Bạn còn nhớ anh chàng John Shaw lắp hệ thống pin chạy bằng năng luợng mặt trời ở Colorado chứ? Như bạn đã biết, John là người áp dụng Kế hoạch Bí ngô vào lĩnh vực lắp đặt pin mặt trời, và đạt được thành công lớn trong một thị trường đã thực sự bão hòa. Việc kinh doanh của anh đã tăng trưởng vượt bậc, khi anh ngừng lắp đặt các hệ thống bình nước nóng năng lượng mặt trời – loại trừ những khách hàng đang ngốn quá nhiều thời gian và cả lợi nhuận của anh một cách hiệu quả, dù họ không hề cố ý. Nhưng đó chưa phải là hồi kết cho câu chuyện thành công của John. John đã biến công ty của anh thành quả bí ngô khổng lồ, khi nhận ra nỗi bức xúc lớn nhất của các đối tượng có tiềm năng trở thành khách hàng... rồi cố gắng làm gì đó để thay đổi tình trạng này.
John biết rằng tại Durango, chính quyền có hai chương trình hỗ trợ chi phí dành cho những ai chuyển sang sử dụng năng lượng mặt trời, giúp khách hàng tiết kiệm khoảng 6.000 đô-la khi lắp đặt một hệ thống điện mặt trời có giá trên 25.000 đô-la. Anh biết có rất nhiều có rất nhiều khách hàng tiềm năng muốn lắp đặt pin mặt trời, nhưng lại không có đủ tiền mặt.
John đã chăm chú lắng nghe khách hàng hiện có và khách hàng tiềm năng, anh hỏi han họ, ghi chú lại nỗi bức xúc của họ đối với ngành dịch vụ của mình. Lâu nay, anh đã để mắt tới các công ty năng lượng mặt trời tại các vùng khác của nước Mỹ, nơi mà năng lượng mặt trời phổ biến hơn cả chỗ anh. Sau khi nghiên cứu, anh phát hiện ra cách mà một số công ty năng lượng mặt trời ở miền bắc California đã làm để mở rộng thị trường ra khỏi phạm vi các khách hàng giàu có, và mang năng lượng mặt trời đến với những người mà vốn không có đủ khả năng chi trả. John đã quyết định thử theo cách đó tại Colorado.
Một phép màu nho nhỏ khi trồng bí ngô là: nếu một việc nào đó đã có tác dụng với một nông dân khác, thì gần như chắc chắn nó sẽ có tác dụng với bạn. Và nếu nó đã có tác dụng với bạn lần đầu, gần như chắc chắn nó sẽ có tác dụng với bạn lần thứ hai. John hiểu điều này, nên khi thấy rằng chính sách trợ giá đang có tác dụng trong một thị trường khác, anh đã tự tin rằng nó cũng sẽ có tác dụng với mình. Quá dễ hiểu.
Khi đó, John có khoảng 50.000 đô-la tiền mặt, và anh thấy mình có thể tạm ứng khoản tiền 6.000 đô-la cho một vài khách hàng, cho đến khi họ nhận được tiền trợ giá, vậy là, vấn đề thiếu tiền mặt mà nhiều khách hàng tiềm năng đã than phiền tạm thời có thể được giải quyết. “Tôi bắt đầu cho khách hàng vay tiền tạm ứng, căn cứ vào tổng số tiền mà họ sẽ nhận được từ chương trình trợ giá của địa phương và chính quyền bang,” John giải thích với tôi. “Tôi đã điền hết mọi thủ tục giấy tờ để khoản tiền trợ giá đó được gửi thẳng đến tay tôi sau vài tháng lắp đặt, nên gần như chẳng có rủi ro nào cả.”
Xuất sắc! Đúng là một trường hợp xuất sắc của Kế hoạch Bí ngô.
Nhờ chú ý tới những mối quan tâm, mong mỏi, và bức xúc của khách hàng cũng như những khách hàng tiềm năng, John đã nhận ra một cơ hội tuyệt vời để gây ấn tượng với họ và mở rộng kinh doanh. Anh đã tiếp cận được một nhóm khách hàng hoàn toàn mới, những người hội đủ mọi điều kiện để trở thành khách hàng lý tưởng, chỉ thiếu mỗi tiền mặt để thanh toán cho dịch vụ giá cao của John mà thôi.
Bất ngờ thay, John lại không hề tốn hàng tháng trời để tìm ra giải pháp cho vấn đề này, và cũng chẳng tốn hàng năm trời để thử nghiệm mọi thứ. Anh chỉ đơn thuần phát hiện ra nỗi lo lắng và bức xúc mà khách hàng chia sẻ, lắng nghe mong muốn của họ, để rồi khi cơ hội tự nhiên xuất hiện, anh tự biết mình phải hành động thế nào. Bạn thấy đấy, thành công của Kế hoạch Bí ngô không phải là tìm ra đáp án hay hơn... mà là đặt ra câu hỏi sắc sảo hơn, nhìn nhận vấn đề chuẩn xác hơn. Khi bạn làm như thế, các câu trả lời sẽ tự xuất hiện. Câu trả lời hay nhất thực ra lại rất hiển nhiên.
Khách hàng của John tự cảm thấy được đối xử đặc biệt, như thể John đang bênh vực họ, đang tìm cách giúp họ, nỗ lực hết mình vì họ... bởi anh đang làm thế thật . Và tất cả những tìm tòi cải tiến cùng sự quan tâm chăm sóc ấy đã giúp John tạo ra quả bí ngô lớn nhất trong vùng.
Một chiến lược tối quan trọng mà tôi sử dụng trong Kế hoạch Bí ngô của chính mình có tên gọi là “Danh sách các điều ước”. Tôi phỏng vấn các khách hàng đầu bảng để tìm hiểu xem họ mong ước thay đổi điều gì trong ngành kinh doanh của tôi, họ mong ước tôi sẽ làm gì thay họ hay bán cho họ thứ gì, có vấn đề gì mà họ mong ước sẽ có ai đó – bất kể là ai – giải quyết giúp họ, điều gì sẽ khiến công việc của họ trở nên dễ dàng hơn, phát triển doanh nghiệp của họ lớn mạnh hơn. Sau đó, tôi cố gắng hết sức để sắm vai ông Bụt và đáp ứng mọi điều ước mà tôi có thể thực hiện.
Ví dụ, tại Olmec, công ty đầu tiên của tôi, chúng tôi thường tính phí theo giờ. Khi chúng tôi phỏng vấn các khách hàng đầu bảng, có vài người đã nói: “Chúng tôi chẳng biết các anh đang làm gì, bởi vậy, chúng tôi không thể nào biết được mức giá này có hợp lý không.” Đó là lúc chúng tôi chuyển sang tính phí cố định hằng tháng, và các khách hàng đã rất phấn khởi. Khi chúng tôi tính phí theo giờ, họ không biết so sánh chúng tôi với các công ty dịch vụ máy tính khác như thế nào, hay cân nhắc xem nếu họ tuyển hẳn một nhân viên máy tính cho công ty họ thì chi phí có rẻ hơn không. Họ không thể tìm ra câu trả lời, vì họ không hiểu rõ công việc của chúng tôi và có thể nói là họ cũng không thực sự muốn biết. Họ chỉ muốn sửa cho xong đám máy tính. Nhưng với cách tính phí cố định mới, họ đã phân tích được chi phí chỉ trong khoảng 2 phút. “Này, nếu tuyển một nhân viên để làm thay những việc mà Olmec đang làm, thì sẽ tốn 75.000 đô-la, nhưng nếu duy trì hợp đồng với Olmec thì sẽ chỉ tốn 45.000 đô-la thôi.”
Nhưng bạn không thể đáp ứng mọi thứ cho tất cả mọi người... bạn phải quay lại với cái sơ đồ Hồng tâm trước đây, để xem liệu bạn có nên đáp ứng một mong ước nào đó hay không.
Có thể coi “Danh sách điều ước” như một tấm bản đồ kho báu. Phía sau mỗi lời phàn nàn và những đòi hỏi điên rồ bất khả thi là một cơ hội để cải tiến, trở nên khác biệt, và cuối cùng là thống trị lĩnh vực của bạn. Thay vì phớt lờ những khách hàng tiềm năng nhưng không thật sự khá giả, John đã lắng nghe họ, tìm ra giải pháp cho vấn đề lớn nhất của họ (cải tiến), từ đó trở thành công ty năng lượng mặt trời duy nhất mang đến giải pháp cho vấn đề đó (trở nên khác biệt) và thẳng tiến ôm trọn phân khúc thị trường trung lưu (thống trị).
Mấu chốt giúp bạn có thể tăng trưởng bùng nổ là: Hãy cạnh tranh tương đối tốt trong mọi khía cạnh mà các đối thủ của bạn đều đang cạnh tranh, rồi hất văng họ ở một khía cạnh cụ thể. Đơn giản vậy thôi. Hãy “đạt kết quả vừa đủ” trong mọi việc bạn làm, ngoại trừ một việc duy nhất. Với việc duy nhất ấy, hãy cố đạt kết quả vượt trội. Hãy nặng hơn một pound. Hãy giải quyết một vấn đề hệ trọng. Hãy nhanh hơn tất thảy mọi người một giây. Hãy làm thế, và trong mắt khách hàng, bạn sẽ là lựa chọn duy nhất, với chất lượng “vàng”. Danh sách điều ước của khách hàng chính là vũ khí bí mật của bạn trong cuộc đua giành chiến thắng này.
Phỏng vấn khách hàng
Đừng ngạc nhiên nếu hầu hết khách hàng đều bất ngờ khi nghe bạn hỏi về Danh sách điều ước của họ. Đây không phải là một cuộc điện thoại “thu thập ý kiến” thông thường – khi một nhân viên bán hàng gọi điện cho bạn để tìm hiểu xem “cách làm việc của họ có ổn không”, nhưng người đó không thực sự muốn lắng nghe bạn, hoặc bạn không đủ kiên nhẫn giữ máy cho đến cuối cuộc nói chuyện và nhận ra họ chỉ lãng phí thời gian của bạn vì muốn chào bán thứ gì đó. Ngay cả trong những dịp hiếm có, khi người gọi có vẻ thực tình muốn nghe ý kiến phản hồi của bạn, thì 10 lần như 1, anh ta cũng sẽ chẳng có hành động gì liên quan đến ý kiến ấy.
Trong một cuộc gọi “thu thập ý kiến” của Kế hoạch Bí ngô, bạn thậm chí sẽ không hỏi khách hàng xem bạn có thể làm gì để phục vụ họ tốt hơn – vì đằng nào, họ cũng chẳng nói rõ đâu. Dù họ có nói gì với bạn đi nữa, đó cũng chỉ là những lời nói giảm nói tránh, bởi sự thật là đa số mọi người đều muốn tránh nói thẳng suy nghĩ của mình để không động chạm tới cảm xúc của bạn. Hoặc họ sẽ bối rối, vì chưa từng nghĩ bạn có thể làm gì để phục vụ họ tốt hơn. Nếu bước vào cuộc phỏng vấn và yêu cầu khách hàng “chấm điểm dịch vụ của bạn”, bạn sẽ có chủ yếu toàn điểm cao, một cuộc nói chuyện 15 phút, và một cái bắt tay.
Danh sách điều ước không hướng tới bạn – bạn có thể cải thiện bằng cách nào, bạn tuyệt vời như thế nào mà hướng tới khách hàng và những thứ họ cần để trồng được được quả bí ngô khổng lồ.
Khi bạn phỏng vấn khách hàng, hãy đặt ra những câu hỏi về ngành kinh doanh nói chung, chứ đừng hỏi về công ty của bạn. Hãy hỏi về nguồn cảm hứng, những thách thức, mục tiêu ngắn hạn và dài hạn của họ. Hãy tìm hiểu thêm về doanh nghiệp và ngành kinh doanh của họ, kể cả những điều không trực tiếp ảnh hưởng tới công ty của bạn. Dưới đây là vài câu hỏi mà tôi thường sử dụng khi phỏng vấn khách hàng:
1. Ông muốn than phiền điều gì nhất về ngành, khách hàng, nhà cung ứng khác trong lĩnh vực của ông?
2. Nếu có thể, thì ông sẽ thay đổi điều gì liên quan đến ngành? Khách hàng? Nhà cung ứng khác?
3. Thách thức lớn nhất đối với ông hiện nay là gì?
4. Cần thay đổi điều gì để ông có thể kết thúc công việc hằng ngày sớm hơn 1 tiếng?
5. Ông muốn đạt được điều gì trong tương lai?
6. Ông muốn mình sẽ đứng ở đâu trong 5 năm tới? 10 năm tới? 20 năm tới?
7. Điều gì khiến ông bức xúc nhất về các nhà cung ứng trong ngành của tôi? Ông muốn các nhà cung ứng trong ngành của tôi sẽ có thay đổi gì về cách làm việc?
8. Nếu có thể điều chỉnh các sản phẩm hay dịch vụ mà ngành của tôi cung cấp để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của mình, ông sẽ thay đổi những gì?
9. Điều gì khiến ông thấy khó hiểu nhất trong ngành của tôi?
10. Ông mong ước các nhà cung ứng trong ngành của tôi sẽ mang lại điều gì cho ông?
Hãy nhớ rằng, việc của bạn không phải là chào bán sản phẩm, hay hứa hẹn rằng bạn sẽ tìm ra giải pháp cho các vấn đề của mình. Bạn chỉ muốn biết thêm về họ, tìm hiểu tâm tư của họ. Bạn chỉ đang tìm kiếm các hạt giống ý tưởng... những thứ mà bạn có thể đem về nghiền ngẫm, rồi từ đó, tìm ra giải pháp mấu chốt giúp bạn vươn lên tầm cao mới. Khi bạn phỏng vấn nhiều khách hàng đầu bảng, hãy tìm kiếm các xu hướng hoặc chủ đề chung trong những đòi hỏi và than phiền của họ. Ngay lúc này, bạn chỉ cần cảm ơn vì họ đã dành thời gian chia sẻ những quan điểm sâu sắc. Hãy chuyển sang khách hàng tiếp theo và đặt ra những câu hỏi y hệt, tìm kiếm những xu hướng chung, rồi giải quyết chúng!
Với câu trả lời cho các câu hỏi trên (cùng bất cứ câu hỏi nào khác mà bạn có thể nghĩ ra), giờ đây, bạn đã có Danh sách điều ước của khách hàng. Xin nhắc lại rằng đây là thứ quý như vàng, bởi nếu bạn có thể vượt ra ngoài sức tưởng tượng của khách hàng và giải quyết giúp họ một vấn đề hệ trọng, họ sẽ yêu quý bạn – và làm ăn với bạn – mãi mãi.
Đặt ra những câu hỏi hay hơn
Bạn luôn tư duy để tìm ra một câu trả lời, giải pháp cho những vấn đề mà bạn đặt ra. Điều này xảy ra từ trong tiềm thức. Bạn tự đặt câu hỏi cho bản thân, rồi não bộ sẽ tự động làm việc. Và thường là vào những lúc bất tiện nhất – như khi bạn đang tắm và, theo tôi đoán, không có giấy bút sẵn sàng – câu trả lời bỗng nảy ra trong đầu bạn. Bạn đã luôn nghĩ về nó, tìm kiếm nó từ thâm tâm và rồi bất ngờ nó xuất hiện. Cũng giống như thanh kẹo sô-cô-la từ dịp Halloween năm trước mà bạn bỗng thấy đang nằm kẹp trong khe nệm của chiếc ghế đi-văng. Bạn không thể ngờ sẽ tìm thấy nó. Nhưng ôi chao, đúng nó kia rồi!
Vấn đề mấu chốt ở đây là bộ não sẽ tìm ra đáp án cho bất cứ câu hỏi nào mà bạn đặt ra. Dù đó là câu hỏi hay, dở, hay làng nhàng... não bộ vẫn sẽ làm việc hết mình. Bạn cần phải chú ý xem mình đang tự đặt ra cho bản thân những câu hỏi nào, bởi chất lượng của câu hỏi sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của câu trả lời.
Nếu bạn hỏi: “Tại sao lúc nào tôi cũng khó khăn chật vật?” thì não bộ sẽ trả lời: “Vì bạn quá kém.” Thôi được rồi, thường thì bộ não sẽ đưa ra những câu trả lời cụ thể, kiểu như: “Bởi bạn không được dạy dỗ cẩn thận,” hoặc “Bởi bạn không có đủ tiền,” hoặc “Bởi bạn không giỏi bán hàng.”
Ngược lại, nếu bạn hỏi: “Tôi phải làm thế nào để đạt được thành công?” thì não bộ sẽ cho ra câu trả lời: “Hãy thử việc này, hãy làm việc kia...” Nếu lúc nào bạn cũng đặt ra các câu hỏi gợi mở thì não bộ sẽ tìm được những đáp án mở – các giải pháp để đạt được sự tiến bộ. Người áp dụng Kế hoạch Bí ngô luôn đặt ra những câu hỏi hay hơn, tìm được những đáp án tốt hơn, và cuối cùng sẽ đạt được các kết quả tốt hơn.
Tôi đã thành lập Obsidian Launch, công ty hiện tại của tôi, với ý định hỗ trợ các công ty mới trong quá trình đi vào hoạt động. Định hướng đó đã dần chuyển thành việc thiết kế các trang web có tính năng tổng hợp và phân tích hành vi của người dùng – để giúp các công ty ra mắt sản phẩm và dịch vụ của họ thành công – bởi tôi luôn tự hỏi: “Mình có thể mang lại cho khách hàng những gì, để tạo ra tác động lớn nhất và mang đến nhiều lợi ích nhất cho họ, đồng thời dễ nhân rộng?” Vì luôn tự đặt ra những câu hỏi ngày càng hay hơn, nên tôi đã thu hút được những khách hàng tốt hơn. Từ những doanh nhân mệt mỏi, bế tắc, chẳng đủ tiền thanh toán cho tôi mà cũng chẳng dành đủ thời gian và công sức để đi tới thành công, tôi đã chuyển sang làm việc với các doanh nhân mới nổi với định hướng rõ ràng cụ thể, và đang tìm cách đưa một sản phẩm, dịch vụ hay toàn bộ công ty của họ lên tầm cao mới.
Hãy chú ý tới những lời bạn tự nói với bản thân. Hãy đặt ra những câu hỏi hay hơn. Hãy đặt ra những câu hỏi lớn hơn. Rồi bạn sẽ đạt được kết quả tốt hơn và lớn hơn.
Tôi có thể xin vài lời khuyên được không?
Khi đã phát triển được thứ gì đó mới mẻ để đáp ứng mong ước nào đó của khách hàng, bước tiếp theo là tìm hiểu xem bạn có đi đúng hướng hay không. Thay vì chào bán sản phẩm hay dịch vụ, bạn hãy đi xin lời khuyên. Hãy gọi điện cho các khách hàng đầu bảng và hỏi: “Tôi đang cố gắng cải thiện sản phẩmdịch vụ của mình, và tôi không chắc liệu mình đã làm được hay chưa. Tôi không biết mình còn thiếu sót gì không. Tôi không định chào bán sản phẩm hay dịch vụ tới ôngbà. Liệu tôi có thể mời ôngbà một tách cà-phê để xin ôngbà một vài lời khuyên được không ạ? Sẽ không tốn quá 15 phút đâu ạ.”
Chiến lược này có tác dụng vì bạn đang nói với họ rằng: “Tôi coi ôngbà là người nắm quyền ra quyết định, một người có nhiều hiểu biết đáng quý.” Và đó chính là điều mà hầu hết mọi người không thể cưỡng lại. Ái chà, bạn đang kêu gọi khách hàng cho bạn lời khuyên. Họ rất thích được coi là chuyên gia, và khi bạn thực lòng muốn được chỉ bảo – và không định chào bán cho họ bất cứ thứ gì – bạn sẽ khiến họ rất vui và cảm thấy được coi trọng. Điều tuyệt vời nhất là bạn sẽ thu được những phản hồi vô cùng quan trọng về sản phẩmdịch vụ của bạn từ... chính khách hàng của bạn! Nếu sản phẩmdịch vụ của bạn không có ích cho họ thì bạn sẽ biết ngay, vì họ sẽ không hỏi thêm gì về nó. Đơn giản vậy thôi – nếu khách hàng hứng thú với ý tưởng của bạn, họ sẽ yêu cầu bạn kể thêm về nó, hoặc hỏi bạn xem nó giá bao nhiêu... Nếu không, hãy cảm ơn họ đã dành thời gian cho mình, rồi quay về với bảng phác thảo ý tưởng.
Trước khi khởi nghiệp kinh doanh, Scott Weintraub đã hình dung được khá rõ Danh sách điều ước của khách hàng tiềm năng. Anh cùng cộng sự của mình là Jeffrey Spanbauer đã quyết định giã từ môi trường công sở, sau nhiều năm làm việc tại các bộ phận Quản lý thương hiệu và Tiếp thị trong ngành dược phẩm. Bởi vậy, họ hiểu rõ những thách thức về mặt tiếp thị và doanh số mà các công ty dược phẩm lớn đều phải đối mặt.
“Nếu là Giám đốc sản xuất hay Phó Giám đốc phụ trách tiếp thị trong một công ty dược, cậu sẽ phải điên đầu vì kết quả kinh doanh luôn thay đổi theo từng khu vực khác nhau,” một hôm Scott đã giải thích với tôi tại căn nhà bên bờ biển của anh. “Cậu có thể đạt 20% thị phần tại Boston, 5% tại Dallas, 2% tại St. Louis... mỗi nơi một khác. Cậu sẽ đau đầu khi phải tiếp thị những dược phẩm với doanh thu có thể lên đến 5 triệu đô-la. Cậu sẽ nói: ‘Ôi trời ơi, giá mà ta cải thiện được tình hình ở Dallas!’ Nhưng cậu lại chẳng biết làm cách nào để thực hiện được việc đó, nên đành áp dụng các chiến lược và công cụ tiếp thị giống hệt nhau cho mọi miền đất nước.”
Khi còn ở Pfizer, Scott và Jeff đã cố trình lên ý tưởng thành lập bộ phận tiếp thị theo vùng để giải quyết vấn đề này, nhưng không được phê duyệt. Bởi vậy, sau khi bị cho thôi việc vào thời điểm cắt giảm nhân sự, họ đã quyết định mở công ty riêng. Với sự giúp đỡ của một phù thủy toán học, họ đã phát triển được một quy trình độc quyền giúp các công ty dược phẩm xác định động lực lớn nhất thúc đẩy kết quả kinh doanh của họ tại từng khu vực trên toàn nước Mỹ.
“Hầu hết các công ty đều có khoảng 100 khu vực hoạt động,” Scott giải thích. “Và giờ đây, chúng tôi có thể cho bạn biết ở Boston, bạn cần sự tác động của các chuyên gia tim mạch đến bác sĩ gia đình. Ở Los Angeles, bạn cần điều chỉnh mức giá bán dược phẩm. Ở Chicago, mọi vấn đề đều nằm ở việc dành thời gian cho những bác sĩ quan trọng nhất của bạn. Ở Atlanta, bạn phải tập trung vào các bệnh nhân người Mỹ gốc Phi.” Cùng một sản phẩm, mỗi thành phố lại có phương pháp tiếp thị khác nhau.
Dường như họ đã nắm được thành công, phải không? Một hạt giống Atlantic Giant đích thực. Đúng vậy, nhưng điều tôi thích nhất trong câu chuyện này là cái cách mà Scott và Jeff đã sử dụng Danh sách điều ước của chính mình, rồi xin lời khuyên về sản phẩm của họ từ các đồng nghiệp trước đây. Họ đã chia sẻ nó với hơn 20 chuyên gia tiếp thị của các hãng dược – những người họ quen biết, và cả những người mà họ được giới thiệu.
“Tôi đã nói chuyện với bạn bè cùng đồng nghiệp cũ và bảo họ: ‘Tớ đang có ý tưởng này để thành lập một công ty, trong ý tưởng này thì phần nào sẽ có ích và phần nào sẽ chẳng có ý nghĩa gì với cậu?’ Tôi cho họ xem một bài thuyết trình cơ bản trên PowerPoint, và nhờ họ đóng góp ý kiến. Họ sẽ nói: ‘Hãy sửa điểm này, hãy làm rõ điểm kia,” sau đó, chúng tôi liên tục điều chỉnh rồi lại quay lại xin thêm lời khuyên từ họ. Cuối cùng, tôi trình bày nó với bạn của bạn tôi, và cậu ấy nói: ‘Sản phẩm này tốt thật đấy. Nó có giá bao nhiêu?’ Đó là lúc chúng tôi biết mình có tương lai rồi.”
Nó có giá bao nhiêu? Đó chính là câu nói kỳ diệu, quý như vàng.
Khi một khách hàng hay khách hàng tiềm năng hỏi: “Nó có giá bao nhiêu?”, bạn biết họ muốn có thứ mà bạn đang chào bán. Giờ thì bạn đã có thể tăng tốc để triển khai sản phẩm đột phá của mình.
Trong câu chuyện của Scott và Jeff, mọi thứ bắt đầu tiến triển thực sự với sự kiện sau đây. Scott kể: “Khi ấy, Jeff nói với tôi rằng anh bạn Will của cậu ấy đã bảo cậu ấy gọi cho một người tên là Seth. Tôi bèn gọi cho Seth và nói: ‘Tôi đang có ý định mở một công ty, và Will nói tôi nên gọi cho ông, có thể ông sẽ có vài lời khuyên cho tôi. Tôi có thể ghé qua và trình bày ý tưởng của mình không?”
Tôi thích câu chuyện này đến nỗi tôi sắp buột miệng lộ ra cho bạn luôn đoạn kết đây này. Nhưng tôi đang cố kiềm chế. Tôi... không muốn... phá hỏng... câu chuyện...
Trợ lý của Seth gọi lại cho Scott. (“Đáng lẽ tôi phải nhận ra đó là một gợi ý,” Scott nói.) Cô trợ lý cho Scott hai lựa chọn – thứ Ba hoặc thứ Năm – và hỏi xem anh ấy muốn hẹn gặp Seth ở đâu, Brunswick30 hay Bridgewater31? (“Đáng lẽ tôi phải nhận ra đó cũng là một gợi ý nữa,” Scott vừa cười khúc khích vừa nói.)
Đến ngày hẹn, Scott đến tòa nhà Johnson & Johnson. Anh đi thang máy lên lầu, và ngay khi bước vào sảnh chờ, anh nhận ra mình đang đứng trong khu vực dành cho cấp lãnh đạo. “Thảm trải sàn dày hơn, và những tấm ốp tường bằng gỗ. Một lần nữa, đáng lẽ tôi phải nhận ra đây là một gợi ý. Cô trợ lý dẫn tôi tới văn phòng của Seth, giới thiệu tôi với ông ấy, Seth đưa cho tôi tấm danh thiếp. Trên đó viết: ‘Seth Fisher, Chủ tịch bộ phận Dược phẩm, Công ty Johnson & Johnson.”
Đúng vậy. Chủ tịch đấy. Trước khi bắt tay Seth, Scott đã không thể ngờ mình sẽ được gặp một nhân vật tầm cỡ – đến mức chỉ một cái gật đầu của người ấy cũng đủ để thay đổi mọi thứ đối với Scott và Jeff.
Câu chuyện kết thúc thế nào?
Một cái kết không thể tuyệt vời hơn. Tôi sẽ để bạn nghe từ chính lời kể của Scott.
“Tôi đang trình bày tới trang thứ năm trong bài thuyết trình thì Seth nói: ‘Anh có phiền không nếu tôi mời Phó Giám đốc Tiếp thị vào dự? Tôi nghĩ cậu ấy sẽ quan tâm đến bài thuyết trình này.’ Thế là ông ấy nhấc điện thoại và nói: ‘Này Bob, tôi Seth đây. Cậu có thể qua phòng tôi không?’ Khi Bob bước vào, Seth nói: ‘Bob này, đây là Scott, bạn tôi, và anh ấy có một thứ sẽ khiến cậu thực sự quan tâm đấy. Scott, phiền anh nói lại từ đầu được không?’ Tôi thuyết trình cho tới trang thứ năm thì Bob nói: ‘Seth, đây giống hệt như những gì chúng ta đã bàn bấy lâu nay. Ông tìm được anh chàng này ở đâu vậy?’ Tôi tiếp tục thêm năm trang nữa và cuối cùng, Bob đã nói: ‘Anh có thể quay lại đây để gặp hai đội phụ trách thương hiệu của chúng tôi được không? Đây đúng là thứ họ cần.’ Và đó là lúc tôi nhận ra mình có tương lai rồi. Ý tưởng của chúng tôi đã thực sự đồng điệu với suy nghĩ của những người nắm quyền quyết định mua sản phẩm.”
Scott và Jeff đã lập tức nắm lấy cơ hội này và ra mắt công ty Healthcare Regional Marketing (Công ty Tiếp thị Y tế theo vùng).
Trong ba ngày đầu tiên, họ đã chốt được 500.000 đô-la từ các hợp đồng ký kết với Johnson & Johnson và hai công ty dược phẩm lớn khác.
Trong năm hoạt động thứ hai, họ thu về bốn triệu đô-la.
Năm ngoái, tức là năm hoạt động thứ tư, doanh thu gộp trước thuế của họ là 14,[2] triệu đô-la.
Ban đầu, Scott và Jeff đã linh cảm được “Danh sách điều ước” của các công ty có tiềm năng trở thành khách hàng, nhờ kinh nghiệm làm việc của họ trong chính các công ty ấy. Sau đó, họ tạo ra một sản phẩm có thể giải quyết vấn đề về đặc thù khu vực mà mọi công ty dược đều gặp phải. Tiếp đến, họ tìm kiếm lời khuyên từ đồng nghiệp và bạn bè của đồng nghiệp, cho đến khi có được một sản phẩm khiến các khách hàng tiềm năng phấn khích muốn mua nó ngay lập tức... mà không cần Scott và Jeff phải chào bán.
Tất cả đều phụ thuộc vào nhãn mác
Người tiêu dùng dựa vào nhãn mác để đánh giá sản phẩm. Nếu khách hàng gán cho bạn cái mác giống hệt như cái mác mà họ gán cho các đối thủ của bạn thì bạn tiêu đời rồi. Bởi khi cái mác của bạn giống hệt các đối thủ, có nghĩa là cả khách hàng hiện có lẫn khách hàng tiềm năng đều khó có thể nhận ra điểm khác nhau giữa bạn và đối thủ – đấy là họ còn chưa đánh đồng cả hai. Có lẽ chính bạn cũng làm như thế – dán mác chung chung cho các nhà cung ứng mà bạn sử dụng. Anh thợ căng dây cáp nào mà chả như nhau. Anh thợ cơ khí nào mà chả như nhau. Anh chàng môi giới, ông cố vấn kinh doanh, chị luật sư... tất cả đều là những cái mác. Những cái mác này gộp bạn vào một nhóm chung chung, để khách hàng có thể nhanh chóng hiểu được công việc của bạn là gì. Vấn đề là họ xếp bạn vào chung nhóm với các đối thủ của bạn. Đối với khách hàng, chẳng có gì khác biệt giữa bạn và những đối thủ tốt, những đối thủ xấu và những đối thủ thảm hại. Và khi khách hàng nhìn vào cái mác mặc định ấy để xem xét bạn, họ đã có sẵn nhiều định kiến về bạn.
Để tôi cho bạn một ví dụ về việc gắn mác theo chuyên ngành. Bạn gọi anh chàngcô nàng chuyên sửa máy tính cho bạn là gì? Tôi có một cái tên rất hay cho anh chàng của tôi – “thợ sửa máy tính”. Ngoài kia có rất nhiều anh thợ sửa máy tính, và có rất nhiều doanh nghiệp sẽ cho bạn thuê một anh chàng như thế. Bên cạnh đó còn có Lực lượng Chuyên gia (Geek Squad) của siêu thị Best Buy. Về bản chất thì Lực lượng Chuyên gia chẳng khác gì một nhóm các anh thợ sửa máy tính, nhưng đó không phải là điều mà khách hàng của họ nghĩ. Khách hàng coi họ như những “chuyên gia” (geek). Cái tên thì có ý nghĩa gì ư? Mọi thứ quan trọng đều nằm ở đó. Bằng cách đưa vào tên nhóm cụm từ “chuyên gia”, Best Buy đã tạo nên sự khác biệt cho các thợ sửa máy tính của mình, so với tất cả những thợ sửa máy tính khác. Họ không chỉ là mấy anh thợ làng nhàng, mà là những người đam mê và hiểu biết về máy tính, những chuyên gia – bậc thầy. Và, từ “lực lượng” được sử dụng trong cái tên này cho thấy họ có khả năng phản ứng nhanh, vì họ là các thành viên của một lực lượng có tổ chức.
Nhưng hình tượng ấy không chỉ dừng lại ở cái tên. Lực lượng Chuyên gia còn sử dụng tác phong diện mạo để minh chứng cho cái mác của mình – họ mặc quần bó ống, bút viết cài trên túi áo ngực, họ lái chiếc xe ô tô có màu sơn giống như chiếc xe của lực lượng cảnh sát. Bằng cách này, họ nhấn mạnh được những đặc điểm đã nêu trong tên gọi của mình. Nếu bạn đang tìm bừa một anh “thợ sửa máy tính”, có lẽ bạn sẽ lựa chọn người cung cấp dịch vụ với giá rẻ nhất. Sao lại phải trả nhiều tiền hơn cho anh chàng Joe ở công ty Acme Computer Guys để sửa lỗi một chương trình máy tính, nếu cậu nhóc hàng xóm nhà bạn cũng làm được điều đó mà chỉ tính công bằng một lốc 6 lon bia? Nhưng nếu bạn gặp rắc rối khẩn cấp về máy tính với cấp độ nghiêm trọng ở mức Báo động Đỏ, bạn sẽ không muốn tìm tới cậu nhóc hàng xóm hay anh chàng đã về hưu chỉ thông thạo về các hệ thống máy chủ cồng kềnh, bạn muốn được một anh chàng đầu to mắt cận với kiến thức siêu đẳng và trình độ hạng A giải cứu. So sánh các thợ sửa máy tính với nhau thì chẳng khác nào so sánh anh em một nhà. Còn so sánh một thợ máy tính với Lực lượng Chuyên gia thì giống như đem Điệp viên Không Không Thấy ra so với Điệp viên 007 thứ thiệt. Khi hoang mang lo sợ, tôi sẽ cầu cứu anh chuyên gia đầu to mắt cận. Luôn là vậy, không cần biết sẽ tốn kém bao nhiêu.
Nếu bạn bị gắn mác thợ sửa máy tính, khách hàng tiềm năng sẽ thấy bạn giống y như những anh thợ khác. “Tôi đã có thợ sửa máy tính rồi, và tôi sẽ tiếp tục dùng anh ấy, trừ khi anh thợ mới này (chính là bạn đấy) tính giá rẻ hơn.” Xét cho cùng thì cả hai đều là thợ sửa máy tính thôi, phải không nào? Đó là lý do mà sự lựa chọn giữa bạn và đối thủ của bạn thường được quyết định dựa vào giá cả.
Bạn có thể nghĩ ra đủ mọi lý lẽ để biện hộ rằng anh thợ sửa máy tính kia giỏi hơn Lực lượng Chuyên gia. Tôi hiểu điều đó: Với Olmec, tôi chính là “anh thợ máy tính kia”... và tôi đúng là người giỏi hơn, vì tôi có thể xử lý nhiều thứ phức tạp hơn. Nhưng khách hàng của tôi chẳng quan tâm. Khách hàng đâu thể dành cả năm hay cả chục năm trời để tìm hiểu về công việc của bạn. Bởi vậy, nếu là khách hàng, ta sẽ nhìn vào những khác biệt dễ thấy và dễ hiểu. Thường thì, ta sẽ đưa ra lựa chọn với chưa tới 1% lượng thông tin cần thiết, bởi ta buộc phải làm thế. Nếu bạn muốn thể hiện thật nhanh cho khách hàng thấy những khác biệt của mình, thì hãy thay đổi nhãn mác của bạn. Đừng lẫn giữa đám đông kia nữa.
Nếu có thể khiến khách hàng hiện có và khách hàng tiềm năng gán một nhãn mác khác cho mình – không chỉ vì bạn muốn tỏ ra khác biệt, mà vì bạn thực sự khác biệt – thì bạn sẽ giúp khách hàng dễ dàng nhận ra điểm khác biệt của bạn... và dễ dàng lựa chọn bạn thay vì đối thủ của bạn. Và nếu dịch vụsản phẩm của bạn đủ tốt thì giá cả sẽ không còn là vấn đề, bạn có thể đặt giá cao hơn những đối thủ khác, cuối cùng, bạn cũng có được mức thu nhập mà bạn thực sự đáng được nhận.
Khi Scott và Jeff bắt đầu gây dựng công ty riêng, họ biết rằng nếu tự gán cho mình cái mác “chuyên gia tiếp thị” phục vụ các công ty dược thì mọi người sẽ chỉ coi họ như một trong số vô vàn các công ty tư vấn khác. Vậy nên, họ đã nhắm vào nỗi bức xúc lớn nhất trong ngành của mình, tìm ra giải pháp cho nó, rồi biến nó thành điểm tạo nên sự khác biệt. Khi bắt đầu thành lập công ty, họ là “chuyên gia tiếp thị theo vùng”, và gần như không phải cạnh tranh với ai vì họ đang có một cái mác mới. Họ biết mình có thể trở thành những nhà tư vấn tiếp thị giỏi, hoặc những nhà tư vấn tiếp thị theo vùng siêu đẳng nhất đất nước. Và tôi nghĩ với 14,[2] triệu đô-la thu về sau 4 năm thì còn phải nói gì nữa, họ đã chọn đúng.
Tương tự, John Shaw không chỉ là một “anh chàng lắp pin mặt trời” như bao anh chàng khác. John là người mang đến cho khách hàng phổ thông cơ hội sử dụng năng lượng mặt trời. Anh tạo điều kiện cho hầu hết mọi người trong cộng đồng có thể lắp đặt năng lượng mặt trời nếu muốn. Anh đã biến vướng mắc lớn nhất (thiếu tiền mặt) của khách hàng thành giải pháp cho mình. Từ khi John bắt đầu triển khai hệ thống ứng tiền để khách hàng có thể vay trước những khoản cần thanh toán, Công ty Shaw Solar đã giúp khách hàng nhận được hơn 250.000 đô-la từ chính sách hỗ trợ của Chính phủ. Chính điều đó đã tạo nên sự khác biệt của John.
Bạn đã thấy cái cách mà “Danh sách điều ước” của khách hàng có thể sẽ giúp bạn có được định hướng rõ ràng hơn để tập trung nguồn lực đúng chỗ, đồng thời phát hiện ra yếu tố tạo nên sự khác biệt có khả năng sinh lời rất lớn chưa?
Bạn sẽ không có đủ khả năng, hay nhiệt huyết, để đáp ứng toàn bộ Danh sách điều ước của khách hàng. Không sao cả, vì bạn chỉ cần giỏi nhất thế giới trong duy nhất một việc nào đó thôi, đã đủ để khách hàng đổ xô tới tìm bạn rồi. Mục tiêu của bạn là hoạt động trong phạm vi Hồng tâm, chứ không phải là tự ép mình làm những việc không phù hợp. Một ý tưởng kinh doanh tốt chưa chắc đã là ý tưởng tuyệt vời để áp dụng cho việc kinh doanh của bạn.
Triển khai kế hoạch
Thực hiện trong 30 phút (hoặc ít hơn)
1. Tự lập bảng câu hỏi phỏng vấn khách hàng. Dựa vào bảng câu hỏi của tôi, bạn hãy lập bảng câu hỏi để đặt ra cho khách hàng khi bạn phỏng vấn họ. Bạn thực sự muốn biết gì về họ? Hãy nhớ hướng 100% sự tập trung vào họ, chứ không phải vào bạn. Đừng bao giờ hỏi thẳng xem họ đánh giá chất lượng dịch vụ của công ty bạn như thế nào (nhiều khả năng họ sẽ không nói thẳng sự thật đâu), mà hãy hỏi về tổng thể ngành của bạn. Không sử dụng những câu hỏi để chào bán sản phẩm hoặc dẫn dắt tư duy khách hàng! Hãy để họ tự nói ra suy nghĩ của chính mình... Đó là những lời vàng ngọc giúp bạn làm giàu.
2. Tìm kiếm điểm tương đồng, rồi tìm tòi cải tiến. Sau khi phỏng vấn một số khách hàng đầu bảng, hãy tìm kiếm những điểm tương đồng trong các mong ước của họ. Họ có chung những khó khăn bức xúc trong ngành? Họ có đang tìm kiếm giải pháp cho cùng một vấn đề? Nếu tìm được cách giải quyết vấn đề đó, hay có thể giúp họ dễ thở và làm ăn phát đạt hơn, bạn sẽ phất lên như diều gặp gió.
3. Hãy xin lời khuyên. Nếu bạn định tạo ra một sản phẩm mới hay cung cấp một dịch vụ mới để giảm bớt khó khăn bức xúc cho các khách hàng đầu bảng, hãy liên lạc với họ và xin lời khuyên. Đừng bao giờ ra mắt một sản phẩmdịch vụ mới khi chưa xin ý kiến của khách hàng trước. Nếu thích nó, họ sẽ nói cho bạn biết... mà chẳng cần bạn phải hỏi. Nếu thấy cần điều chỉnh thêm, họ sẽ nói với bạn. Nếu thấy nó chẳng có giá trị gì, họ sẽ tỏ ra lịch sự và không bao giờ hỏi han gì về nó nữa. Bởi vậy, bạn sẽ dễ dàng nhận ra liệu sản phẩmdịch vụ của mình đã sẵn sàng cho một đợt chào bán thử nghiệm chưa. Tất cả phụ thuộc vào việc xin lời khuyên của khách hàng.
Cách áp dụng Kế hoạch Bí ngô vào lĩnh vực của bạn – Dịch vụ công nghệ
Giả sử bạn chuyên thiết kế các trang web – bạn không phải là anh chàng “đầu to mắt cận”, mà là một chuyên viên thời thượng, với ba tài khoản Tumblr32 và một bộ sưu tập âm nhạcphim ảnh ấn tượng trên iTunes. Nào, hãy đặt ly cà phê cao cấp sản xuất theo tiêu chuẩn Fair Trade33 của bạn xuống, tắt chiếc máy Mac của bạn đi, và ta sẽ cùng nhau áp dụng Kế hoạch Bí ngô vào việc kinh doanh của bạn.
Bạn là một người thiết kế web làm việc tự do, và đang duy trì dịch vụ cho khoảng hơn 20 khách hàng. Bạn làm việc 16 tiếng mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần, và nghỉ Chủ nhật. Số tiền kiếm được cũng không tệ, nhưng bạn chẳng có lúc nào thảnh thơi vì không thể lường trước khi nào khách hàng sẽ đột nhiên hủy bỏ hay tạm hoãn một dự án thiết kế. Bởi vậy, bạn liên tục nhận thêm khách hàng mới, ôm đồm thêm ngày càng nhiều việc vào đống việc đã chất cao như núi, phòng khi rảnh rỗi...
Sau khi đã điền xong Bảng đáng giá khách hàng, bạn nhận ra mình có khoảng 4 khách hàng đầu bảng, và ít nhất 10 khách hàng tệ hại cần loại trừ. Bạn loại bỏ những khách hàng tệ nhất và mừng rỡ nhận ra Kế hoạch Bí ngô đúng là có tác dụng thật khi thu nhập của bạn đã tăng vọt ngay lập tức. Bạn có thêm thời gian để làm việc với những khách hàng tốt hơn và trả tiền nhiều hơn, và họ cũng hài lòng với điều đó. Nhưng, bạn biết mình còn phải cắt giảm thêm nữa. Bạn chờ tới lúc phỏng vấn xong các khách hàng đầu bảng, vì bạn cho rằng sẽ tìm được cách tốt nhất để giải phóng bản thân khỏi những khách hàng kém hiệu quả kia sau khi đã nắm được Danh sách điều ước của họ.
Thì ra, khách hàng đầu bảng của bạn đều là những công ty có trang web đồ sộ được tích hợp với mạng xã hội và các cửa hàng bán lẻ. Khi gặp họ để phỏng vấn, bạn hiểu ra nỗi bức xúc lớn nhất của họ là suốt ngày phải tự đăng tải các nội dung mới lên trang web của mình – họ vốn đã quá bận rồi.
Khi quay lại với nhóm 8 khách hàng kém hiệu quả còn lại của, bạn nhận ra họ đều là những khách hàng nhỏ, đã quen tự thân vận động. Vì thế, bạn liền quyết định hủy bỏ các dịch vụ dành cho những công ty chỉ cần “đăng cái gì đó lên mạng” rồi tự điều hành nó. Bởi hãy nhìn thẳng vào sự thật – họ nghĩ rằng họ có thể tự làm, nhưng thực chất họ hoàn toàn không thể tự làm. Họ thường xuyên gọi điện và gửi e-mail cho bạn với cả núi câu hỏi và vấn đề vướng mắc, và bạn đã trả lời không sót câu nào!
Khi đã loại bỏ được những khách hàng kém hiệu quả, bạn tập trung nguồn lực để cung cấp dịch vụ “từ A đến Z” cho các khách hàng đầu bảng. Bạn áp dụng mức phí duy trì dịch vụ hằng tháng, thay cho cách tính phí theo giờ, và họ đều vui vẻ trả thêm tiền để không phải tự tìm hiểu bất cứ việc gì, hay lo nghĩ về chi phí mỗi khi có việc gì muốn giao phó cho bạn thực hiện. Sau đó, bạn thuê vài tài năng mới nổi làm việc bán thời gian, có mặt khi cần, để giúp bạn làm những việc đơn giản, còn bạn dành thời gian và công sức để triển khai gói dịch vụ thiết kế cũng như duy trì hoạt động web cho từng khách hàng, để quản lý khách hàng và thực hiện phần còn lại của Kế hoạch Bí ngô.
Giờ đây, dù đã thuê thêm vài nhân viên giúp việc, bạn vẫn kiếm được nhiều tiền hơn, đồng thời cũng ít đau đầu hơn và có nhiều thời gian hơn để tận hưởng cuộc sống (Quả là một công trình thiết kế tuyệt vời).
Bạn tìm tới các khách hàng đầu bảng và nhờ họ giới thiệu các nhà cung ứng khác của họ. Khi nói chuyện với người đại diện của công ty cung cấp dịch vụ giao dịch bằng thẻ tín dụng cho hai khách hàng đầu bảng, bạn phát hiện ra bức xúc lớn nhất của công ty này với tất cả khách hàng của họ (trong đó có cả khách hàng của bạn) chính là cách khách hàng thiết lập mẫu đơn đặt hàng trên trang web. Dường như chỉ cần điều chỉnh một chút thôi là đã có thể ngăn chặn những thất thoát hay sai sót trong các giao dịch, tránh cho công ty dịch vụ giao dịch không bị mất tiền và khách hàng không phải bực dọc. Bạn bèn đưa ra mẫu đơn mới, phù hợp với nhu cầu của cả hai bên. Công ty dịch vụ giao dịch vui mừng đến mức họ đã gửi hàng loạt e-mail đến toàn bộ danh sách khách hàng của họ, hối thúc khách hàng liên lạc với bạn để thiết lập mẫu đơn chuẩn trên trang web. Chẳng bao lâu sau, bạn đã ngập trong vô vàn yêu cầu hợp tác, và thoải mái lựa chọn khách hàng theo ý muốn.
Tiếp theo, bạn tiến hành chiến lược Hứa dưới sức – Hoàn thành vượt mức. Ban đầu, bạn hứa mỗi tháng sẽ cung cấp một bản báo cáo lưu lượng truy cập rất cơ bản cho trang web của họ – chỉ là bản tóm tắt các hoạt động trên trang web mỗi ngày. Không có gì đặc biệt. Sau đó, bạn khiến họ bất ngờ bằng một bản báo cáo miễn phí về chi tiết tình hình hoạt động hằng tháng, cho thấy ai mua cái gì, khi nào và từ đâu, thậm chí còn đề xuất những sản phẩm mà họ nên tập trung quảng bá trong tháng tới. Khách hàng vô cùng thích thú, và tiền cứ thế chảy vào túi bạn.