Kế Hoạch Bí Ngô

Lượt đọc: 125 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 12
Phá Bỏ Đường Cong Thị Phần

❊ ❊ ❊

Buổi sáng ngay sau ngày bán hết cố phần của mình tại Olmec, tôi đã bắt đầu một doanh nghiệp mới. Khi tìm ra cách tạo nên sự tăng trưởng rực rỡ cho doanh nghiệp đầu tiên của mình, tôi đã bị nghiện. Lẽ ra tôi đã có thể ngồi không vài tháng để thư giãn, nhưng một khi đã biết cách phát triển một doanh nghiệp thật nhanh và đạt được thành công chỉ từ một hạt giống ý tưởng nhỏ xíu, bạn sẽ cảm thấy muốn lặp đi lặp lại điều đó. Nếu đã áp dụng mọi thứ học được từ cuốn sách này, bạn sẽ hiểu ý tôi sớm thôi!

Với một đồng sự mới, tôi đã thành lập một công ty điều tra máy tính... kiểu như trong phim CSI37 ấy. Tôi đã không góp một đồng nào vào công ty, và trong năm đầu tiên, doanh thu gộp của chúng tôi là 600.000 đô-la, trong năm thứ hai là 1,[7] triệu đô-la, và trong năm thứ ba, ngay trước khi tôi bán hết cổ phần của mình tại doanh nghiệp này, chúng tôi đã có doanh thu gộp là 2,[5] triệu đô-la và hướng tới con số 7,[25] triệu đô-la trong năm tiếp theo.

Hầu hết khách hàng của chúng tôi ở giai đoạn đầu đều là các doanh nghiệp tư nhân cần tìm bằng chứng về những việc làm sai trái trong chính công ty họ, hoặc các cá nhân cần thu thập bằng chứng để chứng minh lời khai của họ trước tòa án. Tuy nhiên, trong vòng 6 tháng hoạt động, tôi để ý thấy chúng tôi bắt đầu nhận được cuộc gọi từ các luật sư đang cần tìm ai đó, bất kỳ ai, chấp nhận phục vụ thân chủ của họ. Hầu hết các công ty điều tra máy tính đều được những người từng làm trong các cơ quan thi hành luật pháp điều hành, và hóa ra họ sẽ không tham gia vào các trường hợp bào chữa tội phạm. Các luật sư thực sự không thể tìm nổi công ty điều tra máy tính nào muốn giúp đỡ họ.

Tôi đã nghĩ: “Mình có muốn làm ăn với các luật sư đang cố gắng bào chữa cho những kẻ sát nhân, tham ô, và tội phạm kinh tế không nhỉ?” Tôi nhận thấy những người ấy có thể vô tội, và nếu họ có tội đi nữa, chúng tôi cũng sẽ tìm được bằng chứng để xác minh điều đó. Chúng tôi chỉ đơn thuần là những người đưa ra sự thật. Chúng tôi tìm kiếm bằng chứng và cung cấp nó. Dù có tội hay vô tội, dù thú nhận hay chối bỏ, thì bằng chứng cũng sẽ nói lên sự thật.

Vậy là, thật nhanh chóng, chúng tôi đã trở thành một trong số ít các công ty điều tra máy tính (nếu không muốn nói là công ty duy nhất) sẵn lòng phục vụ thân chủ của các luật sư bào chữa tội phạm. Dù đã rất cố gắng, tôi vẫn chẳng tìm được đối thủ cạnh tranh nào... và cả khách hàng của tôi cũng thế. Bởi vậy, chúng tôi đã nhanh chóng tạo dựng được tên tuổi. Chúng tôi không cần phải lang thang tìm việc hay đầu tư hàng đống tiền để tiếp thị dịch vụ. Khách hàng cứ lũ lượt tìm đến và chúng tôi có thể lựa chọn theo ý mình. Mọi chuyện diễn ra thật tuyệt. Rất tuyệt vời.

Trong năm thứ hai của chúng tôi, Enron đã gọi đến. (Phải, chính là Tập đoàn Enron38 đấy.) Khi đó, họ đang dính vào vụ kiện “Trạm năng lượng trên biển Nigeria”39, và đó là khởi đầu cho cái kết của họ. Kenneth Lay40 và các cộng sự cần tìm các chứng cứ điều tra để bào chữa cho mình, và tới thời điểm đó thì chúng tôi đã nổi tiếng trong ngành. Chúng tôi là lựa chọn hiển nhiên. Chúng tôi là lựa chọn duy nhất. Chúng tôi chấp nhận yêu cầu, và sau 6 tháng nhóm làm việc của tôi cùng 3 người nữa đã tìm ra những điều mà Chính phủ không tìm thấy – bằng chứng cho thấy Enron đã thông đồng với Merill Lynch để làm giả số liệu tài chính và thổi phồng lợi nhuận. Đó là một câu chuyện dài – bạn có thể tìm hiểu qua Google. Hãy cứ gọi họ là những kẻ lừa đảo dối trá cho nhanh.

Ngay khi nhóm của tôi tìm ra những manh mối mà không ai khác tìm được, các luật sư của Enron đã đưa nhóm của tôi lên chuyên cơ chỉ sau 13 phút – họ không muốn người của tôi bị luật sư của phe đối địch yêu cầu phải tuyên thệ trước tòa và khai báo sự thật. Rốt cuộc thì điều đó cũng không có ý nghĩa gì, vì tất cả bọn họ đều phải vào tù. Nhưng chúng tôi đã chính thức được công nhận là công ty giỏi nhất trong ngành.

Nhờ vậy, chúng tôi lại càng có thêm nhiều khách hàng, trong số đó còn có vài người nổi tiếng nữa (nhưng tôi sẽ không kể tên của họ đâu.)

Với quyết định tập trung phục vụ những khách hàng đang bị điều tra hình sự, chúng tôi đã rút khỏi các loại hình điều tra khác, tức là chúng tôi không còn phải cố giành được một vị trí trong thị trường ấy nữa. Thay vào đó, chúng tôi đã mở ra thị trường mới của riêng mình, nơi mà chúng tôi là lựa chọn duy nhất. Tất nhiên, các đối thủ đã xuất hiện, nhưng họ chỉ là hàng nhái kém chất lượng. Và do đã rất thành công trong phân khúc nhỏ của mình, không lâu sau, chúng tôi đã có thêm những khách hàng mới, không dính líu tới tội phạm. Mọi thứ cứ thế diễn ra. Tôi đã triển khai Kế hoạch Bí ngô, chắc chắn là thế rồi, nhưng yếu tố mấu chốt dẫn tới thành công của chúng tôi là: chúng tôi đã không chỉ loại trừ các khách hàng “nhiễm bệnh”, mà còn phá bỏ cả đường cong thị phần.

Đường cong gì cơ?

Bạn biết đường cong hình chuông (bell curve)41 có điểm gì rất vớ vẩn không? Điểm số của bạn lại được xác định dựa trên thành tích của tất cả những người khác. Vậy nên, nếu bạn không phải là thiên tài mà lại muốn đạt điểm cao trong một kỳ kiểm tra, thì bạn chỉ còn cách cầu cho một nửa số học sinh trong lớp bị ốm hoặc quên không học bài.

Đường cong biểu hiện quá trình phân phối thị phần42 cũng giống y như đường cong hình chuông, chỉ khác ở chỗ tất cả mọi người đều cố gắng chiếm được vị trí tốt nhất trên đường cong này để có thể thống lĩnh thị trường. Họ muốn lao vào thị trường đủ sớm để tạo ra “nhu cầu tiêu dùng” lớn nhất. Mọi người lầm tưởng rằng đường cong này thể hiện nhu cầu tiêu dùng, nhưng thực tế thì nó thể hiện nhu cầu tiêu dùng dựa trên nguồn cung. Nói cách khác, đó không phải là thứ mọi người muốn, mà chỉ là lựa chọn tốt nhất của họ trong số những thứ đang có mặt trên thị trường. Và nhu cầu tiêu dùng không suy giảm theo thời gian, mà nó chỉ dịch chuyển từ sản phẩm này sang sản phẩm khác, trong số những thứ đang có trên thị trường. Người tiêu dùng không thấy chán các sản phẩm hay dịch vụ, mà vấn đề là họ sẽ hưởng ứng sự đột phá.

Hãy nói về đầu băng từ VCR. Không nằm ngoài dự đoán, người Mỹ đã phát cuồng lên vì đầu băng từ, vì đây là lần đầu tiên họ có thể xem phim tại nhà, và các nhà sản xuất cũng điên cuồng lao vào cuộc. Đó là một thị trường có tính cạnh tranh cao, cho đến khi đầu đĩa DVD ra đời, và bỗng nhiên bạn có thể xem phim và nhiều nội dung kèm theo trên những chiếc đĩa DVD không bao giờ hao mòn. Chắc chắn là đầu đĩa DVD đã gây tổn hại cho đường cong thị phần của đầu băng từ, nhưng đã không hoàn toàn loại bỏ được đầu băng từ vì nó vẫn là một biến thể của cùng một sản phẩm. Và trong khi đầu DVD có thể chiếu phim tốt hơn đầu băng từ, thì đầu băng từ có thể ghi lại các chương trình truyền hình tốt hơn đầu DVD.

Nhưng sau đó, TiVo – một loại đầu ghi video kỹ thuật số (DVR) đã ra đời và mọi người đã thay đổi hoàn toàn. Giờ đây, họ có thể ghi lại chương trình truyền hình ưa thích mà không cần phải học một khóa dạy cài đặt đầu băng từ. Họ có thể ghi lại nhiều chương trình cùng lúc, và thậm chí còn có thể tạm ngưng chương trình đang phát trên tivi. Tivo đã không chỉ phá bỏ quá trình phổ biến sản phẩm đầu băng từ mà đã hủy diệt nó.

Các doanh nhân gặp phải thất bại khi họ lao vào thị trường ở khúc đầu của đường cong thị phần, rồi cố leo lên đỉnh của đường cong này. Họ nhìn thấy một xu hướng và muốn tham gia. Vấn đề là giờ đây, họ đang dồn toàn lực để chiến thắng các đối thủ, trong khi điều họ cần làm lại là chơi một cuộc chơi hoàn toàn khác so với các đối thủ.

Bạn biết mình đang đi trên đường cong thị phần, nếu bạn có thể nói: “Tôi có các đối thủ cạnh tranh.” Khi theo dõi và đánh giá kết quả hoạt động dựa vào kết quả hoạt động của các đối thủ, bạn đã đánh mất khả năng tạo ra đột phá, bạn chỉ đang cố gắng sản xuất ra chiếc đầu băng từ tốt hơn mà thôi. Và trong lần thanh lý đồ cũ gần đây nhất, tôi đã chẳng thể đẩy chiếc đầu băng từ của mình đi, dù chỉ đòi có 5 đô-la rẻ mạt.

Bạn cần phải chấm dứt những nỗi lo về vị trí hiện tại của bản thân trên đường cong thị phần. Bạn cần phải tạo ra thứ gì đó thật tuyệt hảo, để cái đường cong kia trở nên vô nghĩa. Bạn cần phải phá bỏ đường cong ấy.

Chiêu thức 180 độ

Ở Chương 8, tôi đã giải thích tại sao khi bạn tự gắn lên mình nhãn mác giống với các đối thủ thì khách hàng sẽ không thể nhận ra điểm khác biệt của bạn. Đây là một việc quá phức tạp đối với họ. Họ không thể tìm ra cách phân biệt bạn, và họ cũng chẳng thèm thử làm điều đó.

Tự gắn cho mình một nhãn mác mới chính là cách giúp bạn phá bỏ quy luật phổ biến sản phẩm. Cirque de Soleil đã làm như vậy. Thay vì cạnh tranh với tất cả các rạp xiếc trên thế giới, họ đã quyết định tạo cho bản thân một nhãn mác khác biệt. Họ trở thành Cirque de Soleil. Nhãn mác mới này gợi cho ta liên tưởng đến “circus” (rạp xiếc) nhưng nếu chỉ nhìn thoáng qua thì nó lại khá lạ lẫm, và vì vậy, nó thôi thúc các khách hàng tiềm năng đặt ra câu hỏi: “Cái tên đó có nghĩa là gì?” Khởi đầu rộng mở đã được tạo nên nhờ một nhãn mác độc đáo.

Nhưng Cirque de Soleil còn đi xa hơn thế rất nhiều. Họ đã thay đổi hoàn toàn trải nghiệm tại rạp xiếc bằng cách quay ngoắt 180 độ. Họ đã thay đổi hoàn toàn cách rạp xiếc mang đến trải nghiệm giải trí cho khán giả (với nhạc rock và rất nhiều nghệ sĩ nhào lộn, trong trang phục biểu diễn siêu bó). Họ không phải là một kiểu rạp xiếc khác; họ đã tạo ra một thứ hoàn toàn khác, hoàn toàn mới. Họ đã tạo nên đường cong thị phần của riêng mình.

Khi bạn đang bắt đầu một doanh nghiệp mới, hoặc tái thiết những gì đang có, trước tiên hãy gắn cho doanh nghiệp của mình một nhãn mác mới. Do khách hàng không thể dễ dàng đánh giá nhãn mác mới này, họ sẽ hỏi: “Cái tên đó có nghĩa là gì?” Đó là cánh cửa mở ra cơ hội cho bạn giải thích điểm khác biệt của mình, và yếu tố nào trong doanh nghiệp hoặc giá trị đặc biệt của mình đã góp phần tạo nên bước ngoặt 180 độ này.

Nhãn mác chung quy cũng chỉ là một cái tên. Bạn cần phải có minh chứng rõ ràng cho nó. Bạn cần phải có sản phẩm thật sự. Bạn sẽ làm được điều đó với “Chiêu thức 180 độ”, một phương pháp ưa thích của tôi để phá bỏ đường cong thị phần. Đầu tiên, bạn phân tích lĩnh vực hoạt động của mình và xác định các tham số – tất cả những điều kiện giả định về cách thức hoạt động trong ngành này là gì? Sau đó, hãy tự hỏi bản thân: “Trái ngược với tất cả những điều kiện ấy là gì?”

Ví dụ, người tiêu dùng hiểu ba điều về các trạm xăng: chúng ở ngoài trời, tỏa ra mùi xăng dầu, và nếu tại đó có nhân viên bơm xăng thì họ sẽ rất kiệm lời. Trái ngược với những điều đó sẽ là một trạm xăng trong nhà, không có mùi gì hết, với điều hòa nhiệt độ, và các nhân viên phục vụ sẽ giúp bơm xăng, kiểm tra dầu máy, và giúp bạn đặt chỗ cho bữa tối. (Tôi vẫn chưa tìm ra cách khử mùi xăng dầu trong một trạm xăng khép kín. Có thể xem xét máy lọc không khí hoặc máy hút mùi gì đó. Nhưng bạn hiểu ý tôi muốn nói gì trong ví dụ này rồi đấy.)

Ngân hàng Commerce Bank (nay là TD Bank, NA.) đã thay đổi 180 độ với chiến dịch “Không thu phí vớ vẩn, không áp dụng khung giờ ngớ ngẩn”. Commerce Bank không tham khảo ý tưởng từ các ngân hàng khác nữa, mà bắt đầu hoạt động như một cửa hàng bán đồ ăn nhanh. Bỗng nhiên, khách hàng có thể đến ngân hàng trong khung giờ thuận tiện đối với họ, và họ cũng không phải chịu phạt cho từng lỗi nhỏ nhặt. Bỗng nhiên, khách hàng được hưởng các dịch vụ hoàn thành ngay trong ngày, trong khi các ngân hàng khác phải mất nhiều ngày mới xử lý xong những việc tương tự. Và bỗng nhiên, Commerce Bank không còn giống với bao ngân hàng khác nữa. Họ đã phá bỏ đường cong thị phần. Trong giai đoạn mà rất nhiều ngân hàng gặp khó khăn, thì Commerce Bank lại cứ thế phát triển lên nữa, lên mãi.

Hãy nhìn vào các cửa hàng cho thuê phim. Trước đây, bạn vẫn hay lui tới cửa hàng cho thuê phim gần nhà để lựa chọn những cuốn băng từ VHS của các bộ phim mới nhất. Bạn sẽ bước vào, lướt qua hàng trăm cuộn băng từ xếp trên kệ như những cuốn sách, và cố tìm cuốn băng Lethal Weapon còn mới nhất. Nhưng do cửa hàng chỉ có mỗi một cuốn băng của bộ phim này, và ai đó đã thuê nó từ 6 năm trước mà không đem trả lại, nên cuối cùng, bạn đành phải xem lại bộ phim Terms of Endearment thêm một lần nữa...

Chuỗi cửa hàng Blockbuster đã xuất hiện và tạo nên thay đổi 180 độ, mang đến hàng chục hay thậm chí đôi lúc là cả 100 bản sao của các bộ phim mới – bạn có thể thuê bộ phim mới nhất dù bạn có bước vào cửa hàng ngay trước giờ đóng cửa. Họ cũng thay đổi cách trưng bày băng đĩa, xoay mặt trước của chúng ra ngoài để mọi người có thể dễ dàng nhận ra bộ phim đang cần tìm. Blockbuster đã phá bỏ hoàn toàn đường cong thị phần, khiến hầu hết các cửa hàng riêng lẻ phải ngừng hoạt động. Hollywood Video và các chuỗi cửa hàng cho thuê phim khác đã chạy theo đường cong thị phần mới, trở thành những kẻ bắt chước, và tranh giành thị phần với BlockBuster, nhưng không thể đánh bại họ. Tại sao? Vì Blockbuster đã tạo ra đường cong thị phần và còn tiếp tục đẩy đường cong ấy lên những tầm cao mới – trong khi những kẻ khác chỉ đang tranh giành những thứ bỏ đi.

Rồi Netflix xuất hiện. Họ hoàn toàn trái ngược với Blockbuster: thay vì thu phí cho từng bộ phim, họ tính phí thuê bao hằng tháng; thay vì phải đến tận cửa hàng để lấy phim, bạn có thể ngồi nhà chờ nhận bộ phim muốn thuê qua đường bưu điện; thay vì bị tính phí cao khủng khiếp nếu không đem trả đúng hạn, giờ đây, bạn có thể giữ phim bao lâu cũng được mà không bị phạt tiền. Netflix đã sử dụng chiêu thức 180 độ với Blockbuster, và phá bỏ thành công đường cong thị phần thêm một lần nữa. Tới năm 2010, Blockbuster đã phải nộp đơn xin được bảo hộ phá sản theo Chương 11 trong Luật Phá sản của Mỹ.

Còn đường cong thị phần mà Netflix đã tạo ra? Một công ty nào đó sẽ xuất hiện và phá bỏ nó. Có thể đó sẽ là Redbox hoặc Roku. Có thể đó sẽ là một thứ khác nằm ngoài trí tưởng tưởng của chúng ta. Chúng ta chỉ biết chắc một điều, là việc đó sẽ xảy ra... và đó sẽ là một bước tiến thật dài, bỏ xa Netflix.

Hãy nhớ rằng cả Commerce Bank, Blockbuster và Netflix đều tạo nên các thay đổi 180 độ để giải quyết những lời than phiền quan trọng nhất của khách hàng trong ngành dịch vụ của họ. Khung giờ ngớ ngẩn, dịch vụ chậm chạp và các khoản phí quá cao đã trở thành thông lệ của ngành ngân hàng – và điều này khiến tôi, bạn, và tất cả mọi công dân Mỹ khó chịu vô cùng. Cửa hàng cho thuê phim của các hộ kinh doanh nhỏ lẻ lúc nào cũng gây thất vọng bởi họ chỉ có mỗi một bản duy nhất cho bộ phim mà bạn muốn xem! Và dù Blockbuster đã giải quyết vấn đề đó, những lời kêu ca về mức tiền phạt quá cao nếu trả phim trễ hẹn đã trở thành huyền thoại – đến mức người ta đã đem nó ra đùa cợt trên sóng truyền hình, trong các bộ phim, và trong văn hóa đại chúng của người Mỹ.

Nếu muốn tạo ra một đường cong thị phần mới, bạn cần phải làm những điều điên rồ mà không ai ngờ tới. Và cái điều điên rồ mà bạn làm phải xác thực. Đừng tạo ra sự thay đổi 180 độ chỉ vì muốn khoe mẽ. Hãy làm thế vì sẽ giải quyết được điều gì đó trong Danh sách điều ước của khách hàng. Hãy làm thế vì bạn muốn thay đổi thực trạng để mang lại lợi ích tốt nhất cho khách hàng. Hãy làm thế vì khi bạn tạo ra một đường cong mới... bạn sẽ sở hữu nó.

Thêm một chữ “nhất”

Có một cách nữa để bạn có thể tạo ra đường cong thị phần mới, đó là: Thêm một chữ “nhất” vào việc mà bạn đang làm. Hãy nhanh nhất, rẻ nhất, chậm nhất, gợi cảm nhất, vui nhất, sợ nhất, sến nhất, lạ nhất, ngầu nhất, hoặc lạnh nhất – hãy đạt được chữ “nhất”. Mọi người đều biết đến khách sạn ICEHOTEL 43 ở Thụy Điển, nhưng hàng trăm nghìn khách sạn cũng có hệ thống điều hòa dở tệ mà làm gì có ai biết đến! Chẳng ai có thể cạnh tranh với người đạt được chữ “nhất”, bởi vậy, hãy thực hiện đi. Bạn sẽ nhanh chóng tạo được đường cong thị phần của chính mình.

Triển khai kế hoạch

Thực hiện trong 30 phút (hoặc ít hơn)

1. Phân tích những đặc điểm thường thấy trong ngành của bạn... rồi đi ngược lại hoàn toàn. Những hành vi, hệ thống và chính sách nào được coi là “thường lệ” – hay thậm chí là bắt buộc – trong ngành của bạn? Hãy phân tích những tham số cố định và xác định quy tắc thành văn cũng như bất thành văn trong ngành của bạn, rồi tìm cách lật ngược chúng để tạo ra một thứ hoàn toàn mới mẻ và bất ngờ. Hãy nhớ, nếu bạn tạo ra thay đổi 180 độ thì nó phải thực, và phải thuộc phạm vi Hồng tâm. Nếu không, bạn chỉ đang khoe mẽ trước ống kính mà thôi.

2. Quay lại với Danh sách điều ước. Trong nhiều trường hợp, chiến lược 180 độ đem lại thành công lớn nhất khi nó giải quyết được một vấn đề mà khách hàng đã thường xuyên than phiền. Hãy quay lại với Danh sách điều ước và tìm kiếm những lời than phiền của khách hàng mà bạn có thể giải quyết, nhờ đó mà ngành kinh doanh của bạn sẽ thay đổi hoàn toàn, cho phép bạn tạo ra một đường cong thị phần mới.

3. Tìm cái “nhất” của bạn . Khi bạn đứng thứ nhất trong một khía cạnh nào đó – to nhất, sáng sủa nhất, bốc mùi nhất – bạn sẽ tạo được đường cong thị phần của riêng mình. Để tìm được cái “nhất” , hãy quay lại với Khía cạnh vượt trội của bạn ở Chương 2, và bắt đầu từ đó. Nếu Khía cạnh vượt trội của bạn là giá cả thì hiển nhiên bạn cần phải trở thành lựa chọn rẻ nhất trong ngành. Nếu là tốc độ và hiệu suất, bạn có thể trở thành nhanh nhất (quá rõ ràng), hoặc lựa chọn dễ dàng nhất, hoặc sẵn sàng nhất, hoặc tiện dụng nhất. Nếu Khía cạnh vượt trội của bạn là chất lượng thì bạn có thể chọn rất nhiều cái “nhất”. Bạn có thể xinh xắn nhất, táo bạo nhất, vui vẻ nhất, thông minh nhất... mà khoan, nghe bắt đầu giống học sinh trung học rồi đấy. Nhưng như thế cũng chẳng có gì là quái đản cả, vì khi đã tìm được cái “nhất” của mình thì bạn sẽ nhanh chóng trở thành người “có nhiều cơ hội thành công nhất”. Sao cơ? Với bạn thì mấy vụ ấy quá sến ư? Đừng ném đá tôi mà. Cơ hội ở ngay đó... Tôi buộc phải nắm lấy thôi.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Mike Michalowicz

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.