế mà bỗng nhiên cô ấy lại cắt bài vở trên báo chí ra và hùng hồn nói năng như tờ News Statesman.”

Anna bật cười. “Richard, vấn đề thực sự là gì? Nào, là gì đây? Marion từng uống đến mụ cả người. Cô ấy ngừng rồi. Chắc là điều này đổi cái gì cũng không tiếc chứ? Tôi hình dung cô ấy hắn là một người mẹ tốt hơn trước đây.”

“Chà, điều đấy cũng nói lên được rất nhiều!”

Môi Richard run bần bật; toàn bộ khuôn mặt anh ta sưng sỉa và đỏ gay. Nhìn thấy mặt Anna đang nhận định rõ thái độ tự thương hại, anh ta bình tĩnh lại bằng cách bấm chuông một lần nữa, và khi chàng trai trẻ âm thầm chu đáo bước vào một người khác - trao tập tài liệu cho cậu ta và nói: “Gọi điện cho ngài Jason và mời ông ấy ăn trưa với tôi vào thứ Tư hoặc thứ Năm ở câu lạc bộ.”

“Ngài Jason là ai?”

“Cô biết rất rõ là cô không quan tâm mà.”

“Tôi tò mò.”

“Ông ấy là một người rất quyến rũ.”

“Tốt.”

“Ông ấy cũng là người hâm mộ nhạc kịch - biết mọi thứ về âm nhạc.”

“Hay quá.”

“Và bọn tôi đang định mua một lượng cổ phần kiểm soát trong công ty của ông ấy.”

“Những điều này đều rất đáng thỏa mãn, đúng không? Tôi thực sự mong anh hãy nói thẳng vào vấn đề, Richard ạ. Anh thực sự đang nghĩ gì?”

“Nếu tôi trả tiền cho một người phụ nữ vào nhà và thay thế vị trí của Marion với lũ trẻ, cuộc sống của tôi sẽ lộn tùng phèo hết cả. Chưa nói đến tiền,” không kìm được, anh ta nói thêm.

“Tôi vừa nghĩ ra anh quá bận tâm đến tiền là do giai đoạn phóng đãng của anh hồi những năm ba mươi? Chưa bao giờ tôi gặp người nào giàu có từ bé mà lại có thái độ đối với đồng tiền như anh. Tôi nghĩ rằng anh thực sự bị sốc khi gia đình ngừng chu cấp cho anh phải không? Anh nói năng cứ như một giám đốc xí nghiệp ở ngoại ô thành công hơn bản thân mong đợi.”

“Ừ, cô nói đúng. Sốc thật. Đấy là lần đầu tiên trong đời tôi nhận ra rằng đồng tiền rất quý. Chẳng bao giờ tôi quên nổi điều đó. Và tôi đồng ý - thái độ của tôi đối với đồng tiền là thái độ của một người buộc phải kiếm tiền. Marion chẳng bao giờ hiểu nổi điều đó - vậy mà cô và Molly cứ bảo rằng cô ấy thông minh!”

Câu cuối cùng nghe công phẫn một cách đau khổ khiến Anna một lần nữa bật cười thực sự. “Richard ạ, anh buồn cười thật đấy. Ôi thực sự là buồn cười. Được rồi, không tranh cãi nữa. Anh bị sang chấn sâu sắc khi gia đình coi việc anh nhăng nhít với cộng sản là nghiêm túc; kết quả là anh không bao giờ thích thú với tiền được nữa. Và từ đó đến nay anh cũng toàn gặp chuyện không may với đám đàn bà. Cả Molly lẫn Marion đều khá ngốc nghếch, còn tính cách của họ thì đúng là thảm họa.”

Lúc này Richard đương đầu với Anna bằng sự bướng bỉnh cố hữu của mình: “Tôi thấy như thế, đúng vậy.”

“Tốt. Thế giờ sao?”

Nhưng bây giờ Richard đã lảng tránh ánh mắt của cô và ngồi cau mày nhìn một dòng lá xanh mỏng manh phản chiếu trên lớp kính tối thẫm. Anna nghĩ rằng anh ta muốn gặp cô - không phải vì lý do thường lệ là dùng cô để công kích Molly, mà là để thông báo một kế hoạch mới.

“Anh đang nghĩ gì vậy Richard? Anh định cho Marion về hưu hả? Phải vậy không? Anh đang định cho Marion và Molly cùng nhau sống hết tuổi già ở một nơi nào đó trong khi anh…” Anna nhận thấy rằng hóa ra ý tưởng viển vông này lại nói đúng sự thật. “Ôi Richard,” cô nói. “Bây giờ anh không thể bỏ Marion được. Đặc biệt là khi cô ấy vừa bắt đầu chống đỡ được với vấn đề rượu chè.”

Richard nóng nảy nói: “Cô ấy không quan tâm đến tôi. Cô ấy không có thời gian cho tôi. Chẳng khác gì tôi không có mặt đó.” Nghe giọng anh ta có vị tự ái tổn thương. Và Anna thấy ngạc nhiên. Bởi vì anh ta bị tổn thương thật sự. Marion đã thoát ra khỏi vị thế tù nhân, hoặc đồng nạn nhân, bỏ lại anh ta một mình và tổn thương.

“Lạy Chúa, Richard! Anh đã bỏ bẵng cô ấy bao nhiêu năm nay. Anh chỉ lợi dụng cô ấy làm…”

Một lần nữa đôi môi anh ta run lên một cách gay gắt còn đôi mắt đen tròn ầng ậng nước.

“Lạy Chúa lòng lành!” Anna chỉ nói vậy. Cô đang nghĩ: Rốt cuộc thì Molly và tôi đều ngu cả. Rốt cuộc thì đây là cách anh ta yêu người khác, và anh ta chẳng hiểu bất cứ điều gì khác. Và có lẽ Marion cũng hiểu như vậy.

Cô nói: “Vậy kế hoạch của anh như thế nào? Tôi có cảm giác là anh đang dính với cô gái ngoài kia. Đúng không?”

“Đúng thế. Ít ra thì cô ấy cũng yêu tôi.”

“Richard,” Anna nói, giọng bất lực.

“Sự thật là thế mà. Với Marion thì tôi tồn tại hay không tồn tại cũng vậy.”

“Nhưng nếu anh ly dị Marion bây giờ, có lẽ cô ấy sẽ gục mất.”

“Tôi e rằng thậm chí cô ấy còn chẳng nhận ra nữa cơ. Dù sao thì tôi cũng không định làm gì quá đường đột. Đấy là lý do tại sao tôi muốn gặp cô. Tôi muốn bảo Marion và Tommy đi nghỉ mát cùng nhau một thời gian. Đằng nào thì hiện nay hai người đó cũng ở cùng nhau cả ngày. Tôi sẽ cho họ đến bất cứ nơi nào họ muốn. Bao lâu tùy thích. Bất cứ điều gì họ thích. Và trong khi họ đi vắng, tôi sẽ dần dần giới thiệu Jean với lũ trẻ. Tất nhiên là bọn trẻ biết cô ấy và thích cô ấy, nhưng tôi sẽ làm chúng quen dần với ý nghĩ đến một lúc nào đó tôi sẽ cưới cô ấy.”

Anna ngồi im lặng cho đến khi anh ta gặng hỏi: “Sao, cô nghĩ thế nào?”

“Ý anh là Molly nghĩ thế nào?”

“Tôi đang hỏi cô đấy Anna. Tôi có thể thấy chuyện này sẽ sốc đối với Molly.”

“Molly sẽ không sốc chút nào đâu. Chẳng điều gì anh làm khiến cô ấy sốc được nữa. Anh biết điều đó mà. Vậy thì anh thực sự muốn biết cái gì?”

Từ chối giúp đỡ Richard, không chỉ vì ghét anh ta mà còn ghét cả bản thân mình - đang ngồi đấy phán xét một cách phê phán và điềm tĩnh, trong khi anh ta trông thật buồn bã - Anna tiếp tục ngồi gập người trên khung cửa sổ hút thuốc.

“Sao Anna?”

“Nếu anh hỏi Molly, tôi nghĩ cô ấy sẽ thấy nhẹ nhõm khi Marion và Tommy đi xa một thời gian.”

“Tất nhiên là vậy rồi. Cô ấy sẽ trút bớt được gánh nặng!”

“Xem nào, Richard, anh có thể xỉ vả Molly trước mặt người khác, nhưng không phải trước mặt tôi.”

“Vậy thì có chuyện gì đâu, nếu như Molly không phản đối?”

“Ồ, rõ ràng là Tommy.”

“Tại sao? Marion bảo rằng thằng bé rành rành không thích Molly có mặt trong phòng - nó chỉ vui khi ở bên cô ấy. Tôi muốn nói là ở bên Marion.”

Anna do dự, sau đó nói: “Tommy đã bố trí mọi thứ để mẹ nó ở trong căn nhà đó, không phải ở ngay bên cạnh nhưng vẫn gần nó. Làm tù binh. Và thằng bé không muốn từ bỏ điều đó. Có thể nó sẽ cân nhắc, coi như một ân huệ lớn, việc đi nghỉ với Marion, miễn là có Molly theo cùng để tiện kiểm soát…”

Richard nổi cáu: “Lạy Chúa, lẽ ra tôi phải biết mới đúng chứ. Hai người đúng là một cặp đầu óc bẩn thỉu, đáng ghê tởm, máu lạnh…” Anh ta lắp bắp rồi lặng dần, hơi thở nặng nhọc. Nhưng anh ta vẫn đang quan sát cô bằng con mắt tò mò, anh ta đang chờ đợi nghe điều cô sắp nói.

“Anh bảo tôi đến đây để tôi phải nói những điều tôi vừa nói, để cho anh được chửi bới tôi. Hoặc chửi bới Molly. Bây giờ tôi đã gia ơn nói với anh điều đó rồi nên tôi đi về đây.” Anna trượt xuống khỏi bệ cửa sổ cao rồi đứng thẳng chuẩn bị ra về. Trong lòng tràn ngập cảm giác chán ghét bản thân, cô nghĩ: Tất nhiên là Richard bảo mình đến đây với lý do như thường lệ - để mình trước sau gì cũng sẽ xỉ vả anh ta. Nhưng điều đó thì hẳn là mình đã biết thừa. Vậy nên mình đến đây bởi vì mình cần phải sỉ vả anh ta và những gì anh ta đại diện. Mình đã tham gia vào toàn bộ trò chơi ngu xuẩn này và mình cần phải xấu hổ vì bản thân. Nhưng mặc dù cô nghĩ vậy, và điều này rất thật, Richard vẫn đang đứng trước mặt cô với vẻ chờ đợi bị đánh đòn nên cô nói tiếp: “Có những người cần phải có nạn nhân, Richard thân mến ạ. Chắc là anh hiểu điều đó chứ? Dù sao đi nữa thì thằng bé cũng là con anh.” Cô bước thẳng tới cánh cửa mà lúc nãy cô đã bước vào từ đó. Những cánh cửa trống trơn không có tay nắm. Trong văn phòng này, nó chỉ được mở khi người ta chạm vào một nút bấm nào đó từ bên ngoài hoặc từ bàn làm việc của Richard.

“Tôi phải làm gì bây giờ, Anna?”

“Tôi nghĩ là anh chả có khả năng làm được việc gì cả.”

“Tôi sẽ không để cho Marion chơi tôi đâu!” Một lần nữa Anna lại giật mình bật cười. “Richard, anh thôi đi! Marion đã chịu đủ rồi, thế thôi. Ngay cả những người kém ý chí nhất cũng phải có lối thoát. Marion hướng về Tommy bởi vì thằng bé cần cô ấy. Thế thôi. Tôi chắc là cô ấy chưa bao giờ tính toán bất cứ chuyện gì - dùng từ ‘chơi’ với Marion là quá…”

“Cũng vậy cả thôi, cô ấy đâu có ngu, cô ấy đang khoái chí về điều đó. Cô có biết cách đây một tháng cô ấy nói với tôi thế nào không? Cô ấy bảo: Anh có thể ngủ một mình Richard ạ, và…” Nhưng anh ta ngừng lại, không kể nốt câu nói của Marion.

“Nhưng Richard, anh lúc nào cũng kêu ca về việc phải ngủ chung giường cùng cô ấy!”

“Như thế này tôi cũng có còn vợ nữa đâu. Bây giờ Marion đã có phòng riêng rồi. Và cô ấy chẳng bao giờ ở nhà cả. Tại sao tôi lại phải bị cướp mất cuộc sống bình thường?”

“Nhưng Richard…” Thấy vô ích nên cô ngừng lại. Nhưng anh ta vẫn đang chờ đợi, muốn nghe điều cô định nói. Cô nói: “Nhưng anh đã có Jean rồi còn gì nữa, Richard. Chắc chắn là anh phải nhìn thấy có sự liên hệ ở đâu đó. Anh đã có cô thư ký rồi.”

“Cô ấy không định qua lại mãi. Cô ấy muốn kết hôn.”

“Nhưng Richard ạ, nguồn cung thư ký là vô tận mà. Ồ, đừng tỏ vẻ tổn thương thế chứ. Anh đã từng lăng nhăng với cả tá thư ký là ít, đúng không nào?”

“Tôi muốn cưới Jean.”

“Ồ, tôi không nghĩ là chuyện này sẽ dễ dàng đâu. Tommy sẽ phản đối, ngay cả nếu Marion ly dị anh.”

“Cô ấy bảo không đời nào ly dị tôi.”

“Cứ cho cô ấy thêm thời gian.”

“Thời gian. Tôi có còn trẻ mỏ gì nữa. Năm sau là năm mươi rồi. Tôi không thể lãng phí thời gian được. Jean mới hai mươi ba. Tại sao cô ấy phải đợi chờ lãng phí cơ hội của mình trong khi Marion…”

“Anh nên nói chuyện với Tommy. Chắc anh có thể thấy rằng thằng bé là chìa khóa của mọi vấn đề chứ?”

“Nó sẽ ủng hộ tôi nhiều lắm chắc. Thằng bé lúc nào chẳng đứng về phía Marion.”

“Hay là anh thử lôi kéo thằng bé về phía anh xem sao?”

“Không có cơ hội nào đâu.”

“Ừ, tôi nghĩ là không có cơ hội nào cả. Tôi nghĩ anh sẽ phải nhảy theo nhạc của Tommy thôi. Cũng giống như Molly, và cả Marion nữa.”

“Đúng như những gì tôi mong đợi từ cô - thằng bé thì tàn tật mà cô nói về nó như một thứ tội phạm vậy.”

“Vâng, tôi biết đấy chính là điều anh mong đợi. Tôi không thể tha thứ cho mình vì đã đem đến nó. Hãy cho tôi về đi Richard. Mở cửa ra.” Cô đứng bên cạnh cánh cửa, chờ anh ta mở ra.

“Vậy mà cô vẫn còn cười được trước cảnh kinh khủng tang thương này.”

“Như anh biết khá rõ đấy, tôi cười cái hình ảnh một trong những thế lực tài chính trên đất nước vĩ đại này của chúng ta đang nhảy lên vì giận dữ, giống như một đứa trẻ ba tuổi giữa tấm thảm đắt tiền khủng khiếp của mình. Cho tôi ra đi Richard.”

Richard cố gắng nhấc mình đến bên bàn làm việc, nhấn một cái nút, và cánh cửa mở ra.

“Nếu tôi là anh, tôi sẽ chờ vài tháng và đề nghị Tommy vào làm việc ở đây. Một công việc tương đối quan trọng.”

“Ý cô là thằng bé sẽ tử tế mà chấp nhận điều đó vào lúc này. Cô điên rồi. Thằng bé đang mải mê chơi trò chính trị cánh tả, ngay lúc này nó và Marion đều đang nóng gáy về những chuyện sai trái đổ xuống đám da đen khốn khổ tội nghiệp.”

“Chà chà. Tại sao lại không chứ? Rất thời thượng mà. Anh không biết sao? Anh chỉ thiếu nhạy bén về thời cơ thôi. Lúc nào cũng vậy, anh biết đấy. Như thế không phải là cánh tả. Như thế là mốt.”

“Lẽ ra tôi phải biết rằng cô thấy vui về chuyện đó chứ nhỉ.”

“Ồ, đúng thế. Hãy nhớ đến điều tôi đã nói - nếu anh xử lý mọi việc đúng đắn, Tommy sẽ vui vẻ chấp nhận làm việc ở đây. Biết đâu lại còn tiếp quản được công việc của anh nữa ấy chứ.”

“Nếu vậy tôi mừng là khác. Cô lúc nào cũng hiểu sai tôi, Anna ạ. Tôi thực sự không thích hợp với cái trò này. Tôi muốn được nghỉ ngơi, càng sớm càng tốt, được ra đi và sống một cuộc sống bình yên với Jean và có thể sẽ sinh thêm vài đứa con. Đấy là dự định của tôi. Tôi không hợp với trò tài chính.”

“Ngoại trừ việc anh đã làm cho cổ phần và lợi nhuận của đế chế này tăng lên gấp bốn lần kể từ khi nhậm chức, Marion bảo vậy. Tạm biệt Richard.”

“Anna.”

“Gì nữa đây?”

Anh ta đã hấp tấp bước đến chắn giữa cô và cánh cửa mở hờ. Anh ta đóng sập cửa lại bằng một cú hích mông vẻ nóng nảy. Động thái này ngược hẳn với sự vận hành êm ru nhờ những máy móc vô hình của phòng làm việc, hoặc phòng trưng bày giàu có, như nhắc Anna nhớ đến sự tồn tại lạc điệu của bản thân mình khi cô đứng đó chờ đến lúc ra về. Cô thấy chính mình: nhỏ bé, nhợt nhạt, xinh đẹp, miệng nở nụ cười thông minh và nghiêm khắc. Cô có thể cảm nhận được bản thân mình, dưới vẻ ngoài trật tự này, là một vùng hỗn loạn những cảm giác bất an và lo lắng. Cú hích xấu xí từ cặp mông được phục sức chu đáo của Richard phù hợp với sự xáo động chỉ vừa đủ che giấu trong bản thân cô; và vì vậy nếu cảm thấy khinh ghét thì chỉ là đạo đức giả. Tự nhủ mình như vậy, cô chỉ còn thấy mệt mỏi, và nói: “Richard ạ, tôi thấy làm vậy chẳng ích lợi gì cả. Lần nào gặp nhau cũng vậy.”

Richard đã kịp cảm nhận được cơn nản lòng nhất thời của cô. Anh ta cứ đứng trước mặt cô, nặng nhọc thở, đôi mắt đen nheo lại. Rồi anh ta chậm rãi mỉm cười với vẻ châm biếm. Anh ta đang tìm cách nhắc mình đến điều gì đây? Anna tự hỏi. Chắc chắn không thể là - đúng vậy, là nó. Anh ta đang nhắc cô nhớ đến cái đêm mà cô có thể, chỉ là có thể thôi, đã lên giường với anh ta. Và thay vì cảm thấy giận dữ hoặc khinh bỉ, cô biết bản thân mình trông có vẻ e dè. Cô nói: “Richard, anh làm ơn mở cửa ra đi.” Anh ta đứng đó, vẫn duy trì áp lực châm biếm đối với cô, thưởng thức nó; sau đó cô bước qua mặt anh ta đến chỗ cánh cửa và cố gắng mở ra. Cô có thể nhìn thấy bản thân mình, nhút nhát và ngượng ngập, đang đẩy cánh cửa một cách vô ích. Rồi cánh cửa mở ra: Richard đã quay lại bàn làm việc và chạm vào nút bấm mở cửa. Anna bước thẳng ra ngoài, đi qua cô thư ký mỡ màng, có khả năng sẽ thế chỗ của Marion, rồi đi xuống, băng qua phần giữa tòa nhà được trải thảm, có cây xanh, lót đệm, lấp lánh ánh đèn, tới con phố xấu xí nhưng lại được cô chào đón với tâm trạng nhẹ nhõm.

Cô đi tới bến tàu điện ngầm gần nhất, không-nghĩ-ngợi, biết rằng mình đang trong tình trạng gần sụp đổ. Đã bắt đầu đến giờ cao điểm. Cô bị chen lấn, xô đẩy giữa một đoàn người. Bỗng nhiên cô thấy hoảng sợ, đến mức cô rút lui khỏi những con người đang dồn về phía quầy vé rồi đứng dựa vào tường, lòng bàn tay và dưới nách ướt đẫm. Điều này dạo gần đây đã từng xảy ra với cô hai lần trong giờ cao điểm. Có điều gì đó đang xảy ra với mình, cô nghĩ và cố gắng kiểm soát. Một cái gì đó đang bị mình nhìn nhận một cách hời hợt, lớt phớt - nhưng mà là cái gì? Cô vẫn dựa vào bức tường, không thể nào tiến lên để hòa mình trở lại vào đám đông. Thành phố giờ cao điểm - cô không thế nào đi từ đây về nhà một cách khẩn trương được, vượt tám, chín cây số, ngoại trừ đi bằng tàu điện ngầm. Chẳng ai đi được cả. Tất cả bọn họ, tất cả những con người này, đều phải chịu áp lực kinh khủng đó của thành phố. Tất cả, ngoại trừ Richard và những kẻ như anh ta. Nếu cô quay trở lại tầng trên và nhờ anh ta dùng ô tô chở cô về nhà, tất nhiên là anh ta sẽ đồng ý. Anh ta sẽ rất vui. Và tất nhiên là cô sẽ không làm vậy. Không còn cách nào khác ngoài việc bắt mình phải tiến lên. Anna ép mình tiến lên, thả mình vào đám người chen lấn, chờ đến lượt mua vé, sau đó bước xuống thang cuốn và hòa vào dòng người. Trên sân ga, phải tới bốn con tàu đáp vào thì cô mới nhét được mình vào một toa. Bây giờ thì điều tồi tệ nhất đã qua đi. Cô chỉ còn phải đứng, người thắng nhờ sức ép của đám đông, trong cái chỗ sáng trưng, chật ních, hôi hám, và sau mười đến hai mươi phút, cô sẽ về đến ga nhà. Cô sợ mình sẽ ngất ra mất.

Cô nghĩ: Khi ai đó đổ vỡ, điều đó có nghĩa là gì? Đến thời điểm nào thì một người sắp vỡ ra thành từng mảnh nhỏ nói rằng: Tôi sắp vỡ tan ra rồi đây? Và nếu như mình đổ vỡ thì sẽ tạo thành hình gì? Cô nhắm mắt lại, nhìn thấy ánh đèn lóe lên trên mí mắt mình, cảm nhận sức ép của những thân người, ngửi thấy mùi mồ hôi và bẩn thỉu; và ý thức về Anna, lúc này đã thu gọn thành một khối quyết tâm rắn chắc ở đâu đó trong dạ dày mình. Anna, Anna, mình là Anna, cô nhắc đi nhắc lại như vậy, và dù sao đi nữa thì mình cũng không thể ốm đau hoặc buông xuôi được, vì Janet; ngày mai mình có thể biến mất khỏi thế giới, và điều đó chẳng can hệ gì đến ai khác ngoài Janet. Vậy thì mình là cái gì, Anna? - một cái gì đó cần thiết cho Janet. Nhưng như thế thật là kinh khủng, cô nghĩ, nỗi sợ của cô trở nên trầm trọng hơn. Như vậy không tốt cho Janet. Vậy thì thử lại lần nữa: Mình là ai, Anna? Lúc này cô không nghĩ đến Janet mà loại trừ con bé ra. Thay vào đó, cô nhìn thấy căn phòng của mình, căn phòng dài, màu trắng, khiêm nhường, những cuốn sổ tay đủ màu sắc trên chiếc bàn chân rời. Cô nhìn thấy chính mình, Anna, đang ngồi trên chiếc ghế piano, viết, viết vào một cuốn sổ, sau đó gạch ngang hết đoạn, hoặc gạch chéo bỏ đi; cô nhìn thấy các trang giấy mang đủ kiểu chữ viết; bị chia ra, nằm trong ngoặc, đứt đoạn - cô cảm thấy buồn nôn đến chao đảo; sau đó cô nhìn thấy Tommy, chứ không phải cô, đang đứng mím môi tập trung, lật giở các trang giấy trong những cuốn sổ xếp ngay ngắn của cô.

Cô mở to mắt, cảm thấy choáng váng và sợ hãi, và thấy trần nhà lấp lánh chao đảo, các mẫu quảng cáo hỗn loạn, và những khuôn mặt thất thần nhìn chòng chọc do cố giữ thăng bằng trên tàu điện. Một khuôn mặt, cách cô chừng mười lăm phân: da thịt màu xám hơi vàng, những lỗ chân lông lớn, cái miệng trông nhàu nhĩ và ẩm ướt. Cặp mắt dán chặt vào mắt cô. Khuôn mặt mỉm cười, nửa sợ hãi, nửa mời mọc. Cô nghĩ: Trong khi mình đúng đây nhắm tịt mắt lại thì gã ta nhìn vào mặt mình và tưởng tượng ra nó ở dưới thân mình gã. Cô thấy buồn nôn; quay cổ đi nhìn sang nơi khác. Hơi thở bất thường của gã nhột nhạt trên má cô. Vẫn còn hai bến nữa mới tới nơi. Anna đứng dịch ra từng chút một, cảm nhận được gã đàn ông dấn tới sau lưng mình trong cái lắc lư, đung đưa của con tàu, khuôn mặt phấn khích một cách bệnh hoạn. Gã xấu quá. Lạy Chúa, họ thật xấu xí, chúng ta thật xấu xí, Anna nghĩ, da thịt cô sởn gai ốc vì ghê tởm khi thấy gã ở gần. Lúc đến ga, cô len ra khỏi tàu trong khi những người khác len vào; và gã đàn ông bước xuống theo cô, theo sát cô lên thang cuốn và đứng đằng sau cô ở thanh chắn soát vé. Cô đưa vé và vội vã đi lên, quay lại cau mày với gã lúc gã nói sau lưng cô: “Đi dạo chứ? Đi dạo chứ?” Gã nhăn nhở đắc thắng; gã đã tưởng tượng xong cảnh bỉ ổi và áp đảo cô khi cô đứng nhắm mắt trên tàu điện. Cô nói: “Cút đi,” rồi bước ra khỏi ga tàu điện ngầm lên phố. Gã vẫn bám theo cô. Anna hoảng hốt; và rồi cô thấy ngạc nhiên với chính mình - và hoảng hốt bởi vì cô thấy sợ. Điều gì xảy ra với mình thế này? Chuyện này xảy ra hằng ngày, đây là cuộc sống ở thành phố, chả ảnh hưởng gì đến mình cả - nhưng nó đang ảnh hưởng đến cô; như nhu cầu được nhục mạ cô đến mức hung hăng của Richard đã ảnh hưởng đến cô cách đây nửa tiếng trong phòng làm việc của anh ta. Biết gã đàn ông vẫn đang theo sát mình, nhăn nhở một cách khó chịu, cô muốn vùng chạy vì hoảng sợ. Cô nghĩ: Giá như mình có thể nhìn thấy hoặc chạm vào một cái gì đấy không xấu xí… Có một chiếc xe đẩy bán hoa quả ở đằng trước, chất đầy những đống mận, đào, mơ sặc sỡ màu sắc được sắp xếp một cách gọn gàng. Anna mua hoa quả: hít ngửi mùi chát sạch sẽ, chạm vào lớp vỏ lún phún lông hay mịn màng cô cảm thấy dễ chịu hơn. Cơn hoảng sợ đã biến mất. Gã đàn ông đi theo đứng gần cô, chờ đợi và cười nhăn nhở, nhưng bây giờ cô chẳng coi gã ra cái gì nữa cả. Cô bước qua mặt gã, bình thản.

Cô về muộn, nhưng không thấy lo lắng - Ivor sẽ có mặt đó. Trong suốt thời gian Tommy ở bệnh viện, còn Anna thì thường xuyên đi cùng Molly, Ivor đã bước vào đời họ. Từ một chàng trai gần như vô danh sống ở phòng trên, chào nhau vào buổi tối và buổi sáng, đến và đi tùy ý, cậu ta đã trở thành bạn của Janet. Cậu ta đưa cô bé đi xem phim lúc Anna ở bệnh viện, giúp cô bé làm bài tập về nhà, và nhắc đi nhắc lại với Anna là cô không cần phải lo lắng, bởi vì cậu ta rất vui khi được chăm sóc Janet. Và đúng thế thật. Nhưng tình huống mới này khiến Anna cảm thấy áy náy. Không phải vì cậu ta, cũng không phải vì Janet, bởi vì với con bé cậu ta thấu hiểu một cách thật đơn giản, thật đáng yêu.

Lúc này, khi trèo lên những bậc thang xấu xí dẫn tới cửa nhà mình, cô nghĩ: Janet cần một người đàn ông trong đời, con bé thiếu một người cha. Ivor rất tốt với con bé. Có điều cậu ta không phải là đàn ông - mình nghĩ gì mà bảo cậu ta không phải là đàn ông nhỉ? Richard là đàn ông; Michael là đàn ông. Vậy mà Ivor lại không phải? Mình biết rằng với “một người đàn ông đích thực” sẽ có cả một sự căng thẳng và hiểu ngầm châm biếm không thể có trong trường hợp của Ivor được; sẽ có cả một chiều kích mà bây giờ không có; vậy nhưng cậu ta lại rất dễ thương với con bé, vậy thì cô bảo “một người đàn ông đích thực” nghĩa là sao? Vì Janet yêu quý Ivor. Và con bé quý - hoặc theo lời nó là như thế - người bạn tên Ronnie của cậu ta.

Cách đây vài tuần, Ivor xin phép cho bạn được đến ở cùng vì cậu này đang hết tiền và thất nghiệp. Anna đã đưa ra như thông lệ lời đề nghị đặt thêm một chiếc giường nữa vào căn phòng đó, đại loại như vậy. Cả hai bên đều đã diễn vai của mình, nhưng Ronnie, một diễn viên thất nghiệp, đã chuyển vào phòng và vào giường Ivor, và đối với Anna, chuyện này cũng chẳng thay đổi gì cả, vì vậy cô không nói gì. Rõ ràng là Ronnie có ý định ở đây mãi chừng nào cô còn chưa nói gì. Anna biết rằng Ronnie là cái giá mà cô cần phải trả cho tình bạn mới của Ivor với Janet.

Ronnie là một thanh niên duyên dáng, da ngăm đen, mái tóc bóng mượt được uốn cẩn thận, nụ cười trắng bóng được chuẩn bị kỹ lưỡng. Anna không thích cậu ta, nhưng nhận thấy mình không thích mẫu người như vậy chứ không phải cá nhân cậu ta nên cô kiềm chế. Cậu ta cũng vui vẻ với Janet, nhưng không thật lòng (trong khi Ivor thì có) mà là do nguyên tắc. Có thể mối quan hệ giữa cậu ta với Ivor cũng là do nguyên tắc. Anna chẳng bận tâm đến những chuyện như thế, và nó chẳng ảnh hưởng gì đến Janet, bởi vì cô tin Ivor không bao giờ để cho con bé bị sốc. Vậy mà cô vẫn không yên tâm. Giả sử mình đang sống với một người đàn ông “đàn ông đích thực” - hoặc là đã kết hôn. Chắc chắn Janet sẽ có chút căng thẳng. Janet sẽ ghét anh ta, sẽ buộc phải chấp nhận anh ta, phải thỏa hiệp. Và chính xác thì thái độ oán ghét đó là do đặc trưng giới tính, vì người đó là đàn ông. Hoặc ngay cả khi có một người đàn ông sống ở đây mà mình không ngủ cùng, hoặc không muốn ngủ cùng, lúc đó thì ngay việc anh ta là “đàn ông đích thực” cũng sẽ gây căng thẳng, tạo nên một cán cân. Vậy thì sao? Tại sao mình lại cảm thấy rằng đáng ra mình nên có một người đàn ông thực thụ và thậm chí là vì Janet, chưa nói là vì mình, chứ không phải là chàng thanh niên Ivor mẫn cảm, thân thiện và duyên dáng? Phải chăng mình định nói rằng, hoặc tưởng rằng (liệu có phải mọi người đều tưởng vậy?), trẻ em cần sự căng thẳng đó để lớn lên? Nhưng tại sao? Vậy mà rõ ràng là mình cảm nhận được điều đó, nếu không mình sẽ không thấy bất an khi thấy Ivor ở bên Janet bởi vì cậu ta giống như một con chó lớn thân thiện, hoặc một người anh trai lớn tuổi vô hại - mình dùng từ vô hại. Khinh thường. Mình thấy khinh thường. Mình nên khinh thường chính mình. Một người đàn ông đích thực - Richard chăng? Hay Michael? Cả hai người này đều rất ngu xuẩn với con cái. Vậy mà rõ ràng là mình cảm thấy rằng tính chất của họ, việc họ thích phụ nữ chứ không đàn ông, đối với Janet lại có ích hơn so với Ivor.

Từ cầu thang tối đầy bụi, Anna tới được căn hộ sạch sẽ của mình và nghe thấy tiếng Ivor trên đầu. Cậu đang đọc cho Janet nghe. Cô bước qua cánh cửa vào căn phòng lớn, trèo lên chiếc cầu thang màu trắng và thấy Janet đang ngồi khoanh chân trên giường, một cô nhóc tì tóc đen, còn Ivor, da ngăm đen, tóc tai bờm xờm và thân thiện, ngồi trên sàn, một tay giơ lên, đang đọc rất diễn cảm câu chuyện về ngôi trường nữ học nào đó. Janet lắc đầu với mẹ, ra hiệu đừng xen vào. Dùng cánh tay giơ lên như chiếc gậy chỉ huy, Ivor nháy mắt và cao giọng đọc: “Và như vậy là Betty ghi tên xin vào đội khúc côn cầu. Liệu cô có được chọn hay không? Liệu cô có may mắn hay không?” Cậu ta nói với Anna bằng giọng bình thường: “Chừng nào xong chúng tôi sẽ gọi chị,” và tiếp tục: “Mọi việc phụ thuộc vào cô Jackson. Betty tự hỏi không biết khi chúc mình gặp may mắn sau trận đấu hôm thứ Tư tuần trước cô có thành tâm không? Có thực sự mong như thế không?” Anna dừng lại ở bên ngoài cánh cửa lắng nghe: Có nét mới trong giọng đọc của Ivor: giễu cợt. Chất giọng giễu cợt này nhắm vào thế giới trường nữ học, vào thế giới phụ nữ, chứ không phải vào sự ngớ ngẩn của câu chuyện; và nó bắt đầu từ lúc Ivor nhận ra sự hiện diện của Anna. Đúng vậy, nhưng trong đó chẳng có gì mới mẻ cả; cô đã quen với nó rồi. Bởi vì giọng giễu cợt, vũ khí phòng vệ của người đồng tính, chẳng khác gì cái vẻ lịch sự gan dạ quá mức của một người đàn ông “đích thực”, người đàn ông “bình thường” có ý định xác lập giới hạn trong mối quan hệ của mình với một người phụ nữ, dù là có ý thức hay vô thức. Thường là vô thức. Cũng là cảm xúc né tránh lạnh lùng đó, thêm một bước xa hơn; có sự khác biệt về mức độ nhưng không phải về thể loại. Anna ngó quanh mép cánh cửa nhìn Janet và thấy khuôn mặt cô bé mang một nụ cười vui thích nhưng xen chút lo lắng. Cô bé cảm nhận được sự giễu cợt nhắm vào mình, một người thuộc nữ giới. Anna hướng ý nghĩ lặng thầm, cảm thông về con gái mình: Ôi con gái tội nghiệp của mẹ, tốt nhất là con hãy làm quen với nó thật sớm, bởi vì con sẽ phải sống trong một thế giới đầy những điều như thế. Và bây giờ khi cô, Anna, đã rời khỏi hiện trường, giọng Ivor cũng mất đi vẻ giễu nhại và trở lại bình thường.

Cánh cửa vào căn phòng mà Ivor và Ronnie ở chung vẫn đang mở. Ronnie đang hát, cũng bằng giọng giễu nhại. Đây là bài hát được khắp nơi hát bằng giọng khao khát một cách buồn thảm và khắc khoải. “Cho anh điều anh muốn đêm nay đi em, anh không muốn em và anh gây chuyện với nhau em ơi, hãy hôn anh, hãy siết chặt anh, vân vân.” Ronnie cũng đang giễu tình yêu “bình thường”, và ở cấp độ giễu cợt, tầm thường, cặn bã. Anna nghĩ: Tại sao mình lại cho rằng những điều này sẽ không tác động gì đến Janet? Tại sao mình lại coi tất yếu là trẻ con không thể bị tiêm nhiễm? Chung quy lại, mình chắc chắn rằng sức ảnh hưởng của mình, sức ảnh hưởng lành mạnh của phụ nữ, đủ mạnh để lấn át sức ảnh hưởng của họ. Nhưng chắc gì đã vậy chứ? Cô quay người định đi xuống tầng dưới. Giọng hát của Ronnie ngừng lại và cái đầu cậu ta xuất hiện chỗ góc cửa. Đấy là một cái đầu chải chuốt duyên dáng, cái đầu của một cô gái trẻ giống như con trai. Cậu ta mỉm cười vẻ ác ý. Cậu ta đang nói, rõ ràng hết mức có thể, rằng cậu ta nghĩ Anna dò xét cậu ta: một trong những điều khó chịu ở Ronnie là cậu ta luôn cho rằng những gì mọi người nói hay làm đều nhằm vào cậu ta; và vì vậy ai cũng luôn ý thức về cậu ta. Anna gật đầu với cậu ta. Cô nghĩ: Ngay trong nhà mình mà mình cũng chẳng được tự do đi lại với hai người này. Lúc nào mình cũng ở thế phòng thủ, ngay trong chính căn nhà của mình. Bây giờ thì Ronnie quyết định che giấu sự ác ý và bước ra, đứng hờ hững, trọng tâm dồn lên một bên hông: “Ồ Anna, tôi không biết rằng chị cũng đang tham dự vào những trò vui trong giờ trẻ em cơ đấy?” “Tôi ghé lên xem thôi,” Anna đáp ngắn gọn. Lúc này cậu ta là hình ảnh của vẻ quyến rũ mê người. “Con bé hay thật, bé Janet nhà chị ấy.” Cậu ta đã nhớ ra rằng mình đang sống nhờ ở đây, và phụ thuộc vào sự chấp nhận của Anna. Bây giờ cậu ta đúng là điển hình - Ồ, phải, Anna nghĩ - cho một cô gái trẻ được nuôi dạy chu đáo, giọng chỉn chu gần như đớt. Rất nhà lành, cậu bé ạ, Anna thầm đánh giá cậu ta, nở với cậu ta một nụ cười muốn nói: Cậu không lừa được tôi đâu, đừng có mà nghĩ đến chuyện đó. Cô đi xuống tầng dưới: tuy nhiên, một cái liếc nhìn lên cho thấy cậu ta vẫn đứng đó, không nhìn cô mà nhìn bức tường chỗ cầu thang. Khuôn mặt xinh xắn, hết sức gọn gàng của cậu ta lúc này trông phờ phạc. Vì sợ hãi. Lạy Chúa, Anna nghĩ, mình đã thấy được điều gì sắp sửa xảy ra - mình muốn cậu ta ra đi, nhưng mình sẽ không nỡ làm điều đó, bởi vì mình sẽ thấy thương hại cậu ta, nếu không cẩn thận.

Cô bước vào bếp và chậm rãi rót một ly nước; cho nước chảy để nhìn nó bắn tung tóe và sủi bọt, để nghe âm thanh dễ chịu của nó. Cô sử dụng dòng nước như trước đó sử dụng trái cây - để mình bình tâm lại, để cam đoan với bản thân rằng vẫn còn có thể bình thường. Nhưng suốt lúc đó cô nghĩ: Mình mất thăng bằng rồi. Mình có cảm giác như không khí trong căn hộ này đang bị đầu độc, cứ như thể một linh hồn thù hận biến thái và xấu xa đang hiện diện khắp nơi. Nhưng thế thì vớ vẩn quá. Sự thực là, mọi điều mình đang nghĩ tới ở thời điểm hiện nay đều sai. Mình có thể cảm thấy như vậy… thế mà mình đang tự cứu bản thân bằng kiểu suy nghĩ này. Cứu bản thân mình khỏi cái gì? Cô lại thấy ốm và sợ hãi như lúc ở trên tàu điện ngầm. Cô nghĩ: Mình phải chặn nó lại, mình phải làm vậy - mặc dù cô không thể nói ra là phải chặn cái gì. Mình sẽ sang nhà hàng xóm, cô quyết định, và ngồi xuống, và - cô không nghĩ nốt mà trong đầu cô xuất hiện hình ảnh một chiếc giếng cạn, dần dần đầy nước. Đúng vậy, đấy chính là điều không ổn ở mình - mình đang khô cạn. Mình đang trống rỗng. Mình phải chạm vào một nguồn nào đó ở đâu đó hoặc… Cô mở cánh cửa căn phòng lớn và đen thẫm trên nền ánh sáng từ cửa sổ chiếu vào là cái bóng một người phụ nữ to lớn có vẻ đe dọa. Anna hỏi nhanh: “Ai đấy?” và bật công tắc đèn lên để cái bóng đó hiện lên thành hình hài và người thực trước ánh đèn xác định. “Lạy Chúa lòng lành, Marion, cậu đấy à?” Anna có vẻ cáu. Cô bối rối vì sự nhầm lẫn của mình, và nhìn chăm chú vào Marion bởi vì trong suốt nhiều năm biết nhau, Marion mang vẻ đáng thương, nhưng chưa bao giờ đáng sợ. Và khi đó, cô có thể thấy bản thân mình thực hiện một quá trình mà đối với cô, lúc này cô đang phải dùng đến cả trăm lần một ngày: cô duỗi thẳng bản thân, tôi luyện bản thân, trở nên cảnh giác; và bởi vì cô đã quá mệt mỏi, bởi vì “cái giếng đã khô”, cô đặt tâm trí mình vào trạng thái cảnh giác, một cỗ máy nhỏ phán xét, khô khan. Thậm chí cô còn cảm nhận được trí tuệ ở đó, đang làm việc, phòng thủ và hiệu quả - một cỗ máy. Và cô nghĩ: trí tuệ này, nó là rào cản duy nhất giữa mình với - nhưng lần này cô đi nốt được, cô biết phải kết thúc câu như thế nào. Giữa mình và đổ vỡ. Đúng vậy.

Marion nói: “Tớ xin lỗi nếu làm cậu sợ, nhưng tớ lên gác và nghe thấy chàng trai trẻ của cậu đang đọc sách cho Janet nghe nên không muốn quấy rầy họ. Và rồi tớ nghĩ, ngồi trong bóng tối mới tuyệt làm sao.” Anna nghe thấy mấy chữ “chàng trai trẻ của cậu” mang vẻ bẽn lẽn đớt đát, nghe như lời một mệnh phụ thượng lưu đang tâng bốc một cô gái trẻ? - cô nghĩ rằng trong vòng năm phút gặp gỡ Marion luôn luôn đến khoảnh khắc gai người này, nhưng rồi sau đó tự nhắc mình nhớ đến thế giới đã nuôi dưỡng Marion lớn lên. Cô nói: “Tớ xin lỗi vì giọng tớ nghe cáu kỉnh thế. Tớ mệt quá. Vừa vướng phải giờ cao điểm.” Cô kéo rèm, đưa căn phòng trở lại với trạng thái khắc khổ yên tĩnh cần thiết. “Nhưng Anna ạ, cậu tiểu thư quá đấy, ngày nào người dân nghèo bình thường chúng tớ chả phải đối mặt với những chuyện như thế.” Anna liếc Marion, giật mình, trong suốt cả cuộc đời chưa bao giờ cô ta phải đối mặt với bất cứ điều gì bình thường như giờ cao điểm. Cô nhìn thấy gương mặt Marion: ngây thơ, mắt sáng, đầy nhiệt huyết. Cô nói: “Tớ phải uống chút đã, cậu có muốn uống một ly không?” - nhớ ra, rồi thấy mừng vì mình đã quên, đã mời Marion một ly bằng thái độ thực sự bâng quơ, vì lúc này Marion đáp: “Ồ có chứ, cho tớ một ly nhỏ thôi. Tommy bảo rằng quyết định uống bình thường còn dũng cảm hơn nhiều so với bỏ hoàn toàn. Cậu nghĩ thằng bé nói đúng không? Tớ thì có. Tớ nghĩ thằng bé thật thông minh và mạnh mẽ.” “Đúng vậy, nhưng chắc là phải khó hơn rất nhiều.” Anna rót whisky vào ly, lưng quay về phía Marion, cố gắng nghĩ: Phải chăng cô ấy đến đây là vì biết mình vừa gặp Richard? Và nếu có một lý do khác, thì là cái gì? Cô nói, “Tớ vừa đi gặp Richard về,” và Marion vừa trả lời vừa cầm lấy chiếc ly đang đặt bên cạnh bằng thái độ rõ ràng là không mấy quan tâm: “Thế à? Hai người vẫn luôn là bạn chí cốt của nhau mà.” Anna cố gắng không nhăn mặt với từ bạn chí cốt; nhận ra sự bực bội của mình đang tăng đều một cách đáng báo động, củng cố tia trí tuệ lạnh lùng rạng ngời của mình, và nghe từ trên gác tiếng Ivor gầm lên: “Sút! năm mươi giọng háo hức vang lên và Betty, đang chạy thục mạng qua sân, đá thẳng trái bóng vào gôn. Cô đã thành công! Bầu không khí rung lên vì những giọng reo hò trẻ trung, và Betty nhìn thấy gương mặt bạn bè qua làn nước mắt hạnh phúc.”

“Hồi còn bé tớ rất thích những câu chuyện trường học tuyệt với kiểu này,” Marion nói, giọng đớt như trẻ con.

“Tớ thì ghét cay ghét đắng.”

“Nhưng cậu thì vẫn luôn là một cô bé trí thức mà.”

Lúc này Anna ngồi xuống cùng ly whisky và dò xét Marion. Cô mặc một bộ vest màu nâu đắt tiền, rõ ràng là mới. Mái tóc tối màu, hơi ngả bạc của cô mới được uốn lại. Đôi mắt màu nâu đỏ rực sáng, đôi má ửng hồng. Cô là điển hình về một mệnh phụ phu nhân dư giả, hạnh phúc, vui vẻ.

“Và đây là lý do tại sao tớ đến gặp cậu,” Marion nói. “Đây là ý tưởng của Tommy. Bọn tớ cần cậu giúp đỡ, Anna ạ. Tommy có ý tưởng tuyệt vời cực, tớ nghĩ thằng bé thật là thông minh, lanh lợi, và cả hai người bọn tớ đều nghĩ là nên hỏi ý kiến cậu.”

Đến đây Marion nhấp một ngụm whisky, hơi nhăn nhó xinh xẻo ra vẻ không ngon, rồi đặt cái ly xuống, thao thao tiếp: “Nhờ có Tommy, tớ đã nhận ra mình dốt nát kinh khủng đến thế nào. Chuyện bắt đầu khi tớ đọc báo cho thằng bé nghe. Trước đó tớ chưa bao giờ đọc cái gì cả. Và tất nhiên là thằng bé rất hiểu biết nên giải thích mọi điều cho tớ, và tớ thực sự cảm thấy mình là một con người khác, và tớ thấy xấu hổ vì từ trước đến nay chưa bao giờ quan tâm đến một điều gì khác ngoài bản thân mình.”

“Richard có nói rằng cậu bắt đầu quan tâm đến chính trị.”

“Ồ đúng vậy, và anh ta rất khó chịu. Và tất nhiên là mẹ và các chị tớ thì điên tiết.” Như một cô gái tinh nghịch, cô ngồi mỉm cười, với những cái mím môi nghịch ngợm cùng những cái liếc mắt khe khẽ kiểu ăn năn từ đuôi mắt.

“Tớ có thể hình dung được.” Mẹ Marion là vợ góa của một vị tướng, các chị cô đều là phu nhân hoặc là quan chức, Anna có thể thấy được làm họ cáu thì sẽ vui thích thế nào.

“Nhưng tất nhiên là họ chẳng biết gì, chẳng gì hết, chẳng khá hơn tớ chút nào cho tới khi Tommy dẫn đường chỉ lối cho tớ. Tớ có cảm giác như đời mình bắt đầu từ giây phút đó. Tớ cảm thấy mình như một con người mới.”

“Trông cậu đúng là một con người mới.”

“Tớ biết là như vậy. Anna, cậu gặp Richard hôm nay à?”

“Ừ, ở văn phòng của lão.”

“Lão có nói gì về chuyện ly dị không? Tớ hỏi bởi vì nếu lão nói gì với cậu thì tớ nghĩ là phải lắng nghe nghiêm túc. Từ trước đến nay lão toàn đe dọa và bắt nạt tớ - lão ức hiếp tớ. Vì vậy nên tớ không hề cho đó là chuyện nghiêm túc. Nhưng nếu lão thực sự nói về chuyện đó thì tớ nghĩ là Tommy và tớ phải đón nhận một cách nghiêm túc.”

“Tớ nghĩ là lão muốn cưới cô thư ký. Hoặc theo lời lão là thế.”

“Cậu gặp cô ta chưa?” Marion khúc khích cười và trông rất tinh nghịch.

“Rồi.”

“Cậu có để ý thấy gì không?”

“Cô ta trông giống như cậu hồi ở tuổi ấy?”

“Đúng thế.” Marion lại khúc khích cười. “Chẳng phải là buồn cười hay sao?”

“Nếu như cậu nghĩ vậy.”

“Tớ nghĩ vậy đấy.” Marion bỗng nhiên thở dài và đổi sắc mặt. Trước mắt Anna, cô biến từ một cô gái nhỏ thành một người phụ nữ u buồn. Cô ngồi nhìn: nghiêm túc, mỉa mai. “Cậu không thấy là tớ buộc phải nghĩ rằng điều đó rất buồn cười à?” “Có, tớ thấy.” “Chuyện xảy ra đột ngột trong bữa ăn sáng. Richard vẫn luôn khó chịu trong bữa sáng. Lão vẫn luôn bực bội và cằn nhằn tớ. Nhưng vấn đề buồn cười là tại sao tớ lại để cho lão làm thế? Và lão cứ lải nhải, cằn nhằn tớ về việc gặp Tommy quá nhiều. Và đột nhiên, cứ như thể tớ vừa được khai sáng. Thực sự là thế, Anna ạ. Lão như kiểu cứ nẩy tưng tưng trong phòng ăn sáng. Mặt lão đỏ bừng. Và lão suốt ngày nổi cáu. Và tớ lắng nghe giọng lão. Giọng lão rất tệ, đúng không? Đấy là giọng của một kẻ ức hiếp, đúng không?”

“Đúng vậy.”

“Và tớ nghĩ - Anna ạ, tớ ước sao mình có thể giải thích được cho cậu hiểu. Đấy thực sự là khai sáng. Tớ nghĩ: Mình lấy lão bao nhiêu năm nay, và suốt quãng thời gian đấy mình toàn bị lão… nuốt chửng. Thì phụ nữ là vậy, đúng không? Tớ chẳng nghĩ được đến điều gì khác nữa. Tớ khóc một mình đến tận lúc ngủ thiếp đi, hết đêm này qua đêm khác trong bao nhiêu năm trời. Và tớ làm loạn lên, tớ là một con ngốc và chịu cảnh bất hạnh và… Vấn đề là để được cái gì? Tớ nghiêm túc đấy, Anna ạ.” Anna mỉm cười, và Marion nói tiếp: “Bởi vì vấn đề là lão chẳng là cái gì cả, đúng không? Thậm chí lão còn chẳng đẹp trai nữa cơ. Thậm chí lão còn chẳng được thông minh cho lắm - tớ không quan tâm đến chuyện lão có vị trí quan trọng và là một nhân vật chủ chốt của nền kinh tế. Cậu có hiểu ý tớ không?” “Ừ, vậy rồi sao?” “Tớ nghĩ, lạy Chúa tôi, vì cái sinh vật đó mà mình hủy hoại cả cuộc đời mình. Tớ nhớ chính xác giây phút đấy. Tớ ngồi bên chiếc bàn ăn sáng, mặc thứ đồ ở nhà mà tớ mua bởi vì lão ta thích tớ mặc thứ đó - cậu biết đấy, diềm và hoa, hay đúng hơn là, lão từng thích tớ mặc như thế. Tớ thì luôn ghét kiểu đồ đấy. Và tớ nghĩ, trong suốt bao nhiêu năm trời tớ phải mặc những món đồ mình ghét chỉ để làm vui lòng sinh vật này.”

Anna bật cười. Marion cười, gương mặt đẹp của cô sống động trong vẻ mỉa mai tự chế giễu, đôi mắt cô buồn và chân thật. “Nhục quá, phải không Anna?”

“Ừ, đúng thế.”

“Nhưng tớ cá là cậu chưa bao giờ tự biến mình thành con ngốc vì bất cứ gã đàn ông ngu xuẩn nào. Cậu có thừa khôn ngoan.”

“Đấy là cậu nghĩ vậy thôi,” Anna khô khốc nói. Nhưng cô nhận ra đây là một sai lầm; Marion cần thiết phải thấy cô, Anna, như một người tự chủ và không bao giờ bị tổn thương.

Không nghe câu nói vừa rồi của Anna, Marion kiên quyết: “Không, cậu có thừa khôn ngoan, và đây là lý do tại sao tớ ngưỡng mộ cậu.” Lúc này Marion cầm chiếc ly bằng những ngón tay căng thẳng. Cô nhấp một ngụm whisky; một ngụm nữa, một ngụm nữa, một ngụm nữa - Anna ép mình tránh nhìn. Cô nghe thấy giọng Marion: “Và rồi thì có cô Jean kia. Khi tớ nhìn thấy cô ta, đấy lại là một lần khai sáng nữa. Lão yêu cô ta, lão bảo vậy. Nhưng lão thì nào có yêu ai chứ, đấy mới là vấn đề. Lão chỉ yêu loại con gái đó thôi, loại hợp với mả nhà lão ấy.” Sự thô thiển của cụm từ hợp với mả nhà lão, bất ngờ thốt ra từ miệng Marion, khiến Anna phải quay lại nhìn. Marion ngồi căng thẳng, thân hình to lớn cứng đờ và thẳng đơ trong chiếc ghế bành, môi mím chặt, các ngón tay như bấu quanh chiếc ly rỗng mà cô đang nhìn vào một cách thèm thuồng.

“Vậy thì tình yêu này là cái gì? Lão chưa bao giờ yêu tớ. Lão yêu những con bé tóc nâu to lớn ngực bự. Khi còn trẻ ngực tớ đẹp phết.”

“Cô thiếu nữ màu nâu hạt dẻ,” Anna nói, theo dõi bàn tay thèm khát xoắn quanh chiếc ly rỗng.

“Ừ. Và như vậy là chẳng liên quan gì đến tớ cả. Tớ kết luận như thế đấy. Thậm chí có thể lão còn không biết tớ trông như thế nào nữa cơ. Vậy thì còn nói về tình yêu làm gì?”

Marion bật cười, khó khăn. Cô ngả đầu trở lại và nhắm mắt: nhắm chặt đến mức đôi mí mắt màu nâu rung lên trên đôi má lúc này đã trở nên phờ phạc. Rồi mắt cô mở ra, chớp chớp và tìm kiếm; chúng đang tìm kiếm chai whisky đặt trên chiếc bàn chân rời dựa sát vào tường. Nếu cô ấy xin thêm một ly nữa mình sẽ phải cho mất thôi, Anna nghĩ. Cứ như thể toàn bộ con người cô, Anna, cũng tham gia vào cuộc đấu tranh thầm lặng của Marion. Marion nhắm mắt lại, thở dốc, mở ra, nhìn cái chai, vặn vẹo chiếc ly rỗng giữa các ngón tay, rồi lại nhắm mắt vào.

Anna nghĩ, dù sao đi nữa thì vẫn tốt hơn cho Marion khi uống rượu nhưng được làm một con người nguyên vẹn; làm một kẻ nghiện rượu, cay đắng và thành thật còn tốt hơn là tỉnh táo, nếu như cái giá của việc tỉnh táo là cô phải làm một cô bé bẽn lẽn hoang tưởng kinh khủng - sự căng thẳng đã trở nên đau đớn tới mức Anna thấy mình phải phá vỡ nó bằng câu nói: “Tommy muốn tớ làm điều gì?” Marion ngồi nhỏm dậy, đặt chiếc ly xuống, và trong giây lát biến từ một người phụ nữ thất bại, buồn bã, chân thật thành một cô bé.

“Ồ, thằng bé thật là tuyệt, thằng bé thật là tuyệt trong tất cả mọi chuyện, Anna ạ. Tớ bảo với nó rằng Richard muốn ly dị và thằng bé thật là tuyệt.”

“Nó bảo sao?”

“Nó bảo tớ phải làm theo lẽ phải, theo những gì tớ thực sự tin là đúng, và tớ không việc gì phải mù quáng chiều chuộng Richard chỉ vì tớ cho rằng làm thế là cao quý hoặc tớ muốn được trở nên cao quý. Bởi vì phản ứng đầu tiên của tớ là, cứ để cho lão ly dị, quan trọng gì với mình đâu? Tiền thì tự mình đã có đủ rồi, chẳng vấn đề gì cả. Nhưng Tommy bảo không được, tớ phải nghĩ xem điều gì là tốt nhất cho Richard về lâu về dài. Và như vậy là tớ phải bắt lão đối mặt với trách nhiệm của lão.” “Tớ hiểu.” “Ừ. Thằng bé thật là sáng suốt. Và cậu nghĩ mà xem, nó mới chỉ hai mươi mốt tuổi. Mặc dù tớ cho rằng chuyện kinh khủng xảy ra với thằng bé đã giải thích điều đó - ý tớ là, chuyện xảy ra rất kinh khủng, nhưng thậm chí cậu chẳng hề nghĩ đấy là thảm kịch khi thấy thằng bé thật can đảm, không bao giờ nhường bước mà vẫn là một con người hết sức tuyệt vời.” “Ừ, đúng thế.” “Và như vậy là Tommy bảo tớ không nên để ý chút nào đến Richard, cứ bơ lão đi thôi. Bởi vì tớ thực sự nghiêm túc khi bảo rằng tớ sẽ dành cuộc đời tớ cho những việc lớn hơn. Tommy đang dẫn lối cho tớ. Tớ sẽ sống cho người khác chứ không phải cho bản thân tớ.” “Tốt.” “Và đấy là lý do tại sao tớ tạt qua đây gặp cậu. Cậu phải giúp Tommy và tớ.”

“Tất nhiên rồi, tớ phải làm gì đây?”

“Cậu có nhớ tay lãnh đạo da đen đấy không, tay người Phi người quen cũ của cậu ấy? Mathews, hoặc cái gì đại loại như thế?”

Điều này hoàn toàn khác với điều Anna mong đợi. “Cậu không định nói là Tom Mathlong đấy chứ?”

Marion thậm chí còn rút ra một cuốn sổ và ngồi cầm bút chì sẵn sàng trên tay. “Đúng thế. Cho tớ địa chỉ của anh ta.”

“Nhưng anh ta đang ở trong tù,” Anna nói. Giọng cô có vẻ bất lực. Nghe thấy giọng nói phản kháng yếu ớt của chính mình, cô nhận ra rằng không những cô đang thấy bất lực mà còn sợ hãi nữa. Đấy là nỗi sợ hãi vẫn tấn công cô khi ở cùng Tommy.

“Ừ thì tất nhiên là anh ta đang ở trong tù, nhưng mà là nhà tù nào?”

“Nhưng Marion này, cậu định làm gì thế?”

“Tớ bảo với cậu rồi, tớ sẽ không sống chút nào cho bản thân mình nữa. Tớ muốn viết thư cho kẻ tội nghiệp đó, xem tớ có thể làm được gì cho anh ta hay không.”

“Nhưng Marion…” Anna nhìn Marion, cố gắng tìm kiếm người phụ nữ mà chỉ mấy phút trước đây cô vẫn đang trò chuyện. Cô bắt gặp một cái nhìn từ đôi mắt nâu mờ đi trong cơn kích động xấu hổ nhưng hạnh phúc. Anna nói tiếp, giọng chắc nịch: “Đấy không phải là một nhà tù có tổ chức dễ chịu như Brixton hay một nơi nào khác đại loại như thế. Nó hẳn là một ngôi lều trong trảng cây bụi, cách bất cứ nơi nào hàng trăm dặm, có khoảng năm mươi tù nhân chính trị, và rất có khả năng là họ không nhận được thư từ đâu. Cậu nghĩ gì thế? - rằng họ có ngày thăm viếng, có quyền lợi và những thứ đại loại như thế?”

Marion bĩu môi và nói: “Tớ nghĩ rằng đây là một thái độ tiêu cực đến kinh khủng đối với những linh hồn khốn khổ như thế.”

Anna nghĩ: cụm từ “thái độ tiêu cực” là của Tommy - âm hưởng từ Đảng Cộng sản; nhưng còn “những linh hồn khốn khổ” thì hoàn toàn là của Marion - có thể mẹ và các chị của cô hay đem quần áo cũ làm từ thiện.

“Tớ muốn nói rằng,” Marion vui vẻ nói, “đấy là một lục địa đang chịu xiềng xích, đúng không nào?” (Tờ Tribune, Anna nghĩ; hoặc có thể là Daily Worker.) “Và cần phải tiến hành ngay các biện pháp để khôi phục niềm tin của người dân châu Phi vào công lý nếu không phải là đã quá muộn.” (News Statesman, Anna nghĩ.) “Ôi ít nhất thì tình huống này cũng phải được xem xét rốt ráo để phục vụ cho lợi ích của tất cả mọi người.(Manchester Guardian, giữa một vụ khủng hoảng ghê gớm.) “Nhưng Anna này, tớ không hiểu được thái độ của cậu. Chắc chắn cậu cũng phải thừa nhận là có bằng chứng rằng có gì đó sai trái chứ?” (Times, đăng bài xã luận sau một tuần có tin rằng chính quyền da trắng đã bắn hai mươi người châu Phi và bỏ tù năm mươi người khác không cần xét xử.)

“Marion, cậu bị làm sao thế?”

Marion lo lắng ngồi rướn người về phía trước, lưỡi dò dẫm trên đôi môi đang mỉm cười, chớp mắt một cách háo hức.

“Nghe này, nếu cậu muốn tham gia vào chính trị châu Phi, cậu có thể gia nhập các tổ chức, Tommy phải biết điều đó.”

“Nhưng còn những linh hồn khốn khổ, Anna,” Marion nói, giọng rất trách móc.

Anna nghĩ: Trước khi bị tai nạn, sự phát triển về mặt chính trị của Tommy đã đi rất xa so với “những linh hồn khốn khổ” ấy đến mức hoặc đầu óc thằng bé đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng hoặc là… Anna ngồi yên, lần đầu tiên suy nghĩ xem đầu óc Tommy có bị ảnh hưởng hay không.

“Tommy bảo cậu đến hỏi tớ địa chỉ nhà tù của ông Mathlong để cậu và thằng bé có thể gửi đồ ăn và thư an ủi đến cho những người tù khốn khổ à? Thằng bé biết rất rõ là mấy thứ đó có bao giờ đến được nhà tù - ngoài các chuyện khác.”

Đôi mắt nâu sáng của Marion dán chặt vào Anna nhưng không nhìn thấy cô. Nụ cười trẻ thơ của cô hướng tới một người bạn đáng yêu nhưng bướng bỉnh.

“Tommy bảo, lời khuyên của cậu sẽ rất có ích. Và cả ba người chúng ta có thể phối hợp với nhau vì sự nghiệp chung.”

Bắt đầu hiểu ra, Anna cảm thấy tức giận. Cô nói to khô khốc: “Đã nhiều năm nay, Tommy không sử dụng từ sự nghiệp trừ phi có ý mỉa mai. Nếu như bây giờ nó sử dụng thì…”

“Nhưng Anna ạ, nghe yếm thế quá, không giống giọng cậu chút nào.”

“Nhưng cậu quên rằng tất cả chúng tớ, kể cả Tommy, đều ngập trong không khí sự nghiệp cao cả suốt nhiều năm, và tớ đảm bảo với cậu rằng nếu lúc nào cũng sử dụng từ đó theo kiểu sùng kính của cậu, chúng tớ đã chẳng bao giờ thực hiện được bất cứ việc gì cả.”

Marion đứng dậy. Trông cô hết sức xấu hổ, ranh mãnh và vui vẻ với bản thân. Bây giờ thì Anna hiểu rằng Marion và Tommy đã nói chuyện về cô, và quyết định sẽ cứu rỗi linh hồn cô. Để làm gì? Cô cảm thấy hết sức tức giận. Cơn giận hoàn toàn quá quắt so với những điều vừa xảy ra; cô biết vậy và cảm thấy càng sợ hãi hơn.

Marion nhìn thấy cơn giận, vừa vui thích vừa bối rối, và bây giờ cô nói: “Tớ xin lỗi vì đã quấy rầy cậu một cách vô cớ.”

“Ồ nhưng chẳng phải là vô cớ. Hãy viết thư cho ông Mathlong, nhờ Ban quản trị nhà tù tỉnh Bắc chuyển hộ. Tất nhiên ông ta sẽ không nhận được nó, nhưng trong những việc như thế này thì cái quan trọng là mình đã có hành động tỏ thiện ý, đúng không?”

“Ồ cảm ơn cậu, Anna ạ, cậu giúp tớ nhiều quá, chúng tớ đã biết là vậy mà. Còn bây giờ thì tớ phải đi rồi.”

Marion ra về, rón rén đi xuống cầu thang, nhại lại điệu bộ của một cô bé hối hận nhưng ngang bướng. Anna quan sát cô và thấy chính mình đứng đó trên đầu cầu thang - điềm tĩnh, cứng rắn, nghiêm khắc. Marion vừa khuất bóng, Anna liền đến bên điện thoại và gọi cho Tommy.

Giọng cậu bé vang lên trầm và trang trọng sau khi vượt qua gần một cây số phố phường. “Không không năm sáu bảy nghe?”

“Dì Anna đây. Marion vừa mới về. Nói cho dì biết, có thật con muốn nhận tù chính trị châu Phi làm bạn bè qua thư? Bởi vì nếu như vậy thì dì không thể không nghĩ rằng con đã hơi mất liên lạc với thực tế quá rồi.”

Hơi ngừng một chút. “Con thấy vui khi dì gọi cho con, dì Anna ạ. Con nghĩ đây sẽ là điều tốt.”

“Cho những người tù khốn khổ?”

“Thành thật mà nói, con nghĩ điều này sẽ tốt cho Marion. Đúng không dì? Con nghĩ dì ấy cần quan tâm đến chút gì đó ngoài bản thân mình.”

Anna đáp: “Ý con là một dạng điều trị?”

“Đúng vậy. Dì không đồng ý với con sao?”

“Nhưng Tommy ạ, vấn đề là dì nghĩ dì không cần điều trị - ít ra thì cũng không phải là kiểu này.”

Tommy thận trọng nói sau một lúc ngừng lại: “Cảm ơn dì vì đã gọi điện và cho con nghe ý kiến, dì Anna ạ. Con cảm ơn dì.”

Anna bật cười giận dữ. Cô nghĩ cậu bé sẽ cười cùng mình; nhưng bất kể mọi chuyện đã qua, người cô đang nghĩ đến là Tommy trước đây, hẳn sẽ bật cười. Cô đặt ống nghe xuống và đứng run rẩy - cô phải ngồi xuống thôi.

Ngồi xuống rồi, cô nghĩ: Thằng bé Tommy này - mình biết nó từ khi còn bé tí. Nó đã chịu tổn thương khủng khiếp này - vậy mà bây giờ mình nhìn nó như một thứ xác sống, một mối đe dọa, một thứ gì đó đáng sợ. Và tất cả chúng ta đều cảm thấy như thế. Không, thằng bé không điên, không phải vậy, mà nó đã biến thành một cái gì đó rất khác, rất mới… nhưng bây giờ mình không thể suy nghĩ về điều đó được - để sau vậy. Mình phải cho Janet ăn tối đã.

Lúc đấy đã hơn chín giờ, và đã quá bữa tối của Janet. Anna đặt thức ăn lên khay và mang lên gác, sắp xếp tâm trí sao cho Marion, Tommy và những điều họ nói ở một góc thật khuất. Tạm thời thế đã.

Janet đặt khay lên đầu gối và nói: “Mẹ ơi?”

“Ơi.”

“Mẹ có thích chú Ivor không?”

“Có.”

“Con thích chú ấy lắm. Chú ấy rất tốt.”

“Ừ, đúng vậy.”

“Mẹ có thích chú Ronnie không?”

“Có,” Anna đáp sau một lát do dự.

“Nhưng mẹ đâu có thích chú ấy lắm.”

“Điều gì khiến con nói như vậy?” Anna giật mình hỏi.

“Con không biết,” cô bé nói. “Con chỉ nghĩ là mẹ không thích chú ấy. Bởi vì chú ấy khiến cho chú Ivor xử sự một cách ngốc nghếch.” Cô bé không nói gì thêm mà ăn bữa tối với vẻ tư lự xa xăm. Vài lần cô bé nhìn với ánh mắt rất láu cá sang mẹ, lúc này đang giữ vẻ bề ngoài điềm tĩnh, ngồi chịu cảnh bị ánh nắt ấy dò xét.

Khi cô bé đã đi ngủ, Anna xuống bếp và vừa hút thuốc vừa làm mấy ly trà. Bây giờ cô thấy lo lắng cho Janet: Janet buồn bực với tất cả những chuyện này, nhưng cô bé không biết nguyên nhân tại sao mình lại như vậy. Nhưng không phải do Ivor - là bầu không khí do Ronnie gây ra. Mình có thể bảo với Ivor rằng Ronnie phải dọn đi. Chắc chắn cậu ta sẽ đề nghị được trả tiền thuê nhà cho Ronnie, nhưng đấy không phải là vấn đề. Mình có cảm giác y hệt như cảm giác trước đây với Jemmie…

Jemmie là một sinh viên người Tích Lan đã từng ở căn phòng trống trên gác trong vài tháng. Anna không thích cậu ta, nhưng không thể can đảm đến báo cho cậu ta biết bởi vì cậu ta là người da màu. Cuối cùng thì vấn đề cũng được giải quyết bởi vì cậu ta quay trở về Tích Lan. Và bây giờ Anna không thể nào yêu cầu cặp thanh niên đang quấy quả sự bình yên trong tâm trí của cô ra đi được, bởi vì họ là đồng tính, và giống như sinh viên da màu, họ sẽ khó mà tìm được phòng ở.

Nhưng tại sao Anna lại phải thấy có trách nhiệm với họ?… Làm như ta chưa gặp đủ rắc rối với đàn ông “bình thường” không bằng, cô tự nhủ và cố gắng hài hước xua đi nỗi lo lắng của mình. Nhưng không hài hước nổi. Cô thử lại lần nữa: Đây là nhà mình, nhà của mình, nhà của mình - lần này cố gắng rót đầy bản thân cảm xúc mạnh mẽ về quyền sở hữu. Làm vậy cũng thất bại nốt: cô ngồi suy nghĩ: Nhưng tại sao mình lại có nhà cơ chứ? Bởi vì mình viết một cuốn sách khiến mình phải thấy xấu hổ, nhưng nó lại đem về cho mình rất nhiều tiền. May mắn, may mắn, thế thôi. Và mình ghét tất cả những điều đó - nhà cửa của mình, tài sản của mình, tác quyền của mình. Và khi bị đẩy vào trạng thái không thoải mái, mình lại viện đến cái quyền ấy như bất cứ người nào khác. Những thứ của mình. Tài sản. Của cải. Mình sẽ bảo vệ Janet như một tài sản của mình. Bảo vệ con bé để làm gì chứ? Con bé sẽ lớn lên ở Anh, một đất nước đầy những gã đàn ông chíp hôi, đồng tính và bán đồng tính… nhưng ý nghĩ mệt mỏi này biến mất trong một làn sóng cảm xúc chân thực mạnh mẽ - Nhờ có Chúa, vẫn còn lại một ít đàn ông đích thực, và mình sẽ đảm bảo con bé kiếm được một gã như thế. Mình cần được thấy con bé lớn lên và nhận ra đâu là đàn ông đích thực khi nó gặp được một anh như thế. Ronnie sẽ phải dọn đi.

Với ý nghĩ này, cô vào nhà tắm để chuẩn bị đi ngủ. Đèn vẫn sáng. Cô dừng lại ở cửa. Ronnie lo lắng đứng săm soi mình trong tấm gương bên trên giá cô để đồ mỹ phẩm. Cậu ta đang dùng miếng bông của cô chấm chấm nước dưỡng lên má và cố gắng vuốt phẳng các đường nhăn trên trán.

Anna nói: “Thích đồ của tôi hơn của cậu hả?”

Cậu ta quay lại, không hề ngạc nhiên. Cô nhận thấy cậu ta cố tình để cho cô thấy cậu ta ở đó.

“Cưng ơi,” cậu ta nói, duyên dáng và e thẹn, “em đang thử nước dưỡng của chị. Nó có giúp được gì cho chị không?”

“Không nhiều lắm,” Anna đáp. Cô dựa vào cánh cửa, quan sát, chờ xem diễn biến của câu chuyện.

Cậu ta mặc một chiếc áo dài lụa đắt tiền màu tía mịn mờ với một chiếc cà vạt màu đỏ nhạt nhét bên trong. Cậu ta đi đôi hài da màu đỏ đắt tiền buộc dây vàng kim. Trông như cậu ta phải ở trong một hậu cung nào đó chứ không phải trong căn hộ giữa khu đất hoang toàn sinh viên của London như thế này. Lúc này, cậu ta đứng nghiêng đầu sang một bên, dùng bàn tay được tỉa móng vỗ vỗ các sóng tóc màu đen hơi bạc, “Em đã thử nhuộm,” cậu ta nói, “nhưng vẫn lộ tóc bạc.”

“Sang lắm, thật đấy,” Anna nói. Bây giờ thì cô đã hiểu: thấy hoảng sợ vì cô có thể quẳng cậu ta ra đường, cậu ta đang cầu khẩn cô như một cô gái với một cô gái khác. Cô cố gắng tự nhủ rằng mình đang thấy thú vị. Sự thật là cô đang ghê tởm, và thấy xấu hổ vì mình ghê tởm.

“Nhưng mà Anna thân mến ạ,” cậu ta nói đơn đớt rất đáng yêu, “trông sang trọng thì cực kỳ tốt, nếu như người ta - nếu em có thể nói như thế - ở vị thế làm chủ”.

“Nhưng Ronnie ạ,” Anna đáp, xiêu lòng dù cảm thấy ghê tởm, và đóng vai trò mà cô được mong đợi phải đóng, “trông cậu thật là đáng yêu, bất chấp vài sợi bạc. Tôi chắc là hàng chục người sẽ thấy cậu quyến rũ chết người đấy.”

“Không bằng trước đây đâu,” cậu ta nói. “Lạy Chúa, phải thú nhận như vậy. Tất nhiên là em sống khá tốt, dù có lúc thăng lúc trầm, nhưng cũng phải chăm sóc bản thân thật tốt.”

“Có lẽ cậu nên sớm tìm cho mình một người bảo hộ giàu có lâu dài đi.”

“Ồ cưng ơi,” cậu ta thốt lên, hông khẽ vặn một cách khá vô thức, “không phải chị tưởng là em chưa từng thử chứ?”

“Tôi đã không nhận ra là thị trường lại thừa nguồn cung đến như vậy,” Anna trả lời do ghê tởm và thấy ngượng từ khi những lời này chưa kịp thốt ra. Lạy Chúa lòng lành! cô nghĩ, Sinh ra làm Ronnie! sinh ra như vậy - mình kêu ca về những khó khăn khi làm một người phụ nữ kiểu như mình, nhưng lạy Chúa lòng lành! - có khi mình còn bị sinh ra làm Ronnie nữa kìa.

Cậu ta liếc nhìn cô bằng ánh mắt đầy thù hận không che giấu. Cậu ta do dự, một cơn bốc đồng mạnh hơn cậu ta kiềm chế được, rồi nói: “Em nghĩ đúng là em cũng thích chai nước dưỡng của chị hơn của em.” Cậu ta đặt tay lên cái chai, tuyên bố chủ quyền. Cậu ta nhìn xéo cô mỉm cười, thách thức, công khai ghét cô.

Cô mỉm cười, đưa tay ra và cầm lấy cái chai. “Tốt nhất là cậu nên mua lấy mà dùng, được chứ?”

Và lúc này nụ cười của cậu ta nở ra rất nhanh, xấc xược, và thừa nhận rằng cô đã đánh bại cậu ta, rằng cậu ta ghét cô vì điều đó, rằng cậu ta định sẽ sớm thử lại. Rồi nụ cười vụt tắt và tiếp theo là nỗi sợ phờ phạc, lạnh lẽo mà cô đã từng nhìn thấy trước đó. Cậu ta đang tự nhủ rằng cơn bốc đồng hằn học của cậu ta rất nguy hiểm, rằng cậu ta cần phải xoa dịu cô chứ không phải là thách thức cô.

Cậu ta nhanh chóng xin phép bằng giọng thì thầm xoa dịu rất dễ thương, chúc ngủ ngon rồi leo lên gác với Ivor.

Anna tắm rồi lên gác xem Janet đã ngủ hay chưa. Cửa phòng hai chàng trai trẻ vẫn mở. Anna thấy ngạc nhiên vì biết rằng họ biết đêm nào cô cũng lên gác giờ này để xem Janet. Rồi cô nhận ra rằng nó được cố tình mở ra. Cô nghe thấy: “Lũ bò cái đít béo…” Đây là giọng Ivor, và cậu ta đế thêm một âm thanh tục tĩu. Sau đó là giọng Ronnie: “Vú thõng tướp mồ hôi…” và cậu ta làm tiếng nôn mửa.

Giận dữ, Anna định tiến lên cãi nhau với bọn họ. Nhưng cô thấy mình rung lên, run rẩy và sợ hãi. Cô rón rén xuống gác, hy vọng bọn họ không biết mình đã ở đó. Nhưng bây giờ bọn họ đóng sầm cửa lại, và cô nghe thấy tiếng cười ầm ĩ - của Ivor; và những tràng cười lanh lảnh duyên dáng của Ronnie. Cô chui vào giường, khinh ghét. Với chính mình. Vì cô thấy rằng cái vở kịch tục tĩu đã được chuẩn bị sẵn cho cô đó không phải cái gì khác ngoài bộ mặt ban đêm của thói nữ tính ở Ronnie, sự thân thiện kiểu chó lớn ở Ivor, và rằng đáng lẽ cô phải tự suy diễn lấy toàn bộ chứ không chờ đến lúc sự việc bày sờ sờ trước mắt. Cô thấy sợ bởi vì cô đã bị tác động. Cô ngồi trên giường, trong căn phòng rộng lớn tối om, hút thuốc, và cảm thấy mình vừa yếu đuối vừa bất lực. Cô nhắc lại: Nếu mình đổ vỡ thì… Gã đàn ông trên tàu đã khiến cô điếng người; hai gã trẻ tuổi trên gác làm cô phải run rẩy. Một tuần trước, khi từ nhà hát về nhà muộn, một gã đàn ông đã giở trò khoe hàng trong một góc phố tối tăm. Thay vì lờ đi, cô thấy cô đang thu nhỏ lại bên trong mình cứ như cá nhân Anna bị tấn công - cô có cảm giác như chính cô, Anna, bị nó đe dọa. Nhưng nhìn lại chỉ một thời gian ngắn về trước, cô thấy Anna bước qua những nguy hiểm và xấu xa của thành phố lớn này bằng tâm trạng không sợ hãi và không bị tác động. Bây giờ thì dường như sự xấu xa đó đã đến gần và đứng gần cô tới mức cô rất dễ sụp xuống và gào toáng lên.

Và cô Anna mới đầy sợ hãi và yếu đuối này sinh ra từ bao giờ vậy? Cô biết: đấy là khi Michael bỏ rơi cô.

Sợ hãi và mệt mỏi, tuy nhiên Anna vẫn phì cười với chính mình, cô mỉm cười biết rằng cô, người phụ nữ độc lập, được độc lập và miễn nhiễm với sự xấu xa của thứ tình dục biến thái, tình dục bạo lực, chỉ chừng nào cô còn được một người đàn ông yêu thương. Cô ngồi cười trong bóng tối, hay nói đúng hơn là buộc mình phải cười, và nghĩ rằng trên thế giới này chẳng có ai để cô có thể chia sẻ cảm giác thích thú này ngoài Molly. Chỉ có điều Molly đang gặp phải rắc rối đến mức bây giờ không phải là lúc để gọi cho cô ấy. Đúng thế - ngày mai cô phải gọi cho Molly và kể cho cô ấy nghe về Tommy.

Và bây giờ thì Tommy quay trở lại trước tâm trí Anna, cùng nỗi lo lắng của cô về Ivor và Ronnie, và như vậy là quá nhiều. Cô bò vào dưới lớp ga giường, quấn chặt quanh người.

Anna tự nhủ, cố gắng bình tĩnh: Thực tế là mình không đủ sức đối mặt với bất cứ điều gì. Mình ở trên tất cả những mớ… hỗn loạn này, nhờ vào chút bộ não ngày càng trở nên lạnh lùng, phê phán, luôn tìm cách cân bằng của bản thân. (Anna lại nhìn thấy não mình, giống như một chiếc máy nhỏ bé lạnh lùng, kêu tích tắc trong đầu cô.)

Cô nằm xuống, sợ hãi, và một lần nữa những từ ngữ này quay trở lại trong đầu cô: nguồn nước đã cạn. Và cùng với từ ngữ là hình ảnh: cô nhìn thấy chiếc giếng khô, một vết nứt dẫn vào lòng đất toàn bụi.

Cố gắng tìm kiếm một thứ gì đấy để bám vào, cô chộp lấy ký ức về Mẹ Mật. Đúng thế. Mình phải mơ về nước, cô tự nhủ. Vì “trải nghiệm” lâu dài với Mẹ Mật có ích lợi gì đâu, nếu như bây giờ, trong thời buổi hạn hán, cô không thể với tới để xin giúp đỡ. Mình phải mơ về nước, mình phải mơ về cách làm thế nào quay trở lại với nguồn nước.

Anna ngủ và mơ. Cô đang đứng bên rìa một sa mạc cát vàng rộng lớn giữa trưa. Mặt trời tối đi vì bụi lơ lửng trong không khí. Mặc trời là một màu vàng cam hiểm ác trên mặt đất mênh mông bụi màu vàng. Anna biết cô phải vượt qua sa mạc. Đi qua nó, ở phía xa bên kia, là những đỉnh núi - màu tía, cam và xám. Màu sắc trong giấc mơ đẹp đẽ và rực rỡ khác thường. Nhưng cô bị nhốt giữa chúng, nhốt giữa những màu sắc rực rỡ cằn khô ấy. Không nơi nào có nước, Anna cất bước qua sa mạc để đến với những đỉnh núi đó.

Cô thức giấc vào sáng hôm sau nhớ lại giấc mơ đó; và cô biết nó có nghĩa là gì. Giấc mơ đánh dấu một sự thay đổi trong Anna, trong sự hiểu biết của cô về bản thân. Trên sa mạc, cô chỉ có một mình, không có nước, và cô còn cách nguồn nước rất xa. Cô tỉnh dậy và biết rằng nếu muốn vượt qua sa mạc, cô phải vứt bỏ các gánh nặng. Cô đi ngủ với tâm trạng bối rối không biết phải xử lý thế nào về Ronnie và Ivor, nhưng khi tỉnh dậy cô biết mình sẽ phải làm gì. Cô chặn Ivor lại trên đường cậu ta đi làm (Ronnie vẫn đang trên giường, tiếp tục giấc ngủ xứng đáng của một người tình được cưng chiều) và nói: “Ivor, tôi muốn cậu dọn đi.” Sáng nay cậu ta xanh xao, sợ hãi và trông có vẻ van lơn. Cậu ta không thể nào nói rõ hơn được nữa, nếu không dùng lời, cái ý: Tôi xin lỗi, tôi yêu cậu ta và không thể làm khác.

Anna nói: “Ivor, cậu phải thấy rằng chuyện này không thể tiếp tục được nữa.”

Cậu ta đáp: “Tôi đã định nói chuyện này mấy lần rồi - chị quá tử tế, tôi thực sự muốn trả tiền trọ phần Ronnie ở đây.”

“Không.”

“Bao nhiêu tiền thuê cũng được,” cậu ta nói, và ngay cả lúc này, trong khi chắc chắn là cậu ta đã thấy xấu hổ với cái vai diễn của mình đêm qua, và hơn hết là sợ hãi bởi vì cảnh sống thơ mộng của mình có thể bị tan vỡ, cậu ta vẫn không thể ngăn được vẻ giễu cợt trở lại trong giọng nói.

“Vì Ronnie đã ở đây được mấy tuần nay rồi, và tôi chưa bao giờ đề cập đến tiền thuê nhà, rõ ràng vấn đề không phải là tiền.” Anna nói, cảm thấy ghét con người lạnh lùng, phán xét đứng đó, sử dụng cái giọng nói đó.

Cậu ta lại ngần ngừ; gương mặt thể hiện sự pha trộn lạ lùng giữa hối hận, xấc xược và sợ hãi, “Xem nào Anna, tôi đã muộn giờ làm lắm rồi. Tối nay tôi sẽ xuống chỗ chị và chúng ta sẽ nói chuyện cụ thể.” Cậu ta đã xuống đến nửa cầu thang, cậu ta nhảy vọt xuống trong tuyệt vọng để thoát khỏi cô, thoát khỏi cảm giác của chính mình muốn chế giễu và chọc giận cô.

Anna quay trở lại nhà bếp. Janet đang ăn sáng.

Cô bé hỏi: “Mẹ nói chuyện gì với chú Ivor vậy?”

“Mẹ bảo chú ấy phải dọn đi, hoặc ít nhất là Ronnie phải dọn đi.” Cô nói thêm thật nhanh, vì Janet đang định phản đối: “Căn phòng đó dành cho một người chứ không phải hai. Và họ là bạn bè, có lẽ họ thích sống cùng nhau hơn.”

Trước sự ngạc nhiên của Anna, Janet quyết định không phản đối. Cô bé im lặng và suy nghĩ trong suốt bữa ăn, giống như trong bữa tối hôm trước. Đến cuối bữa, cô bé nói: “Tại sao con không được đến trường?” “Nhưng con đang được đến trường mà.” “Không, ý con là trường học thật sự. Trường nội trú ấy.” “Trường nội trú không hề giống chút nào với câu chuyện mà chú Ivor đọc cho con nghe đêm qua đâu.” Trông Janet có vẻ như muốn nói tiếp, nhưng rồi bỏ qua đề tài này. Cô bé đi đến trường như thường lệ.

Một lát sau, Ronnie đi xuống gác, sớm hơn nhiều so với thường lệ. Cậu ta ăn mặc cẩn thận, và rất xanh xao sau lớp phấn mờ trên má. Lần đầu tiên cậu ta đề nghị được đi chợ giúp Anna. “Em giỏi việc vặt trong nhà lắm đấy.” Khi Anna từ chối, cậu ta ngồi trong nhà bếp trò chuyện một cách vui vẻ, và suốt thời gian đó đôi mắt cậu ta cầu xin cô.

Nhưng Anna đã quyết, và tối hôm đó khi Ivor bước vào phòng cô để nói chuyện, cô vẫn giữ thái độ kiên quyết. Vì vậy, Ivor bảo hay là Ronnie dọn đi còn cậu ta sẽ ở lại.

“Dù sao đi nữa, chị Anna ạ, tôi đã ở đây được nhiều tháng nay, và chúng ta chưa bao giờ gây khó chịu cho nhau. Tôi đồng ý với chị, Ronnie đang đòi hỏi hơi nhiều. Nhưng cậu ấy sẽ dọn đi, tôi hứa với chị như vậy.” Anna ngần ngừ, và cậu ta liền ép cô: “Còn có cả Janet nữa chứ. Tôi sẽ nhớ cô bé lắm. Và tôi nghĩ rằng mình không nói quá, rằng cô bé sẽ nhớ tôi. Chúng tôi gặp nhau hoài cái hồi chị đang bận nắm tay người bạn tội nghiệp của chị suốt sự việc kinh khủng xảy ra với con trai chị ấy.”

Anna nhượng bộ. Ronnie chuyển đi. Cậu ta biến cuộc ra đi thành một màn diễn ầm ĩ. Điều này nhằm thể hiện cho Anna biết cô thật khốn nạn khi đuổi cậu ta đi. (Và cô cảm thấy mình khốn nạn thật.) Và thể hiện rõ với Ivor rằng cậu đã mất đi người tình không đòi hỏi gì hơn ngoài một chỗ trọ. Ivor oán hận Anna vì sự mất mát này, và thể hiện ra ngoài. Cậu ta dỗi.

Nhưng việc Ivor dỗi khiến cho mọi thứ trở lại bình thường như trước khi Tommy gặp tai nạn. Họ hiếm khi nhìn thấy cậu ta. Cậu ta lại trở về làm chàng thanh niên chào hỏi khi gặp nhau cầu thang lúc sáng sớm và đêm khuya. Hầu như không đêm nào về nhà. Sau đó Anna nghe đồn rằng Ronnie không giữ được người bảo hộ mới của mình, đã kiếm cho mình được một căn phòng nhỏ ở con phố gần đó, và rằng Ivor chu cấp cho cậu ta.