Cao ngất trên thành phố, trên một chiếc cột trụ cao, đứng bức tượng của Hoàng tử Hạnh phúc. Bức tượng được dát kín bằng những lá vàng mỏng manh, đôi mắt là hai viên ngọc bích sáng ngời, và một viên hồng ngọc lớn lấp lánh trên chuôi gươm.
Hàng người thực sự vô cùng ngưỡng mộ bức tượng ấy. Một vị ủy viên hội đồng thành phố muốn tạo danh tiếng là kẻ có gu thẩm mỹ liền nhận xét: “Trông ngài đẹp chẳng khác nào một chiếc phong thái vũ kế”; rồi ngài nói thêm, sợ người ta cho mình là kẻ viển vông dù thực ra chẳng phải thế: “Chỉ là không được hữu dụng cho lắm.”
“Sao con không được như Hoàng tử Hạnh phúc nhỉ?” một người mẹ khôn ngoan hỏi đứa con trai nhỏ đang khóc đòi trăng. “Hoàng tử Hạnh phúc chẳng bao giờ mơ tưởng đến chuyện khóc lóc vì bất cứ thứ gì.”
“Ta thật mừng vì trên đời vẫn có một kẻ hoàn toàn hạnh phúc,” một kẻ thất vọng lầm bầm khi ngước nhìn bức tượng kỳ diệu.
“Trông ngài y như một thiên thần vậy,” lũ trẻ mồ côi thốt lên khi chúng bước ra khỏi nhà thờ trong những chiếc áo choàng đỏ rực và chiếc tạp dề trắng tinh.
“Sao các trò biết được?” thầy giáo dạy toán bảo. “Các trò có thấy bao giờ đâu.”
“Ạ! Nhưng chúng em được thấy trong mơ cơ ạ,” lũ trẻ đáp; và thầy giáo dạy toán cau mày trông vẻ vô cùng nghiêm khắc, bởi thầy không hề tán thành chuyện trẻ con mơ mộng.
Một đêm nọ, một chú én nhỏ bay qua thành phố. Bằng hữu của chú đã bay về phương Nam từ sáu tuần trước, nhưng chú còn nợ lại phía sau, vì đang vướng vào mối tình với một cô Sậy vô cùng xinh đẹp. Chú gặp nàng từ đầu mùa xuân khi đang bay dọc theo con sông đuổi theo một con bướm đêm vàng lớn, và bị thu hút bởi vòng eo thon thả đến mức chú đã dừng lại để làm quen.
“Anh yêu em nhé?” chú Én ngỏ lời, vốn là kẻ thích đi thẳng vào vấn đề, và nàng Sậy liền cúi chào thật thấp. Thế là chú bay vòng quanh nàng hết lượt này đến lượt khác, lấy đôi cánh khẽ chạm mặt nước và tạo nên những gợn sóng lấp lánh bạc. Đó chính là cách chú tán tỉnh, và nó kéo dài suốt cả mùa hè.
“Đúng là một mối gắn kết lố bịch,” lũ én khác líu lo chê bai; “nàng chẳng có lấy một xu dính túi, lại lắm họ hàng thân thích đến thừa thãi”; và quả thực dòng sông đông nghẹt những Sậy là Sậy. Rồi khi mùa thu đến, tất cả chúng đều vỗ cánh bay đi.
Khi họ hàng nhà én đã đi hết, chú cảm thấy cô đơn và bắt đầu chán ngấy người tình của mình. “Nàng chẳng biết trò chuyện gì cả,” chú than thở, “và tôi sợ nàng là một ả lẳng lơ, vì lúc nào nàng cũng đong đưa với gió.” Và quả thực, cứ hễ gió thổi là nàng Sậy lại nhún mình duy dáng hết sức. “Tôi thừa nhận nàng là mẫu người gia đình,” chú tiếp lời, “nhưng tôi lại thích bay lạy đây đó, và hệ quả là vợ tôi cũng phải ưa dịch chuyển mới được.”
“Em có muốn cùng anh bay đi không?” cuối cùng chú ngỏ lời với nàng; nhưng nàng Sậy lắc đầu, nàng đã quá gắn bó với quê nhà rồi.
“Em đã đùa cợt với anh,” chú quát lên. “Anh biến về các Kim Tự Tháp đây. Vĩnh biệt!” và chú cất cánh bay đi.
Chú bay suốt cả ngày trời, và đến đêm thì đặt chân tới thành phố. “Ta nên tá túc ở đâu nhỉ?” chú tự hỏi. “Hy vọng thị trấn đã có sự chuẩn bị.”
Rồi chú nhìn thấy bức tượng trên cây cột cao.
“Ta sẽ dừng chân ở đó,” chú kêu lên; “một vị trí tuyệt đẹp với bầu không khí trong lành.” Thế là chú đáp xuống ngay giữa đôi chân của Hoàng tử Hạnh phúc.
“Ta có một phòng ngủ bằng vàng,” chú khẽ lẩm bẩm với chính mình khi đảo mắt nhìn quanh, rồi chuẩn bị chợp mắt; nhưng vừa lúc chú rúc đầu vào dưới cánh thì một giọt nước lớn rơi trúng người. “Lạ thật đấy!” chú thốt lên. “Trời chẳng có lấy một bóng mây, các ngôi sao vẫn sáng ngời rực rỡ mà lại đang mưa. Khí hậu ở miền bắc châu Âu này tệ hại thật. Nàng Sậy từng rất thích mưa, nhưng hóa ra đó chỉ vì sự ích kỷ của nàng ta mà thôi.”
Rồi một giọt nữa lại rơi xuống.
“Tượng với đài để làm gì nếu không che được mưa?” chú lẩm bẫm; “ta phải đi tìm một cái ống khói tử tế mới được,” và chú quyết định bay đi.
Nhưng trước khi chú kịp giương cánh, giọt thứ ba rơi xuống, và chú ngước nhìn lên, rồi thấy—Ái chà, chú đã thấy gì cơ chứ?
Đôi mắt của Hoàng tử Hạnh phúc đẫm lệ, và những giọt nước mắt đang lăn dài trên má vàng. Gương mặt ngài dưới ánh trăng quá đỗi đẹp đẽ khiến chú én nhỏ dâng trào niềm thương cảm.
“Ngài là ai?” chú hỏi.
“Ta là Hoàng tử Hạnh phúc.”
“Thế sao ngài lại khóc?” chú Én hỏi; “làm ướt sũng cả người tôi rồi này.”
“Khi ta còn sống và có một trái tim bằng xương bằng thịt,” bức tượng đáp, “ta chẳng biết nước mắt là gì, bởi ta sống trong Cung điện Sans-Souci, nơi muộn phiền không được phép bước chân vào. Ban ngày ta chơi đùa cùng các bạn trong khu vườn, còn ban đêm ta dẫn đầu những điệu nhảy ở Đại sảnh. Vây quanh khu vườn là bức tường thành cao ngất, nhưng ta chưa từng bận tâm hỏi điều gì nằm ở bên ngoài, vì vạn vật quanh ta đều quá đỗi tuyệt vời. Các triều thần gọi ta là Hoàng tử Hạnh phúc, và ta thực sự hạnh phúc, nếu như khoái lạc được coi là hạnh phúc. Ta cứ thế mà sống, rồi cứ thế mà chết. Và giờ đây khi đã chết, họ đặt ta đứng ở nơi cao thế này để ta có thể nhìn thấy mọi sự xấu xí và khốn cùng của thành phố, và dẫu trái tim ta làm bằng chì thì ta vẫn không sao kìm được tiếng khóc.”
“Ủa! Ngài không phải làm bằng vàng ròng sao?” chú Én thầm nghĩ. Chú quá lịch sự để thốt ra những lời nhận xét cá nhân như vậy.
“Ở tận đằng kia,” bức tượng tiếp lời bằng giọng ca trầm ấm, “tận đằng kia trong một con phố nhỏ có một ngôi nhà nghèo khổ. Một khung cửa sổ đang mở, và qua đó ta có thể thấy một người phụ nữ đang ngồi bên bàn. Gương mặt nàng gầy gò, hốc hác, đôi bàn tay thô ráp, đỏ sần, chi chít vết kim đâm, bởi nàng là một thợ may. Nàng đang thêu những bông hoa chanh dây lên chiếc đầm bằng sa-tanh để một trong những tiểu thư phụ họa xinh đẹp nhất của Hoàng hậu mặc trong vũ hội hoàng gia sắp tới. Nằm trên chiếc giường ở góc phòng là đứa con trai nhỏ của nàng. Thằng bé đang sốt và đòi ăn cam. Người mẹ chẳng có gì cho nó ngoài nước sông, nên nó cứ khóc ngằn ngặt. Én ơi, én ơi, chú én nhỏ ơi, ngươi có thể mang viên hồng ngọc trên chuôi gươm của ta đến cho nàng ấy được không? Đôi chân ta đã bị gắn chết vào bệ đá này nên ta chẳng thể di chuyển.”
“Tôi đang có việc phải đến Ai Cập,” chú Én đáp. “Bạn bè tôi đang bay ngược bay xuôi dọc sông Nile và trò chuyện với những bông sen lớn. Chẳng bao lâu nữa họ sẽ vào lăng mộ của vị Đại vương nọ để ngủ giấc ngàn thu. Nhà vua đang nằm đó trong chiếc quan tài được vẽ trang trí. Ngài được bọc trong tấm vải lanh vàng và ướp bằng các loại hương liệu. Quanh cổ ngài đeo chuỗi ngọc bích xanh nhạt, và đôi bàn tay trông như những chiếc lá khô héo.”
“Én ơi, én ơi, chú én nhỏ ơi,” Hoàng tử cất lời, “ngươi không thể ở lại với ta một đêm và làm sứ giả cho ta sao? Thằng bé thì đang khát cháy họng, còn người mẹ thì quá đỗi buồn đau.”
“Tôi nghĩ mình không thích trẻ con cho lắm,” chú Én đáp. “Mùa hè năm ngoái, khi tôi ở lại bên sông, có hai đứa nhóc vô lễ là con trai lão thợ xay, lúc nào cũng ném đá vào tôi. Dĩ nhiên chúng chẳng bao giờ ném trúng; loài én chúng tôi bay lượn quá giỏi để mà bị dính đòn chứ bộ, vả lại tôi lại xuất thân từ một gia đình nổi tiếng về sự nhanh nhẹn; nhưng dẫu sao thì đó cũng là hành vi thiếu tôn trọng.”
Nhưng Hoàng tử Hạnh phúc trông buồn rầu đến mức chú én nhỏ sinh lòng thương cảm. “Ở đây lạnh lắm,” chú nói; “nhưng tôi sẽ ở lại với ngài một đêm và làm sứ giả cho ngài.”
“Cảm ơn chú én nhỏ nhé,” Hoàng tử bảo.
Thế là chú Én bứt viên hồng ngọc lớn ra khỏi chuôi gươm của Hoàng tử, ngậm vào mỏ rồi bay vút đi trên những mái nhà trong phố.
Chú bay ngang qua ngọn tháp nhà thờ, nơi có những bức tượng thiên thần bằng cẩm thạch trắng được chạm trổ tinh vi. Chú lướt qua cung điện và nghe văng vẳng tiếng nhạc khiêu vũ. Một thiếu nữ xinh đẹp cùng người yêu bước ra ngoài ban hành lang. “Các vì sao mới lung linh làm sao,” anh ta nói với nàng, “và sức mạnh của tình yêu mới vĩ đại nhường nào!”
“Em hy vọng chiếc đầm của mình sẽ kịp hoàn thành trước vũ hội triều đình,” nàng đáp; “em đã đặt thêu hoa chanh dây lên đó rồi; nhưng mấy bà thợ may chậm chạp quá thể.”
Chú bay băng qua dòng sông, nhìn thấy những chiếc đèn lồng treo lủng lẳng trên cột buồm tàu bè. Chú bay qua khu phố Do Thái, nhìn thấy những người Do Thái già đang mặc cả với nhau và cân tiền bằng những chiếc cân đồng. Cuối cùng chú cũng đến ngôi nhà nghèo khổ và ngó vào trong. Cậu bé đang trằn trọc quằn quại vì sốt trên giường, còn người mẹ vì quá mệt mỏi nên đã thiếp đi từ lúc nào. Chú nhảyót vào phòng, đặt viên hồng ngọc lớn lên chiếc bàn cạnh chiếc ống nhơ của người phụ nữ. Rồi chú nhẹ nhàng bay lượn quanh giường, dùng đôi cánh quạt gió làm mát trán cậu bé. “Mát dễ chịu quá,” cậu bé lẩm bẩm, “chắc mình đang khỏe lên rồi đây”; và cậu chìm vào giấc ngủ ngon lành.
Đoạn, chú Én bay trở lại bên Hoàng tử Hạnh phúc và kể cho ngài nghe những gì mình đã làm. “Lạ thật đấy,” chú nhận xét, “dù trời lạnh buốt thế này mà tôi lại thấy ấm áp hẳn lên.”
“Đó là bởi vì ngươi vừa làm một việc tốt,” Hoàng tử đáp. Và chú én nhỏ bắt đầu ngẫm nghĩ, rồi chìm vào giấc ngủ. Suy nghĩ lúc nào cũng khiến chú thấy buồn ngủ.
Khi trời rạng sáng, chú bay xuống sông để tắm táp. “Đúng là một hiện tượng kỳ lạ,” Giáo sư Điểu học thốt lên khi đang đi qua cây cầu. “Một con én giữa mùa đông!” Và ông ta liền viết một bức thư dài dằng dặc về chuyện này gửi cho tờ báo địa phương. Mọi người đều trích dẫn lại, bức thư chứa đựng toàn những từ ngữ cao siêu đến mức họ chẳng tài nào hiểu nổi.
“Đêm nay tôi bay đi Ai Cập đây,” chú Én tuyên bố, tâm trạng vô cùng phấn khởi trước viễn cảnh ấy. Chú đi tham quan tất cả các di tích công cộng, và đậu một lúc lâu trên đỉnh chóp nhà thờ. Đi đến đâu chú cũng nghe thấy bầy chim sẻ ríu rít bảo nhau, “Kìa một vị khách quý phái làm sao!”, khiến chú vô cùng thích thú.
Khi trăng lên, chú bay trở lại chỗ Hoàng tử Hạnh phúc. “Ngài có nhắn gửi gì sang Ai Cập không?” chú cất giọng hỏi; “tôi chuẩn bị khởi hành đây.”
“Én ơi, én ơi, chú én nhỏ ơi,” Hoàng tử cất lời, “ngươi không thể ở lại với ta thêm một đêm nữa sao?”
“Tôi đang bị người ta chờ ở Ai Cập rồi,” chú Én đáp. “Ngày mai bạn bè tôi sẽ bay lên Thác nước thứ Hai. Loài hà mã nằm phục ở đó giữa những khóm sậy, và trên ngai vàng bằng đá hoa cương khổng lồ ngự trị Thần Memnon. Suốt cả đêm ngài dõi theo các vì sao, và khi sao mai ló rạng, ngài cất lên một tiếng kêu vui sướng rồi lại chìm vào im lặng. Đến giữa trưa, những con sư tử vàng kéo nhau xuống bờ sông uống nước. Môi chúng có đôi mắt tựa ngọc beryl xanh biếc, và tiếng gầm của chúng còn vang động hơn cả tiếng thác đổ.”
“Én ơi, én ơi, chú én nhỏ ơi,” Hoàng tử nói, “tận đằng kia bên kia thành phố, ta nhìn thấy một chàng trai trẻ đang ở trong một căn gác xép. Cậu ta đang cúi đầu bên chiếc bàn làm việc chất đầy giấy tờ, và trong chiếc cốc thủy tinh bên cạnh là một bó hoa vi-ô-lét đã héo khô. Tóc cậu ta nâu và xoăn tít, môi đỏ tựa trái lựu, và sở hữu đôi mắt to mang mác mộng mơ. Cậu đang cố viết cho xong một vở kịch theo đơn đặt hàng của Giám đốc Nhà hát, nhưng trời lạnh quá khiến cậu chẳng thể viết thêm được nữa. Trong lò sưởi chẳng có lấy một ngọn lửa, và cơn đói đã làm cậu kiệt sức.”
“Tôi sẽ ở lại với ngài thêm một đêm nữa,” chú Én nói, vốn là kẻ thực sự có một trái tim nhân hậu. “Tôi có nên mang cho cậu ta một viên hồng ngọc nữa không?”
“Khổ nỗi ta chẳng còn viên hồng ngọc nào nữa,” Hoàng tử đáp; “đôi mắt là tất cả những gì ta còn lại. Chúng được làm bằng những viên ngọc bích quý hiếm được mang từ Ấn Độ từ ngàn năm trước. Hãy múc một bên mắt ra và mang đến cho cậu ta. Cậu ta sẽ đem bán cho hiệu kim hoàn để mua thức ăn cùng củi lửa, và hoàn thành nốt vở kịch của mình.”
“Hỡi Hoàng tử kính yêu,” chú Én thốt lên, “tôi không thể làm thế được”; và chú bắt đầu khóc.
“Én ơi, én ơi, chú én nhỏ ơi,” Hoàng tử bảo, “hãy làm theo lệnh của ta.”
Thế là chú Én bứt luôn con mắt của Hoàng tử ra, rồi bay vút đến căn gác xép của người sinh viên. Việc lọt vào trong rất dễ dàng vì mái nhà có một lỗ thủng. Chú lao vút qua đó và lọt vào căn phòng. Chàng trai trẻ đang ôm mặt gục đầu vào tay nên không hề nghe thấy tiếng vỗ cánh của chú chim, và khi ngước lên, cậu ngạc nhiên thấy viên ngọc bích tuyệt đẹp đang nằm trên bó hoa vi-ô-lét héo tàn.
“Mình bắt đầu được người ta công nhận rồi đây,” cậu la lên; “món quà này chắc từ một người ái mộ lớn nào đó đây mà. Giờ thì mình có thể viết xong vở kịch rồi,” và gương mặt cậu rạng rỡ hẳn lên vẻ hạnh phúc.
Hôm sau, chú Én bay xuống bến cảng. Chú đậu trên cột buồm của một con tàu lớn và ngắm nhìn các thủy thủ đang dùng dây thừng kéo những chiếc hòm nặng nề từ dưới khoang tàu lên. “Hầy zô hầy héo!” họ hô vang theo mỗi nhịp hòm được kéo lên. “Tôi sắp đi Ai Cập đây!” chú Én la lớn, nhưng chẳng ai thèm bận tâm, và khi trăng lên, chú lại bay về bên Hoàng tử Hạnh phúc.
“Tôi đến để chào từ biệt ngài đây,” chú cất tiếng.
“Én ơi, én ơi, chú én nhỏ ơi,” Hoàng tử nói, “ngươi không thể ở lại với ta thêm một đêm nữa sao?”
“Đang là mùa đông,” chú Én đáp, “và những bông tuyết giá lạnh sẽ sớm tràn về đây thôi. Ở Ai Cập, mặt trời sưởi ấm những rặng cọ xanh tươi, và lũ cá sấu nằm dài trong bùn lầy, biếng nhác ngó nghiêng xung quanh. Các bạn của tôi đang xây tổ trong Đền thờ Baalbec, còn những chú bồ câu hồng trắng đang đứng quan sát và gù gự với nhau. Hỡi Hoàng tử kính yêu, tôi buộc phải rời xa ngài, nhưng tôi sẽ chẳng bao giờ quên ngài đâu, và vào mùa xuân tới tôi sẽ mang về tặng ngài hai viên ngọc quý tuyệt đẹp để thay thế cho những viên ngài đã trao đi. Viên hồng ngọc sẽ còn đỏ hơn cả đóa hồng thắm, và viên ngọc bích sẽ xanh thăm thẳm như lòng đại dương bao la.”
“Ở góc quảng trường phía dưới,” Hoàng tử Hạnh phúc lên tiếng, “có một cô bé bán diêm đang đứng đó. Con bé đã làm rơi hết số diêm xuống rãnh nước khiến chúng hỏng cả rồi. Cha nó sẽ đánh đòn nếu nó không mang tiền về nhà, và con bé đang khóc nghẹn ngào. Nó chẳng có giày hay tất, đôi đầu trần trụi gió sương. Hãy bứt nốt bên mắt còn lại của ta đưa cho con bé, cha nó sẽ không đánh nó nữa.”
“Tôi sẽ ở lại với ngài thêm một đêm nữa,” chú Én nói, “nhưng tôi không thể bứt nốt mắt của ngài đâu. Làm thế ngài sẽ mù tịt mất.”
“Én ơi, én ơi, chú én nhỏ ơi,” Hoàng tử bảo, “hãy làm theo lời ta.”
Thế là chú bứt luôn con mắt thứ hai của Hoàng tử rồi lao vút xuống dưới. Chú sà lướt qua cô bé bán diêm và nhét viên ngọc vào lòng bàn tay nhỏ nhắn của nó. “Mảnh thủy tinh gì mà đẹp thế này,” cô bé reo lên; rồi vừa cười vừa chạy một mạch về nhà.
Lúc đó chú Én mới bay trở lại chỗ Hoàng tử. “Ngài đã mù mất rồi,” chú nói, “vậy nên tôi sẽ ở lại với ngài mãi mãi.”
“Không đâu chú én nhỏ,” vị Hoàng tử tội nghiệp đáp, “ngươi phải bay đi Ai Cập chứ.”
“Tôi sẽ ở lại với ngài mãi mãi,” chú Én quả quyết, rồi rúc vào chân Hoàng tử chợp mắt.
Suốt cả ngày hôm sau, chú đậu trên vai Hoàng tử và kể cho ngài nghe những chuyện mình từng chứng kiến ở những xứ sở xa xôi. Chú kể về những loài cò quăm đỏ đứng thành hàng dài bên bờ sông Nile để săn cá vàng bằng chiếc mỏ dài; về Nhân sư, sinh vật có tuổi đời ngang ngửa vũ trụ, sống giữa sa mạc hoang vu và thông suốt vạn vật; về những thương nhân chậm rãi bước đi bên cạnh bầy lạc đà, trên tay mân mê chuỗi hạt hổ phách; về vị Vua xứ Thượng nguồn Mặt Trăng đen nhánh tựa gỗ mun và sùng bái một khối pha lê khổng lồ; về con mãng xà xanh khổng lồ cuộn mình ngủ trên cây cọ, được hai mươi vị tư tế phụng cúng bánh mật; cùng bộ tộc lùn chèo thuyền trên chiếc lá sen khổng lồ vượt qua hồ lớn, suốt ngày giao chiến với loài bướm.
“Chú én nhỏ dấu yêu,” Hoàng tử cất lời, “ngươi kể cho ta nghe toàn những chuyện kỳ diệu, nhưng kỳ diệu hơn tất thảy chính là nỗi thống khổ của con người. Chẳng có Mầu nhiệm nào vĩ đại hơn Nỗi khốn cùng. Hãy bay lượn khắp thành phố của ta đi, chú én nhỏ, và thuật lại cho ta những gì ngươi thấy ở đó.”
Thế là chú Én bay lượn khắp thành phố lớn, chứng kiến cảnh giới thượng lưu đang yến tiệc linh đình trong những ngôi biệt thự nguy nga, trong khi đám người hành khất lại ngồi bơ vơ ngoài cổng lớn. Chú bay vào những con hẻm tối tăm, nhìn thấy gương mặt tái nhợt của những đứa trẻ đói lả đang thẫn thờ nhìn ra con đường đen ngòm. Dưới vòm cầu, hai cậu bé đang ôm ghì lấy nhau để sưởi ấm cho qua cơn giá rét. “Chúng đói quá đi mất!” chúng kêu lên. “Cấm tụi mày không được nằm vạ vật ở đây,” người gác đêm thét lớn, và thế là chúng lủi thủi bước ra làn mưa lạnh lẽo.
Rồi chú bay trở về thuật lại cho Hoàng tử nghe những gì mình vừa chứng kiến.
“Ta được phủ kín bằng vàng ròng,” Hoàng tử nói, “ngươi hãy góc từng chiếc lá vàng ấy ra và phân phát cho những kẻ nghèo khổ của ta; người sống lúc nào cũng đinh ninh rằng vàng bạc có thể mang lại hạnh phúc.”
Từng chiếc lá vàng ròng bị chú Én bóc sạch, cho đến khi bức tượng Hoàng tử Hạnh phúc trở nên xỉn màu và xám xịt. Từng chiếc lá vàng được chú mang đến cho những người khốn khó, khiến gương mặt lũ trẻ hồng hào trở lại, chúng cười khúc khích và rượt đuổi chơi đùa trên đường phố. “Bây giờ thì chúng mình có bánh mì ăn rồi!” chúng reo hò.
Rồi tuyết rơi, và sau những trận tuyết là cái lạnh cắt da cắt thịt của mùa đông băng giá. Đường phố sáng lấp lánh và rực rỡ như được đúc bằng bạc; những chiếc cột băng dài ngoằng tựa dao găm pha lê thòng xuống từ mái hiên các ngôi nhà, ai nấy đều diện áo lông thú xồm xoàm, còn lũ trẻ thì đội mũ đỏ tía trượt băng trên mặt hồ đóng băng.
Chú én nhỏ tội nghiệp ngày càng lạnh cóng, nhưng quyết không chịu rời bỏ Hoàng tử, bởi chú yêu ngài quá đỗi. Chú nhặt nhạnh từng mẩu vụn bánh mì trước cửa tiệm lúc người thợ bánh không để ý, đồng thời vỗ cánh liên hồi để giữ ấm cho cơ thể.
Nhưng rồi cuối cùng chú cũng nhận ra mình sắp sửa không qua khỏi. Chú dồn chút sức tàn bay lên đậu trên vai Hoàng tử một lần nữa. “Vĩnh biệt Hoàng tử kính yêu!” chú thều thào, “ngài có cho phép tôi được hôn lên tay ngài không?”
“Ta rất mừng vì cuối cùng ngươi cũng chịu bay về Ai Cập, chú én nhỏ,” Hoàng tử nói, “ngươi đã ở lại đây quá lâu rồi; nhưng ngươi phải hôn lên môi ta, bởi ta yêu ngươi.”
“Nơi tôi sắp đến không phải Ai Cập,” chú Én đáp. “Tôi đang đi về Ngôi nhà của Thần Chết. Thần Chết chẳng phải là anh em sinh đôi của Giấc ngủ đó sao?”
Rồi chú hôn lên môi Hoàng tử Hạnh phúc một cái, và lả đi, gục chết ngay dưới chân ngài.
Đúng khoảnh khắc ấy, một âm thanh rạn nứt kỳ lạ phát ra từ bên trong bức tượng, tựa hồ có vật gì vừa vỡ vụn. Sự thật là trái tim bằng chì bên trong đã nứt đôi làm một. Phải công nhận là đợt sương giá năm nay khủng khiếp thật.
Sáng sớm hôm sau, ngài Thị trưởng đi dạo ngoài quảng trường cùng các ủy viên hội đồng thành phố. Khi đi ngang qua cây cột trụ, ông ngước nhìn lên bức tượng: “Ối già ôi! Trông Hoàng tử Hạnh phúc tàn tạ nhếch nhác làm sao!” ngài lên tiếng.
“Quả thực là tàn tạ quá đi chứ!” đám ủy viên hội đồng hưởng ứng, vốn là những kẻ luôn hùa theo thị trưởng; rồi họ tiến lại gần để quan sát kỹ hơn.
“Viên hồng ngọc trên chuôi gươm đã rơi mất tiêu, đôi mắt thì biến đi đằng nào, và ngài chẳng còn chút sắc vàng nào nữa,” ngài Thị trưởng kết luận, “chẳng khác nào một tên ăn mày là mấy!”
“Chẳng khác nào một tên ăn mày,” các ủy viên hội đồng hùa theo.
“Và ngạc nhiên làm sao, ngay dưới chân tượng lại có xác một con chim chết!” ngài Thị trưởng nói tiếp. “Chúng ta thực sự phải ban hành lệnh cấm loài chim chết quăng thây ở chốn này mới được.” Và viên Thư ký thành phố liền ghi chép lại đề xuất ấy.
Thế là họ giật sập bức tượng Hoàng tử Hạnh phúc xuống. “Đã chẳng còn đẹp đẽ gì thì ngài cũng vô dụng nốt,” vị Giáo sư Mỹ thuật của trường đại học phán.
Rồi họ đem nung chảy bức tượng trong lò, và ngài Thị trưởng triệu tập một cuộc họp hội đồng thành phố để định đoạt số phận của đống kim loại. “Dĩ nhiên chúng ta phải đúc một bức tượng khác,” ông ta tuyên bố, “và đó phải là bức tượng của chính ta.”
“Của chính ta chứ,” từng vị ủy viên hội đồng tranh cãi, và họ cãi nhau om sòm. Lần gần đây nhất tôi nghe tin về họ thì họ vẫn đang cãi nhau chí chóe.
“Lạ lùng thật đấy!” người giám thị xưởng đúc kim loại thốt lên. “Trái tim chì vỡ đôi này sao nung hoاي trong lò mà vẫn chẳng chịu chảy ra chút nào cả. Chắc phải vứt đi thôi.” Thế là họ ném nó ra bãi rác, nơi xác chú Én xấu số cũng đang nằm đó.
“Hãy mang đến cho ta hai vật trân quý nhất trong thành phố này,” Thượng đế phán bảo một vị Thiên thần; và vị Thiên thần liền dâng lên Ngài trái tim bằng chì cùng chú chim đã chết.
“Ngươi đã chọn hoàn toàn chính xác,” Thượng đế phán, “bởi trong khu vườn Thiên đàng của ta, chú chim nhỏ này sẽ cất tiếng hót muôn đời muôn thuở, và trong thành phố vàng son của ta, Hoàng tử Hạnh phúc sẽ cất lời ca tụng ta.”
