Tác giả, triết gia nổi tiếng Trung Quốc - Châu Quốc Bình - đã từng nói: “Chủ nghĩa bi quan là một con ngõ cụt. Cứ xoáy vào những hư vô trong đời thì cả đời vẫn thế, không những không nhìn thấy ngày tươi sáng mà còn bóp nghẹt niềm vui được sống. Chi bằng hãy đặt cái hư vô vào dấu ngoặc, tập trung tinh thần và sức lực cho bài văn của mình. Nếu chỉ được sống một lần thì nên có mục tiêu để hướng tới, nên khẩn trương và nỗ lực theo đuổi tất cả những điều ấy.”
Những người bi quan cho rằng hy vọng là đường chân trời, nhìn thấy nhưng không bao giờ đi tới được. Họ cho rằng dù có làm tốt, làm nhiều đến đâu thì cũng chỉ là hư vô, không có ý nghĩa gì. Vì vậy, họ cảm thấy tuyệt vọng, oán trách vận mệnh bất công, thậm chí nổi giận để giải tỏa những bất mãn trong lòng. Thật ra, thất bại không chỉ do năng lực mà còn do thái độ. Bi quan là chén rượu cay tự ủ. Nếu chọn làm việc với thái độ bi quan thì chén rượu ấy sẽ luôn bên bạn khiến bạn không lúc nào không cảm thấy đắng cay.
Có một người phụ nữ Mỹ tên là Selma từng chìm trong bi quan. Sau khi kết hôn, Selma theo chồng nhập ngũ. Cô không ngờ rằng nơi đóng quân là sa mạc và chỗ ở của họ là những ngôi nhà bằng thiếc. Khí hậu địa phương vô cùng khắc nghiệt, ban ngày, ngay cả dưới bóng cây xương rồng thì nhiệt độ cũng lên tới 52 độ C. Bên cạnh đó, hàng xóm của họ đều là người da đỏ và người Mexico. Cô không thể giao tiếp với họ do bất đồng ngôn ngữ. Tệ hơn nữa là chẳng bao lâu sau, chồng cô nhận lệnh đi chiến đấu xa nên đành để cô ở nhà một mình. Trong hoàn cảnh ấy, Selma cả ngày ủ rũ, thậm chí còn giận cá chém thớt giận lây cả chồng.
Quá đau khổ trong nỗi bi quan tột độ, Selma viết thư cho cha mẹ, mong rằng có thể nhanh chóng trở về quê nhà Hoa Kỳ.
Nhận được hồi âm, Selma vô cùng sung sướng. Nhưng đọc thư xong, cô lại hoàn toàn thất vọng. Trong thư, cha mẹ không những không an ủi cô mà còn không đồng ý cho cô về Mỹ. Trên tờ giấy mỏng chỉ vỏn vẹn vài dòng chữ:
“Hai người nhìn ra ngoài từ song sắt nhà tù. Một người nhìn thấy bụi trên mặt đất, một người lại nhìn thấy tinh tú trên trời cao.”
Đọc xong những dòng này, Selma không chỉ thất vọng vô cùng mà còn hơi tức giận. Cô trách cha mẹ không hề hiểu cho cảm xúc của mình. Dẫu vậy, thư nhà từ nghìn dặm xa xôi gửi đến vẫn khơi dậy sự những suy nghĩ trong cô, bởi suy cho cùng, đó cũng là sự quan tâm của cha mẹ nơi xa dành cho con cái. Cô đọc đi đọc lại những dòng chữ này và cố nghĩ xem ý nghĩa thực sự là gì. Bỗng một tia sáng chợt lóe lên trong cô. Tia sáng này xua tan mọi mây mù và chiếu sáng thế giới của Selma.
Thì ra, Selma đã nhận ra vấn đề của mình qua vài dòng ngắn ngủi này. Cô đã quá bi quan, giống như thói quan cúi đầu xuống nhìn mọi thứ nên chỉ nhìn thấy bụi trên mặt đất mà thôi. Vậy thì sao không ngẩng đầu nhìn lên từ hôm nay nhỉ? Ngẩng đầu nhìn lên, chúng ta có thể thấy dải ngân hà rực rỡ. Nhất định không chỉ có bụi bẩn trong cuộc sống của chúng ta, mà còn có những vì tinh tú lấp lánh nữa. Cuối cùng Selma đã tỉnh ngộ. Cô tự hỏi: “Sao mình không ngẩng đầu tìm sao trên trời, tận hưởng trời sao mà cứ cúi đầu oán trách vũng bùn chứ?”
Selma không chỉ nghĩ vậy mà cô cũng bắt đầu hành động. Cô bắt đầu chủ động kết bạn với những người da đỏ, người Mexico xung quanh. Kết quả là cô không chỉ trở thành bạn tốt của những con người hiếu khách, nhiệt tình ấy mà còn nhận được những món quà thủ công tinh xảo từ họ. Cô bắt đầu nghiên cứu về sa mạc và cuộc sống nhàm chán trên sa mạc dần trở nên đầy màu sắc. Cô chiêm ngưỡng cảnh hoàng hôn và bình minh trên sa mạc, cảm nhận ảo ảnh của sa mạc, tận hưởng những điều bất ngờ mỗi ngày sa mạc mang lại cho mình.
Selma đã thay đổi hoàn toàn. Người phụ nữ cả ngày chán nản và oán trách cuộc đời đã không còn nữa, thay vào đó là tâm hồn quyến rũ, lạc quan, tích cực. Sau đó, khi trở về Mỹ, Selma đã viết lên cuốn sách Lâu đài hạnh phúc dựa trên cuộc sống của mình ở sa mạc và cuốn sách này đã gây được tiếng vang lớn.
Vẫn là mảnh đất sa mạc mênh mông không bến bờ, vẫn là ngôi nhà thiếc đơn sơ, vẫn là cái nóng 52 độ C, vẫn là những người da đỏ, những người Mexico không chung ngôn ngữ; tất cả đều không có gì thay đổi, nhưng Selma lại có những thay đổi to lớn. Nguyên nhân ở đây là gì? Đó là vì cô đã thoát khỏi tâm trạng bi quan để có thể lạc quan đối mặt với cuộc sống. Chính sự thay đổi đó đã biến Selma từ một người đàn bà sầu khổ trở thành người phụ nữ hạnh phúc nhất sa mạc.
Mỗi người chúng ta đều mong muốn thành công và sợ hãi thất bại. Nhưng trên đời không có người hay vật hoàn hảo tuyệt đối. Mọi người, mọi vật đều có những khuyết điểm. Điều quan trọng nằm ở thái độ chúng ta lựa chọn: nếu bi quan chiếm ưu thế, chúng ta thấy trước thất bại từ khi chưa bắt đầu nên sẽ không dốc toàn lực làm việc nếu tích cực, lạc quan chiếm ưu thế thì dù không đạt được mục tiêu chúng ta vẫn sẽ học được rất nhiều đạo lý làm người, làm việc từ quá trình thực hiện.
Chúng ta không thể thay đổi những khuyết điểm của ngoại cảnh đã hoặc sẽ có, nhưng chúng ta có thể lựa chọn thái độ và tinh thần cho mình. “Trời đã sinh ra ta thì ắt có đất dùng”. Dù chỉ là một chiếc lá cũng có thể mang lại bóng mát cho người đi đường dưới cái nắng như thiêu đốt. Vì vậy, trước hết chúng ta phải chấp nhận bản thân, khẳng định bản thân, không tự ti và cần biết rằng chỉ một chút bi quan cũng có thể ảnh hưởng xấu đến con đường cuộc đời.
Những người quen nhìn thế giới bằng lăng kính bi quan cần học được cách tự kỷ ám thị một cách tích cực, tự hướng mình đến những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Chỉ khi có thái độ lạc quan, yêu đời thì một người mới có thể nghĩ đến những điều tốt đẹp trong mọi việc, biết tìm cơ hội và hy vọng trong hoàn cảnh khó khăn, có dũng khí và quyết tâm vượt qua mọi gian nan, giành lấy thành công trong cuộc đời và sự nghiệp!