Kế Hoạch Bí Ngô

Lượt đọc: 125 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 6
Chiêu Thức Ga-rô Cầm Máu

❊ ❊ ❊

Công ty lập trình trang web của Luke thu được 500.000 đô-la mỗi năm. Luke là một chàng trai 30 tuổi, rất tài năng và có nhiều tiềm năng. Cậu ấy cũng đang rỗng túi. Cậu ấy mượn tiền của người vợ đã luôn hết lòng ủng hộ mình, và cũng vừa phải vay cha mẹ 20.000 đô-la để... trả lương cho nhân viên. Nghe thật là đau, phải không? Đó thậm chí còn chẳng phải là một khoản vay để mở rộng kinh doanh. Nó chỉ là miếng băng gạc nhỏ tí hin... dán lên một vết thương khổng lồ đang hở miệng và rỉ máu.

Khi chúng tôi cùng ngồi xuống để tìm phương án cầm máu và giúp cậu ấy gượng dậy, bạn biết cậu ấy đã nói gì không? Hãy đoán thử đi. Đó là cái điệp khúc quen thuộc mà tôi đã từng nhắc tới, cái điệp khúc mà rất có thể bạn đã từng nói với bản thân hoặc với người khác, có lẽ không chỉ một lần. (Bạn còn nhớ Bruce bán hoa cưới, lái chiếc xe Escalade bóng bẩy khắp nơi trong cảnh nợ nần chồng chất không?)

“Tôi chỉ cần thêm một dự án nữa thôi. Chỉ cần mấy người này ký hợp đồng là mọi thứ sẽ tốt đẹp.”

À, thế hả?

Tôi muốn nói với cậu ấy rằng vị khách được mong đợi bấy lâu kia sẽ chẳng thể chữa lành căn bệnh đang bào mòn công ty, tài khoản ngân hàng và cả những giấc mơ của cậu ấy. Nhưng tôi đã không nói, mà chỉ nghĩ rằng mình sẽ vờ như cậu ấy chưa hề nói ra điệp khúc kia, và sẽ cố gắng để có thể thực sự cải thiện tình hình.

Hãy để tôi giúp bạn hiểu thêm về Luke. Cậu ấy đã chờ đợi cái dự án có tính quyết định ấy suốt 8 năm. 8 năm trời. Cậu ấy tự trả lương cho bản thân rất ít – một nhân viên toàn thời gian tại McDonald’s còn kiếm được nhiều tiền hơn – nhưng cậu ấy trả lương rất tử tế cho 8 nhân viên, nhờ sự hỗ trợ từ vợ và cha mẹ. Luke bị kẹt quá sâu, và chỉ còn lại hai lối thoát: hoặc cắt giảm chi phí, hoặc đóng cửa. Vậy nên, tôi đã nói thẳng với cậu ấy: “Cậu phải sa thải ai đó.”

Nhìn vẻ mặt hốt hoảng của Luke, tôi có thể thấy cậu ấy không tin nổi chuyện này. Cậu ấy đang hoảng loạn. Tôi không hề bất ngờ. Chẳng ai muốn phải sa thải bất kỳ nhân viên nào. Các doanh nhân thực sự không muốn sa thải nhân viên của mình. Chúng tôi luôn nghĩ đội ngũ của mình thật đặc biệt. Một tập thể có tiềm năng rực rỡ. Một gia đình thân thuộc, tận tụy đóng góp công sức để chúng tôi hiện thực hóa những giấc mơ từng một thời chỉ là các dòng chữ nguệch ngoạc trên tấm giấy lót rượu. Lòng kiêu hãnh không cho phép chúng tôi sa thải bất cứ ai. Melissa sẽ kiếm đâu ra một công việc như hiện tại? Derek sẽ phải xoay sở bằng cách nào? Lỡ Nikki không đủ tiền trả bảo hiểm y tế dành cho người thất nghiệp thì sao?

Tôi hiểu mà. Thật đấy. Tôi đã phải để cho những con người thực sự tuyệt vời ra đi trong giai đoạn khó khăn, và việc đó khiến tôi gục vùi trong đau khổ. Việc đó vô cùng tồi tệ. Nhưng có một việc còn tồi tệ hơn, bạn biết không? Đó là để cho tất cả mọi người, bao gồm cả bạn, bị mất việc vì công ty phá sản. Và đó sẽ là kết cục của Luke, nếu cậu ấy không đối mặt với thực tế và tiến hành cắt giảm nhân sự.

“Nhưng nếu khách hàng mới lần này ký hợp đồng, tôi sẽ cần có đầy đủ nhân viên.” Luke phản kháng.

“Không đâu Luke ạ. Chúng ta cần phải tìm cách phục vụ khách hàng này khi chỉ có cậu và 3 nhân viên nữa thôi.”

Giờ thì Luke thực sự thất vọng. Tôi gần như có thể nghe thấy những suy nghĩ hoảng loạn của cậu ấy: Sa thải tận 5 người! Không thể nào! Mình không thể làm thế. Mình sẽ sa thải ai? Mình sẽ phải chọn lựa thế nào? Nếu bọn mình không thể kham nổi công việc thì sao? Mình đang làm việc hết công suất rồi, chẳng thể ôm thêm việc gì vào người nữa.

Tôi gặp Luke trong lúc thực hiện một buổi thuyết trình tại Harvard và chúng tôi đã làm bạn kể từ đó. Tôi quan tâm tới Luke như một cậu em trai. Thật đấy. Và tôi hiểu rõ cảm giác của cậu ấy. Tôi biết cái cảm giác khi bạn phải gắng hết sức mỗi ngày để có thể trả lương cho những người có thu nhập cao hơn chính bạn. Tôi biết cái cảm giác thức dậy vào buổi sáng, sau khi vừa nỗ lực thần kỳ để trả được đủ lương, và nhận ra rằng chu kỳ ấy lại lặp lại từ đầu, để rồi hai tuần nữa bạn sẽ lại phải rặn ra cho đủ 20.000, 30.000, 40.000, hay 50.000 đô-la nữa. Và tôi biết việc sa thải quá nửa đội ngũ, cho dù việc đó có lý đến đâu chăng nữa, cũng sẽ khiến bạn cảm thấy như mình đã thất bại. Vậy nên, tôi đã tìm cách nhẹ nhàng chỉ cho Luke thấy chính xác lý do cậu ấy phải làm điều đó.

“Luke này, cậu không thể thuê nổi 8 nhân viên khi doanh thu hằng năm chỉ đạt 500.000 đô-la. Chẳng ai làm nổi điều đó. Như vậy không có nghĩa là cậu đã thất bại. Đây là tình thế bất khả kháng đối với bất cứ ai,” tôi cam đoan với cậu ấy. “Cậu đã ở trong tình trạng này gần 10 năm nay, và nếu không thay đổi ngay bây giờ thì chẳng bao lâu nữa, cậu sẽ khiến tất cả mọi người phải ra đi đấy... vì cậu sẽ phải đóng cửa cả công ty luôn.”

Luke giữ im lặng, nên tôi biết ít nhất thì cậu ấy cũng đã sẵn sàng suy xét về lời khuyên của tôi. Tôi ngó qua danh sách khách hàng của cậu ấy. Nhìn bề ngoài thì có vẻ như doanh nghiệp lập trình web của cậu ấy đang có định hướng tập trung rất cụ thể. Tất cả mọi khách hàng đều có chức năng tương tự nhau, và đòi hỏi kết quả tương đương nhau. Dường như hoạt động của công ty có thể được hệ thống hóa một cách dễ dàng. Đáng lẽ cậu ấy không cần nhiều nhân viên đến vậy để phục vụ khách hàng. Vậy vấn đề ở đây là gì?

“Sao cậu lại cần nhiều người đến thế?” Tôi hỏi.

“Bởi vì một số đoạn mã lập trình được viết bằng ngôn ngữ C++, một số đoạn được viết bằng ngôn ngữ PHP, hoặc Ruby hoặc flash. Có những đoạn lại được viết bằng đủ loại ngôn ngữ lập trình khác nhau. Tôi cần có người biết cách xử lý các yêu cầu lập trình đa dạng.” Nói cách khác, công việc của họ lúc thì sử dụng tiếng Nhật, lúc thì sử dụng tiếng Anh, và có lúc lại phải kết hợp kiểu chơi chữ đầu đuôi lộn ngược với ngôn ngữ của người khiếm thính và của người ngoài hành tinh.

Đó chính là vấn đề của cậu ấy! Cậu ấy phải thu nhận thật nhiều chuyên gia ngôn ngữ để có thể thực hiện các dự án bằng mọi ngôn ngữ lập trình, và cần có nhân viên để xử lý mọi yêu cầu quái dị của khách hàng. Thế thì rỗng túi cũng đúng thôi. Có thể Luke chỉ cung cấp một loại hình dịch vụ, nhưng cậu ấy lại không thực sự tập trung vào một phân khúc khách hàng cụ thể – cậu ấy chấp thuận mọi yêu cầu, cậu ấy vẫn đang chạy theo cuộc chơi về số lượng, cố gắng chộp lấy bất cứ khách hàng nào, dù cho việc đó đồng nghĩa với việc cậu ấy phải thuê quá nhiều nhân viên và phải phân tán nguồn lực quá mức cho phép. Cậu ấy hy vọng nhu cầu sử dụng từng loại ngôn ngữ lập trình mà công ty mình cung cấp đều sẽ gia tăng, và thế là, việc có đến 8 nhân viên bỗng nhiên trở nên vô cùng đúng đắn. Luke đang chạy vòng quanh mảnh vườn kinh doanh của mình, cố gắng tưới nước và chăm chút cho từng nụ hoa trên các nhánh cây.

Nhưng đó có phải là cách tạo nên một quả bí ngô khổng lồ đâu, phải không nào?

“Luke, nếu cậu chỉ thực hiện các dự án đòi hỏi một ngôn ngữ lập trình – loại ngôn ngữ hiện đang đem lại nhiều doanh thu nhất, và là ngôn ngữ dễ sử dụng nhất – thì cậu chỉ cần 3 nhân viên là đủ rồi,” tôi đã nói vậy, và trông đợi ánh sáng sẽ lóe lên trong đầu cậu ấy, trông đợi cậu ấy đập tay với tôi và vui mừng nhảy múa... thôi được rồi, có lẽ như thế thì hơi quá, nhưng tôi vừa mới tìm ra cách cứu cậu ấy cơ mà. Tôi không nói là cậu ấy phải biểu diễn break-dance25, nhưng nếu có một màn nhảy múa ăn mừng thì đáng đấy chứ.

“Nhưng Mike ơi, thế thì đa số khách hàng sẽ bảo tôi cút đi ngay!”

“Quá tuyệt! Đằng nào thì cậu cũng chẳng muốn phục vụ họ. Cậu muốn làm việc với các khách hàng đầu bảng và mở rộng kinh doanh từ đó. Sự thật có nghiệt ngã thì cũng đành chấp nhận thôi. Cậu sẽ phải làm phật ý một vài người bởi họ không phải là khách hàng đầu bảng của cậu.”

“Mike ơi, tôi không làm được đâu. Rủi ro này lớn quá. Tôi cần giữ mọi khách hàng.”

Ôi trời...

Luke, cũng giống như đa số chúng ta, thuộc kiểu người không thể thay đổi cách tư duy, ngay cả khi đó là điều phải làm để cứu sống doanh nghiệp của mình. Cậu ấy muốn thoát khỏi cái guồng quay mệt mỏi vô tận, nhưng lại sợ không dám nhảy ra ngoài, thế là cậu ấy cứ chạy mãi, chạy mãi mà chẳng đi đến đâu. Và cậu ấy sẽ cứ chạy mãi... cho đến khi cậu ấy (hoặc doanh nghiệp của cậu ấy) sụp đổ. Tôi e là cậu ấy sẽ phải trải qua bài học về sự phá sản, một bài học không cần thiết.

Dù bạn có nghĩ là họ cần bạn nhiều đến mấy, hay bạn cần có họ nhiều đến mấy, thì bạn cũng không thể giữ lại những nhân viên mà bạn không đủ tiền trả lương. Chấm hết. Cái hay của Kế hoạch Bí ngô là một khi đã loại trừ hết những khách hàng “nhiễm bệnh” hoặc không phù hợp và chuyển hướng quan tâm tới khách hàng tiềm năng nhất, bạn sẽ có cơ hội cắt bỏ mọi chi phí không phục vụ cho các khách hàng đầu bảng – từ thuê bao điện thoại cho tới các suất đỗ xe. Kế hoạch này giúp cho việc cắt giảm chi phí trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Bạn có thể thấy cái gì cần bị loại bỏ, và vì đang cố gắng trồng một quả bí ngô khổng lồ vô địch, bạn sẽ có thêm nghị lực để nhìn thẳng vào kết quả kinh doanh thực tế và tiến hành cầm máu cho vết thương đang hở miệng. Tôi gọi đó là “Chiêu thức Ga-rô cầm máu”.

Cầm máu ngay lập tức

Tôi đã nói điều này rất, rất nhiều lần rồi, nhưng nó vẫn đáng được nhắc lại thêm vài triệu lần nữa: tiền mặt chính là dòng máu nuôi sống doanh nghiệp. Nó quan trọng hơn lượng hàng lưu kho khổng lồ, những khoản thu chưa được thanh toán hay hạn mức tín dụng rất ấn tượng của bạn. Hàng tồn kho cuối cùng có thể bị đổ ra bãi rác, khách hàng có thể sẽ không chịu trả tiền, và hạn mức tín dụng có thể bốc hơi chỉ trong nháy mắt. Cũng như Luke, bạn sẽ chẳng thể thành công nếu không có đủ tiền mặt – và tôi sẵn sàng cá rằng bạn không có đủ tiền.

Đa số doanh nhân đều sống trong cảnh túng quẫn, eo hẹp, hoặc đang ngấp nghé bờ vực thẳm. Tại sao? Nguyên nhân nằm ở bản chất con người. Chúng ta luôn tiêu hết số tiền kiếm được, dù đó là 5.000 đô-la, 50.000 đô-la hay 500.000 đô-la đi nữa. Cuối cùng thì bạn cũng chốt được hợp đồng với một khách hàng siêu khủng, thế là bỗng nhiên bạn cần có thêm một trợ lý mới, một văn phòng mới, hay một gian hàng mới trong hội chợ thương mại sắp tới. Sản phẩm của bạn bỗng nhiên gây sốt nhất trên thị trường, vì thế, bạn liền lấn sân sang những lĩnh vực mới gần như chẳng liên quan gì đến ý tưởng kinh doanh ban đầu. Thay vì tích góp các khoản dự phòng để vượt qua những ngày giông bão hay những va vấp trong “giai đoạn phát triển” thật lắt léo, thì bạn lại đang ký séc chi tiền xả láng như tỷ phú Trump và chẳng thèm quan tâm đến sự đời.

Cho đến khi bạn hết sạch tiền mặt.

Và sẽ đến lúc bạn hết sạch tiền mặt... nếu bạn không thể cầm máu.

Kế hoạch Bí ngô không hướng tới doanh thu đơn thuần, mà hướng tới lợi nhuận. Bạn còn nhớ tới lợi nhuận không? Lý do khiến bạn bước vào sự nghiệp kinh doanh điên rồ này chính là để tạo ra lợi nhuận. Một khoản lợi nhuận siêu khổng lồ giúp bạn đổi đời... Tôi nói đúng không nào? Nếu việc tạo ra lợi nhuận không nằm trong những ưu tiên hàng đầu của bạn thì bạn đang đọc nhầm sách rồi. Hãy để tôi giới thiệu cho bạn cuốn Watermelon Wash-up (tạm dịch: Dưa hấu kiệt quệ), Calamity Cantaloupe (tạm dịch: Dưa gang thảm họa) hay Failure Fruit Cup (tạm dịch: Cuộc thi Trái cây thất bại) nhé!

Đơn giản mà nói, Chiêu thức Ga-rô cầm máu là phương pháp giúp giảm bớt hoặc cắt bỏ các chi phí gắn liền với những khách hàng xếp hạng thấp nhất trong Bảng đánh giá khách hàng của bạn – những quả bí ngô hạng F bị nhiễm bệnh mà bạn đã loại bỏ ngay lập tức. Họ không chỉ gây khó chịu và khiến bạn mất thời gian, mà còn là những kẻ hút máu. Bạn phải chịu cả một đống chi phí liên quan để làm vui lòng họ. Vậy nên, trước khi mất hết máu, hãy thực hiện chiêu thức ga-rô. Hãy nhìn vào mọi khoản chi từ tiền trả lương cho tới tiền mua văn phòng phẩm – và cắt bỏ bất cứ thứ gì gắn liền với những khách hàng độc hại nhất.

Có vẻ như đó là một điều quá cơ bản. Kiểu như: Thế mà cũng phải nói! Tại sao tôi không cắt bỏ những chi phí liên quan tới một khách hàng mà tôi đã loại bỏ cơ chứ, hả Mike?

Bạn là con người, và đó là lý do. Bạn sẽ cứ tiêu hết số tiền mình kiếm được, và tự nhồi sọ bản thân cũng như công ty của mình về lý do tiếp tục tiêu tiền lại là ý hay. Bạn không muốn sa thải Nicole ở bộ phận kế toán chỉ vì giờ đây, cô ấy không còn việc gì để làm (dù trước đây, cô ấy thường phải dành 85% thời gian hằng ngày để đi theo những khách hàng tệ hại của bạn). Nếu tuần này Nicole chỉ có mỗi việc điền đi điền lại các hóa đơn đến 17 lần, thì đã sao nào? Nicole rất tuyệt. Và cô ấy còn có ba đứa con. Ba đứa nhóc thật đáng yêu, mong manh, bé bỏng. Bạn sẽ tìm được việc gì đó cho cô ấy làm.

Còn cái phòng trưng bày mà bạn đã thuê để gây ấn tượng với ông khách hàng ấy (nay là kẻ thù số 1 của bạn) thì sao? Bạn sẽ không từ bỏ nó đâu. Nó khiến bạn cảm thấy mình thật quan trọng khi lái xe chạy ngang qua nó và thấy bảng tên của công ty mình trên ngưỡng cửa. Nếu nó có ngốn mất 10% ngân sách của bạn thì đã sao nào? Nó là một phòng trưng bày tuyệt vời. Bạn sẽ tìm được việc gì đó để làm với nó.

Và đừng để tôi nhắc tới cái hội thảo toàn quốc ấy nhé. Bạn nhất định phải tham dự. Hẳn là vậy rồi, bạn đã bắt đầu tới dự chỉ vì những khách hàng nhiễu sự đã trông đợi bạn có mặt hằng năm và mua vui cho họ. Nhưng rất có thể nó lại có lợi cho việc kinh doanh. Giờ đây, khi bạn đã “tự do” tại buổi hội thảo, không còn bị trói buộc với những khách hàng khó chịu kia nữa, biết đâu bạn lại vớ được vài khách hàng mới. Bên cạnh đó, năm nay, mọi người đều háo hức tham dự. Hội thảo này sẽ giúp nhân viên của bạn gắn kết hơn. Bạn sẽ tìm được điều gì đó đáng giá tại sự kiện này.

Thật khó để từ bỏ khách hàng, kể cả những khách hàng tồi tệ. Và cũng thật khó để từ bỏ cái thế giới mà bạn đã gây dựng xoay quanh họ – nhân sự, đồ đạc và các dịch vụ mà bạn đã chi trả để làm hài lòng những con người tồi tệ ấy. Dù có yêu quý cô nhân viên Nicole, phòng trưng bày sành điệu và cơ hội hằng năm được đi công tác kết hợp du lịch đến đâu, thì bạn vẫn phải cầm máu cho doanh nghiệp – bạn phải yêu quý doanh nghiệp của mình hơn.

Hãy suy xét lại mọi thứ

Ban đầu, đây chỉ được coi là một việc làm thêm, một dự án vui có thể giúp họ kiếm thêm vài đồng. Khi Athelia Wolley cùng cộng sự trước đây của cô mở trang web ShabbyApplecom, họ hy vọng bán được 20 hay 30 mẫu váy khác nhau trong một năm, không có gì to tát. Họ yêu thích những trang phục nữ giới của thập niên 1950-1960, và nhận ra rằng ẩn sau trào lưu thời trang từ bộ phim truyền hình Mad Men26 (tạm dịch: Gã điên) và đế chế của Martha Stewart27 trong lĩnh vực đời sống gia đình là nỗi lòng hướng về một thời đã xa. Athelia Wolley nhận thấy những phụ nữ có chung Quy tắc bất biến với cô đều mơ mộng về quá khứ, và gắn liền với nó là các mẫu váy thời xưa.

Từng làm việc cho Amnesty International nên Athelia quyết tâm làm ra những mẫu váy đúng theo các tiêu chuẩn về nhân quyền (tức là sẽ không có những em bé 5 tuổi phải làm việc 12 tiếng mỗi ngày trong điều kiện nhà xưởng khắc nghiệt), hay chi phí sản xuất sẽ cao hơn. Để giữ giá bán thấp, hai nhà đồng sáng lập đã quyết định từ bỏ lợi nhuận từ việc bán buôn, mà sẽ bán lẻ trực tiếp cho khách hàng thông qua trang ShabbyApplecom. Nhưng như vậy nghĩa là họ sẽ phải tìm cách quảng bá dòng sản phẩm của mình mà không có sự hỗ trợ của các nhà bán lẻ.

Cũng như đa số các công ty khởi nghiệp, Shabby Apple gần như không có ngân sách dành cho tiếp thị hay quảng cáo. Để xây dựng thương hiệu, các nhà thiết kế khác thường thuê người phụ trách quảng bá hình ảnh, chi tiền để đưa sản phẩm của mình đến các phòng trưng bày, thuê một đội ngũ tiếp thị để giới thiệu sản phẩm. Nhưng nếu bạn không phải là một nhà thiết kế kỳ cựu hoặc nổi tiếng, hoặc là người may mắn nhất thế giới, thì quá trình này có thể kéo dài hàng năm trời và tốn cả đống tiền.

Bần cùng sinh sáng tạo, nên chắc chắn bạn cũng đoán được đây là một câu chuyện có hậu. Ý tôi là, có bao nhiêu câu chuyện thành công bắt đầu bằng câu: “Bọn tôi chẳng có đồng nào, nên...”? Có đến hàng nghìn. Shabby Apple chính là một câu chuyện như thế. Ngày nay, họ đang bán hơn 100 mẫu thiết kế khác nhau trên trang web của mình. Athelia đã bỏ việc và dành toàn bộ thời gian để điều hành ShabbyApplecom... và cô ấy đang rất thành công.

Tôi quyết tâm tìm hiểu xem làm cách nào mà cô ấy cùng cộng sự trước đây có thể vươn lên đỉnh cao của ngành thời trang vốn đã bão hòa với sự cạnh tranh khốc liệt – với sản phẩm có chi phí sản xuất cao hơn nữa chứ. (Bạn cũng muốn biết như tôi phải không?) Bởi vậy, tôi đã trao đổi điện thoại với cô ấy cả tiếng đồng hồ, và Athelia quả là một phụ nữ dễ mến và đã cung cấp cho tôi rất nhiều thông tin có ích.

“Chúng tôi đã quyết định tiếp thị trực tuyến thay vì bán buôn, vì đa số mọi người đều mua hàng trên mạng, đặc biệt là phụ nữ,” cô ấy giải thích. “Lý do thứ hai là nhờ đó mà chúng tôi có thể hạ giá bán, còn nếu bán buôn, doanh thu của chúng tôi sẽ bị giảm bớt rất nhiều, trong khi chi phí sản xuất vốn đã cao hơn mặt bằng chung.”

Nhưng cô ấy đã làm cách nào để thu hút khách hàng khi ngân sách tiếp thị không quá lớn? Khoảnh khắc “giác ngộ” đến với Athelia khi cô nhận ra bạn bè của mình – những phụ nữ ở độ tuổi ngoài 30 và có con nhỏ – hằng ngày đều đọc các trang blog để tìm hiểu bí quyết nấu ăn, ý tưởng cho các kỳ nghỉ và các trào lưu thời trang. Vậy nên cô ấy đã tiến hành gửi các sản phẩm mẫu tới những người viết blog để họ chia sẻ về Shabby Apple trên blog của mình. Thời gian đầu, họ chia ngân sách tiếp thị thành hai phần, cho những người viết blog và các hoạt động quảng cáo, nhưng đã nhanh chóng phát hiện ra rằng một lần được nhắc tới trong bài viết trên blog sẽ mang lại cho họ doanh số lớn hơn rất nhiều so với doanh sốđạt được từ hoạt động quảng cáo có định hướng vốn rất tốn kém.

“Khi đó, không có nhiều công ty tập trung vào thị trường trên blog – đến nay tôi vẫn không nghĩ là có nhiều công ty tận dụng được thị trường đó,” cô ấy nói. Họ đã sử dụng công cụ theo dõi Google Analytics (miễn phí!) để xác định chính xác các khách hàng đầu bảng của mình. “Google sẽ cho bạn biết trang web của bạn tiếp nhận bao nhiêu lượt truy cập xuất phát từ một trang blog nhất định. Hoặc chúng tôi có thể gửi cho mỗi trang blog một mã giảm giá riêng. Bạn có thể theo dõi và biết doanh số của mình xuất phát từ trang blog nào. Điều này rất hữu ích.”

Vì khách hàng đầu bảng của Athelia là những phụ nữ ngoài 30 tuổi với thói quen mua hàng trên mạng và đọc blog, nên cô đã tiết kiệm được cho Shabby Apple cả núi tiền – khoảng 20.000 đô-la mỗi tháng, khoản tiền mà lẽ ra cô sẽ phải chi cho các phòng trưng bày, những người phụ trách quảng bá hình ảnh, và các khoản phí khác mà đa số những nhà thiết kế đều coi là cần thiết. Dù tăng trưởng rất mạnh, nhưng họ vẫn chỉ tốn khoảng 1.000 đô-la mỗi tháng để tiếp thị qua các trang blog. Thật tuyệt vời, phải không?

Nếu ban đầu Athelia định hướng tiếp thị Shabby Apple tới mọi phụ nữ, hoặc cho rằng trang phục của họ phải được bán thông qua các nhà bán lẻ, thì liệu họ có thể trở thành một quả bí ngô khổng lồ như hiện nay? Có thể. Hoặc cũng có thể Athelia sẽ phải vừa làm công việc chính thức trước đây của cô, vừa cố gắng kinh doanh “ngoài lề” mỗi tối hay cuối tuần.

Bạn có thấy việc tập trung vào các khách hàng lý tưởng (đầu bảng) của Athelia đã giúp cô cắt bỏ những chi phí mà đa số các nhà thiết kế đều phải gánh chịu không? Hầu hết mọi người trong ngành của Athelia đều nói cô thật điên khùng khi không thuê một người phụ trách quảng bá hình ảnh để đưa bộ sưu tập của mình lên các tạp chí, hay cô nhất định phải có một phòng trưng bày ở New York, hoặc quảng cáo chỉ là một phần của bài toán này thôi. Sai rồi! Cô ấy đang tiết kiệm được gần 1/4 triệu đô-la mỗi năm, vì biết đánh giá xem khách hàng của mình muốn gì, làm sao để tiếp cận họ, rồi thực hiện duy nhất điều đó – và chỉ điều đó mà thôi.

Giờ đây, khi đã biết các khách hàng đầu bảng của mình là ai, bạn hãy xem lại những khoản chi tiêu một cách cẩn thận, kỹ lưỡng và cởi mở. Có phải tất cả đều thực sự cần thiết? Liệu bạn có thể thay đổi cách tiếp thị để phục vụ khách hàng tốt hơn? Liệu bạn có thực sự cần phải tổ chức một bữa tiệc thường niên, nếu các khách hàng đầu bảng đều không thích tiệc tùng? Nếu các khách hàng đầu bảng đều thực hiện các giao dịch chủ yếu qua Internet, liệu bạn có thực sự cần một tờ rơi quảng cáo màu mè không?

Hãy xem lại chi tiết mọi thứ và tự hỏi: “Liệu đây có phải là phương án tốt nhất dành cho các khách hàng tốt nhất của mình không?” Nếu câu trả lời là “Không”, hãy loại bỏ nó.

Cách bố trí nhân sự đúng đắn cho một quả bí ngô khổng lồ

Có thể bạn vẫn chưa lập sơ đồ tổ chức cho doanh nghiệp của mình, nhưng tôi cá là nếu đã lập rồi thì cách làm của bạn cũng giống như hầu hết các doanh nhân khác – dựa vào những gì đang có, thay vì những gì nên có. Tôi cá là mình đúng, bởi gần như tất cả mọi người đều làm theo cách đó.

Có vẻ khá logic khi lập ra một sơ đồ gồm có bạn, toàn bộ nhân viên của bạn cùng với bản mô tả công việc của họ, rồi cố gắng tìm cách khiến bộ máy ấy hoạt động hiệu quả. (Vì tôi biết bạn thật sự rất, rất muốn mọi thứ hoạt động hiệu quả.) Nhưng bạn không chỉ muốn tìm cách giúp cơ cấu tổ chức hiện tại của mình hoạt động tốt, mà còn muốn tìm cách gây dựng một doanh nghiệp trị giá hàng triệu đô-la, vượt trội hơn hẳn các đối thủ, và giúp bạn vĩnh viễn thoát khỏi guồng quay công việc bất tận. Vậy nên, bạn sẽ thấy bắt đầu từ những gì đang có là điều đương nhiên, nhưng cách đúng đắn để bố trí nhân sự cho quả bí ngô khổng lồ là đi từ những gì bạn mong ước sẽ đạt được.

Mục tiêu chính của bạn là phục vụ thật tốt khách hàng đầu bảng, vì thế cơ cấu tổ chức của bạn phải hỗ trợ cho mục tiêu ấy. Đầu tiên, bạn cần lập một sơ đồ tổ chức lý tưởng, mà nếu được hiện thực hóa, sẽ giúp bạn chăm sóc các khách hàng đầu bảng hiệu quả và dễ dàng. Không còn căng thẳng. Không còn bấn loạn. Không còn chậm tiến độ. Cơ cấu tổ chức đó trông thế nào? Bạn có xóa bỏ vài vị trí không? Bạn có tạo ra một vai trò mới không? Bạn có lập ra các đội nhóm để chia sẻ khối lượng công việc không?

Ở giai đoạn này, cơ cấu tổ chức không còn là vấn đề về nhân lực, mà là vấn đề về vị trí. Đừng nghĩ tới nhân viên và công việc mà họ đang làm nữa. Thay vào đó, hãy nghĩ về vai trò và trách nhiệm của những vị trí đang phục vụ các khách hàng đầu bảng tốt nhất. Những người nắm giữ các vị trí này sẽ giao tiếp với nhau như thế nào? Họ sẽ thông báo tình hình cho nhau ra sao?

Giờ đây, khi đã có một sơ đồ tổ chức lý tưởng, hãy quy định vai trò cho từng nhân viên. Thường thì, một số người (trong đó có bạn) sẽ phải kiêm nhiệm nhiều vai trò. Có thể bạn đang có một cơ cấu tổ chức với 50 vị trí do 10 người đảm nhiệm. Và đôi lúc, sẽ có những người hiện đang làm trong công ty nhưng lại không phù hợp với sơ đồ tổ chức lý tưởng. Không phải cứ có 50 vị trí dành cho 10 người thì ai cũng tìm được chỗ phù hợp. Sẽ là một bước lùi nếu bạn lập sơ đồ tổ chức dựa trên hiện trạng cơ cấu của một doanh nghiệp đang lận đận, bởi cơ cấu tổ chức này chính là một phần lý do dẫn đến tình trạng khó khăn. Vấn đề mấu chốt là phải vẽ ra được một sơ đồ lý tưởng, rồi lấy những phần thích hợp hiện có trong doanh nghiệp của bạn để ghép vào sơ đồ đó.

Trước khi tôi thực hiện bài tập này với Luke, cậu ấy tuyệt đối tự tin rằng mình sẽ không thể sa thải bất cứ ai, nếu không, sẽ không có đủ người để xử lý công việc. Cậu ấy đã không biết cách thực hiện việc này, và rất có thể bạn cũng đồng cảnh ngộ.

Hiện tại, cả bạn và tôi đều biết rằng Luke cần phải thu hẹp phạm vi tập trung và loại bỏ hết các loại ngôn ngữ lập trình không mang về doanh thu lớn, nhưng ngay cả khi không nghe theo lời khuyên của tôi thì cậu ấy vẫn có thể điều chỉnh cơ cấu nhân sự một chút để đem lại thay đổi rất lớn cho kết quả kinh doanh của mình – như thế vẫn còn hơn không làm gì.

Khi chúng tôi cùng so sánh sơ đồ tổ chức lý tưởng với sơ đồ thực tế của cậu ấy, tôi nhận ra Luke có 3 nhân viên quản lý dự án, trong đó có 1 nhân viên mà Luke không thể đưa vào Bảng tính phí dành cho khách hàng, và vị trí đó trở thành một lý do khiến nguồn lực của công ty bị phân tán. Tuy nhiên, nhân viên quản lý văn phòng của cậu ấy lại rất xuất sắc, và có đủ thời gian cũng như kỹ năng để đảm trách một vài việc liên quan đến quản lý dự án. Vì vậy, tôi đã chỉ ra cho Luke thấy rằng nếu sa thải vị trí quản lý dự án hiện là gánh nặng của công ty, quản lý văn phòng có thể đảm nhận thay những việc này.

Bạn có biết chúng tôi còn phát hiện ra điều gì nữa không? Luke đang gánh 5-[6] trách nhiệm cùng lúc, mà lẽ ra cậu ấy không cần phải làm thế. Cậu ấy chỉ dành 10% trong quỹ thời gian của mình để thực hiện vai trò CEO, vì còn lo làm đủ thứ việc mà chẳng có việc nào ra hồn – đó là sở trường của các doanh nhân... hay là thói quen khó bỏ thì đúng hơn. (Nó là một căn bệnh, tôi thề đấy.) Cậu ấy còn mải tiếp thị, bán sản phẩm, xử lý các vấn đề nhân sự, ghi sổ kế toán, và trong thời gian rảnh rỗi (vốn chẳng có là bao), cậu ấy còn trực tiếp lập trình nữa. Đúng thế đấy. Cậu ấy làm cái việc mà cậu ấy đã thuê 8 nhân viên thực hiện rồi. Tất cả thể hiện ngay trên sơ đồ đó, mỗi trách nhiệm được đánh dấu bằng một màu khác nhau. Sơ đồ tổ chức không biết nói dối.

Tôi biết chỉ cần nghĩ tới những thay đổi lớn đến mức đó thôi là đủ sợ rồi, nhưng bạn phải thực hiện việc này. Nhận thức sẽ quyết định mọi thứ, và cách tốt nhất để nhận ra thực tế về đội ngũ nhân sự của mình chính là lập các sơ đồ tổ chức – những bản vẽ thể hiện cơ cấu lý tưởng và cơ cấu hiện tại của bạn. Khi đã nhìn ra sơ đồ cần hướng tới cũng như sơ đồ hiện trạng, bạn sẽ điều chuyển con người và các chức năng nhiệm vụ sao cho hai sơ đồ này không còn là một.

Và bạn của tôi ơi, đó chính là cách bố trí nhân sự cho một quả bí ngô khổng lồ.

Triển khai kế hoạch

Thực hiện trong 30 phút (hoặc ít hơn)

1. Bắt đầu từ những việc dễ dàng và hiển nhiên. Giờ đây, khi đã loại bỏ những khách hàng tồi tệ nhất, bạn hãy cắt bỏ toàn bộ các chi phí liên quan tới họ. Ví dụ, có thể bạn sẽ bỏ được phần mềm máy tính đắt tiền, hay cô nhân viên hành chính làm bán thời gian để đáp ứng mọi đòi hỏi thất thường của vị khách hiện đã bị loại bỏ.

2. Cắt bỏ để phục vụ. Giờ thì hãy xem lại tất cả mọi khoản chi và xác định xem: (a) liệu chúng có giúp bạn phục vụ các khách hàng đầu bảng theo đúng cách mà họ muốn, và (b) làm cách nào để bạn có thể giảm bớt hoặc cắt bỏ các chi phí này để phục vụ khách hàng đầu bảng tốt hơn nữa.

3. Lập sơ đồ. Hãy lập một sơ đồ tổ chức lý tưởng. Giờ thì hãy bắt đầu xếp đúng người vào đúng chỗ, để họ có thể phục vụ đúng đối tượng khách hàng một cách đúng đắn. Hãy thực hiện thực hóa sơ đồ này, và quả bí ngô của bạn sẽ lớn nhất vùng.

Cách áp dụng Kế hoạch Bí ngô vào lĩnh vực của bạn – Nghệ sĩ

Giả sử bạn là thành viên của một ban nhạc rock – có chất nhạc gợi nhớ thể loại punk rock28 cổ điển – với tiềm năng phát triển đột phá. Hãy chỉnh đàn ghi-ta thấp xuống, xắn ống quần jean bó cao lên, và bắt tay vào thực hiện Kế hoạch Bí ngô cho công cuộc kinh doanh này – bởi đây chính là một việc làm ăn, trừ khi bạn chỉ đang chơi nhạc đơn thuần vì nghệ thuật hoặc quanh quẩn trong ga-ra nhà mình.

Người ta nói ban nhạc của các bạn sắp “nổi như cồn”. Các bạn sắp thành công lớn... nhưng đã 5 năm rồi mà vẫn chỉ là “sắp”, và bạn phát ốm vì phải làm những công việc bàn giấy theo thời vụ để trang trải cuộc sống. Không như các ban nhạc tiền bối có ảnh hưởng lớn đến mình, may mắn thay, các bạn không phải chầu chực đợi chờ để lọt vào mắt xanh của một hãng thu âm nào đó. Công nghệ đã phát triển đến mức bạn có thể tự sáng tạo rồi phân phối và tiếp thị sản phẩm của mình. (Giờ thì bạn đã thấy ban nhạc của mình chính là một doanh nghiệp chưa?)

Khi thực hiện Bảng đánh giá khách hàng, hãy chọn những người hâm mộ (fan) tuyệt vời nhất làm khách hàng – những người luôn mua hết mọi thứ mà bạn bán ra thị trường, có mặt tại mọi buổi diễn của bạn, và kể về bạn cho tất cả những người mà họ biết, bất cứ khi nào có dịp. Theo đúng định nghĩa thì những người hâm mộ cuồng nhiệt chính là khách hàng đầu bảng của bạn. Nhưng bạn cũng có một vài “fan” bự mà lại chẳng ăn nhập gì với bạn. Họ đến xem bạn biểu diễn, nhưng họ hát theo to đến mức nghe như gào thét, họ cố lẻn vào hậu trường, cố chạm vào bạn khi bạn đi qua đám đông, và thường xuyên giành hết mọi món đồ miễn phí của bạn. Hãy xếp họ vào cuối bảng xếp hạng.

Sự thật là bạn chỉ muốn tìm hiểu “Danh sách mong muốn” của những fan lớn nhất – khách hàng đầu bảng của bạn. Bạn gọi cho họ, và sau khi họ ngừng hét lên vì xúc động, bạn hỏi họ về những điều họ khó chịu nhất về những ban nhạc thần tượng và cả ngành công nghiệp âm nhạc nói chung. Bạn bắt đầu nhận ra rằng những người yêu quý bạn nhiều nhất đều thực sự muốn được cảm thấy họ là người đặc biệt. Họ không muốn thấy mình giống như những kẻ ngốc nghếch khác, phải chờ đợi bên ngoài để xin chữ ký hay chụp ảnh với bạn. Họ muốn bước vào bên trong – muốn được tham gia vào hậu trường, vào quá trình sáng tạo âm nhạc.

Nhưng bạn không thể khiến hàng nghìn người cảm thấy họ là người đặc biệt.

Mà biết đâu lại có thể?

Bạn và các thành viên ban nhạc cùng nghĩ ra cách để đưa các fan vào cuộc sống của ban nhạc, chào đón tất cả mọi người một cách có kiểm soát. Các bạn quyết định sẽ ghi những thước phim và hình ảnh về quá trình thực hiện đĩa nhạc, buổi biểu diễn và chuyến lưu diễn sắp tới. Các bạn viết tin cập nhật trực tiếp trên Twitter về các buổi thu âm, đăng câu hỏi dành cho các fan trên Facebook, mời họ góp ý cho một bài hát nào đó. Các bạn không tổ chức những buổi gặp mặt và giao lưu chung chung sau các buổi diễn nữa, thay vào đó là những bữa tiệc nơi ban nhạc hòa mình cùng các fan. Bạn trả lời câu hỏi của fan trên trang blog của mình và còn làm một việc hay ho nhất mà chưa có ban nhạc nào từng làm: sử dụng một vài từ ngữ trong các bài hát của mình làm mật khẩu. Các mật khẩu ẩn trong lời bài hát sẽ cho phép các fan chân chính và có hiểu biết truy cập vào một kho tàng các tư liệu đặc biệt mà ban nhạc lưu trữ trên một trang web bảo mật.

Giờ đây, các khách hàng đầu bảng – những fan cuồng – yêu quý các bạn còn nhiều hơn trước, và họ đã có thật nhiều thứ để bàn tán và chia sẻ với bạn bè chung sở thích. Thật khó – mà không, phải nói là bất khả thi mới đúng – để họ có thể giữ bí mật về các mật khẩu kia. Vậy nên, họ sẽ tiết lộ cho tất cả người quen của mình, và kéo những người này vào thói quen nghe nhạc của các bạn, vì họ muốn sẽ là người tiếp theo phát hiện ra mật khẩu mới nhất.

Khách hàng đầu bảng thực sự phát cuồng lên mỗi khi bạn nhắc đến tên hay đáp lại lời họ, và họ sẽ lan truyền dòng tin Twitter đó cho cả thế giới. Giờ thì bạn lại có một lượng fan cuồng mới luôn dõi theo bạn và muốn được tham dự vào tất cả những chuyện này. Các fan cuồng lập ra các cộng đồng mạng, tổ chức gặp mặt nhau, sáng tác những câu chuyện về ban nhạc của bạn. Chẳng bao lâu sau, các bạn đã nổi tiếng trên Internet, và các công ty thu âm lập tức liên hệ với bạn. Bạn hoàn toàn được tự do quyết định có làm ăn với họ hay không. Bạn không thực sự cần phải làm thế. Bạn hiện đang ẵm trọn mọi giải thưởng (và hầu hết mọi khoản lợi nhuận) rồi, với tư cách là quả bí ngô to đùng chơi nhạc rock.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Mike Michalowicz

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.