Octavius, Antony cùng đoàn quân tiến vào.
OCTAVIUS.
Này Antony, hy vọng của chúng ta đã thành hiện thực.
Anh từng bảo kẻ thù sẽ không xuống đâu,
Mà cứ bám lấy đồi cao và vùng thượng nguyên.
Mọi chuyện không phải thế; chiến tuyến của chúng đã cận kề,
Chúng định khiêu chiến ta ngay tại mảnh đất Philippi này,
Ra mặt nghênh chiến trước khi ta kịp mở lời đòi hỏi.
ANTONY.
Chà, tôi thấu tỏ tâm can chúng, và tôi thừa biết
Vì sao chúng lại làm thế. Chúng hoàn toàn có thể
Lảng tránh đến nơi khác, rồi kéo xuống
Với vẻ hiên ngang đầy sợ hãi, tưởng rằng bộ dạng ấy
Sẽ khắc ghi vào tâm trí ta rằng chúng rất gan dạ;
Nhưng sự thật không phải vậy.
Một Sứ giả bước vào.
SỨ GIẢ.
Xin các tướng quân hãy chuẩn bị.
Kẻ thù đang tiến đến với khí thế lẫy lừng;
Hiệu kỳ đẫm máu của chiến trận đã được giương cao,
Và có việc cần phải hành động ngay tức khắc.
ANTONY.
Octavius, hãy dẫn đạo quân của cậu tiến thật êm ái
Về phía bên trái của đồng bằng phẳng lặng này.
OCTAVIUS.
Tôi sẽ ở cánh phải. Cậu giữ cánh trái nhé.
ANTONY.
Sao cậu lại dám trái ý tôi trong tình thế cấp bách này?
OCTAVIUS.
Tôi không trái ý anh; nhưng tôi sẽ làm theo ý mình.
[Hành quân.]
Tiếng trống. Brutus, Cassius cùng đoàn quân xuất hiện; có cả Lucilius, Titinius, Messala và những người khác.
BRUTUS.
Họ dừng bước rồi, hẳn muốn nghị hòa đây.
CASSIUS.
Đứng vững lại, Titinius; chúng ta phải ra đó và đối thoại.
OCTAVIUS.
Mark Antony, chúng ta có nên ra hiệu chiến đấu không?
ANTONY.
Không, thưa Caesar, chúng ta sẽ đáp trả khi chúng xung phong.
Tiến lên nào; các vị tướng có điều muốn nói đấy.
OCTAVIUS.
Đừng nhúc nhích cho đến khi có hiệu lệnh.
BRUTUS.
Lời lẽ trước đao kiếm: thế hả những người đồng hương?
OCTAVIUS.
Không phải vì bọn tôi chuộng lời nói hơn anh, như các anh tưởng đâu.
BRUTUS.
Lời hay vẫn hơn những đòn hiểm độc, hỡi Octavius.
ANTONY.
Trong những đòn hiểm độc của mình, Brutus, anh vẫn thốt ra lời hay đấy chứ;
Hãy nhìn cái lỗ mà anh đã khoét sâu vào tim Caesar làm chứng,
Trong lúc miệng thét lên: “Vạn tuế! Muôn tâu Caesar!”
CASSIUS.
Antony,
Những đòn roi của các người tung ra hiểm độc thế nào, ta còn chưa rõ;
Nhưng còn lời lẽ của các người thì quả là cướp sạch mật của loài ong Hybla,
Khiến chúng chẳng còn lại chút giọt mật nào.
ANTONY.
Và cũng chẳng phải là không còn nọc độc đâu.
BRUTUS.
Ồ phải, lại còn chẳng phát ra tiếng kêu nào nữa chứ,
Bởi vì các người đã ăn cắp cả tiếng vo ve của chúng rồi, hỡi Antony,
Và rất khôn ngoan đe dọa trước khi vung nọc châm chích.
ANTONY.
Đồ đạc phản, các ngươi đâu có làm thế khi những lưỡi dao đê tiện của các ngươi
Cùng lúc đâm vào sườn Caesar:
Các ngươi nhe răng cười nhăn nhở như loài khỉ, nịnh hót như bầy chó săn,
Và cúi rạp mình như lũ nô lệ, hôn lấy đôi chân của Caesar;
Trong khi tên Casca khốn kiếp, hệt như một con chó hoang, từ phía sau
Giáng thẳng đòn vào cổ Caesar. Ồ lũ kẻ nịnh hót!
CASSIUS.
Kẻ nịnh hót á! Giờ thì Brutus, hãy tự trách mình đi.
Cái lưỡi này đã chẳng thốt ra những lời xúc phạm hôm nay,
Nếu như Cassius được quyền quyết định.
OCTAVIUS.
Thôi nào, thôi nào, hãy nói vào trọng tâm đi. Nếu tranh cãi làm chúng ta đổ mồ hôi,
Thì kết quả của nó sẽ biến thành những giọt máu đỏ tươi hơn.
Hãy nhìn xem, ta đang tuốt gươm chống lại bọn phản tặc.
Các người nghĩ khi nào thanh gươm này mới chịu vỏ?
Không bao giờ, cho đến khi ba mươi mốt vết thương của Caesar
Được trả thù xứng đáng; hoặc cho đến khi một Caesar khác
Lại chồng thêm những thảm sát vào lưỡi gươm của lũ phản bội.
BRUTUS.
Caesar, ngài không thể chết dưới tay những kẻ phản bội,
Trừ khi chính ngài mang chúng theo bên mình.
OCTAVIUS.
Ta rất hy vọng là thế.
Ta sinh ra đâu phải để gục ngã dưới mũi gươm của Brutus.
BRUTUS.
Ồ, nếu cậu thực sự là kẻ cao quý nhất trong dòng dõi của mình,
Hỡi chàng trai trẻ, cậu đã có thể chết một cách vinh quang hơn nhiều.
CASSIUS.
Một tên học trò cáu kỉnh, chẳng đáng chút vinh dự nào,
Lại đi cấu kết với một kẻ chuyên ăn chơi nhảy múa.
ANTONY.
Tính nợ cũ của Cassius vẫn không hề đổi thay!
OCTAVIUS.
Nào Antony; đi thôi!
Sự thách thức này, hỡi lũ phản tặc, chúng ta xin ném thẳng vào mặt các ngươi.
Nếu các ngươi dám chiến đấu hôm nay, hãy bước ra chiến trường;
Còn không, thì hãy đợi khi nào các ngươi thấy đủ can đảm.
[Octavius, Antony và đoàn quân rút lui.]
CASSIUS.
Nào gió hãy thổi lên, sóng hãy dâng cao, và con tàu hãy vượt sóng!
Cơn bão đã nổi lên, và tất cả đều đang đặt cược trên mép vực.
BRUTUS.
Này Lucilius! Lắng nghe đây, ta có lời muốn trao đổi với cậu.
LUCILIUS.
Dạ thưa chủ tướng?
[Brutus và Lucilius đứng riêng một góc trò chuyện.]
CASSIUS.
Messala.
MESSALA.
Chủ tướng gọi tôi có điều chi?
CASSIUS.
Messala,
Hôm nay chính là ngày sinh nhật ta; đúng vào ngày này
Cassius đã cất tiếng khóc chào đời. Hãy trao tay cho ta, hỡi Messala:
Hãy làm nhân chứng cho ta rằng trái với ý muốn của mình,
Hệt như Pompey thuở trước, giờ đây ta bị ép buộc phải đặt
Toàn bộ tự do của chúng ta vào một trận chiến duy nhất này.
Cậu biết đấy, ta từng rất tin tưởng triết lý của Epicurus,
Cùng những quan điểm của ông ấy. Nhưng giờ thì ta đã đổi thay suy nghĩ,
Và bắt đầu phần nào tin vào những điềm gở báo trước.
Khi chúng ta rời khỏi Sardis, đậu trên lá cờ tiên phong của ta
Là hai con đại bàng hùng dũng, chúng sà xuống đậu ở đó,
Cùng nhau rỉa rói và ăn thức ăn từ tay binh lính của chúng ta,
Những kẻ đã đồng hành cùng ta đến tận mảnh đất Philippi này.
Thế mà sáng nay chúng đã hoảng hốt bay đi mất tăm,
Và thay vào chỗ đó là lũ quạ đen, quạ khoang cùng diều hâu
Đang bay lượn trên đầu chúng ta, cúi đầu nhìn xuống,
Như thể chúng ta là con mồi ốm yếu: bóng dáng chúng tựa như
Một cỗ lọng tang tóc đầy điềm gở, bao trùm lấy
Đoàn quân của chúng ta, lúc này đã sẵn sàng buông xuôi hơi thở cuối cùng.
MESSALA.
Xin ngài chớ nghĩ quẩn như vậy.
CASSIUS.
Ta chỉ tin vào điều đó một phần thôi,
Bởi tinh thần ta vẫn đang vô cùng minh mẫn, và quyết tâm
Sẽ đối mặt với mọi hiểm nguy một cách thật kiên định.
BRUTUS.
Chính thế, thưa Lucilius.
CASSIUS.
Giờ đây, hỡi Brutus cao quý nhất,
Mong sao các vị thần hôm nay đứng về phía chúng ta, để rồi,
Như những người tri kỷ trong hòa bình, chúng ta sẽ dìu dắt nhau đến tuổi già!
Nhưng, vì thế sự ở đời vẫn luôn vô thường bất định,
Chúng ta hãy cùng lường trước điều tồi tệ nhất có thể xảy ra.
Nếu chúng ta thua trận này, thì đây chính là
Khoảnh khắc cuối cùng chúng ta được trò chuyện cùng nhau:
Vậy cậu đã định đoạt sẽ làm gì chưa?
BRUTUS.
Dựa theo chính quy tắc của nền triết học ấy
Mà ta từng dùng để quở trách Cato về cái chết
Do chính ông ấy tự định đoạt cho mình, chẳng hiểu sao,
Ta lại thấy hành động ấy thật hèn nhát và đê hèn biết bao,
Chỉ vì sợ hãi những tai họa có thể xảy đến mà vội vã chấm dứt
Khoảng thời gian cuộc đời, thay vào đó ta tự trang bị cho mình sự nhẫn nại
Ðể chờ đợi sự an bài từ những đấng tối cao
Những đấng đang cai trị chúng ta ở cõi trần gian này.
CASSIUS.
Vậy thì, nếu chúng ta thua trận chiến này,
Cậu đành lòng để bị dẫn đi diễu hành chiến thắng
Dọc qua các con đường của thành Rome ư?
BRUTUS.
Không, hỡi Cassius, không: đừng bao giờ nghĩ rằng, hỡi con người cao quý của Rome,
Rằng Brutus sẽ chịu xiềng xích bước về Rome;
Tâm trí ngài đây lớn lao hơn thế nhiều. Nhưng chính vào ngày này
Phải kết thúc sứ mệnh mà Ngày Rằm tháng Ba đã mở màn;
Và liệu chúng ta có còn gặp lại nhau nữa hay không, ta nào có hay biết.
Thế nên, chúng ta hãy trao nhau lời từ biệt vĩnh viễn.
Vĩnh biệt, và mãi mãi vĩnh biệt, hỡi Cassius.
Nếu chúng ta còn gặp lại nhau, thì chà, chúng ta sẽ mỉm cười;
Còn như không, thì cuộc chia tay này cũng đã quá trọn vẹn rồi.
CASSIUS.
Vĩnh biệt và mãi mãi vĩnh biệt, hỡi Brutus.
Nếu chúng ta còn gặp lại nhau, ta sẽ cười thật tươi đấy;
Nếu không, thì quả thật cuộc chia tay này cũng đã quá vẹn tròn.
BRUTUS.
Thế thì, hãy tiến lên nào. Ôi, giá mà con người ta có thể biết trước
Cái kết cho công việc của ngày hôm nay trước khi nó diễn ra!
Nhưng chỉ cần biết rằng ngày rồi cũng sẽ tàn,
Và khi ấy hồi kết sẽ được tỏ bày. Nào, đi thôi!
[Cùng lui quân.]
