Giờ đến phần cocktail. Tương tự rất nhiều điều Nhật Bản học hỏi từ các nước phương Tây, cocktail ở đây cũng giống như ở Mỹ, tuy nhiên cũng có sự khác biệt. Người Nhật tiếp thu văn hóa phương Tây, rồi biến đổi để

phù hợp với lối sống của mình. Ngày nay, thú uống cocktail của người Nhật mang ý nghĩa tạo nên một bầu không khí không chỉ giới hạn ở

phạm vi cá nhân. Hình thức trình bày cùng cách thưởng thức cocktail của người Nhật dẫn dắt ta đến một trải nghiệm mang tính tập thể.

Việc người Nhật ít khi uống cocktail trước bữa ăn tối không phổ biến cho đến dạo gần đây, vì cồn làm tê liệt các giác quan.24 Nếu bạn khiến vị giác, khứu giác, thị giác bị ảnh hưởng, món ăn sẽ không còn ngon nữa. Việc đó cũng xúc phạm người đầu bếp.

24. Một ly cocktail trong quán bar Nhật thường chứa 30ml rượu, trong khi ở Mỹ thường vào khoảng 60

(hoặc 90)ml. Có nhiều lý do cho việc này, một phần là vì một nửa dân số Nhật gặp khó khăn trong chuyển hóa cồn do thiếu enzyme ALDH, dẫn đến sự tích lũy acetaldehyde. Hội chứng này dẫn đến tình trạng đỏ mặt, buồn nôn, mệt mỏi, dễ say.

Còn điều gì chúng ta có thể học hỏi ở nơi này?

Lòng trân trọng sâu sắc với mùa màng và thành quả. Đó là điều người Mỹ có thể học hỏi để áp dụng vào cuộc sống.

Cocktail Nhật được pha chế từ các loại thảo mộc tươi và trái cây theo mùa. Các nguyên liệu này có vai trò quan trọng không kém gì rượu. Có nghĩa là bạn sẽ được hòa mình vào thiên nhiên ngay cả khi đang ngồi trong một quán bar tối đèn ở Ginza, thưởng thức nhạc jazz và cảm nhận thời gian trôi chậm lại.

Mỗi loại ly cũng mang những ý nghĩa đặc biệt. Từ chiếc cốc thủy tinh Baccarat dùng để uống cocktail whisky đến chiếc ly cao thanh mảnh chứa thức uống pha chế từ yuzu, một loại trái cây họ cam quýt. Phần nhìn cũng quan trọng không kém phần uống. Quan niệm thẩm mỹ Nhật chính là như thế.

Những khối nước đá lớn được đập vụn ra rồi tạo hình thành những viên đá bi hoặc khối vuông hoàn hảo. Trang phục của nhân viên pha chế hoặc mang hơi hướng điện ảnh với bộ tuxedo, hoặc hài hước với váy kilts và khăn quấn đầu. Tất cả đều góp phần tạo nên món đồ uống.

Bạn sẽ có cảm giác như đang ở trong phim vậy, thật đấy. Nguyên nhân chủ yếu hình thành nên phong cách này đến từ văn hóa lâu đời của người Nhật, khi cách một người cư xử ở nhà riêng có sự khác biệt rất lớn so với ở nơi công cộng. Trước khi quá trình Tây phương hóa chính thức thay đổi hoàn toàn diện mạo các thành phố ở Nhật vào thời Taisho, những gì người ta thể hiện nơi công cộng thường là một lớp mặt nạ. Con người thật chỉ tồn tại ở tư gia hoặc đền chùa.

Người ta tạo ra cho mình một tính cách, một vai diễn trái ngược hoàn toàn với lúc ở môi trường riêng tư. Nó tạo nên một thực tại mới đầy hào nhoáng, lôi kéo các vị khách vào. Nói thêm này: bạn, với tư cách là một vị khách, cũng có thể tham gia vào vở diễn này.

Karaoke cũng phát triển dựa trên mô hình đóng kịch giữa hai bên như ở

trên. Trong những tiệm karaoke ở Shinjuku hay Shibuya, bạn có thể biến mình thành chàng cao bồi, thành ngôi sao nhạc rock, hoặc dân giang hồ, thích gì có nấy.

Rượu là chất men của người nghệ sĩ.

Đó là chuyện của gần hai mươi năm trước, khi lần đầu tiên tôi tham dự

một buổi liên hoan ở khách sạn Park Hyatt để ăn mừng buổi công chiếu phim Lost in Translation. Các vị đầu bếp Daniel Boulud, Andrew Carmellini, Mark Fiorentino, Richie Torrissi là nhân vật chính của buổi liên hoan. Daniel rủ tôi đi cùng. Cả nhóm kéo tới phòng karaoke. Rượu bày ra. Daniel ngân nga bài “I Did It My Way”, Mark nhảy lên cây dương

cầm, hát vang “Born to Run”, rồi đến lượt tôi gào rú “White Riot”.

Ta có thể tìm thấy một phiên bản trải nghiệm cocktail tương đối khác ở

những quán bar cổ điển như quán Lupin ở Ginza, vốn là điểm đến yêu thích của các nhà văn Nhật nổi tiếng như Yasunari Kawabata hay Osamu Dazai. Quán bar nằm giấu mình trong một con hẻm, bên dưới một dãy cầu thang dốc. Ở đó chắc chắn không có hát hò gì, nhưng bạn sẽ được một lần đóng vai một ai đó khác, một vai khác với khi bạn ở một mình.

Nhân viên pha chế hiểu và còn khuyến khích vở diễn này. Thật ra thì khá giống với ở Mỹ, các vị khách mới là nguồn giải trí. Ta quan sát người bartender, người bartender cũng quan sát lại ta.

Về thức uống, người bartender duỗi tay ra, làm vài cú lắc cổ tay điệu nghệ

chẳng kém ảo thuật gia, cho nước đá cùng hỗn hợp pha chế vào bình lắc, rồi vung tay điên cuồng trong gần một phút. Hoặc có khi là dùng một que kim loại dài khuấy đều cẩn thận.

Gen Yamamoto là ngôi sao hàng đầu trong giới bartender ở Tokyo. Dáng người dong dỏng với áo vest trắng và cà vạt đen, Gen sở hữu một quán bar nhỏ cùng tên ở quận Azabu- Juban, chuyên phục vụ các thức uống shiki (theo mùa). Mỗi khách chỉ được uống từ bốn đến sáu ly nhỏ

mỗi lần ghé quán. Thời gian như dừng lại nơi đây, người lạ trò chuyện cùng nhau bởi tất cả đều đang uống cùng một loại cocktail.

“Kodawari của tôi là Ichigo-Ichie,” Gen cho tôi biết. Kodawari tạm dịch là

đạt đến sự hoàn hảo tuyệt đối thông qua chuyên cần tập luyện và tỉ mỉ

đến từng chi tiết. Còn Ichigo-Ichie có nghĩa là “nhất kỳ, nhất hội”, ý nói cuộc đời rất ngắn ngủi, ta phải biết nhận ra, hiểu và chấp nhận nó. “Mỗi lần pha chế, tôi đều đặt mục tiêu làm ra ly cocktail ngon nhất. Còn nếu không được thì chúng ta hãy cùng nhau tìm cách.”

Mỗi lần đến quán của Gen tôi lại được uống một món mới. Kể bạn nghe một chuyện buồn cười thế này: lần đầu tiên bước vào cái quán bày trí như thánh điện của ông, tôi đã tính gọi một ly gin martini. Đó là chuyện lâu lắm rồi, hồi ấy tôi còn ngây thơ, chẳng biết gì cả. Thế nhưng quy tắc ở đây là omakase. Gen quyết định, và ông luôn đưa ra lựa chọn đúng.

Sao ông có thể sai được chứ? Ông là người đã tốn biết bao thời gian để

nghiên cứu các loại cây cỏ, tìm kiếm nguồn nguyên liệu từ tận những nơi xa xôi, rồi giờ này qua giờ khác, ngày này qua ngày khác cố gắng hoàn thiện thức uống của mình để chúng trở nên bất ngờ, thú vị, nguyên bản, và chứa đầy thành ý. Những thức uống độc đáo của Gen chưa bao giờ

nhằm tạo dấu ấn riêng. Không như một số đầu bếp và bartender tôi có thể gọi tên, Gen không sáng tạo chỉ để thỏa mãn đam mê. Ông tỉ mỉ đến từng li, và như mọi đầu bếp xuất sắc của Nhật Bản, ông giảm bớt chứ

không tô vẽ thêm cho công trình của mình: ông là người theo chủ nghĩa tối giản.

Không có mấy người được như Gen, một kẻ cuồng si, truyền cảm hứng như một vì sao đích thực.

Có lẽ bạn không thể biến nhà mình thành một quán bar Nhật, nhưng bạn có thể dành thời gian để pha chế một món đồ uống thay vì chăm chăm tìm nước để uống. Có nghĩa là bạn hãy pha một lượng nhỏ, sử dụng nguyên liệu theo mùa, chọn loại ly phù hợp, và nếu có thể, chờ đến khi ăn tối xong hẵng uống.

Quán bar Nhật đang xuất hiện càng lúc càng nhiều ở các thành phố Mỹ.

Một trong những quán chất lượng nhất là Angel’s Share, nằm ngay khu Astor Place ở New York, giấu mình trên tầng hai một tòa nhà nhỏ, đằng sau một cánh cửa không sơn phết của một nhà hàng. Bước vào đây và bạn sẽ được tận hưởng cảm giác như ở Nhật Bản.

Tất cả món uống này, trà, cà phê, cocktail, đều có điểm chung là cần chờ

đợi. Chính sự chờ đợi và quan sát đó làm hương vị càng sâu sắc thêm.

Chờ đợi cũng quan trọng không kém thành quả, và trong quá trình đó ta học được thêm nhiều điều về bản thân, mối quan hệ và cuộc sống xung quanh – vì chưa được thỏa mãn, nên ta mở lòng với cơ hội hơn.

Một điều nữa cũng quan trọng không kém, thậm chí là đóng vai trò trung tâm trong quá trình thưởng thức: sự im lặng. Người Nhật có những thói quen sinh hoạt khiến cho việc sử dụng lời nói trở nên thừa thãi. Việc thưởng thức trà, cà phê hay cocktail ở Nhật thường đi kèm với hình ảnh người khách ngồi ngắm người pha chế phục vụ món uống cho mình. Đó là dấu hiệu thể hiện lòng kính trọng.

Ở các thành phố, làng mạc, thị trấn của Nhật Bản, có những quán cà phê

rất nhỏ, một số thậm chí chỉ có ba chỗ ngồi ngay trước quầy. Bầu không gian cực kỳ tĩnh lặng. Cách đây mấy năm, cô bạn Yuko dẫn tôi đến một quán trà nằm bên trong một phòng tranh hiện đại ở Roppongi Hills, ngay góc phố của tòa nhà Mori khổng lồ. Bên trong quán, âm thanh chủ yếu chỉ có tiếng nước rửa ly, tiếng khuấy trà, và tiếng chuyện trò khe khẽ.

Thật khó để tin rằng có một thế giới như thế tồn tại song song với cả một đô thị rộng lớn ngoài kia.

Bạn có thể tự tạo ra trải nghiệm này ngay tại nơi mình sống bằng cách dành ra nhiều thời gian nhất có thể để thưởng thức một tách trà, cà phê, hay một cốc rượu trong im lặng, hoàn toàn im lặng. Tắt hết mọi thiết bị, gác lại mọi công việc, kể cả nói năng. Tốt nhất là đừng nói gì cả.

Hãy học cách trao đổi trong im lặng.

Quay lại định nghĩa chấp nhận: “Là từ mà người mẹ nói với con mình để

chấp nhận một điều gì đó theo cách nhẹ nhàng, thú vị khi hình dung trong đầu, chấp nhận hiện thực.”

Bạn đã bao giờ thấy hình ảnh mẹ con hòa hợp với nhau chưa? Chẳng cần nói gì cả.

Lúc ấy từ ngữ chỉ là vật cản đường.