Sấm chớp ì oàng. Caesar bước vào, mặc áo choàng ngủ.
CAESAR.
Cả trời đất đêm nay đều chẳng được bình yên:
Đêm nay Calphurnia đã ba lần giật mình kêu thét,
“Cứu với! Người ta đang mưu sát Caesar!” Ai ở ngoài đó đấy?
Một người đầy tớ bước vào.
ĐẦY TỚ.
Thưa chủ nhân?
CAESAR.
Hãy bảo các tư tế lập tức dâng tế vật,
Và mang cho ta lời phán của họ về điềm gở hay lành.
ĐẦY TỚ.
Tuân lệnh, thưa chủ nhân.
[Đầy tớ đi ra.]
Calphurnia bước vào.
CALPHURNIA.
Ý chàng là gì, hỡi Caesar? Chàng định bước chân ra ngoài sao?
Hôm nay chàng sẽ không bước chân khỏi ngôi nhà này đâu.
CAESAR.
Caesar sẽ bước ra ngoài. Những mối đe dọa ta
Chưa từng dám đối mặt ngoài tấm lưng ta; khi chúng trông thấy Khuôn mặt của Caesar, chúng lập tức tan biến.
CALPHURNIA.
Caesar, em vốn chưa từng tin vào điềm gở,
Vậy mà giờ đây chúng lại khiến em sợ hãi. Có người trong nhà này,
Ngoài những điều mắt thấy tai nghe nãy giờ,
Đang thuật lại những cảnh tượng kinh hoàng mà lính canh đã chứng kiến.
Một con sư tử cái vừa sinh con trên đường phố,
Và những ngôi mộ đã nứt toác, nhả thây ma ra ngoài;
Những chiến binh hung dữ, hừng hực lửa đang giao chiến trên tầng mây
Theo các hàng ngũ, đội hình chuẩn mực của chiến trận,
Trút những giọt máu rơi xuống điện Capitol;
Tiếng gầm thét của trận chiến vang dội trong không trung,
Ngựa hí vang, những kẻ sắp chết rên rỉ,
Và các hồn ma la hét, rít lên khắp những con đường.
Ôi Caesar, những điềm báo này vượt xa mọi lẽ thông thường,
Và em vô cùng khiếp sợ chúng!
CAESAR.
Liệu có thể tránh được chăng điều gì
Mà đoạn kết đã được các vị thần tối cao định đoạt?
Thế nhưng Caesar vẫn sẽ bước ra ngoài; bởi vì những điềm báo này
Vận ứng vào toàn nhân loại cũng như đối với một mình Caesar.
CALPHURNIA.
Khi kẻ ăn mày chết đi, chẳng có sao chổi nào xuất hiện;
Chính bầu trời rực lửa báo hiệu cái chết của các bậc vương tôn.
CAESAR.
Kẻ hèn nhát chết nhiều lần trước khi thực sự lâm;
Người dũng cảm chỉ nếm trải cái chết có một lần duy nhất.
Trong tất cả những điều kỳ lạ mà ta từng nghe qua,
Điều khiến ta thấy khó hiểu nhất là việc con người lại sợ hãi,
Khi thấy rằng cái chết, một kết cục tất yếu,
Sẽ đến bất cứ khi nào nó phải đến.
Đầy tớ bước vào.
Các thầy bói nói thế nào?
ĐẦY TỚ.
Họ khuyên ngài không nên bước ra ngoài vào ngày hôm nay.
Khi phanh bụng các con vật tế ra,
Họ không thể tìm thấy trái tim bên trong.
CAESAR.
Các vị thần làm thế là để sỉ nhục sự hèn nhát:
Caesar sẽ chẳng khác nào một con thú không có tim
Nếu hắn vì sợ hãi mà ở lại nhà ngày hôm nay.
Không, Caesar sẽ không làm thế. Hiểm nguy thừa hiểu rằng
Caesar còn nguy hiểm hơn cả chính nó.
Chúng ta là hai con sư tử sinh cùng một ngày,
Và ta là kẻ lớn tuổi hơn, đáng sợ hơn,
Và Caesar sẽ bước ra ngoài.
CALPHURNIA.
Trời ơi, thưa chủ nhân,
Sự khôn ngoan của ngài đã bị lòng tự mãn nuốt chửng.
Hôm nay xin chớ bước ra ngoài: hãy coi như nỗi sợ của em
Là lý do giữ ngài ở lại trong nhà, chứ không phải nỗi sợ của chính ngài.
Chúng ta sẽ sai Mark Antony đến tòa viện nguyên lão,
Và anh ấy sẽ nói rằng ngài hôm nay không được khỏe.
Xin ngài hãy rủ lòng thương mà chấp thuận lời cầu xin này của em.
CAESAR.
Mark Antony sẽ nói rằng ta không khỏe,
Và để chiều lòng nàng, ta sẽ ở lại trong nhà.
Decius bước vào.
Kìa Decius Brutus đến rồi, cậu ấy sẽ thay ta nói điều đó.
DECIUS.
Caesar, vạn tuế! Chào buổi sáng, thưa ngài Caesar kính quý.
Tôi đến để rước ngài đến tòa viện nguyên lão.
CAESAR.
Và anh đến đúng lúc lắm
Để chuyển lời chào của ta đến các vị nguyên lão,
Và bảo với họ rằng hôm nay ta sẽ không đến.
Nói không thể đến là dối trá; còn nói ta không dám đến lại càng sai sự thật hơn:
Hôm nay ta sẽ không đến. Hãy nói với họ như vậy, hỡi Decius.
CALPHURNIA.
Hãy nói là ngài đang ốm.
CAESAR.
Chẳng lẽ Caesar lại đi thốt ra một lời nói dối?
Phải chăng ta từng trải qua chinh chiến, vươn cánh tay đi xa đến thế,
Chỉ để giờ đây lại sợ hãi không dám nói sự thật với những kẻ râu tóc bạc phơ?
Decius, hãy đi bảo họ rằng Caesar sẽ không đến.
DECIUS.
Kính thưa ngài Caesar tối cao, xin cho tôi biết một lý do nào đó,
Kẻo tôi sẽ bị người ta cười chê khi chuyển lời như vậy.
CAESAR.
Lý do nằm ở ý muốn của ta; ta không muốn đến.
Thế là đủ để viện nguyên lão phải thỏa mãn.
Nhưng vì sự hài lòng riêng của anh,
Bởi vì ta quý mến anh, ta sẽ cho anh biết rõ:
Calphurnia đây, vợ ta, đang giữ ta lại trong nhà.
Đêm qua nàng mơ thấy bức tượng của ta,
Trông như một chiếc đài phun nước với hàng trăm vòi
Đang tuôn trào dòng máu ròng; và rất nhiều người La Mã tuấn tú
Đã mỉm cười bước đến, dùng tay tắm đẫm trong dòng máu ấy.
Và nàng coi đó là những lời cảnh báo, những điềm gở
Cùng tai họa sắp cận kề; rồi nàng đã quỳ gối
Khẩn khoản nài xin hôm nay ta hãy ở lại trong nhà.
DECIUS.
Giấc mơ này đã bị giải mã hoàn toàn sai lệch:
Đó là một điềm thiêng tốt lành và may mắn.
Việc bức tượng của ngài tuôn trào máu từ nhiều ống dẫn,
Mà biết bao người La Mã mỉm cười tắm mình trong đó,
Mang ý nghĩa rằng từ ngài, thành Rome vĩ đại sẽ chắt chiu
Dòng máu hồi sinh, và những nhân vật hào kiệt sẽ tranh nhau
Xin phẩm phục, vết tích, thánh tích và cờ hiệu.
Đó mới là điều được điềm báo của Calphurnia tiên tri.
CAESAR.
Và anh đã giảng giải nó thật tài tình.
DECIUS.
Tôi chắc chắn là vậy, sau khi ngài nghe những gì tôi sắp nói đây;
Và xin hãy biết cho. Viện nguyên lão đã đi đến quyết định
Sẽ trao vương miệng cho ngài Caesar vĩ đại vào ngày hôm nay.
Nếu ngài gửi lời nhắn rằng mình sẽ không đến,
Ý định của họ có thể sẽ thay đổi. Hơn nữa, thật là một trò cười
Dễ bị người ta châm biếm nếu có ai đó cất lời:
“Hãy giải tán viện nguyên lão cho đến một dịp khác,
Khi nào vợ của Caesar gặp được những giấc mơ đẹp hơn.”
Nếu Caesar tự giấu mình đi, liệu họ sẽ không thì thầm rằng
“Kìa, Caesar đang sợ hãi đó sao”?
Xin ngài hãy lượng thứ cho tôi, hỡi Caesar; bởi vì tình yêu sâu sắc tha thiết của tôi
Dành cho sự nghiệp của ngài buộc tôi phải nói ra những điều này,
Và lý trí cũng phải nhường bước trước tình cảm ấy.
CAESAR.
Mới lúc nãy những nỗi sợ của nàng trông thật ngốc nghếch làm sao, hỡi Calphurnia!
Ta cảm thấy xấu hổ vì đã nhượng bộ chúng.
Hãy đưa áo choàng cho ta, vì ta sẽ đi đây.
Brutus, Ligarius, Metellus, Casca, Trebonius, Cinna và Publius bước vào.
Và kìa Publius cũng đã đến để rước ta.
PUBLIUS.
Kính chào Caesar.
CAESAR.
Chào mừng Publius.
Ơ kìa Brutus, anh cũng thức dậy sớm thế này sao?
Chào buổi sáng, Casca. Hỡi Caius Ligarius,
Caesar chưa từng là kẻ thù của anh
Nặng nề bằng cơn sốt rét đã làm cơ thể anh gầy mòn ấy.
Bây giờ là mấy giờ rồi?
BRUTUS.
Thưa Caesar, đã điểm tám giờ.
CAESAR.
Ta cảm ơn nhã ý và sự nhọc nhằn của các anh.
Antony bước vào.
Kìa! Antony, kẻ hay thức chè chén thâu đêm suốt sáng,
Vậy mà nay cũng đã dậy rồi. Chào buổi sáng, Antony.
ANTONY.
Kính chào ngài Caesar tối cao.
CAESAR.
Hãy bảo họ chuẩn bị ở bên trong.
Ta thật đáng trách khi để mọi người phải chờ đợi thế này.
Nào Cinna; nào Metellus; ơ kìa Trebonius!
Ta có khối chuyện dài cả tiếng đồng hồ để tâm sự với các anh đây:
Hãy nhớ ghé thăm ta trong ngày hôm nay;
Hãy đứng cạnh ta để ta có thể nhớ đến các anh.
TREBONIUS.
Thưa Caesar, tôi sẽ đến. [Nói riêng.] và tôi sẽ đứng gần đến mức
Rằng những người bạn thân thiết nhất của ngài sẽ phải ước gì tôi đứng xa hơn thế.
CAESAR.
Những người bạn hiền, hãy vào trong và cùng ta nâng ly rượu;
Rồi chúng ta, như những người tri kỷ, sẽ cùng nhau lên đường ngay lập tức.
BRUTUS.
[Nói riêng.] Nghĩ đến chuyện mọi sự tương đồng bề ngoài chưa chắc đã là một bản chất, hỡi Caesar,
Lòng Brutus không khỏi quặn thắt.
[Họ cùng đi ra.]
