Hoàng tử hạnh phúc

Trên đỉnh một cột trụ cao vút sừng sững giữa thành phố là bức tượng của Hoàng tử Hạnh phúc. Thân tượng được dát kín bằng những lá vàng mỏng manh, đôi mắt là hai viên ngọc bích sáng ngời, và một hạt hồng ngọc đỏ thắm rực lên trên đốc gươm.

Tượng đài được mọi người vô cùng ngưỡng mộ. Một ủy viên hội đồng thành phố, kẻ muốn tạo dựng tiếng tăm là người am hiểu nghệ thuật, đã nhận xét: “Trông ngài đẹp chẳng khác gì con gà tây trên nóc nhà,” rồi ngài vội vàng đính chính thêm, vì sợ người ta lại tưởng mình là kẻ thiếu thực tế — dẫu thực ra ngài chẳng hề như vậy.

— Sao con không được như Hoàng tử Hạnh phúc nhỉ? — một người mẹ chu đáo cất lời hỏi đứa con trai đang khóc ngằn ngặt đòi trăng. — Hoàng tử Hạnh phúc chưa bao giờ mơ tưởng đến chuyện khóc lóc vì bất cứ điều gì.

— Ta thật mừng vì trên đời này vẫn có người hoàn toàn hạnh phúc — một kẻ thất vọng lầm bầm khi ngắm nhìn bức tượng tuyệt mỹ.

— Trông ngài chẳng khác nào một thiên thần — lũ trẻ mồ côi khúc khích nói khi bước ra khỏi nhà thờ trong những chiếc áo choàng đỏ rực và chiếc tạp dề trắng tinh.

— Sao các cháu lại biết? — Thầy giáo dạy toán gắt lên. — Các cháu đã gặp bao giờ đâu.

— Ồ! tụi cháu thấy rồi chứ, trong những giấc mơ ạ — lũ trẻ đáp; và thầy giáo dạy toán cau mày, nét mặt đầy vẻ nghiêm khắc, bởi thầy không tài nào chấp nhận nổi việc trẻ con nằm mơ.

Một đêm nọ, có một chú Chim Én bay lượn qua thành phố. Lũ bạn của chú đã bay về Ai Cập từ sáu tuần trước, nhưng chú vẫn ở lại vì đang say đắm một nàng Sậy vô cùng xinh đẹp. Chú gặp nàng vào đầu mùa xuân khi đang bay dọc theo dòng sông để rượt đuổi một con bướm đêm vàng rực, và vẻ thắt đáy lưng ong của nàng đã khiến chú mê mẩn đến mức phải dừng lại để trò chuyện.

— Em có bằng lòng làm người yêu anh không? — Chim Én hỏi, vốn là kẻ thích đi thẳng vào vấn đề; và nàng Sậy cúi rạp người chào. Thế là chú cứ bay lượn vòng quanh nàng hết lượt này đến lượt khác, lấy đôi cánh khẽ lướt mặt nước tạo nên những gợn sóng bạc lăn tăn. Đó chính là cách chú tỏ tình, và mối tình ấy kéo dài suốt cả mùa hè.

— Thật là một mối duyên nợ lố bịch — lũ Chim Én khác ríu rít bàn tán. — Nàng chẳng có một xu dính túi, lại lắm họ hàng thân thích vô cùng; — quả thực, dòng sông lúc bấy giờ mọc đầy những cây Sậy. Rồi khi mùa thu tới, tất cả chúng đều bay đi mất.

Sau khi đàn én đi khuất, chú cảm thấy cô đơn và bắt đầu chán ngán người tình của mình. — Nàng chẳng có chuyện gì để trò chuyện cả — chú tự nhủ — và anh sợ rằng nàng là một ả lẳng lơ, vì lúc nào nàng cũng liếc mắt đưa tình với gió trời. Quả thật, cứ mỗi khi gió thổi qua, nàng Sậy lại cúi mình duyên dáng nhất mực. — Ta công nhận nàng là người chu toàn việc gia đình — chú tiếp lời — nhưng anh lại thích bay lạy đây đó, và vì thế vợ anh cũng phải là người ưa dịch chuyển.

— Em có muốn cùng anh bay đi không? — cuối cùng chú ngỏ lời với nàng; nhưng nàng Sậy lắc đầu từ chối, bởi nàng quá gắn bó với quê hương xứ sở.

— Hóa ra em chỉ đùa cợt tình cảm của anh thôi sao! — chú hét lên. — Anh đây sắp sửa bay đến các Kim Tự Tháp rồi. Vĩnh biệt nhé! — và chú vỗ cánh bay đi.

Chú bay suốt cả ngày trời, và đến tận đêm khuya mới tới được thành phố. — Ta sẽ dừng chân ở đâu đây? — chú tự hỏi. — Hy vọng là thành phố đã chuẩn bị sẵn chỗ nghỉ ngơi.

Đúng lúc ấy, chú nhìn thấy bức tượng trên ngọn cột cao.

— Ta sẽ nghỉ lại đó — chú vui mừng thốt lên. — Thật là một vị trí tuyệt đẹp với bầu không khí trong lành lộng gió. — Thế là chú đáp xuống ngay giữa đôi chân của Hoàng tử Hạnh phúc.

— Ta đang có một căn phòng ngủ bằng vàng ròng — chú khẽ lẩm bẩm khi đảo mắt nhìn xung quanh, đoạn chuẩn bị rúc đầu đi ngủ; nhưng vừa lúc chú giấu đầu vào dưới cánh thì một giọt nước lớn rơi trúng người. — Lạ thật đấy! — chú kêu lên. — Trên bầu trời chẳng gợn một bóng mây, các vì sao vẫn sáng rực rỡ, thế mà trời lại đổ mưa. Khí hậu ở miền bắc châu Âu này thật là khủng khiếp. Nàng Sậy vốn rất thích mưa, nhưng đó chỉ là vì tính ích kỷ của nàng mà thôi.

Rồi một giọt nước nữa lại rơi xuống.

— Tượng với đài mà chẳng che nổi mưa thì còn tích sự gì? — chú lẩm bẩm. — Ta phải đi tìm một chiếc ống khói nào tử tế mới được — và chú quả quyết cất cánh bay đi.

Nhưng chưa kịp giương cánh, giọt nước thứ ba đã rơi xuống. Chú ngước nhìn lên, và trông thấy — Ồ! chú đã thấy gì nào?

Đôi mắt của Hoàng tử Hạnh phúc đẫm lệ, và những giọt lệ đang lăn dài trên má vàng. Gương mặt ngài đẹp rạng ngời dưới ánh trăng khiến chú Chim Én nhỏ bé tràn ngập lòng trắc ẩn.

— Ngài là ai vậy? — chú hỏi.

— Ta là Hoàng tử Hạnh phúc.

— Vậy sao ngài lại khóc? — Chim Én gặng hỏi. — Ngài làm tôi ướt sũng cả người rồi đây này.

CUNG ĐIỆN SANS-SOUCI

— Khi ta còn sống và mang trái tim bằng xương bằng thịt — bức tượng đáp — ta vốn chẳng biết nước mắt là gì, bởi ta sống trong Cung điện Sans-Souci, nơi muộn phiền không bao giờ được phép đặt chân tới. Ban ngày, ta cùng các bạn vui đùa trong khu vườn, còn ban đêm ta dẫn đầu những vũ hội linh đình ở Đại sảnh. Xung quanh khu vườn có bức tường thành rất cao, nhưng ta chưa từng bận tâm muốn biết bên ngoài ấy có những gì, vì vạn vật xung quanh ta đều quá đỗi tuyệt vời. Các triều thần gọi ta là Hoàng tử Hạnh phúc, và quả thực ta rất hạnh phúc, nếu như lạc thú được xem là hạnh phúc. Ta cứ sống như thế, và rồi ta chết đi. Giờ đây khi ta đã tạ thế, người ta dựng ta lên ngọn cột cao thế này để ta có thể nhìn thấy mọi sự xấu xí và cơ cực của thành phố, và dẫu trái tim ta làm bằng chì đi chăng nữa, ta cũng không sao kìm được tiếng khóc.

— Ơ kìa, ngài không phải làm bằng vàng đặc sao? — Chim Én tự hỏi thầm. Chú quá lịch sự nên không dám thốt ra những lời nhận xét cá nhân.

— Xa tít tắp kia — bức tượng tiếp lời bằng giọng ca trầm ấm, du dương — ở một con phố nhỏ có một ngôi nhà nghèo túng. Một khung cửa sổ đang mở, và qua đó ta thấy một người phụ nữ đang ngồi bên bàn. Gờ mặt nàng gầy gò, hốc hác, đôi bàn tay thô ráp, đỏ sần chi chít vết kim đâm, bởi nàng là một thợ may. Nàng đang thêu những đóa hoa lạc tiên lên chiếc áo đầm bằng lụa satin để cho người đẹp nhất trong số các cung nữ của Nữ hoàng mặc dự dạ tiệc hoàng gia sắp tới. Nằm trên chiếc giường ở góc phòng là đứa con trai nhỏ đang lâm bệnh. Thằng bé bị sốt và đang đòi ăn cam. Người mẹ chẳng có gì cho nó ngoài nước lọc dưới sông, nên nó cứ khóc ngấc lên. Hỡi Én nhỏ, Chim Én nhỏ, Én nhỏ ơi, mi có thể mang hộ ta viên hồng ngọc trên đốc gươm xuống cho nàng ấy được không? Đôi chân ta đã bị gắn chặt vào bệ đá này rồi, ta không thể di chuyển được.

— Mọi người đang đợi tôi ở Ai Cập cơ mà — chú Chim Én đáp. — Lũ bạn tôi đang bay lượn dọc theo dòng sông Nile và trò chuyện với những đóa hoa sen lớn. Chẳng bao lâu nữa chúng sẽ vào lăng mộ của vị Đại vương nọ để ngủ đông. Bản thân nhà vua cũng đang nằm trong cỗ quan tài được sơn vẽ của ngài. Ngài được quấn trong những tấm vải lanh màu vàng và ướp bằng các loại hương thơm. Vòng quanh cổ ngài là chuỗi hạt ngọc bích xanh nhạt, còn đôi bàn tay trông hệt như những chiếc lá khô héo.

— Chim Én, Chim Én, Én nhỏ của ta ơi — Hoàng tử khẩn khoản — mi không thể ở lại với ta một đêm và làm sứ giả cho ta sao? Thằng bé đang khát nước vô cùng, còn người mẹ thì quá đỗi đau buồn.

— Tôi không nghĩ là mình ưa trẻ con đâu — chú Chim Én đáp. — Mùa hè năm ngoái, khi tôi còn trú ngụ bên bờ sông, có hai đứa nhóc hỗn xược là con của bác thợ xay, cứ nhắm vào tôi mà ném đá suốt. Dĩ nhiên là chúng chẳng bao giờ ném trúng tôi cả; loài én chúng tôi bay lượn giỏi hơn thế nhiều, vả lại tôi lại xuất thân từ một dòng dõi nổi tiếng về sự nhanh nhẹn; dẫu vậy, hành động đó vẫn là một sự thiếu tôn trọng.

Nhưng Hoàng tử Hạnh phúc trông có vẻ buồn bã xiết kể khiến chú Chim Én nhỏ cảm thấy chạnh lòng.

— Ở đây lạnh lắm — chú nói — nhưng tôi sẽ ở lại với bạn một đêm và làm sứ giả cho bạn.

— Cảm ơn chú Chim Én nhỏ — Hoàng tử nói.

Thế là chú Én bèn dùng mỏ gắp viên hồng ngọc lớn trên chuôi gươm của Hoàng tử ra, rồi ngậm nó bay vút qua những mái nhà trong phố.

Chú bay lướt qua ngọn tháp nhà thờ, nơi tạc những bức tượng các thiên thần bằng đá cẩm thạch trắng. Chú bay qua cung điện và văng vẳng nghe tiếng nhạc vũ hội rộn rã. Một thiếu nữ xinh đẹp bước ra ban công cùng người tình.

— Các vì sao mới kỳ diệu làm sao — chàng trai thì thầm với nàng — và sức mạnh của tình yêu mới tuyệt vời nhường nào!

— Em chỉ mong chiếc váy của mình sẽ kịp hoàn thành cho buổi dạ tiệc hoàng gia sắp tới — nàng đáp. — Em đã đặt thêu hoa lạc tiên lên áo, ngặt nỗi mấy cô thợ may lười biếng quá.

Chú bay qua dòng sông, nhìn thấy những chiếc đèn lồng treoủng lẳng trên cột buồm tàu bè. Chú bay qua khu phố Do Thái, nhìn thấy những lão thương nhân đang kì kèo ngã giá và cân tiền trên những chiếc cân đồng. Cuối cùng chú cũng đến được ngôi nhà nghèo khó và ghé mắt nhìn vào. Đứa bé đang trằn trọc quằn quại vì cơn sốt trên giường, còn người mẹ vì quá kiệt sức nên đã ngủ thiếp đi từ lúc nào. Chú nhảyót vào phòng, đặt viên hồng ngọc lớn lên chiếc bàn ngay cạnh chiếc ống nhpr của người phụ nữ. Rồi chú nhẹ nhàng bay lượn vòng quanh chiếc giường, dùng đôi cánh quạt mát cho trán đứa trẻ.

— Mát dễ chịu làm sao! — đứa bé lẩm bẩm. — Chắc là mình sắp khỏi bệnh rồi — rồi chìm vào một giấc ngủ thật ngon lành.

Đoạn, chú Chim Én bay trở về bên Hoàng tử Hạnh phúc và kể lại những việc mình đã làm.

— Thật kỳ lạ — chú nhận xét — dù trời lạnh buốt thế này mà sao tôi lại thấy ấm áp lạ thường.

— Đó là vì chú vừa làm một việc tốt — Hoàng tử đáp. Vừa nghe vậy, chú Chim Én liền ngẫm nghĩ, rồi chìm vào giấc ngủ. Mải suy nghĩ lúc nào cũng khiến chú thấy buồn ngủ.

Khi trời rạng sáng, chú bay xuống sông tắm táp.

— Thật là một hiện tượng kỳ lạ — vị Giáo sư Điểu học thốt lên khi đi qua cây cầu. — Lại có én xuất hiện giữa mùa đông thế này cơ chứ! — Và ông ta liền viết một bài báo dài đằng đẵng gửi cho tờ báo địa phương về chuyện đó. Ai nấy đều trích dẫn lại, bài báo dùng toàn những từ ngữ phức tạp đến mức chẳng ai hiểu nổi.

— Tối nay tôi sẽ bay đi Ai Cập — chú Én tự nhủ, vô cùng phấn chấn trước viễn cảnh đó. Chú đi thăm tất cả các công trình công cộng và đậu dài cổ trên nóc tháp chuông nhà thờ. Đi đến đâu, lũ chim sẻ lại ríu rít bàn tán với nhau: — Kìa một vị khách quý phương xa mới lịch thiệp làm sao! — khiến chú vô cùng đắc ý.

Khi trăng mọc, chú bay trở lại bên Hoàng tử Hạnh phúc.

— Ngài có nhắn nhủ gì ở Ai Cập không? — chú cất tiếng gọi. — Tôi chuẩn bị khởi hành đây.

— Chim Én, Chim Én, Én nhỏ của ta ơi — Hoàng tử nài nỉ — mi ở lại với ta thêm một đêm nữa được không?

NGƯỜI ĐẸP NHẤT TRONG SỐ CÁC CUNG NỮ CỦA NỮ HOÀNG

— Mọi người đang đợi tôi ở Ai Cập rồi — chú Chim Én đáp. — Ngày mai lũ bạn tôi sẽ bay lên Thác nước Thứ hai. Loài hà mã nằm ngơi nghỉ giữa đám sậy bạt ngàn, và ngự trên một ngai vàng bằng đá hoa cương khổng lồ là Thần Memnon. Suốt cả đêm dài ngài thức canh các vì sao, và khi sao mai ló dạng, ngài cất lên một tiếng kêu vui sướng rồi lại chìm vào yên lặng. Đến ngọ, những chú sư tử vàng lại kéo nhau ra mép nước uống. Đôi mắt chúng xanh ngắt như ngọc beryl, và tiếng gầm vang dội hơn cả tiếng thác nước đổ.

— Chim Én, Chim Én, Én nhỏ của ta ơi — Hoàng tử nói — xa tít phía bên kia thành phố, ta thấy một chàng trai trẻ đang ở trong căn gác mái. Chàng đang cặm cụi bên chiếc bàn ngổn ngang giấy tờ, và chiếc ly đặt bên cạnh cắm một bó hoa violet đã héo khô. Mái tóc chàng nâu óng bồng bềnh, đôi môi đỏ mọng như quả lựu, và đôi mắt to tròn đượm vẻ mộng mơ. Chàng đang cố viết nốt một vở kịch cho Giám đốc Nhà hát, nhưng cái lạnh cắt da cắt thịt khiến chàng chẳng thể viết thêm được nữa. Lò sưởi trống hoắc chẳng có chút lửa nào, và cái đói khiến chàng kiệt sức.

— Tôi sẽ ở lại với ngài thêm một đêm nữa — chú Chim Én nói, dẫu sao chú cũng là một sinh linh có tấm lòng nhân hậu. — Tôi có nên mang cho chàng một viên hồng ngọc nữa không?

— Than ôi, ta chẳng còn viên hồng ngọc nào cả — Hoàng tử đáp — đôi mắt là thứ duy nhất ta còn lại. Chúng được làm bằng những viên ngọc bích quý hiếm được mang từ Ấn Độ sang từ ngàn năm trước. Hãy múc một viên ra và mang đến cho chàng. Chàng sẽ đem bán nó cho tiệm kim hoàn để mua thức ăn cùng củi lửa, và hoàn thành nốt vở kịch của mình.

— Ôi Hoàng tử thân mến — chú Én kêu lên — tôi không thể làm thế được — rồi chú bật khóc.

— Chim Én, Chim Én, Én nhỏ của ta ơi — Hoàng tử ra lệnh — hãy làm theo lời ta.

Thế là chú Én bèn múc một con mắt của Hoàng tử ra và bay vút đến căn gác mái của chàng sinh viên. Việc lọt vào trong vô cùng dễ dàng bởi trên mái nhà có một lỗ thủng. Chú lao qua đó để vào phòng. Chàng trai trẻ đang cúi gằm mặt vùi vào hai bàn tay nên không nghe thấy tiếng vỗ cánh của chú chim, và khi ngước lên, chàng ngỡ ngàng thấy viên ngọc bích tuyệt đẹp đang nằm ngay trên bó hoa violet héo tàn.

— Mình bắt đầu được người ta trân trọng rồi đây — chàng vui sướng thốt lên. — Món quà này chắc hẳn là của một vị ái mộ lớn nào đó. Thế là mình có thể viết xong vở kịch rồi — nét mặt chàng rạng ngời niềm hạnh phúc.

Hôm sau, chú Chim Én bay xuống bến cảng. Chú đậu trên cột buồm của một con tàu lớn và nhìn các thủy thủ dùng thừng kéo những chiếc hòm gỗ nặng nhược từ dưới hầm hàng lên.

— Heave a-hoy! — họ hô vang theo nhịp kéo mỗi chiếc hòm. — Tôi sắp đi Ai Cập đây! — chú Én cất tiếng gọi, nhưng chẳng một ai thèm đếm xỉa; và khi trăng vừa ló rạng, chú lại bay về bên Hoàng tử Hạnh phúc.

— Tôi đến để từ biệt ngài đây — chú cất tiếng.

— Chim Én, Chim Én, Én nhỏ của ta ơi — Hoàng tử nài nỉ — mi ở lại với ta thêm một đêm nữa không được sao?

— Đang là mùa đông — chú Én đáp — và những bông tuyết giá lạnh sẽ kéo đến sớm thôi. Ở Ai Cập, ánh mặt trời vẫn ấm áp sưởi rọi những rặng cọ xanh tươi, và loài cá sấu lững lờ nằm trong bùn lầy, biếng nhác nhìn ngó xung quanh. Lũ bạn tôi đang làm tổ trong Ngôi đền Baalbec, còn những chú bồ câu hồng trắng đang ngắm nhìn chúng và thì thầm gù gụ bên nhau. Hoàng tử thân mến, tôi buộc phải rời xa ngài, nhưng tôi sẽ mãi khắc ghi ơn nghĩa, và mùa xuân tới tôi sẽ mang về tặng ngài hai viên ngọc quý khác để thay thế cho những viên ngài đã trao đi. Viên hồng ngọc sẽ đỏ thắm hơn cả đóa hồng nhung, còn viên ngọc bích sẽ xanh thăm thẳm như đại dương bao la.

— Ở quảng trường phía dưới kia — Hoàng tử Hạnh phúc nói — có một cô bé bán diêm nghèo khổ. Con bé vô tình đánh rơi hộp diêm xuống rãnh nước khiến chúng hỏng cả rồi. Cha nó sẽ đánh đòn nếu nó không mang tiền về nhà, và con bé đang khóc nghẹn ngào. Chân không giày không tất, đầu trần trụi giữa trời đông. Hãy khoét nốt con mắt còn lại của ta mang cho con bé, cha nó sẽ chẳng thể đánh đòn nó nữa.

— Tôi có thể ở lại với ngài thêm một đêm nữa — chú Én đáp — nhưng tôi không thể móc con mắt thứ hai của ngài ra đâu. Như thế ngài sẽ mù hẳn mất.

— Chim Én, Chim Én, Én nhỏ của ta ơi — Hoàng tử giục giã — hãy làm theo lời ta truyền.

Thế là chú bèn khoét nốt con mắt còn lại của Hoàng tử rồi lao vút xuống. Chú sà lướt qua chỗ cô bé bán diêm và thả viên ngọc vào lòng bàn tay em.

— Ơ mảnh thủy tinh đẹp quá đi! — cô bé reo lên rồi vừa cười vừa chạy một mạch về nhà.

Bấy giờ chú Chim Én mới bay trở lại bên Hoàng tử.

— Ngài đã mù cả hai mắt rồi — chú thốt lên — vì thế tôi sẽ ở lại bên ngài mãi mãi.

— Không đâu, chú Chim Én nhỏ — vị Hoàng tử tội nghiệp đáp — chú phải bay đi Ai Cập chứ.

— Tôi sẽ ở lại bên ngài mãi mãi — chú Én quả quyết, rồi rúc đầu ngủ ngay dưới chân Hoàng tử.

Suốt ngày hôm sau, chú đậu trên vai Hoàng tử và kể cho ngài nghe những câu chuyện về các vùng đất lạ mà chú từng đặt chân tới. Chú kể về loài cò quăm đỏ đứng thành hàng dài bên bờ sông Nile để bắt cá vàng bằng chiếc mỏ dài; về Nhân sư Sphinx có tuổi thọ bằng cả vũ trụ, sống giữa hoang mạc và tường tận mọi thứ trên đời; về những thương gia lặng lẽ bước đi bên cạnh bầy lạc đà, trên tay mân mê chuỗi hạt hổ phách; về vị Vua của xứ Núi Mặt Trăng có làn da đen như gỗ mun, ngày ngày sùng bái một khối phale lớn khổng lồ; về con mãng xà xanh khổng lồ ngủ trên ngọn cọ, được hai mươi vị tư tế cúng dường bánh mật; cùng những người lක්ෂ lùn chèo thuyền trên chiếc lá phẳng phiu vượt qua hồ nước lớn, quanh năm giao chiến với loài bướm.

— Hỡi chú Én nhỏ thân yêu — Hoàng tử nói — những điều chú kể thật kỳ diệu biết bao, nhưng kỳ diệu hơn cả thảy vẫn là nỗi thống khổ của con người. Chẳng có Mầu nhiệm nào vĩ đại bằng Nỗi đau khổ cả. Hãy bay lượn khắp thành phố của ta đi, chú Én nhỏ, và cho ta biết những gì chú thấy dưới đó.

NHỮNG KẺ GIÀU CÓ ĐANG YẾN TIỆC TRONG NHỮNG CĂN NHÀ TRANG LỆ, TRONG KHI ĐÁM KẾT MÀY LẠI NGỒI XIN ĂN Ở CỔNG

Thế là chú Én bay lượn khắp thành phố lớn, chứng kiến cảnh những kẻ giàu có đang yến tiệc linh đình trong những căn dinh thự lộng lẫy, trong khi lũ ăn mày phải ngồi co ro ở các cổng ra vào. Chú bay vào những con hẻm tối tăm, nhìn thấy gương mặt nhợt nhạt của những đứa trẻ đói lả đang ngơ ngác nhìn ra con đường đen ngòm. Dưới vòm cầu, hai cậu bé đang ôm chầm lấy nhau để sưởi ấm cho qua cơn rét mướt.

— Đói quá đi thôi! — chúng kêu lên.

— Không được nằm ngủ ở đây! — Người gác cổng thét lớn, thế là chúng lủi thủi bước ra làn mưa lạnh.

Chú bay trở về và kể cho Hoàng tử nghe những gì mình đã chứng kiến.

— Ta được dát kín bằng vàng ròng — Hoàng tử nói — chú hãy bóc chúng ra, từng chiếc lá một, rồi đem phát cho những người nghèo khó của ta; người sống lúc nào cũng đinh ninh rằng vàng bạc có thể mang lại hạnh phúc.

Từng chiếc lá vàng ròng được chú Én bóc ra, cho đến khi bức tượng Hoàng tử Hạnh phúc trở nên xám xịt và tẻ ngắt. Từng lớp vàng lá được chú mang đến tay người nghèo, khiến gương mặt lũ trẻ ửng hồng hơn, chúng cười vang và chơi đùa hớn hở trên đường phố.

— Giờ thì chúng ta có bánh mì rồi! — chúng reo hò.

Rồi mùa tuyết rơi tràn về, tiếp nối sau đó là những đợt sương giá buốt lạnh. Đường phố lấp lánh và sáng rực như thể được dát một lớp bạc; những chiếc dầm băng dài dằng dặc trông như dao pha lê tua tủa rủ xuống từ mái hiên nhà; nhà nhà đều mặc áo lông thú, còn lũ trẻ đội những chiếc mũ đỏ rực, tung tăng trượt băng trên mặt hồ đóng băng.

Chú Chim Én tội nghiệp ngày càng lạnh cót, nhưng chú kiên quyết không chịu rời bỏ Hoàng tử, bởi chú yêu ngài quá đỗi. Chú nhặt nhạnh những mẩu vụn bánh mì trước cửa tiệm lúc người thợ bánh không để ý, và cố gắng vỗ đôi cánh để sưởi ấm thân hình nhỏ bé.

Nhưng cuối cùng chú cũng nhận ra mình sắp sửa chầu trời. Chú dồn chút sức lực cuối cùng bay lên đậu trên vai Hoàng tử.

— Vĩnh biệt hoàng tử kính yêu! — chú thì thầm. — Ngài có cho phép tôi được hôn lên bàn tay ngài không?

— Ta rất mừng vì cuối cùng chú cũng được bay về Ai Cập, chú Chim Én nhỏ — Hoàng tử nói — chú đã ở lại đây quá lâu rồi; nhưng chú hãy hôn lên môi ta, bởi ta yêu chú.

— Nơi tôi sắp đến không phải là Ai Cập — chú Én đáp. — Tôi sắp đi về Ngôi nhà của Thần Chết. Chết chẳng phải là anh em sinh đôi với Giấc ngủ hay sao?

Nói đoạn, chú hôn lên môi Hoàng tử Hạnh phúc, rồi lả tả rơi xuống chết gục ngay dưới chân ngài.

Đúng lúc ấy, một tiếng động lạ vang lên từ bên trong bức tượng, như thể có vật gì vừa vỡ vụn. Hóa ra là trái tim bằng chì đã nứt đôi làm hai mảnh. Quả thực trời hôm ấy rét buốt cắt da cắt thịt.

Sáng sớm hôm sau, ngài Thị trưởng đi dạo qua quảng trường cùng các vị ủy viên hội đồng. Khi đi ngang qua cột trụ, ông ngước nhìn lên bức tượng:

— Trông kìa! Trông Hoàng tử Hạnh phúc tơi tả làm sao! — ông thốt lên.

— Tơi tả thật đấy chứ! — đám ủy viên hội đồng hùa theo, vốn là những kẻ luôn nhất mực tung hô Thị trưởng; rồi họ tiến lại gần để quan sát kỹ hơn.

— Viên hồng ngọc trên đốc gươm đã rơi mất tiêu, đôi mắt cũng chẳng còn, và ngài chẳng còn chút sắc vàng nào nữa — ngài Thị trưởng nhận xét — nói tóm lại, ngài chẳng khác gì một gã ăn mày!

— Chẳng khác gì một gã ăn mày! — các ủy viên hội đồng lặp lại.

— Và tồi tệ hơn là có cả một con chim chết cứng ngay dưới chân ngài! — Thị trưởng nói tiếp. — Quả thực chúng ta phải ban hành một chiếu chỉ cấm loài chim được phép chết ở đây mới được. — Và Viên Thư ký thành phố liền ghi chép lại đề xuất đó.

Thế là họ bèn giật sập bức tượng Hoàng tử Hạnh phúc xuống.

— Vì ngài không còn đẹp đẽ nữa nên ngài cũng chẳng còn chút tích sự gì — Giáo sư Nghệ thuật của trường Đại học phán.

Sau đó, họ đem nung chảy bức tượng trong lò, và ngài Thị trưởng triệu tập một cuộc họp hội đồng thành phố để quyết định xem nên xử lý phần kim loại thế nào.

— Tất nhiên chúng ta phải đúc một bức tượng khác — ông ta phát biểu — và đó sẽ là tượng của chính ta.

— Tượng của chính ta — từng vị ủy viên hội đồng nhao lên tranh cãi. Lần cuối cùng người ta còn nghe thấy thì họ vẫn đang cãi vã nhau chí chóe.

— Lạ lùng thật đấy! — người quản xưởng đúc kim loại thốt lên. — Trái tim bằng chì vỡ nát này sao nung mãi mà không chịu chảy trong lò thế nhỉ. Thôi quẳng nó đi vậy.

Thế là họ ném nó lên đống rác — nơi cái xác chú Chim Én đang nằm.

— Hãy mang đến cho ta hai vật trân quý nhất trong thành phố này — Thượng đế bảo với một vị Thiên thần; và vị Thiên thần đã dâng lên Ngài trái tim bằng chì cùng chú chim đã chết.

— Ngươi đã chọn rất chuẩn xác — Thượng đế phán — bởi trong khu vườn Địa đàng của ta, chú chim nhỏ này sẽ cất tiếng hót muôn đời muôn kiếp, và trong thành phố vàng son của ta, Hoàng tử Hạnh phúc sẽ ca ngợi ta mãi mãi.

CHIM HỌA MI VÀ HOA HỒNG

Cậu sinh viên trẻ cất tiếng kêu than: “Nàng hứa sẽ khiêu vũ với tôi nếu tôi mang tặng nàng những đóa hồng đỏ thắm; ngặt nỗi trong khu vườn của tôi chẳng có lấy một bông hồng đỏ nào.”

Từ tổ của mình trên cây sồi gai, chú Chim Họa Mi nghe thấy những lời ấy, chú thò đầu qua kẽ lá và không khỏi băn khoăn.

“Cả khu vườn mà không tìm nổi một đóa hồng đỏ!” chàng kêu lên, đôi mắt đẹp đẽ đẫm lệ. “Chà, hạnh phúc sao lại mong manh đến thế! Tôi đã đọc hết thảy những trước tác của bậc hiền triết, thấu triệt mọi bí ẩn của triết học, thế mà cuộc đời tôi lại khốn cùng chỉ vì thiếu vắng một đóa hoa hồng đỏ.”

“Cuối cùng thì đây cũng là một tình yêu chân chính,” Chim Họa Mi thốt lên. “Đêm này qua đêm khác ta cất tiếng ca về chàng, dẫu ta chưa từng quen biết: đêm này qua đêm khác ta kể câu chuyện về chàng cho các vì sao, và giờ đây ta đã tận mắt thấy chàng. Mái tóc chàng thẫm màu như đóa hoa lan dạ hương, đôi môi đỏ mọng như đóa hồng khao khát; nhưng niềm đam mê đã nhuốm gương mặt chàng tái nhợt như ngà voi, và nỗi buồn hằn in dấu ấn trên vầng trán ấy.”

Chàng sinh viên trẻ lẩm bẩm: “Tối mai Hoàng tử tổ chức dạ hội, và người thương của tôi cũng có mặt. Nếu tôi mang tặng nàng một đóa hồng đỏ, nàng sẽ nhảy múa cùng tôi đến tận lúc bình minh. Nếu tôi mang cho nàng một đóa hồng đỏ, tôi sẽ được ôm nàng trong vòng tay, đầu nàng tựa vào vai tôi, và bàn tay nhỏ nhắn sẽ nằm gọn trong lòng bàn tay tôi. Nhưng trong vườn chẳng có lấy một đóa hồng đỏ, thế nên tôi sẽ phải thui thủi một mình, còn nàng sẽ lướt qua đời tôi mà chẳng thèm ngó ngàng. Nàng sẽ chẳng màng đến tôi, và trái tim tôi sẽ tan nát.”

NÀNG SẼ LƯỚT QUA ĐỜI TÔI

“Quả thực đây chính là một tình nhân đích thực,” Chim Họa Mi tự nhủ. “Những điều ta ca hát cũng chính là những gì chàng đang gánh chịu: niềm vui của ta chính là nỗi đau đớn của chàng. Tình yêu quả là một điều kỳ diệu làm sao. Nó trân quý hơn ngọc lục bảo, đắt giá hơn cả ngọc mắt mèo thượng hạng. Ngọc trai hay quả lựu chẳng thể mua được nó, và nó cũng chẳng được bày bán ngoài chợ đời. Người ta không thể dùng tiền bạc của các thương gia để mua lấy, hay đem lên bàn cân mà đong đếm bằng vàng.”

“Các nhạc công sẽ ngồi trên khán đài,” chàng sinh viên trẻ tiếp lời, “và tấu lên những khúc nhạc cụ dây, còn người thương của tôi sẽ nhịp bước theo tiếng đàn hạc và vĩ cầm. Nàng sẽ uyển chuyển đến mức đôi chân như chẳng chạm đất, và đám triều thần xúng xính xiêm y lộng lẫy sẽ vây quanh nàng. Nhưng nàng sẽ chẳng khiêu vũ cùng tôi, bởi tôi chẳng có đóa hồng đỏ nào để trao tặng;” rồi chàng ngã người gục xuống thảm cỏ, vùi mặt vào hai bàn tay và khóc nức nở.

“Sao anh ta lại khóc thế nhỉ?” Con Thằn lằn Xanh nhỏ cất tiếng hỏi khi chạy vụt qua với cái đuôi vểnh ngược lên trời.

“Ừ nhỉ, sao thế nhỉ?” chú Bướm đang bay lượn vờn quanh một tia nắng thốt lên.

“Sao thế nhỉ?” Bông Cúc khẽ thì thầm với bên cạnh bằng chất giọng êm dịu, trầm thấp.

“Anh ấy đang khóc vì một đóa hồng đỏ,” Chim Họa Mi đáp.

“Vì một đóa hồng đỏ á?” chúng đồng thanh kêu lên. “Thật là nực cười hết sức!” Và chú Thằn lằn vốn có chút tính châm biếm liền cười phá lên.

Nhưng Chim Họa Mi thấu hiểu bí mật đằng sau nỗi buồn của chàng sinh viên, chú lặng im đậu trên cây sồi và suy ngẫm về sự mầu nhiệm của Tình yêu.

Đột nhiên, chú giương đôi cánh nâu cất mình bay vút vào không trung. Chú lướt qua lùm cây tựa như một bóng ma, và bay vút qua khu vườn cũng nhẹ nhàng như thế.

Ngay giữa khoảng sân cỏ mọc một cội Hồng vô cùng lộng lẫy, và khi nhìn thấy nó, chú bay sà tới đậu trên một cành cây.

“Hãy cho tôi xin một đóa hồng đỏ,” chú cất tiếng van nài, “tôi sẽ hát tặng bạn khúc ca ngọt ngào nhất của mình.”

Nhưng cội Hồng liền lắc đầu.

“Những đóa hồng của tôi mang màu trắng,” nó đáp, “trắng như bọt biển ngoài đại dương, và trắng ngần hơn cả tuyết phủ trên đỉnh núi. Nhưng hãy tìm đến người anh em của tôi đang mọc quanh chiếc đồng hồ mặt trời cổ kính kia, may ra hắn sẽ cho bạn thứ bạn cần.”

Thế là Chim Họa Mi bay sang cội Hồng đang mọc quanh chiếc đồng hồ mặt trời cổ.

“Hãy cho tôi xin một đóa hồng đỏ,” chú cất tiếng van nài, “tôi sẽ hát tặng bạn khúc ca ngọt ngào nhất của mình.”

Nhưng cội Hồng liền lắc đầu.

“Những đóa hồng của tôi mang màu vàng,” nó đáp, “vàng óng như mái tóc của nàng tiên cá ngự trên ngai vàng hổ phách, và rực rỡ hơn cả đóa thủy tiên nở rộ ngoài đồng cỏ trước khi người thợ gặt mang liềm tới. Nhưng hãy tìm đến người anh em của tôi đang mọc ngay dưới cửa sổ phòng chàng sinh viên kia, may ra hắn sẽ cho bạn điều bạn cần.”

Thế là Chim Họa Mi bay đến cội Hồng đang mọc sát bên dưới cửa sổ phòng sinh viên.

“Hãy cho tôi xin một đóa hồng đỏ,” chú cất tiếng van nài, “tôi sẽ hát tặng bạn khúc ca ngọt ngào nhất của mình.”

Nhưng cội Hồng liền lắc đầu.

“Những đóa hồng của tôi mang màu đỏ,” nó đáp, “đỏ như đôi chân loài bồ câu, và thắm hơn cả những nhánh san hô xòe rộng dập dềnh dưới đáy đại dương sâu thẳm. Nhưng mùa đông đã làm tê cóng những huyết quản của tôi, sương giá đã vùi dập các chồi non, bão tố đã bẻ gãy cành lá, và năm nay tôi sẽ chẳng thể nở nổi một đóa hồng nào cả.”

“Tôi chỉ xin một đóa hồng đỏ duy nhất thôi,” Chim Họa Mi khẩn khoản, “chỉ một đóa hồng đỏ mà thôi! Không còn cách nào khác để tôi có được nó sao?”

“Vẫn có một con đường,” cội Hồng đáp, “nhưng nó quá ư tàn nhẫn đến mức tôi không dám nói cho bạn nghe.”

“Cứ nói cho tôi biết đi,” Chim Họa Mi quả quyết, “tôi không sợ đâu.”

“Nếu bạn thực sự muốn có một đóa hồng đỏ, bạn phải dùng tiếng ca để dệt nên nó dưới ánh trăng, và nhuộm thắm nó bằng chính dòng máu trong tim mình. Bạn phải cất tiếng ca với lồng ngực tì vào một chiếc gai nhọn. Bạn phải hát suốt cả đêm dài, để chiếc gai đâm xuyên qua tim mình, và dòng máu sự sống phải tuôn chảy vào huyết quản tôi, hóa thành máu của tôi.”

“Cái chết là cái giá quá đắt phải trả cho một đóa hồng đỏ,” Chim Họa Mi thốt lên, “và Cuộc sống thì vô cùng đáng quý đối với muôn loài. Thật tuyệt vời khi được ngồi trong những tán rừng xanh thẳm, ngắm nhìn Mặt Trời trên cỗ xe vàng và Mặt Trăng trên cỗ xe ngọc trai. Ngọt ngào làm sao hương thơm của hoa táo gai, hay những đóa chuông xanh ẩn mình trong thung lũng, cùng thảm thạch thảo khoe sắc trên sườn đồi. Thế nhưng Tình yêu còn cao quý hơn cả Sự sống, và trái tim của một loài chim thì thấm tháp gì so với trái tim con người?”

Thế là chú giương đôi cánh nâu cất mình bay vút lên không trung. Chú lướt qua khu vườn tựa một bóng mây, và bay vút qua lùm cây cũng nhẹ nhàng như thế.

Chàng sinh viên trẻ vẫn đang nằm gục trên thảm cỏ nơi chú vừa rời đi, và những giọt lệ trong đôi mắt đẹp vẫn chưa kịp ráo khô.

“Hãy vui lên, hỡi chàng trai,” Chim Họa Mi cất tiếng kêu, “hãy vui lên; anh sẽ có được đóa hồng đỏ của mình. Em sẽ dùng tiếng ca dệt nên nó dưới ánh trăng, và nhuộm thắm nó bằng chính dòng máu trong tim mình. Điều duy nhất em mong mỏi ở anh là hãy trở thành một người tình chung thủy, bởi Tình yêu uyên bác hơn Triết học dẫu triết học uyên thâm, và hùng mạnh hơn Quyền lực dẫu quyền lực vô biên. Đôi cánh của ngài mang sắc màu ngọn lửa, và thân thể rực rỡ tựa lửa hồng. Đôi môi ngơi ngọt ngào như mật ong, và hơi thở ngát hương trầm.”

ĐÔI MÔI NGÀI NGỌT NGÀO NHƯ MẬT

Chàng sinh viên ngẩng đầu lên khỏi bãi cỏ và lắng nghe, nhưng chàng chẳng thể hiểu nổi Chim Họa Mi đang muốn nói gì với mình, bởi chàng chỉ biết đến những điều được viết trong sách vở.

Nhưng Cội Sồi già thì thấu hiểu và cảm thấy xót xa, bởi nó rất quý mến chú chim họa mi nhỏ bé đã làm tổ trên cành lá của mình.

“Hãy hát tặng ta khúc ca cuối cùng đi,” nó thì thầm, “ta sẽ cô đơn lắm khi vắng bóng em.”

Thế là Chim Họa Mi cất tiếng hát cho Cội Sồi nghe, giọng ca trong trẻo tựa dòng nước róc rách tuôn ra từ chiếc bình bạc.

Khi bài ca vừa dứt, chàng sinh viên đứng dậy, rút từ trong túi ra một cuốn sổ tay và cây bút chì.

“Con mụ này cũng có chút phong cách,” chàng tự lẩm bẩm khi rảo bước qua lùm cây — “điều đó thì không thể phủ nhận; nhưng liệu nó có cảm xúc hay không? Tôi e là không. Kỳ thực, nó cũng giống hệt như phần lớn các nghệ sĩ khác; chỉ có hình thức bên ngoài mà hoàn toàn thiếu đi sự chân thành. Nó chẳng đời nào chịu hy sinh vì kẻ khác. Nó chỉ nghĩ đến âm nhạc, và ai ai cũng biết các loại hình nghệ thuật đều ích kỷ. Dẫu vậy, phải thừa nhận rằng trong giọng ca của nó có những nốt vang lên vô cùng đẹp đẽ. Thật tiếc làm sao khi chúng chẳng mang lại ý nghĩa gì, hay chẳng có chút ích lợi thực tế nào!” Và chàng bước vào phòng, ngả lưng xuống chiếc giường nệm nhỏ, bắt đầu tơ tưởng về bóng hồng trong mộng; rồi chẳng mấy chốc chàng chìm vào giấc ngủ.

Và khi trăng soi rọi bầu trời đêm, Chim Họa Mi bay đến cội Hồng, áp sát lồng ngực vào chiếc gai nhọn. Suốt cả đêm dài chú cất tiếng ca với lồng ngực tì chặt vào mũi gai, và ánh trăng pha lê lạnh lẽo cúi đầu lắng nghe. Suốt cả đêm dài chú hát, chiếc gai cứ đâm sâu mãi vào lồng ngực, và dòng máu sự sống cứ thế cạn kiệt dần.

Ban đầu chú hát về sự nảy nở của tình yêu trong trái tim cậu thiếu niên và cô thiếu nữ. Và trên ngọn cành cao nhất của cội Hồng, một đóa hoa kỳ diệu bắt đầu hé nở, cánh hoa này nối tiếp cánh hoa kia theo nhịp điệu của khúc ca. Ban đầu nó tái ngắt như lớp sương mờ phủ trên mặt sông — nhợt ngạt như đôi chân buổi sớm, và ánh bạc như đôi cánh lúc bình minh. Tựa như bóng dáng đóa hồng phản chiếu trong chiếc gương bạc, tựa như bóng hồng soi mình dưới vòm nước, đóa hoa nở rộ trên chót vót ngọn cội Hồng chính là như thế.

Nhưng cội Hồng liên tục giục Chim Họa Mi hãy áp sát hơn nữa vào chiếc gai nhọn. “Áp sát vào nữa đi, chú chim họa mi nhỏ bé,” cội Hồng kêu lên, “nếu không trời sẽ sáng mất trước khi đóa hồng kịp hoàn thành.”

Thế là Chim Họa Mi càng tì chặt hơn vào mũi gai, và tiếng ca của chú càng lúc càng vang dội, bởi chú đang hát về sự bùng cháy của niềm đam mê trong tâm hồn người nam kẻ nữ.

Và một sắc hồng dịu ngọt lan tỏa trên những cánh hoa, tựa như rạng rỡ trên gương mặt chú rể khi đặt nụ hôn lên làn môi cô dâu. Nhưng chiếc gai vẫn chưa chạm tới trái tim chú, thế nên đài hoa vẫn giữ nguyên sắc trắng tinh khiết, bởi chỉ có dòng máu từ trái tim của một chú họa mi mới có thể nhuộm thắm tâm can đóa hồng.

Và cội Hồng lại giục Chim Họa Mi áp sát hơn nữa vào chiếc gai. “Áp sát vào nữa đi, chú chim họa mi nhỏ bé,” nó kêu lên, “nếu không ngày mới sẽ đến trước khi đóa hồng kịp hoàn thành.”

Thế là chú chim lại ép mình sát hơn, và chiếc gai đã chạm đến trái tim, một luồng đau đớn buốt nhói xé toạc lồng ngực chú. Nỗi đớn đau cay đắng nhường nào, và tiếng ca của chú càng trở nên cuồng nhiệt xiết bao, bởi chú đang hát về Tình yêu được vẹn tròn bởi Cái chết, về Tình yêu trường tồn vượt qua cả nấm mồ.

Và đóa hồng kỳ diệu hóa thành sắc đỏ thắm, tựa như màu ráng đỏ phương đông. Vành đai cánh hoa rực lửa, và trái tim đóa hồng thắm đỏ như hạt hồng ngọc.

Nhưng giọng ca của Chim Họa Mi yếu dần, đôi cánh nhỏ bé bắt đầu đập loạn nhịp, và một lớp màng mờ che khuất đôi mắt chú. Khúc ca lịm dần, lịm dần, và chú cảm thấy cổ họng mình như bị nghẹn lại.

Đoạn, chú cất lên tiếng hót cuối cùng bùng nổ mãnh liệt. Ánh trăng trắng muốt lắng nghe và quên mất cả thời khắc bình minh, cứ thế nán lại trên bầu trời. Đóa hồng đỏ thắm lắng nghe, toàn thân rung lên vì đấng ngây ngất, hé mở những cánh hoa chào đón làn gió sớm mai lạnh giá. Tiếng vang mang âm hưởng ấy đến hang ngọc tím trên sườn đồi, đánh thức những mục đồng đang say ngủ sau giấc mơ màng. Khúc ca luồn lách qua những khóm sậy ven sông, mang thông điệp hòa nhịp cùng đại dương bao la.

“Nhìn kìa, nhìn kìa!” cội Hồng reo lên. “Đóa hồng đã hoàn thành rồi!” Nhưng Chim Họa Mi chẳng thể đáp lời, bởi chú đang nằm bất động trên thảm cỏ dài với chiếc gai cắm sâu trong tim.

Vào buổi trưa, chàng sinh viên mở cửa sổ nhìn ra ngoài.

“Ơ hay, thật là một vận may kỳ diệu!” chàng thốt lên. “Kìa một đóa hồng đỏ thắm! Trong đời tôi chưa từng thấy đóa hoa nào nhường này. Nó đẹp đến mức tôi chắc chắn nó phải có một cái tên Latinh dài dòng lắm đây;” rồi chàng với người ngắt lấy nó.

Sau đó, chàng đội mũ, tay cầm đóa hồng chạy hộc tốc đến nhà vị Giáo sư.

Con gái Giáo sư đang ngồi trước hiên nhà cuộn chỉ lụa xanh trên guồng quay, chú cún cưng nằm ngoan ngoãn dưới chân nàng.

“Em từng nói sẽ khiêu vũ với tôi nếu tôi mang tặng một đóa hồng đỏ,” chàng sinh viên cất tiếng. “Đây là đóa hồng thắm đỏ nhất trên thế gian. Tối nay em sẽ cài nó gần sát trái tim, và khi chúng ta cùng nhau khiêu vũ, nó sẽ thay tôi thổ lộ tình thắm thiết này.”

Nhưng cô thiếu nữ cau mày. “Em e là nó không hợp với chiếc váy của em đâu,” nàng đáp; “vả lại, cháu trai ngài Quản khố vừa gửi tặng em mấy món trang sức thật sự, mà ai ai cũng biết trang sức thì đắt đỏ hơn hoa cỏ nhiều.”

“Thật tình mà nói, cô mới vô ơn làm sao!” chàng sinh viên phẫn nộ thốt lên; rồi ném đóa hồng xuống đường, để nó rơi thẳng xuống rãnh nước bẩn thỉu và bị bánh xe ngựa nghiền nát.

“Vô ơn á!” cô nàng bĩu môi. “Nói cho anh hay, anh mới là kẻ thô lỗ; suy cho cùng thì anh là ai chứ? Chỉ là một cậu sinh viên nghèo. Mà tôi đố anh có nổi đôi khóa giày bằng bạc giống như cháu trai ngài Quản khố đấy!” Nói đoạn, nàng đứng phắt dậy khỏi ghế và quay lưng bước thẳng vào nhà.

“Tình yêu mới ngớ ngẩn làm sao!” chàng sinh viên tự lẩm bẩm khi rảo bước bỏ đi. “Nó chẳng thiết thực bằng một góc của Lô-gic học, vì nó chẳng chứng minh được điều gì, lại luôn bịa ra những chuyện chẳng bao giờ xảy ra và làm người ta tin vào những thứ hão huyền. Tóm lại là vô cùng vô tích sự, mà trong thời đại này thiết thực là chân lý, thế nên ta sẽ quay về với Triết học và nghiên cứu Siêu hình học.”

Thế là chàng quay về phòng, lôi ra một cuốn sách dày cộp bám đầy bụi bặm và cắm cúi đọc.

GÃ KHỔNG LỒ ÍCH KỶ

Cứ mỗi buổi chiều, trên đường tan học về, lũ trẻ thường ghé vào khu vườn của Gã khổng lồ để chơi đùa.

Đó là một khu vườn rộng lớn, xinh đẹp với thảm cỏ xanh mướt. Thấp thoáng đây đó trên thảm cỏ là những đóa hoa rực rỡ tựa các vì sao, cùng mười hai cội đào cứ đến mùa xuân lại bung nở những chùm hoa hồng phấn và trắng ngọc ngà, rồi đơm trĩu những trái ngọt vào mùa thu. Lũ chim đậu trên cành cất tiếng hót líu lo ngọt ngào đến mức lũ trẻ phải dừng cả trò chơi để lắng nghe. “Chúng mình hạnh phúc biết bao khi ở đây!” chúng reo lên với nhau.

Một ngày nọ, Gã khổng lồ trở về. Lão vừa đi thăm gã bạn quỷ xứ ở vùng Cornwall và ở lại đó suốt bảy năm trời. Khi bảy năm trọn vẹn trôi qua, lão đã kể hết mọi chuyện cần nói, bởi vốn từ hạn hẹp của lão chỉ có thế, và lão quyết định quay về lâu đài của mình. Vừa đặt chân đến nơi, lão liền bắt gặp lũ trẻ đang tung tăng chơi đùa trong vườn.

“Chúng mày đang làm cái quái gì ở đây thế?” lão gầm lên với giọng bặm trợn, khiến lũ trẻ hoảng sợ tháo chạy toán loạn.

“Khu vườn của ta là của riêng ta!” Gã khổng lồ gầm gừ. “Ai đời cũng hiểu được điều đó, và ta sẽ không cho bất cứ kẻ nào bén mảng đến chơi ngoại trừ chính ta.” Thế là lão cho xây một bức tường thành cao ngất quanh vườn, và dựng lên một tấm biển thông báo:

KẺ XÂM NHẬP

SẼ BỊ KIỆN

Lão quả là một Gã khổng lồ ích kỷ cùng cực.

Bọn trẻ tội nghiệp giờ đây chẳng còn nơi nào để vui đùa. Chúng thử ra đường cái chơi, nhưng mặt đường đầy bụi bặm và chỏng chơ sỏi đá sắc nhọn khiến chúng chẳng mảy may thích thú. Sau giờ học, chúng thường thơ thẩn đi vòng quanh bức tường cao ngất, bàn tán về khu vườn tuyệt mỹ phía bên trong. “Hồi trước chúng mình sung sướng biết bao trong ấy!” chúng thì thầm với nhau.

Rồi mùa Xuân tới, khắp chốn thôn quê đâu đâu cũng ngập tràn chồi non và tiếng chim ríu rít. Chỉ riêng trong khu vườn của Gã khổng lồ ích kỷ vẫn chìm đắm trong mùa đông giá buốt. Lũ chim chẳng thèm cất tiếng hót bởi chẳng có bóng dáng trẻ thơ, và những cội cây quên mất cả việc ra hoa kết trái. Có lần một đóa hoa xinh xắn nhô đầu qua thảm cỏ, nhưng khi nhìn thấy tấm biển thông báo, nó thương hại bọn trẻ đến mức vội vụt chui tụt xuống đất và chìm vào giấc ngủ. Những kẻ duy nhất cảm thấy hả hê chính là Tuyết và Sương giá. “Mùa Xuân đã bỏ quên khu vườn này rồi,” chúng reo lên, “vậy thì chúng ta sẽ cư ngụ ở đây suốt năm nay.” Tuyết dùng chiếc áo choàng trắng muốt phủ kín thảm cỏ, còn Sương giá thì tô điểm mọi cội cây thành một màu bạc phếch. Sau đó, chúng mời Gió Bắc đến chung vui, và hắn liền sà tới. Gió Bắc khoác bộ lông thú xù xì, gầm rú gào thét suốt cả ngày quanh khu vườn, thổi bay cả những ống khói nhà. “Quả là một chốn bồng lai tiên cảnh,” hắn ta tấm tắc, “ta phải mời thêm Mưa Đá đến ghé thăm mới được.” Thế là Mưa Đá xuất hiện. Suốt ba tiếng đồng hồ mỗi ngày, hắn ta quất rào rào lên mái lâu đài đến độ vỡ tung hầu hết các tấm ngói lợp, rồi chạy vòng quanh khu vườn nhanh hết mức có thể. Hắn khoác bộ cánh màu xám, và hơi thở lạnh buốt như băng.

“Ta chẳng tài nào hiểu nổi sao năm nay Mùa Xuân đến muộn thế,” Gã khổng lồ ích kỷ lẩm bẩm khi ngồi bên cửa sổ, thẫn thờ nhìn ra khu vườn trắng xóa giá lạnh; “hy vọng thời tiết sẽ sớm đổi khác.”

Nhưng Mùa Xuân mãi chẳng tới, và Mùa Hè cũng thế. Mùa Thu ban phát trái ngọt vàng óng cho mọi khu vườn, riêng vườn của Gã khổng lồ thì không một chút lộc rơi. “Lão ta ích kỷ quá mà,” Mùa Thu thầm nghĩ. Thế là nơi ấy muôn đời vẫn là Mùa Đông, và Gió Bắc, Mưa Đá, Sương giá cùng Tuyết cứ thế tung hoành nhảy múa giữa những tán cây.

Một buổi sáng nọ, khi Gã khổng lồ đang nằm trằn trọc trên giường, lão nghe thấy những âm thanh vô cùng thanh âm du dương. Tiếng nhạc rót vào tai ngọt ngào đến độ lão tưởng chừng đoàn nhạc công của Nhà vua đang đi ngang qua. Hóa ra đó chỉ là một chú chim ríu rít hót ngoài cửa sổ, nhưng vì đã quá lâu rồi lão chẳng được nghe tiếng chim ca trong khu vườn của mình, nên âm thanh ấy tựa như khúc nhạc tuyệt trần nhất trên thế gian. Thế rồi tiếng Mưa Đá ngừng trút xuống trên đầu, Gió Bắc thôi gầm rú, và một làn hương thơm ngào ngạt phả vào phòng qua khung cửa sổ để ngỏ.

“Chắc là Mùa Xuân cuối cùng cũng tới rồi,” Gã khổng lồ thốt lên; rồi bật dậy khỏi giường và phóng tầm mắt nhìn ra ngoài.

Lão đã trông thấy cảnh tượng gì nào?

Một khung cảnh diệu kỳ vô song đập vào mắt lão. Qua một lỗ hổng nhỏ trên bức tường, lũ trẻ đã len lỏi trèo vào, và giờ đây chúng đang ngồi vắt vẻo trên những cành cây. Trên mỗi cội cây lão nhìn thấy đều có một đứa trẻ. Cội nào cội nấy mừng rỡ vì được gặp lại lũ trẻ nên đã tự phủ đầy những chùm hoa rực rỡ, nhẹ nhàng khua các nhánh cành trên đầu tụi nhỏ. Lũ chim bay lượn ríu rít mừng vui, còn những đóa hoa vươn mình qua lớp cỏ xanh ngước lên cười rạng rỡ. Đó là một khung cảnh vô cùng đẹp đẽ, chỉ trừ một góc khuất vẫn chìm đắm trong mùa đông giá lạnh. Đó là góc xa xôi nhất của khu vườn, và đứng ở đó là một cậu bé nhỏ xíu.

TRÊN MỖI CỘI CÂY LÃO NHÌN THẤY ĐỀU CÓ MỘT ĐỨA TRẺ

Cậu bé quá nhỏ nên chẳng với tới được các cành cây, cứ thơ thẩn bước quanh gốc cây và khóc nức nở. Cội cây tội nghiệp vẫn chìm trong băng tuyết trắng xóa, và Gió Bắc gào thét dữ dội trên đỉnh đầu nó. “Trèo lên đây đi em!” cội cây cất tiếng gọi và hạ thấp các cành xuống hết mức có thể; nhưng cậu bé vẫn quá ư bé nhỏ.

Trái tim Gã khổng lồ chợt tan chảy khi ngước nhìn cảnh tượng ấy. “Hóa ra mình lại ích kỷ đến thế sao!” lão thốt lên. “Giờ thì ta đã hiểu vì sao Mùa Xuân không chịu ghé qua đây rồi. Ta sẽ đặt cậu bé tội nghiệp đó lên ngọn cây, rồi đập tan bức tường này đi, và khu vườn của ta sẽ mãi mãi là sân chơi cho lũ trẻ muôn đời.” Lão thực sự ăn năn hối hận vì những việc mình đã làm.

Thế là lão rón rén bước xuống cầu thang, khẽ khàng mở tung cửa chính và bước ra khu vườn. Nhưng khi lũ trẻ nhìn thấy lão, chúng hoảng sợ đến mức tháo chạy tán loạn, thế là khu vườn lại chìm vào mùa đông giá rét. Duy chỉ có cậu bé nhỏ xíu là không chạy trốn, bởi đôi mắt đẫm lệ khiến cậu chẳng thấy Gã khổng lồ đang tiến lại gần. Gã khổng lồ rón rén tiến ra sau lưng, dịu dàng nâng cậu bé lên bàn tay rồi đặt lên cành cây. Ngay lập tức cội cây bừng nở những chùm hoa rực rỡ, lũ chim kéo đến hót ca reo vui, còn cậu bé vòng hai tay ôm lấy cổ Gã khổng lồ và đặt lên má lão một nụ hôn. Nhìn thấy Gã khổng lồ không còn hung ác nữa, những đứa trẻ khác liền chạy ùa trở lại, và theo chân chúng, Mùa Xuân cũng quay về. “Từ nay đây là khu vườn của các cháu, hỡi những đứa trẻ ngoan,” Gã khổng lồ nói; rồi lão cầm chiếc rìu lớn đập nổ tung bức tường thành. Và khi người dân đi chợ vào lúc mười hai giờ trưa, họ ngỡ ngàng bắt gặp Gã khổng lồ đang tung tăng chơi đùa cùng lũ trẻ trong khu vườn đẹp nhất mà họ từng thấy.

Bọn trẻ chơi đùa suốt cả ngày dài, và đến chiều tối, chúng đến tìm Gã khổng lồ để chào tạm biệt.

— Thế còn người bạn nhỏ của các cháu đâu? — lão cất tiếng hỏi. — Cậu bé ta đặt lên cành cây ấy? — Gã khổng lồ yêu quý cậu bé nhất bởi cậu là người duy nhất đã hôn lão.

— Tụi cháu không biết nữa ạ — lũ trẻ đáp — bạn ấy đi mất rồi.

— Các cháu phải dặn cậu ấy ngày mai nhất định phải ghé lại đây nhé — Gã khổng lồ dặn dò. Nhưng lũ trẻ bảo rằng chúng chẳng biết nhà cậu bé ở đâu và chưa từng gặp cậu bao giờ; khiến Gã khổng lồ cảm thấy vô cùng buồn bã.

Cứ mỗi buổi chiều, khi tan trường, lũ trẻ lại đến chơi đùa cùng Gã khổng lồ. Nhưng cậu bé mà lão vô cùng yêu quý thì chẳng thấy xuất hiện lần nào nữa. Gã khổng lồ vô cùng tốt bụng với tất cả lũ trẻ, nhưng lão vẫn mãi hoài niệm về người bạn nhỏ đầu tiên và thường nhắc về cậu. “Ước gì ta được gặp lại em biết bao!” lão hay thổn thức.

Năm tháng trôi qua, Gã khổng lồ ngày càng già nua và yếu ớt. Lão chẳng thể tung tăng chơi đùa được nữa, chỉ đành ngồi trên chiếc bành tô to tướng, ngắm nhìn lũ trẻ chơi đùa và tận hưởng khu vườn của mình. “Ta có vô vàn đóa hoa tươi đẹp,” lão nói, “nhưng lũ trẻ mới chính là những đóa hoa tuyệt vời nhất trên đời.”

Vào một buổi sáng mùa đông, khi đang mặc quần áo, lão nhìn qua khung cửa sổ. Giờ đây lão không còn căm ghét mùa đông nữa, bởi lão thừa hiểu rằng đó chỉ là mùa xuân đang say giấc, và những đóa hoa đang được nghỉ ngơi.

Đột nhiên lão dụi mắt ngỡ ngàng rồi trân trân nhìn không chớp mắt. Quả là một cảnh tượng kỳ diệu vô song. Ở góc khuất xa xôi nhất của khu vườn có một cội cây phủ đầy những đóa hoa trắng muốt. Cành lá rực rỡ sắc vàng, những chùm quả bằng bạc rủ xuống lấp lánh, và đứng ngay bên dưới chính là cậu bé mà lão từng yêu thương.

CẬU BÉ MÀ LÃO TỪNG YÊU THƯƠNG

Gã khổng lồ mừng rỡ vô cùng, chạy hộc tốc xuống nhà và lao ra khu vườn. Lão sải bước thật nhanh băng qua thảm cỏ, tiến sát lại gần đứa trẻ. Và khi đến rất gần, gương mặt lão bỗng đỏ bừng vì giận dữ, lão thốt lên: “Kẻ nào dám cả gan làm tổn thương em thế này?” Bởi trên lòng bàn tay cậu bé hằn in vết tích của hai chiếc đinh, và dưới đôi bàn chân nhỏ bé cũng có những dấu đinh tương tự.

— Kẻ nào dám cả gan làm tổn thương em? — Gã khổng lồ phẫn nộ gầm lên. — Hãy nói cho ta biết để ta mang thanh gươm lớn tới trừng trị kẻ đó.

— Không đâu! — cậu bé mỉm cười đáp — đây là những vết thương của Tình yêu.

— Em là ai hỡi cậu bé? — Gã khổng lồ hỏi, một nỗi sợ hãi kính cẩn bao trùm lấy lão, và lão quỳ sụp xuống trước mặt đứa trẻ.

Cậu bé mỉm cười nhìn Gã khổng lồ và cất tiếng: — Một lần ngài đã cho phép em được chơi đùa trong khu vườn của ngài, hôm nay ngài sẽ cùng em đến khu vườn của em, chính là Thiên đàng.

Và khi chiều hôm đó lũ trẻ chạy ùa vào vườn, chúng bàng hoàng phát hiện Gã khổng lồ đã nằm bất động qua đời dưới gốc cây, toàn thân phủ ngập những đóa hoa trắng muốt.

NGƯỜI BẠN TẬN TỤY

Một buổi sáng nọ, lão Chuột nước thò đầu ra khỏi cái hang của mình. Lão có đôi mắt sáng lấp lánh như hạt cườm, bộ râu cứng đờ màu xám, và chiếc đuôi dài hệt như một đoạn cao su đen. Mấy chú vịt con đang bơi lội tung tăng trong hồ, trông chẳng khác nào một đàn hoàng yến vàng óng, còn mẹ chúng — một ả vịt trắng muốt với đôi chân đỏ chót — đang cố dạy chúng cách chúi đầu lộn ngược xuống nước.

— Các con sẽ chẳng bao giờ được bước chân vào tầng lớp thượng lưu nếu không biết lộn ngược đầu xuống nước đâu — mụ ta cứ ra rả dạy dỗ lũ con; và thỉnh thoảng mụ lại thị phạm cho chúng xem động tác ấy được thực hiện thế nào. Nhưng đám vịt con chẳng thèm mảy may đoái hoài. Chúng còn quá nhỏ nên chẳng hiểu được việc được gia nhập giới thượng lưu có gì là vinh hạnh.

— Lũ trẻ mới hỗn hào làm sao! — lão Chuột nước bực bội kêu lên. — Thật đáng đem dìm chết quách đi cho rồi.

— Làm gì có chuyện đó — mụ Vịt đáp lời. — Ai rồi cũng phải có những bước khởi đầu, và làm cha mẹ thì không bao giờ được thiếu kiên nhẫn.

— Hừ, tôi chẳng biết tí gì về tâm tư của bậc làm cha làm mẹ cả — Chuột nước hất hàm. — Tôi không phải là kẻ vướng bận gia đình. Thậm chí tôi chưa từng kết hôn và chẳng bao giờ có ý định đó. Tình yêu thì hay ho gì cho cam, nhưng tình bạn mới là điều cao cả hơn hẳn. Quả thực, tôi chẳng thấy có gì trên đời này cao quý và hiếm có hơn một tình bạn tận tụy cả.

— Thế xin phép hỏi, định nghĩa của ông về bổn phận của một người bạn tận tụy là gì thế? — một chú Chim Xanh lục đang đậu trên cây liễu gần đó cất tiếng hỏi, chú vừa vô tình nghe lỏm được câu chuyện.

— Ừ, đó chính xác là điều tôi cũng đang muốn biết — mụ Vịt hùa theo; rồi bơi tuốt ra giữa ao và chúi đầu cộn ngược xuống nhằm làm gương sáng cho lũ con.

— Đúng là một câu hỏi ngớ ngẩn hết sức! — Chuột nước quát lên. — Đã là bạn tận tụy thì đương nhiên phải hết lòng tận tụy với tôi chứ.

— Thế còn ông sẽ đáp lại thế nào? — chú chim nhỏ cất giọng hỏi, đung đưa trên cành bạc và khẽ vỗ đôi cánh mỏng manh.

— Tôi chẳng hiểu ý cậu muốn nói gì — Chuột nước đáp.

— Để tôi kể cho ông nghe một câu chuyện về đề tài này nhé — Chim Xanh đề nghị.

— Câu chuyện đó có nói về tôi không đấy? — Chuột nước hỏi. — Nếu vậy thì tôi sẵn sàng lắng nghe, bởi tôi cực kỳ thích đọc tiểu thuyết.

— Nó rất thích hợp với ông đấy — Chim Xanh đáp; rồi sà xuống đậu trên bờ cỏ và bắt đầu kể câu chuyện mang tên Người bạn tận tụy.

“Ngày xửa ngày xưa,” chú Chim Xanh bắt đầu, “có một anh chàng hiền lành chất phác tên là Hans.”

— Cậu ta có phải là nhân vật tiếng tăm gì không? — Chuột nước ngắt lời.

— Không — Chim Xanh đáp, — tôi không nghĩ là cậu ta nổi tiếng tăm gì, ngoại trừ tấm lòng nhân hậu cùng gương mặt tròn vo vui tính. Cậu ta sống thui thủi một mình trong một ngôi nhà tranh nhỏ xíu, ngày ngày cặm cụi chăm sóc khu vườn của mình. Khắp cả vùng xung quanh chẳng có khu vườn nào đẹp đẽ được như thế. Nào hoa diên vĩ, hoa cẩm chướng, hoa cúc dại và cả hoa anh thảo đều mọc ở đó. Nào hoa hồng Damask, hoa hồng vàng, hoa diên vĩ đốm tím và trắng. Hoa bồ câu và hoa yến thảo, hoa kinh giới và húng tây dại, hoa anh thảo vàng và hoa diên vĩ nước, hoa thủy tiên và hoa cẩm chướng lần lượt bung nở đúng theo mùa qua từng tháng năm, loài này tàn đi loài khác thay thế, khiến khu vườn lúc nào cũng ngập tràn cảnh sắc tuyệt mỹ để ngắm nhìn và hương thơm ngào ngạt để hít hà.

CHIM XANH LỤC

Chàng Hans nhỏ có rất nhiều bạn bè, nhưng người bạn tận tụy nhất chính là bác thợ xay to béo Hugh. Quả thực, bác thợ xay giàu có gắn bó đến mức chẳng bao giờ đi ngang qua khu vườn của Hans mà lại không vịn vào tường để ngắt một bó hoa to đùng, hay vơ lấy một nắm thảo mộc thơm ngát, hoặc nhét đầy túi những quả mận và anh đào nếu đang mùa hái quả.

“Bè bạn chân chính thì mọi thứ đều phải chung đạc,” bác thợ xay thường hay triết lý như thế, và chàng Hans nhỏ chỉ biết gật đầu mỉm cười, cảm thấy vô cùng tự hào vì có được một người bạn mang những tư tưởng cao cả đến thế.

Thỉnh thoảng, dẫu vậy, hàng xóm cũng cảm thấy lạ lùng khi bác thợ xay giàu có chẳng bao giờ cho Hans lại chút quà cáp đáp lễ nào, dù trong cối xay của bác tích trữ đến cả trăm bao bột mì, sáu con bò sữa và cả một đàn cừu lông dày xù xí; nhưng Hans chẳng mảy mang bận tâm đến những chuyện đó, và chẳng có gì khiến cậu vui sướng hơn là lắng nghe những lời hay ý đẹp mà bác thợ xay thuyết giảng về sự vị tha trong tình bạn chân chính.

Cứ thế, chàng Hans nhỏ cặm cụi làm việc trong khu vườn của mình. Suốt mùa xuân, mùa hạ và mùa thu, cậu vô cùng hạnh phúc; nhưng khi mùa đông tới, chẳng còn hoa trái để đem bán ngoài chợ, cậu phải chịu cảnh lạnh lẽo đói khát, và thường xuyên phải lên giường đi ngủ với cái bụng rỗng, chỉ lót dạ bằng vài quả lê khô hay dăm hạt dẻ cứng ngắc. Hơn nữa, vào mùa đông cậu vô cùng cô quạnh, bởi bác thợ xay chẳng buồn ghé sang thăm.

“Chẳng có ích gì khi đến thăm Hans chừng nào tuyết còn phủ trắng,” bác thợ xay thường nói với vợ như thế, “bởi lúc người ta gặp hoạn nạn thì nên để họ yên thân chứ đừng làm phiền bởi những vị khách ghé thăm. Đó ít nhất là quan điểm của tôi về tình bạn, và tôi chắc chắn mình không hề sai. Thế nên tôi sẽ đợi đến mùa xuân, rồi mới sang thăm, và khi đó cậu ta có thể tặng tôi một giỏ hoa anh thảo lớn, điều đó sẽ khiến cậu ta hạnh phúc biết bao.”

“Ông chu đáo với người khác quá chừng,” người vợ đáp lời khi đang ngồi sưởi ấm trên chiếc bành tô cạnh lò sưởi củi thông bập bùng; “thật sự là quá chu đáo. Được nghe ông bàn chuyện tình bạn quả là một điều hiếm có. Tôi dám chắc ngay cả ngài mục sư cũng chẳng thể thốt ra những lời hay ý đẹp nhường ấy, dẫu ngài ấy ở nhà lầu ba tầng và đeo nhẫn vàng ngón út.”

“Nhưng chúng ta có thể rước Hans bé nhỏ lên đây chơi được chứ nhỉ?” cậu con trai út của thợ xay cất tiếng hỏi. “Nếu anh Hans tội nghiệp đang gặp khó khăn, con sẽ chia nửa phần cháo của mình cho anh ấy và cho anh ấy xem mấy con thỏ trắng.”

“Mày đúng là một thằng bé ngốc nghếch!” bác thợ xay quát lớn. “Tao thật chẳng hiểu cho mày đi học để làm gì nữa. Xem ra mày chẳng học khôn được chữ nào. Mày thử nghĩ xem, nếu Hans lên đây, nhìn thấy lò sưởi ấm cúng của chúng ta, bữa tối thịnh soạn và cả thùng rượu vang đỏ lớn thế này, cậu ta sinh lòng ganh tị thì sao? Ganh tị là một thứ độc ác vô cùng và sẽ hủy hoại bản chất bất kỳ ai. Tao nhất quyết không để bản chất của Hans bị vẩn đục. Tao là người bạn tốt nhất của cậu ta, và tao phải luôn dìu dắt, đảm bảo cậu ta không sa ngã vào bất kỳ cám dỗ nào. Vả lại, nếu Hans đến đây, lỡ cậu ta mở lời mượn bột mì chịu thì tao biết tính sao. Bột mì ra bột mì, tình bạn ra tình bạn, hai thứ đó không thể đánh đồng với nhau được. Chà, tên gọi của chúng còn viết khác nhau và mang ý nghĩa hoàn toàn khác biệt cơ mà. Ai mà chẳng thấy rõ điều đó.”

“Ông ăn nói khéo léo làm sao!” vợ thợ xay nói, tự rót cho mình một ly bia ấm lớn; “thật sự là tôi cảm thấy buồn ngủ dạt dào rồi đây. Cảm giác cứ như đang ngồi trong nhà thờ vậy.”

“Nhiều kẻ hành động thì hay,” bác thợ xay đáp, “nhưng mấy ai ăn nói cho xuôi tai, điều đó chứng tỏ ăn nói là việc khó nhằn hơn nhiều, và cũng là thứ cao nhã hơn hẳn;” rồi bác ta liếc nhìn nghiêm khắc đứa con trai khiến thằng bé ngượng ngùng cúi gằm mặt, mặt đỏ bừng như gấc và bắt đầu khóc sụt sùi vào tách trà. Dẫu vậy, nó còn quá nhỏ nên đành phải thông cảm cho nó vậy.

— Câu chuyện đến đây là hết à? — Chuột nước hỏi.

— Đương nhiên là chưa — Chim Xanh đáp, — đó mới chỉ là phần mở đầu.

— Thế thì cậu lỗi thời quá rồi — Chuột nước chê bai. — Mọi người kể chuyện thời nay toàn bắt đầu từ đoạn kết, rồi mới ngược về đầu, và khép lại ở khúc giữa. Đó là phương pháp mới. Tôi vừa nghe một vị phê bình gia bàn về chuyện đó hôm nọ khi đi dạo quanh ao cùng một chàng trai trẻ. Ông ta bàn luận say sưa lắm, và tôi chắc chắn ông ta nói chuẩn không cần chỉnh, bởi ông ta đeo kính xanh, đầu hói thùi lùi, và hễ chàng trai trẻ thốt lên câu gì là ông ta lại đáp ‘Phì!’ ngay lập tức. Nhưng xin mời cậu cứ tiếp tục câu chuyện đi. Tôi khoái bác thợ xay này lắm đấy. Bản thân tôi cũng đầy ắp những tâm tư tình cảm cao đẹp, nên giữa chúng tôi có sự đồng điệu sâu sắc.”

“Nào,” Chim Xanh vừa nhảy nhót bằng một chân vừa cất giọng, “ngay khi mùa đông vừa dứt và những đóa anh thảo bắt đầu hé nở những cánh sao vàng nhạt, bác thợ xay liền bảo vợ rằng mình sẽ sang thăm chàng Hans nhỏ.”

“Chao ôi, ông mới nhân hậu làm sao! — vợ bác ta kêu lên. — Lúc nào ông cũng nghĩ đến người khác. Nhớ mang theo cái giỏ lớn để đựng hoa nhé.”

Thế là bác thợ xay dùng một sợi xích sắt to khóa chặt các cánh quạt của cối xay gió lại, rồi xách giỏ trên tay bước xuống đồi.

— Chào buổi sáng, Hans bé nhỏ — bác thợ xay cất giọng.

— Chào buổi sáng ạ — Hans vừa dựa vào chiếc xẻng vừa cười rạng rỡ đáp lại.

— Dạo này cuộc sống của cậu mùa đông qua thế nào rồi? — bác thợ xay hỏi han.

— Dạ thưa, quả thật — Hans kêu lên, — ngài thật tốt bụng khi hỏi thăm, quá đỗi tốt bụng. Tôi e là mình vừa trải qua một mùa đông khá chật vật, nhưng giờ xuân sang rồi nên tôi vô cùng hạnh phúc, và lũ hoa trong vườn đều đang phát triển tốt.

— Tụi tao vẫn hay nhắc đến cậu suốt mùa đông đấy, Hans ạ — bác thợ xay nói, — và tự hỏi không biết cậu sống ra sao.

— Ngài chu đáo quá; tôi cứ sợ ngài quên mất tôi rồi chứ.

— Hans này, tôi ngạc nhiên vì cậu đấy — bác thợ xay ra vẻ — tình bạn chân chính làm sao có thể quên lãng. Đó là điều kỳ diệu của nó, ngặt nỗi tôi e là cậu chưa thấu hiểu được tính thơ ca của cuộc sống. Nhân tiện, trông đám anh thảo của cậu đẹp phết nhỉ!

— Quả thực chúng rất đẹp — Hans đáp, — và thật may mắn cho tôi khi có nhiều đến thế. Tôi định mang chúng ra chợ bán cho con gái ngài Thị trưởng để lấy tiền mua lại chiếc xe cút kít của mình.

— Mua lại xe cút kít á? Ý cậu là cậu đã bán nó rồi cơ à? Thật là một việc ngu ngốc hết sức!

— Dạ, sự thể là thế này — Hans giải thích, — tôi buộc lòng phải bán. Ngài biết đấy, mùa đông vừa rồi quá khắc nghiệt và tôi chẳng còn chút tiền nào để mua bánh mì. Thế nên trước tiên tôi bán những chiếc khuy bạc trên áo dài diện chủ nhật, rồi bán dây chuyền bạc, tiếp đến bán chiếc tẩu thuốc lớn, và cuối cùng là bán chiếc xe cút kít. Nhưng giờ tôi sẽ chuộc lại tất cả.

— Hans này — bác thợ xay tuyên bố, — tôi sẽ tặng cậu chiếc xe cút kít của tôi. Dù nó không được tốt cho lắm, thật ra một bên thành đã hỏng và nan hoa có vấn đề; nhưng mặc kệ, tôi vẫn sẽ tặng nó cho cậu. Tôi biết làm thế là quá hào phóng, và khối kẻ sẽ cho rằng tôi khùng nặng khi đem cho đi, nhưng tôi không giống phần lớn thiên hạ. Tôi quan niệm lòng hào phóng chính là bản chất của tình bạn, vả lại tôi vừa tậu được một chiếc xe cút kít mới cho mình rồi. Cứ yên tâm đi, tôi sẽ tặng cậu chiếc xe của tôi.

— Chà, ngài hào phóng với tôi quá — chàng Hans nhỏ thốt lên, gương mặt tròn vo rạng ngời niềm hạnh phúc. — Tôi có thể sửa nó dễ dàng thôi vì nhà tôi vẫn còn một tấm ván gỗ.

— Tấm ván gỗ á! — bác thợ xay kêu lên. — Ôi chao, đúng thứ tôi đang cần cho mái nhà kho. Trên mái thủng một lỗ to lắm, lúa mì sẽ bị ẩm mốc hết nếu tôi không bịt lại. May ghê cậu nhắc đến đấy! Thật kỳ diệu làm sao khi một việc tốt luôn sinh ra một việc tốt khác. Tôi đã tặng cậu chiếc xe cút kít, và giờ cậu sẽ tặng lại tôi tấm ván gỗ. Dĩ nhiên giá trị xe cút kít thì cao hơn tấm ván nhiều, nhưng tình bạn chân chính chẳng bao giờ so đo những chuyện đó đâu. Mang nó ra đây ngay đi, tôi sẽ bắt tay vào sửa nhà kho ngay chiều nay.

— Vâng, thưa ngài — Hans ríu rít đáp, rồi chạy ù vào nhà kho lôi tấm ván ra.

— Tấm ván không lớn lắm nhỉ — bác thợ xay săm soi đánh giá, — và tôi e sau khi vá mái nhà xong thì chẳng còn mẩu nào để cậu sửa xe cút kít nữa; nhưng tất nhiên đó đâu phải lỗi của tôi. Giờ thì, vì tôi đã tặng cậu xe cút kít, tôi chắc cậu cũng vui lòng tặng lại tôi ít hoa chứ nhỉ. Giỏ đây, nhớ hái cho đầy nhóc đấy nhé.

— Đầy nhóc ạ? — Hans có chút bùi ngùi hỏi, bởi chiếc giỏ thật sự rất to, và cậu biết nếu đổ đầy thì chẳng còn bông hoa nào đem ra chợ bán, trong khi cậu đang khao khát chuộc lại những chiếc khuy bạc.

— Ôi dào — bác thợ xay đáp, — xét việc tôi đã tặng cậu xe cút kít, tôi nghĩ xin vài nhành hoa chẳng phải là đòi hỏi quá đáng gì. Có thể tôi sai, nhưng tôi vẫn nghĩ tình bạn, tình bạn chân chính, phải hoàn toàn trong sáng không vướng chút ích kỷ nào.

— Bạn hiền của tôi, người bạn tuyệt vời nhất của tôi — Hans kêu lên, — anh cứ việc lấy hết số hoa trong vườn đi. Tôi thà mất khuy bạc còn hơn đánh mất sự quý mến của anh; — rồi cậu lao đi hái sạch số hoa anh thảo xinh đẹp để lấp đầy chiếc giỏ của bác thợ xay.

— Vĩnh biệt Hans nhé — bác thợ xay vừa nói vừa vác tấm ván trên vai, tay xách chiếc giỏ lớn leo lên đồi.

— Vĩnh biệt ngài — Hans đáp, rồi vui vẻ cặm cụi cuốc đất, lòng khấp khởi mừng vì chiếc xe cút kít sắp về tay.

Hôm sau, khi cậu đang đóng đinh neo dây kim ngân hoa vào hiên nhà, chợt nghe thấy tiếng bác thợ xay gọi với từ ngoài đường. Cậu liền buông búa chạy xuống vườn, ngó qua bờ tường.

Bác thợ xay đang đứng đó với một bao bột mì lớn vác trên lưng.

— Hans bé nhỏ thân mến — bác thợ xay cất giọng, — cậu mang hộ bao bột mì này ra chợ giùm tôi được không?

— Ôi, tiếc quá — Hans đáp, — nhưng hôm nay tôi bận rộn bù đầu. Tôi phải đóng đinh mấy giàn dây leo, tưới toàn bộ số hoa và cuốc dọn thảm cỏ nữa.

— Chà — bác thợ xay tỏ vẻ, — tính ra tôi sắp tặng cậu chiếc xe cút kít mà cậu lại từ chối khéo thế này thì xem ra không phải phép cho lắm nhỉ.

— Ơ, xin ngài đừng nói thế — Hans hoảng hốt kêu lên, — tôi đời nào dám cư xử bất nghĩa với ngài; — rồi cậu chạy đi lấy mũ và vác bao bột mì nặng trịch lên vai lầm lũi lên đường.

Hôm ấy trời nắng như đổ lửa, đường đi bụi bặm mù mịt, và trước khi đi được sáu dặm, Hans mệt lử người phải ngồi xuống nghỉ chân. Dẫu vậy cậu vẫn kiên cường đi tiếp, và cuối cùng cũng tới chợ. Sau khi chờ đợi một lúc, cậu bán được bao bột mì với giá hời, rồi lập tức quay về ngay bởi sợ muộn đường sẽ gặp cướp bóc dọc ngách.

— Quả là một ngày cực nhọc — Hans tự nhủ khi sửa soạn lên giường, — nhưng tôi mừng vì đã không từ chối bác thợ xay, bởi bác là người bạn tốt nhất của tôi, và hơn nữa bác sắp sửa tặng tôi chiếc xe cút kít cơ mà.

Sáng sớm hôm sau, bác thợ xay ghé qua lấy tiền bán bao bột mì, nhưng chàng Hans nhỏ vì quá kiệt sức nên vẫn còn đang cuộn tròn ngủ nướng trên giường.

— Thật tình mà nói — bác thợ xay cằn nhằn, — cậu lười biếng quá đấy. Nghĩ lại việc tôi sắp tặng cậu chiếc xe cút kít, lẽ ra cậu phải chăm chỉ hơn mới phải. Thói lười biếng là một trọng tội, và tôi quyết không ưa mấy kẻ lờ đờ uể oải làm bạn với mình. Cậu đừng phật ý khi tôi nói thẳng thừng như thế. Dĩ nhiên nếu không phải bạn thân thì tôi chẳng thèm bận tâm làm gì. Nhưng tình bạn có ích gì nếu người ta không dám nói thẳng nói thật? Kẻ nào chẳng biết thốt ra những lời đường mật nịnh nọt, nhưng người bạn chân chính luôn nói những điều khó nghe và chẳng ngại gây tổn thương. Quả thực, nếu là bạn chí cốt thì họ càng thích làm thế, bởi họ biết như vậy mới là giúp nhau tiến bộ.

— Tôi vô cùng xin lỗi — Hans vừa dụi mắt vừa kéo chiếc mũ ngủ ra, — nhưng vì quá mệt nên tôi định nằm nghỉ một lát rồi lắng nghe chim hót. Ngài biết đấy, nghe chim hót xong làm việc lúc nào cũng hiệu quả hơn.

— Thế thì tốt — bác thợ xay vỗ bộp bộp vào lưng Hans, — vì tôi muốn cậu thay quần áo rồi lên cối xay sửa hộ tôi cái mái nhà kho ngay đây.

Chàng Hans tội nghiệp rất muốn ra vườn làm việc bởi mấy khóm hoa đã bỏ bê hai ngày chưa được tưới tắm, nhưng cậu không nỡ từ chối bác thợ xay vì sợ mang tiếng phụ bạc người bạn tốt.

— Liệu tôi nói mình đang bận thì có bị coi là vô tình không nhỉ? — cậu rụt rè cất giọng hỏi.

— Ôi dào — bác thợ xay đáp, — tôi nghĩ đó chẳng phải yêu cầu quá đáng gì, xét việc tôi sắp tặng cậu chiếc xe cút kít; nhưng tất nhiên nếu cậu từ chối thì tôi đành tự thân vận động vậy.

— Ơ! Đâu có chuyện đó — Hans hoảng hốt, rồi vùng dậy khỏi giường, thay quần áo và lật đật chạy lên nhà kho.

Cậu làm việc quần quật ở đó suốt cả ngày cho đến tận lúc hoàng hôn buông xuống, bác thợ xay mới sang kiểm tra tiến độ.

— Cậu đã vá xong cái lỗ trên mái chưa, Hans nhỏ? — bác thợ xay cất giọng tươi vui hỏi.

— Dạ vá xong xuôi rồi ạ — Hans vừa trèo thang xuống vừa đáp.

— Chà! — bác thợ xay cảm thán, — chẳng có công việc nào tuyệt vời bằng việc làm cho kẻ khác.

— Nghe ngài triết lý quả là một đặc ân lớn lao — Hans ngồi xuống lau mồ hôi trán, — một đặc ân vô giá. Chỉ tiếc là đời này tôi chẳng bao giờ có được tư tưởng cao siêu như ngài.

— Ồ! rồi cậu sẽ ngộ ra thôi — bác thợ xay phán, — nhưng cậu phải rèn luyện nhiều hơn. Hiện tại cậu mới chỉ có thực hành tình bạn; mai mốt cậu sẽ lĩnh hội cả lý thuyết nữa.

— Ngài nghĩ tôi sẽ làm được thật chứ? — Hans hỏi.

— Tôi nghi ngờ gì nữa — bác thợ xay đáp, — nhưng giờ vá xong mái nhà rồi, cậu tranh thủ về nghỉ ngơi đi, vì ngày mai tôi muốn nhờ cậu lùa đàn cừu lên núi.

Chàng Hans tội nghiệp chẳng dám hó hé nửa lời trước yêu cầu này, và sáng tinh sương hôm sau, bác thợ xay lùa đàn cừu đến trước cửa nhà tranh, Hans đành dắt chúng lên núi. Mất toi cả ngày trời để đi đi về về; và khi về đến nhà, cậu mệt bơ phờ đến mức gục xuống ghế ngủ thiếp đi và mãi đến sáng hôm sau mới tỉnh giấc.

— Sắp được thảnh thơi chăm sóc khu vườn rồi đây! — cậu tự nhủ và lao ngay vào việc.

Nhưng ngặt nỗi chẳng hiểu sao cậu chẳng thể nào chăm nổi đám hoa, bởi người bạn thân thợ xay cứ chốc chốc lại ghé qua sai vặt việc này việc nọ, hoặc bắt sang cối xay phụ giúp. Chàng Hans nhỏ đôi lúc cảm thấy vô cùng áy náy, sợ lũ hoa tưởng mình đã quên lãng chúng, nhưng cậu lại tự trấn an bằng suy nghĩ bác thợ xay chính là người bạn tốt nhất. “Hơn nữa,” cậu tự nhủ, “bác ấy sắp tặng mình chiếc xe cút kít cơ mà, đó là hành động hào phóng thuần khiết.”

Thế là Hans tiếp tục làm lụng vất vả cho bác thợ xay, còn bác ta thì tuôn ra vô vàn triết lý cao đẹp về tình bạn, được Hans cẩn thận chép lại vào một cuốn sổ tay để đọc đi đọc lại mỗi đêm, bởi cậu vốn là một anh chàng rất hiếu học.

Lại nói vào một buổi tối nọ, Hans đang ngồi sưởi bên lò sưởi thì có tiếng gõ cửa ầm ầm vang lên. Đêm ấy cuồng phong bão giật, gió gào thét quanh nhà dữ dội đến mức thoạt đầu cậu tưởng đó chỉ là tiếng bão bùng. Nhưng tiếng gõ thứ hai lại dội lên, tiếp đến là tiếng thứ ba còn dữ dội hơn.

— Chắc lại có kẻ lữ hành khốn khổ nào đó rồi — Hans tự nhủ và vội chạy ra mở cửa.

Đứng ngoài đó chính là bác thợ xay, tay cầm chiếc đèn lồng, tay kia lăm lăm cây gậy lớn.

— Hans bé nhỏ thân mến — bác thợ xay hớt hải kêu lên, — tôi đang gặp đại nạn rồi. Thằng cu nhà tôi ngã thang bị thương nặng, tôi phải đi mời bác sĩ. Ngặt nỗi nhà bác sĩ ở xa quá, lại thêm đêm hôm mưa gió bão bùng thế này, tôi chợt nghĩ giá như cậu đi thay tôi thì tốt biết mấy. Ngài biết đấy tôi sắp tặng cậu chiếc xe cút kít, thế nên cậu giúp lại tôi chút đỉnh cũng là công bằng chứ sao.

— Vâng, thưa ngài — Hans đáp, — ngài đến tìm tôi là vinh hạnh cho tôi rồi, tôi lên đường ngay đây. Nhưng ngài phải cho tôi mượn cái đèn lồng chứ, trời tối đen như mực thế này tôi sợ ngã xuống mương mất.

— Ôi tiếc quá — bác thợ xay đáp, — đây là chiếc đèn lồng mới của tôi, nhỡ xảy ra chuyện gì thì tôi thiệt hại nặng lắm.

— Thôi không sao, tôi tự đi không cần đèn vậy — Hans quả quyết, rồi với lấy chiếc áo khoác lông cừu dày, chiếc mũ đỏ ấm áp, quàng khăn kín cổ và bước vào màn đêm.

Đêm hôm ấy bão gió khủng khiếp làm sao! Trời tối đen như mực khiến Hans hầu như chẳng thấy đường, và gió thổi mạnh đến mức cậu đứng không vững. Dẫu vậy cậu vẫn vô cùng dũng cảm, đi bộ ròng rã suốt ba tiếng đồng hồ mới tới được nhà bác sĩ và đập cửa.

— Ai đấy? — bác sĩ thò đầu qua cửa sổ phòng ngủ gắt gỏng hỏi.

— Tôi là Hans đây, thưa bác sĩ.

— Hans có chuyện gì thế?

— Con trai bác thợ xay ngã thang bị thương, bác thợ xay muốn bác sang khám ngay lập tức.

— Được rồi! — bác sĩ đáp; rồi lệnh cho người dắt ngựa, xỏ đôi bốt lớn, xách đèn lồng đi xuống, phi ngựa thẳng hướng nhà thợ xay, còn chàng Hans lầm lũi lếch thếch bước theo sau.

Nhưng cuồng phong mỗi lúc một dữ dội, mưa trút xuống xối xả, Hans chẳng tài nào nhìn thấy đường đi hay bước theo kịp con ngựa. Cuối cùng cậu bị lạc đường, đi lang thang vào cánh đồng hoang — một nơi vô cùng nguy hiểm vì chi chít những hố sâu thăm thẳm, và chàng Hans tội nghiệp đã ngã xuống đó chết đuối. Thi thể cậu được mấy người chăn dê tìm thấy vào ngày hôm sau, trôi nổi trong vũng nước lớn, và được họ đưa về nhà tranh.

Ai nấy trong vùng đều đến dự đám tang của chàng Hans, bởi cậu vô cùng được lòng người, và bác thợ xay chính là người đưa tang chủ chốt.

— Vì tôi là bạn thân nhất của Hans — bác thợ xay nghẹn ngào phát biểu, — được đi vị trí đầu tiên là công bằng lắm chứ; — thế nên bác ta mặc chiếc áo choàng đen dài bước đi đầu đoàn đưa tang, chốc chốc lại dùng chiếc khăn tay lớn chấm nước mắt.

— Sự ra đi của Hans thực sự là tổn thất lớn cho tất cả chúng ta — bác thợ rèn thốt lên khi tang lễ hoàn tất, mọi người quây quần trong quán trọ nhâm nhi rượu gia vị và bánh ngọt.

— Tổn thất lớn cho riêng tôi mới phải — bác thợ xay sụt sùi đáp. — Suýt chút nữa là tôi cho cậu ta chiếc xe cút kít rồi đấy chứ, ngặt nỗi giờ tôi chẳng biết xử lý nó ra sao. Để ở nhà thì vướng víu, mà nó hư hỏng nặng thế thì đem bán cũng chẳng ai thèm mua. Rút kinh nghiệm từ nay tôi cạch đến già việc đem cho ai cái gì. Cứ rộng lượng là thể nào chuốc họa vào thân.

— Thế nào? — Chuột nước hỏi sau một hồi im lặng dài.

— Thế là hết chuyện — Chim Xanh đáp.

— Thế còn bác thợ xay ra sao? — Chuột nước truy hỏi.

— Ồ! Tôi thực sự không biết — Chim Xanh đáp; — và tôi dám chắc mình cũng chẳng màng quan tâm.

— Rõ ràng là trong người cậu chẳng có chút tình cảm đồng cảm nào cả — Chuột nước chê bai.

— Tôi e là ông vẫn chưa ngộ ra bài học đạo đức của câu chuyện rồi — Chim Xanh nhận xét.

— Bài học gì cơ? — Chuột nước hét toáng lên.

— Bài học đạo đức ấy.

— Ý cậu là câu chuyện này có ngụ ý đạo đức à?

— Đương nhiên rồi — Chim Xanh khẳng định.

— Chà, thật tình mà nói — Chuột nước phẫn nộ quát lên, — lẽ ra cậu phải cảnh báo tôi điều đó trước khi bắt đầu chứ. Nếu biết trước, đời nào tôi thèm nghe; nói thật là tôi sẽ phì mũi khinh bỉ y như vị phê bình gia kia cho rồi. Nhưng thôi, giờ tôi thốt ra cũng chưa muộn; — thế là hắn ta hét toáng lên từ ‘Phì’ bằng toàn lực, quẫy đuôi một cái rồi lủi thẳng xuống hang.

— Cậu thấy Chuột nước thế nào? — mụ Vịt vừa lạch bạch bơi tới sau vài phút cất tiếng hỏi. — Hắn ta có nhiều điểm tốt đấy chứ, nhưng bản thân tôi mang nặng tâm tư của một người mẹ, nên chẳng bao giờ nhìn nổi mấy gã độc thân già khú đế mà không chực trào nước mắt.

— Tôi e là mình vừa làm hắn nổi giận rồi — Chim Xanh đáp. — Số là tôi vừa kể cho hắn nghe một câu chuyện có ngụ ý đạo đức.

— Chà! Làm thế bao giờ cũng nguy hiểm lắm đấy — mụ Vịt phán.

Và tôi hoàn toàn đồng tình với mụ.

QUẢ PHÁO ĐÁNG KINH NGẠC

Hoàng tử sắp sửa kết hôn nên khắp nơi mở hội ăn mừng lớn. Chàng đã ngóng chờ cô dâu suốt ròng rã một năm trời, và cuối cùng nàng cũng đã tới. Nàng là một nàng công chúa người Nga, vượt ngàn dặm đường dài từ Phần Lan trên chiếc xe trượt tuyết kéo bởi sáu con tuần lộc. Chiếc xe trượt chạm trổ hình một con thiên nga vàng rực, và lọt thỏm giữa đôi cánh thiên nga chính là vị Công chúa nhỏ. Chiếc áo choàng lông cừu dài chấm tận gót chân, đội chiếc mũ nhỏ xíu bằng lụa dệt bạc, và làn da trắng ngần tựa như Cung điện Tuyết nơi nàng từng sinh sống. Nàng trắng đến nỗi khi xe lướt qua đường phố, ai nấy đều trầm trồ kinh ngạc.

— Trông nàng tựa như một đóa hồng trắng! — họ reo lên và tung hoa chào đón từ các ban công.

Hoàng tử đang đứng chờ nàng ở cổng Cung điện. Chàng sở hữu đôi mắt màu tím đượm buồn cùng mái tóc óng ả như vàng ròng. Vừa trông thấy nàng, chàng liền quỳ một chân xuống và hôn lên tay nàng.

— Bức họa của nàng vốn đã tuyệt mỹ rồi — chàng thì thầm — nhưng nàng còn đẹp hơn gấp bội phần bức họa ấy; — và vị Công chúa nhỏ thẹn thùng đỏ bừng đôi má.

— Hồi nãy nàng tựa như đóa hồng trắng — cậu tiểu đồng thầm thì với người bên cạnh — nhưng giờ thì nàng chẳng khác nào một đóa hồng đỏ thắm; — và toàn thể triều đình vô cùng hoan hỉ.

CÔNG CHÚA NGA

Suốt ba ngày liên tiếp sau đó, đi đến đâu người ta cũng râm ran truyền tai nhau: “Hồng trắng, Hồng đỏ, Hồng đỏ, Hồng trắng;” và Nhà vua ban chiếu chỉ tăng lương gấp đôi cho cậu tiểu đồng. Vì vốn dĩ cậu chẳng nhận được đồng lương nào nên khoản tăng ấy chẳng mang lại ích lợi gì mấy, nhưng đó được xem là vinh dự lớn lao và được đăng tải trọng thể trên Công báo triều đình.

Khi ba ngày lễ hội trôi qua, hôn lễ chính thức được cử hành. Đó là một nghi lễ vô cùng tráng lệ, cô dâu chú rể sánh bước tay trong tay dưới tán lụa tím thêu những hạt ngọc trai nhỏ xíu. Tiếp đó là bữa tiệc Hoàng gia kéo dài suốt năm tiếng đồng hồ. Hoàng tử và Công chúa ngự ở thượng vị Đại sảnh, cạn chén bằng chiếc cốc pha lê trong suốt. Chỉ có những đôi tình nhân đích thực mới có thể uống nước từ chiếc cốc này, bởi nếu đôi môi gian dối chạm vào, nó sẽ lập tức xám xịt, mờ đục và vẩn đục.

— Rõ như ban ngày là họ yêu nhau thắm thiết — tiểu đồng reo lên — trong suốt tựa pha lê! — và Nhà vua quyết định tăng lương cho cậu lần thứ hai.

— Thật là vinh dự lớn lao làm sao! — các triều thần tung hô.

Sau bữa tiệc là buổi dạ vũ. Cô dâu chú rể sẽ cùng nhau khiêu vũ điệu Hồng vũ, và Nhà vua đã hứa sẽ thổi sáo đệm nhạc. Ông thổi sáo dở tệ nhưng chẳng ai dám ho hoe nửa lời vì ông là Vua. Thực ra ông chỉ thuộc vỏn vẹn hai giai điệu và chẳng bao giờ chắc chắn mình đang thổi bài nào; nhưng điều đó chẳng hề gì, bởi dù ông có làm gì đi nữa, ai nấy cũng đều tung hô: “Mê ly! Tuyệt diệu!”

Mục cuối cùng trong chương trình chính là màn trình diễn pháo hoa hoành tráng, được bắn chính xác vào thời khắc nửa đêm. Vị Công chúa nhỏ chưa từng được tận mắt thấy pháo hoa bao giờ trong đời, thế nên Nhà vua đã ra lệnh cho viên Pháo thủ Hoàng gia túc trực sẵn sàng vào ngày cưới của nàng.

— Pháo hoa trông như thế nào hở anh? — nàng từng hỏi Hoàng tử vào một buổi sáng khi đang đi dạo trên hành lang.

— Chúng trông giống như hiện tượng cực quang vậy — Nhà vua chen ngang, vốn là kẻ hay trả lời hộ những câu hỏi hướng về người khác — chỉ có điều là tự nhiên hơn nhiều. Trẫm vẫn thích pháo hoa hơn các vì sao, vì ta luôn biết trước khi nào chúng xuất hiện, lại thú vị chẳng kém tiếng sáo của trẫm. Nhất định em phải xem cho bằng được.

Thế là ở cuối khu vườn của Nhà vua, một bệ phóng lớn đã được dựng lên, và ngay khi viên Pháo thủ Hoàng gia sắp xếp mọi thứ ổn thỏa, lũ pháo hoa bắt đầu trò chuyện rôm rả với nhau.

— Thế giới này quả thực đẹp đẽ xiết bao — một quả Pháo Xoay nhỏ thốt lên. — Nhìn kìa mấy đóa tulip vàng kia xem. Chà! nếu chúng là Pháo Nổ thật thì chắc chắn chẳng thua kém vẻ lộng lẫy nào. Ta vô cùng mừng vì đã được đi đây đi đó. Đi du lịch giúp mở mang trí tuệ một cách kỳ diệu và xóa bỏ mọi định kiến.

— Khu vườn của Nhà vua không phải là thế giới đâu, đồ Pháo Xoay ngốc nghếch — một quả Pháo Bông La Mã to lớn cất tiếng mắng; — thế giới rộng lớn vô cùng, và cậu phải mất tận ba ngày mới tham quan hết được đấy.

— Bất cứ nơi nào cậu yêu thương đều chính là thế giới đối với cậu — quả Pháo Bánh Xe Catherine sầu muộn thốt lên, từng được gắn trên một chiếc hộp gỗ cũ kỹ thời niên thiếu và luôn tự hào về trái tim tan vỡ của mình; — nhưng tình yêu giờ đây chẳng còn hợp thời nữa, chính các nhà thơ đã bức tử nó rồi. Họ viết về nó quá nhiều đến mức chẳng ai thèm tin nữa, và tôi chẳng có gì ngạc nhiên. Tình yêu đích thực phải chịu đựng đớn đau và giữ im lặng. Bản thân tôi từng nhớ có lần... Nhưng giờ nhắc lại cũng chẳng ích gì. Lãng mạn chỉ là chuyện của dĩ vãng mà thôi.

— Nhảm nhí! — Pháo Bông La Mã gạt phăng. — Lãng mạn không bao giờ chết. Nó giống như ánh trăng và trường tồn vĩnh cửu. Đơn cử như cô dâu chú rể kìa, họ yêu nhau thắm thiết biết bao. Tôi nghe chuyện đó sáng nay từ một cuộn giấy gói hàng màu nâu tình cờ ở chung ngăn kéo với tôi, mà hắn thì rành rẽ tin tức thâm cung bí sử lắm.

Nhưng Pháo Bánh Xe Catherine lắc đầu nguầy nguậy. — Lãng mạn chết rồi, Lãng mạn chết rồi, Lãng mạn chết rồi — nàng ta lẩm bẩm. Nàng thuộc tuýp người đinh ninh rằng cứ lặp đi lặp lại một câu nói nhiều lần thì cuối cùng nó sẽ trở thành sự thật.

Đột nhiên, một tiếng ho khan đanh gọn, khô khốc vang lên khiến tất cả quay đầu nhìn lại.

Đó là âm thanh phát ra từ một quả Pháo Thăng Thiên cao ngều, kiêu kỳ, được buộc chặt vào đầu một chiếc gậy dài. Hắn ta luôn húng hắng ho trước mỗi lần phát biểu để gây sự chú ý.

— Hèm! Hèm! — hắn lên tiếng, và mọi người đều im lặng lắng nghe trừ Pháo Bánh Xe Catherine vẫn đang lắc đầu lẩm bẩm “Lãng mạn chết rồi.”

— Trật tự! Trật tự! — một quả Pháo Nổ la lớn. Hắn ta có máu chính trị và từng tham gia năng nổ trong các cuộc bầu cử địa phương, nên rành rẽ mấy thuật ngữ nghị viện lắm.

— Chết hẳn rồi — Pháo Bánh Xe Catherine thì thầm rồi chìm vào giấc ngủ.

Ngay khi không gian hoàn toàn im lặng, quả Pháo Thăng Thiên ho lần thứ ba rồi bắt đầu cất lời. Hắn nói với giọng cực kỳ chậm rãi, rành mạch cứ như đang đọc bản hồi ký do chính mình chấp bút, và lúc nào cũng nhìn qua vai kẻ đang đối thoại. Quả thực, hắn mang phong thái vô cùng quyền quý.

— Thật may mắn làm sao cho Hoàng tử — hắn nhận xét — khi được kết hôn ngay đúng ngày ta được bắn lên! Chà, giả sử có sắp đặt từ trước thì cũng chẳng thể hoàn hảo hơn thế; nhưng ngặt nỗi các Hoàng tử lúc nào cũng gặp may.

— Chà chà! — quả Pháo Xoay nhỏ thốt lên, — tôi cứ tưởng ngược lại cơ chứ, rằng chúng ta được bắn lên để tôn vinh Hoàng tử chứ nhỉ.

— Có thể với cậu thì đúng thế — hắn đáp; — quả thực, tôi không hoài nghi gì về điều đó, nhưng với tôi thì khác. Tôi là một quả Pháo Thăng Thiên vô cùng đặc biệt và xuất thân từ một dòng dõi hiển hách. Mẹ tôi là quả Pháo Bánh Xe Catherine lừng lẫy nhất thời đại, nổi danh với những bước nhảy uyển chuyển. Khi xuất hiện trước công chúng, bà xoay tròn mười chín vòng trước khi lụi tàn, và mỗi vòng xoay lại tung tóe lên bầu trời bảy ngôi sao hồng thắm. Bà có đường kính ba thước rưỡi và được chế tạo từ loại thuốc súng thượng hạng nhất. Cha tôi cũng là Pháo Thăng Thiên giống tôi và mang dòng máu Pháp. Ông bay cao đến nỗi người ta sợ rằng ông chẳng thèm quay xuống hạ giới nữa. Nhưng rồi ông vẫn hạ cánh, bởi ông có bản tính nhân hậu, và thực hiện cú rớt ngoạn mục trong màn mưa vàng rực. Các mặt hàng báo chí ca ngợi màn biểu diễn của ông bằng những từ ngữ vô cùng tôn sùng. Quả thực, Công báo triều đình gọi ông là đỉnh cao của nghệ thuật Phylotechnic.

— Pyrotechnic, ý anh là Pyrotechnic chứ gì — một ngọn Pháo Bengal đính chính; — tôi biết chuẩn xác là Pyrotechnic, vì tôi thấy nó ghi rõ trên vỏ lon của mình mà.

— À thì tôi bảo là Phylotechnic — Pháo Thăng Thiên đáp với giọng nghiêm khắc, khiến Pháo Bengal sợ réo rắt đến mức lập tức quay sang bắt nạt lũ pháo xoay nhỏ để chứng tỏ mình vẫn là nhân vật có số má.

— Tôi đang nói dở rằng... — Pháo Thăng Thiên tiếp lời — Tôi đang nói dở cái gì ấy nhỉ?

— Anh đang khoác lác về bản thân đấy thôi — Pháo Bông La Mã đáp.

— Dĩ nhiên rồi; tôi biết mình đang bàn luận một đề tài thú vị thì bị ngắt lời một cách thô lỗ. Tôi căm ghét sự thô lỗ và vô văn hóa dưới mọi hình thức, bởi tôi cực kỳ nhạy cảm. Không một ai trên thế gian này nhạy cảm bằng tôi, tôi dám chắc điều đó.

— Thế nào là một kẻ nhạy cảm? — Pháo Nổ quay sang thỏ thẻ với Pháo Bông La Mã.

— Là kẻ bản thân bị chai chân nhưng lúc nào cũng dẫm lên chân người khác — Pháo Bông La Mã thì thầm đáp; và Pháo Nổ suýt phì cười nổ tung.

— Xin hỏi anh đang cười cái gì thế? — Pháo Thăng Thiên hách dịch hỏi; — tôi có cười đâu nào.

— Tôi cười vì tôi đang hạnh phúc — Pháo Nổ đáp.

— Đó là lý do ích kỷ hết sức — Pháo Thăng Thiên giận dữ phán. — Cậu lấy quyền gì mà hạnh phúc? Lẽ ra cậu phải nghĩ cho người khác chứ. Thực ra cậu phải nghĩ đến tôi kìa. Lúc nào tôi cũng chỉ nghĩ về bản thân, và tôi đòi hỏi mọi người xung quanh cũng phải làm thế. Đó mới gọi là sự đồng cảm. Đó là một phẩm chất cao đẹp, và tôi sở hữu nó ở mức độ tuyệt đỉnh. Giả sử đêm nay có chuyện gì xảy ra với tôi chẳng hạn, thì đó sẽ là đại họa nhường nào cho tất cả mọi người! Hoàng tử và Công chúa sẽ chẳng bao giờ hạnh phúc nổi nữa, toàn bộ cuộc đời hôn nhân của họ sẽ tan tành; còn về phần Nhà vua, tôi chắc chắn ngài sẽ không thể vượt qua cú sốc đó. Quả thực, khi ngẫm nghĩ về tầm quan trọng của vị trí mình, tôi xúc động đến mức suýt rơi lệ.

— Nếu anh muốn mang lại niềm vui cho người khác — Pháo Bông La Mã réo lên, — thì tốt nhất anh nên tự giữ cho mình khô ráo đi cái đã.

— Chuẩn xác — Pháo Bengal hùa theo, giờ đã phấn chấn hơn; — đó mới là suy nghĩ thực tế.

— Thực tế cái nỗi gì! — Pháo Thăng Thiên tức giận gầm lên; — các người quên mất rằng tôi vô cùng phi thường và khác biệt. Mấy ai có được trí tưởng tượng phong phú như tôi đâu. Tôi không bao giờ nhìn vạn vật theo cách thực tế, mà lúc nào cũng hình dung chúng hoàn toàn khác biệt. Còn về chuyện giữ khô ráo, xem ra ở đây chẳng có ma nào thấu hiểu được một tâm hồn nhạy cảm cả. May mắn là tôi chẳng thèm chấp. Điểm tựa duy nhất giúp người ta sống sót qua đời này chính là nhận thức về sự kém cỏi toàn tập của tất cả những kẻ khác, và đó là cảm xúc tôi luôn nuôi dưỡng. Nhưng ngặt nỗi các người chẳng ai có trái tim cả. Cứ nhìn xem, các người đang hớn hở cười đùa cứ như thể Hoàng tử và Công chúa vừa không hề kết hôn vậy.

— Chà, thật tình — một quả Khinh khí cầu nhỏ thốt lên, — sao lại không chứ? Đây là dịp vô cùng hoan hỉ mà, khi tôi bay vút lên bầu trời, tôi sẽ kể hết cho các vì sao nghe về chuyện này. Các cậu sẽ thấy chúng lấp lánh thế nào khi tôi nhắc về cô dâu xinh đẹp.

— Chà! Cách nhìn nhận cuộc đời mới hời hợt làm sao! — Pháo Thăng Thiên chê bai; — nhưng đúng là chẳng ngoài dự đoán của tôi. Chẳng có tích sự gì ở các cậu cả; rỗng tuếch và trống hoác. Biết đâu chừng Hoàng tử và Công chúa sẽ dọn đến sinh sống ở một xứ sở có dòng sông sâu thẳm, rồi họ sẽ sinh được một đứa con trai độc nhất — một cậu nhóc tóc vàng đôi mắt tím hệt như Hoàng tử; rồi biết đâu một ngày nọ cậu nhóc đi dạo cùng vú nuôi; rồi vú nuôi ngủ quên dưới tán cây cơm cháy lớn; rồi cậu bé ngã xuống sông sâu và chết đuối. Thật là một tai họa khủng khiếp! Tội nghiệp họ làm sao, mất đi đứa con trai độc nhất! Quả thực quá ư kinh hoàng! Tôi sẽ chẳng bao giờ vượt qua nổi cú sốc đó.

— Nhưng họ có mất đứa con trai độc nhất nào đâu — Pháo Bông La Mã cãi lại; — chẳng có tai họa nào giáng xuống họ cả.

— Tôi có bảo là họ đã mất đâu — Pháo Thăng Thiên đáp; — tôi bảo là họ CÓ THỂ mất. Giả sử họ mất con rồi thì bàn tán thêm cũng chẳng ích gì. Tôi căm ghét những kẻ khóc lóc vì sữa đã đổ. Nhưng khi nghĩ đến viễn cảnh họ CÓ THỂ mất con, tôi thật sự vô cùng xúc động.

— Anh xúc động thật đấy! — Pháo Bengal la lên. — Quả thực anh là kẻ hay làm màu nhất tôi từng gặp.

— Anh là kẻ thô lỗ nhất tôi từng gặp — Pháo Thăng Thiên đáp, — và anh chẳng tài nào thấu hiểu nổi tình cảm sâu sắc của tôi dành cho Hoàng tử.

— Xì, anh còn chẳng quen biết ngài ấy cơ mà — Pháo Bông La Mã càu nhàu.

— Tôi chưa từng nhận là mình quen biết ngài ấy — Pháo Thăng Thiên cãi. — Dám cá là nếu quen biết thì tôi đã chẳng thèm làm bạn với ngài ấy đâu. Kết giao với bạn bè là chuyện vô cùng nguy hiểm.

— Tốt hơn hết là anh tự lo giữ cho mình khô ráo đi — Khinh khí cầu khuyên. — Đó mới là điều quan trọng.

— Quan trọng với cậu thì có, chứ với tôi thì không — Pháo Thăng Thiên đáp, — nhưng tôi thích khóc thì tôi cứ khóc; — và quả nhiên hắn ta bật khóc thật sự, những giọt nước mắt tuôn xối xả dọc theo thân gậy tựa như mưa rào, suýt làm chết đuối hai chú bọ hung nhỏ đang bàn chuyện lập gia đình và tìm một chỗ khô ráo để sinh sống.

— Hắn ta chắc chắn phải mang bản tính lãng mạn vô cùng — Pháo Bánh Xe Catherine tấm tắc, — bởi hắn khóc dẫu chẳng có lý do gì để khóc; — rồi nàng ta thở dài sườn sượt và nghĩ về chiếc hộp gỗ cũ kỹ.

Nhưng Pháo Bông La Mã và Pháo Bengal thì vô cùng phẫn nộ, đồng thanh gào lên: “Đồ bịp bợm! Đồ lừa đảo!” Họ vô cùng thực tế, và hễ chướng mắt thứ gì là gọi ngay là bịp bợm.

Bấy giờ ánh trăng nhô lên như chiếc khiên bạc lộng lẫy; các vì sao bắt đầu tỏa sáng, và âm thanh rộn rã cất lên từ cung điện.

Hoàng tử và Công chúa đang dẫn đầu điệu nhảy. Họ khiêu vũ đẹp đến mức những đóa huệ trắng cao ngều phải ghé đầu qua cửa sổ ngắm nhìn, còn mấy đóa anh túc đỏ thắm thì gật gù nhịp theo điệu nhạc.

Rồi mười giờ điểm, tiếp đến mười một giờ, rồi mười hai giờ đêm, và ngay tiếng chuông điểm thời khắc nửa đêm vừa dứt, tất cả mọi người đổ xô ra hành lang, Nhà vua cho gọi viên Pháo thủ Hoàng gia tới.

— Bắt đầu bắn pháo hoa đi — Nhà vua ra lệnh; và viên Pháo thủ Hoàng gia cúi rạp người chào, rồi sải bước tiến thẳng đến cuối khu vườn. Hắn dẫn theo sáu trợ thủ, mỗi người cầm một ngọn đuốc sáng rực gắn trên đầu sào dài.

Quả thực đó là một màn trình diễn pháo hoa vô cùng hoành tráng.

Vù! Vù! Pháo Bánh Xe Catherine quay tít mù vòng tròn. Bùm! Bùm! Pháo Bông La Mã vang dội. Tiếp đến lũ pháo xoay nhảy nhót khắp nơi, và Pháo Bengal nhuốm vạn vật thành một màu đỏ rực. “Vĩnh biệt nhé,” Khinh khí cầu réo lên khi bay vút lên cao, rắc những tia lửa xanh lấp lánh. Bằng! Bằng! Pháo Nổ hưởng ứng, vô cùng hào hứng tận hưởng cuộc vui. Mọi thứ đều thành công rực rỡ ngoại trừ Pháo Thăng Thiên đáng kinh ngạc. Hắn ta bị nước mắt làm cho ẩm ướt đến mức chẳng tài nào phát nổ nổi. Phần tuyệt vời nhất của hắn chính là thuốc súng, ngặt nỗi nó đã bị nước mắt làm cho ướt sũng nên hoàn toàn vô tích sự. Tất cả đám họ hàng khốn khổ của hắn — những kẻ mà hắn chẳng thèm mở miệng trò chuyện ngoài những lời chế nhạo — đều vút bay lên bầu trời tựa như những đóa hoa vàng rực rỡ với nhụy hoa bằng lửa. Hoan hô! Hoan hô! Triều đình tung hô; và vị Công chúa nhỏ cười vang vì phấn khích.

— Chắc họ đang để dành ta cho một dịp trọng đại nào đó — Pháo Thăng Thiên tự lẩm bẩm; — chắc chắn ý nghĩa là thế rồi — và hắn càng ra dáng kiêu kỳ hách dịch hơn bao giờ hết.

“HÃY BẮT ĐẦU PHÁO HOA ĐI,” NHÀ VUA RA LỆNH

Hôm sau, đám công nhân đến dọn dẹp hiện trường. — Rõ ràng đây là một phái đoàn đại biểu — Pháo Thăng Thiên tự nhủ; — ta phải tiếp đón họ với phong thái đường hoàng xứng tầm; — thế là hắnếch mũi lên trời, cau mày ra chiều đăm chiêu suy nghĩ về một trọng đại nào đó. Nhưng họ chẳng thèm mảy may đoái hoái đến hắn cho đến tận lúc chuẩn bị ra về. Bấy giờ một người trong số họ mới phát hiện ra hắn.

— Ơ hay! — hắn kêu lên, — quả pháo gì mà tồi tệ thế này! — rồi tiện tay ném thẳng hắn qua tường rã xuống mương nước.

— Pháo tồi tệ? Pháo tồi tệ ư? — hắn vừa lộn nhào giữa không trung vừa lẩm bẩm; — điều đó là bất khả! Pháo vĩ đại, đó mới là từ lão ta nói. Tồi tệ và Vĩ đại nghe vần vệu giống nhau phết, thực chất đôi khi chúng là một; — rồi hắn rơiõm xuống bùn lầy.

— Chẳng thoải mái chút nào — hắn nhận xét, — nhưng chắc đây là một khu nghỉ dưỡng thời thượng nào đó, và họ đưa ta đến đây để tịnh dưỡng hồi sức. Thần kinh của ta quả thật đã suy kiệt trầm trọng và cần được nghỉ ngơi.

Bấy giờ có một chú Ếch nhỏ, đôi mắt lấp lánh ngọc bích và khoác bộ da đốm xanh, bơi đến gần hắn.

— Chào mừng thành viên mới đến nhé! — Ếch ta cất tiếng. — Dẫu sao thì chẳng có gì tuyệt bằng bùn lầy cả. Cứ cho tôi thời tiết mưa gió cùng rãnh nước này là tôi mãn nguyện rồi. Cậu có nghĩ chiều nay trời sẽ mưa không? Tôi cực kỳ hy vọng thế, ngặt nỗi bầu trời xanh ngắt không gợn bóng mây. Thật tiếc quá!

— Hèm! Hèm! — Pháo Thăng Thiên hắng giọng rồi bắt đầu ho.

— Giọng cậu hay thật đấy! — Ếch ta tấm tắc. — Quả thực nghe cứ như tiếng ộp oạp vậy, mà tiếng ộp oạp dĩ nhiên là âm thanh du dương nhất thế gian rồi. Tối nay cậu sẽ được nghe câu lạc bộ đồng ca của chúng tôi. Chúng tôi tụ tập ở cái ao vịt ngay cạnh nhà bác nông dân, cứ hễ trăng mọc là cất tiếng hát. Nghe mê ly đến mức ai nấy đều phải thức trắng đêm để lắng nghe. Thật ra mới hôm qua tôi còn nghe vợ bác nông dân phàn nàn với mẹ rằng bà ấy mất ngủ cả đêm vì chúng tôi đấy. Được mọi người ái mộ thế này mới vinh dự làm sao.

— Hèm! Hèm! — Pháo Thăng Thiên giận dữ gầm lên. Hắn vô cùng bực bội vì chẳng tài nào chen ngang nổi một lời.

— Giọng ca tuyệt vời thật đấy — Ếch ta tiếp tục tán thưởng; — hy vọng cậu sẽ ghé qua ao vịt chơi nhé. Giờ tôi phải đi tìm mấy đứa con gái đây. Tôi có sáu cô con gái xinh đẹp, và tôi cứ sợ con Cá Méc tóm lấy chúng. Lão ta là một con quái vật thực sự, chẳng ngần ngại gì mà nuốt chửng chúng làm bữa sáng đâu. Thôi vĩnh biệt nhé; thực sự rất vui được trò chuyện cùng cậu.

— Trò chuyện cái nỗi gì! — Pháo Thăng Thiên gắt lên. — Toàn là cậu huyên thuyên một mình từ nãy đến giờ chứ. Thế thì đâu gọi là trò chuyện.

— Phải có người lắng nghe chứ, và tôi thích tự mình nói hơn — Ếch ta đáp. — Vừa tiết kiệm thời gian lại vừa tránh được tranh cãi.

— Nhưng tôi rất thích tranh cãi — Pháo Thăng Thiên cự nự.

— Hy vọng là không — Ếch ta thong thả đáp. — Tranh cãi là thứ vô cùng thô tục, vì mọi kẻ trong giới thượng lưu đều có chung một góc nhìn chính kiến. Vĩnh biệt lần nữa nhé; tôi thấy mấy đứa con gái đang bơi đằng xa kia rồi; — và chú Ếch nhỏ lặn tăm bơi đi mất.

— Cậu đúng là kẻ phiền phức và vô văn hóa — Pháo Thăng Thiên bực bội thốt lên. — Tôi căm ghét những kẻ cứ mở miệng ra là nói về bản thân mình hệt như cậu, trong khi người ta muốn nói về bản thân ta cơ. Đó gọi là tính ích kỷ, và tính ích kỷ là thứ đáng ghê tởm nhất, đặc biệt đối với người có khí chất như tôi, vì ai cũng biết tôi nổi danh với tấm lòng đồng cảm. Thực ra cậu nên noi gương tôi; chẳng có hình mẫu nào tuyệt vời hơn thế đâu. Giờ đang có cơ hội thì cậu nên chớp lấy đi, vì tôi sắp sửa quay lại Triều đình ngay đây. Tôi là sủng thần ở Triều đình đấy; bằng chứng là Hoàng tử và Công chúa vừa kết hôn hôm qua để tôn vinh tôi kìa. Dĩ nhiên cậu chẳng biết gì về những chuyện đó vì cậu chỉ là một kẻ tỉnh lẻ dốt nát.

— Chẳng ích gì khi đôi co với hắn đâu — một con chuồn chuồn đang đậu trên ngọn cỏ lác nâu to tướng cất tiếng; — vô ích hoàn toàn, vì hắn chuồn mất tiêu rồi còn đâu.

— Xì, đó là tổn thất của hắn chứ đâu phải của tôi — Pháo Thăng Thiên tự lẩm bẩm. — Tôi đời nào thèm bận tâm dừng nói chỉ vì hắn chẳng thèm đếm xỉa. Tôi khoái nghe chính mình độc thoại lắm. Đó là một trong những niềm vui lớn nhất đời tôi. Tôi thường tự trò chuyện một mình dài lê thê, và vì quá thông minh nên đôi khi chính tôi cũng chẳng hiểu nổi mình đang lải nhải cái quái gì nữa.

— Thế thì anh nên đi dạy Triết học đi — Chuồn chuồn mỉa mai, rồi giương đôi cánh gan mỏng manh bay vút lên bầu trời.

— Thật là ngốc nghếch khi hắn không chịu ở lại đây! — Pháo Thăng Thiên phán. — Tôi dám cá là hắn hiếm khi có cơ hội mở mang trí tuệ như thế. Dẫu vậy tôi chẳng thèm chấp. Thiên tài như tôi sớm muộn gì cũng được người đời trọng dụng thôi; — rồi hắn lún sâu hơn một chút xuống bùn lầy.

Một lúc sau, có một con Vịt Trắng to lớn bơi đến gần hắn. Mụ ta có đôi chân vàng, ngón chân có màng, và được xem là một đại mỹ nhân nhờ dáng đi lạch bạch.

— Quạc, quạc, quạc — mụ cất tiếng. — Hình thù của anh ngộ nghĩnh làm sao! Cho phép tôi hỏi anh bẩm sinh đã thế hay là hậu quả của một tai nạn vậy?

— Rõ như ban ngày là từ nhỏ đến giờ chị chỉ sống ở vùng quê — Pháo Thăng Thiên đáp, — bằng không thì chị đã biết tôi là ai rồi. Tuy nhiên tôi châm chước cho sự vô tri của chị. Đòi hỏi kẻ khác phải phi thường được như mình là điều bất công. Chắc hẳn chị sẽ ngạc nhiên khi nghe tin tôi có thể bay vút lên bầu trời và hạ cánh trong màn mưa vàng rực đấy.

— Tôi chẳng thấy có gì hay ho — Vịt ta đáp, — vì tôi chẳng thấy nó mang lại tích sự gì cho ai. Đơn cử như anh có thể cày bừa như bò, kéo xe như ngựa, hay lùa cừu như chó chăn cừu không, thế mới là đáng nói chứ.

— Này mụ kia — Pháo Thăng Thiên gạt phăng với giọng điệu vô cùng kiêu kỳ, — tôi thấy chị đúng là thuộc tầng lớp hạ đẳng. Kẻ có vị trí như tôi chẳng bao giờ đi làm mấy việc thực tế cả. Chúng tôi sở hữu những tài năng thượng thừa, thế là quá đủ rồi. Bản thân tôi chẳng có chút đồng cảm nào với lao động chân tay dưới mọi hình thức, nhất là mấy thứ lao động tẻ nhạt mà chị vừa gợi ý. Thực ra tôi vẫn luôn đinh ninh rằng lao động vất vả chỉ là chốn dung thân cho những kẻ nhàn rỗi chẳng có việc gì làm mà thôi.

— Thôi thì — Vịt ta vốn dĩ ôn hòa và chẳng bao giờ đôi co với ai lên tiếng, — mỗi người mỗi gu mà. Dù sao thì tôi cũng hy vọng anh sẽ chọn nơi này làm chốn định cư lâu dài.

— Ôi trời, đời nào! — Pháo Thăng Thiên la lên. — Tôi chỉ là khách du lịch, một vị khách quý danh giá thôi. Thực tế là tôi thấy chốn này khá tẻ nhạt. Ở đây chẳng có lấy một chút không gian thượng lưu lẫn sự tĩnh mịch cần thiết. Tóm lại là mang đậm chất ngoại ô. Chắc chắn tôi sẽ quay lại Triều đình, bởi tôi thừa biết định mệnh của mình là tạo nên chấn động địa cầu.

— Hồi trẻ tôi cũng từng nghĩ đến chuyện dấn thân vào chính trường đấy — Vịt ta bâng quơ nhận xét; — có quá nhiều thứ cần cải tổ mà. Thậm chí tôi từng làm chủ tọa một buổi họp hồi lâu, và chúng tôi đã thông qua nghị quyết lên án mọi thứ trái ý mình. Dẫu vậy chúng chẳng mang lại hiệu ứng mấy. Thế nên giờ tôi quay về với tổ ấm gia đình và chăm lo cho bầy con cái thì hơn.

— Tôi sinh ra để dành cho chính trường — Pháo Thăng Thiên phán, — và tất cả dòng tộc tôi cũng vậy, kể cả những kẻ khiêm nhường nhất. Cứ hễ xuất hiện là chúng tôi thu hút mọi ánh nhìn. Bản thân tôi tuy chưa chính thức xuất hiện lần nào, nhưng khi tôi làm thế, đó sẽ là một khung cảnh vô cùng hoành tráng. Còn về chuyện gia đình vợ con, nó khiến người ta già đi trông thấy và làm xao lãng tâm trí khỏi những tầm cao lớn lao.

— Chà! Những tầm cao lớn lao của cuộc đời mới tuyệt vời làm sao! — Vịt ta ngậm ngùi; — nhắc mới nhớ tôi thấy đói bụng quá đi mất; — rồi mụ lạch bạch bơi xuôi dòng nước, miệng kêu: “Quạc, quạc, quạc.”

— Quay lại đây! Quay lại đây! — Pháo Thăng Thiên hét toáng lên, — tôi còn khối điều muốn dạy bảo chị; — nhưng Vịt ta chẳng thèm mảy may đoái hoai. — Mừng vì ả ta đã đi khuất — hắn tự nhủ, — cái đầu toàn mang tư tưởng của tầng lớp trung lưu; — rồi hắn lún sâu hơn nữa xuống bùn lầy, miên man suy ngẫm về sự cô độc của bậc thiên tài, thì đột nhiên có hai cậu bé mặc áo blouse trắng chạy uốn lượn bờ sông mang theo một chiếc ấm đun nước và vài nhành củi khô.

— Chắc chắn đây là phái đoàn đại biểu rồi — Pháo Thăng Thiên tự nhủ và cố ưỡn ngực ra dáng đường hoàng.

— Này chúng mày! — một cậu thốt lên, — nhìn cái que củ chuối này xem! Không hiểu sao nó lại lạc trôi vào đây nhỉ; — rồi cậu ta nhặt quả Pháo Thăng Thiên lên khỏi rãnh nước.

— Que củ chuối ư? — Pháo Thăng Thiên phán; — điều đó là bất khả! Gậy vàng, đó mới là từ cậu ta nói. Gậy vàng là cách gọi mang tính tôn vinh tột độ. Thực ra cậu ta đang nhầm lẫn ta với một vị quan chức cấp cao trong triều đình rồi đây!

— Ném nó vào đống lửa đi! — cậu bé kia đề nghị, — cho nó phụ giúp đun nước pha trà.

Thế là chúng chất đống củi khô lại, đặt quả Pháo Thăng Thiên lên trên cùng và châm lửa.

— Thật là hoành tráng — Pháo Thăng Thiên râm ran reo lên, — họ chuẩn bị bắn ta giữa ban ngày ban mặt để tất cả mọi người được chiêm ngưỡng đây.

— Giờ chúng mình chợp mắt chút nhé — hai đứa trẻ bảo nhau, — lát ngủ dậy là nước sôi sùng sục ngay thôi; — rồi chúng nằm dài xuống thảm cỏ và nhắm nghiềm mắt lại.

Vì quả Pháo Thăng Thiên bị ẩm ướt nặng nên hắn mất rất nhiều thời gian mới bắt lửa được. Cuối cùng ngọn lửa cũng bén tới thân hắn.

— Cuối cùng ta cũng cất cánh đây! — hắn hét lên và ưỡn người thẳng đuột. — Tôi biết chắc mình sẽ bay cao hơn cả các vì sao, cao hơn mặt trăng, cao hơn cả mặt trời. Quả thực, tôi sẽ bay cao đến mức...

Xèo! Xèo! Xèo! Và hắn lao vút thẳng lên bầu trời.

— Tuyệt diệu — hắn kêu lên, — ta sẽ cứ thế bay mãi thế này muôn đời muôn kiếp. Ta mới thành công làm sao!

Nhưng chẳng một ai thèm ngước nhìn hắn.

Bỗng hắn cảm thấy một cảm giác tê rân rân kỳ lạ lan khắp toàn thân.

— Giờ thì ta sắp phát nổ đây — hắn gào lên. — Ta sẽ thiêu rụi cả thế gian này và tạo ra tiếng nổ vang dội đến mức chẳng ai thèm bàn tán chuyện gì khác suốt một năm trời.

Và quả nhiên hắn phát nổ thật. Bằng! Bằng! Bằng! Thuốc súng tung hoè nổ tung. Chẳng còn nghi ngờ gì nữa.

Nhưng chẳng một ai nghe thấy tiếng nổ, thậm chí cả hai cậu bé, bởi chúng đang chìm sâu vào giấc ngủ ngon.

Thứ duy nhất còn sót lại của hắn chính là chiếc gậy, và nó rơi bịch xuống lưng một mụ Ngỗng đang thong thả đi dạo bên bờ mương.

— Ôi chúa ơi! — mụ Ngỗng kêu lên. — Trận mưa gậy gộc gì thế này; — và mụ hoảng loạn lao đầu xuống nước.

— Ta thừa biết kiểu gì mình cũng tạo nên chấn động lớn mà — Pháo Thăng Thiên thều thào ngáp, rồi lịm tắt.

Hình thu nhỏ

Một số trang được thiết kế thành các cặp đối xứng. Dưới đây là những trang nổi bật nhất.

Trang 36-37:

Trang 44-45:

Trang 46-47:

Trang 108-109: