Judson Ray là một trong những huyền thoại sống ở Quantico. Anh ấy suýt nữa đã thiệt mạng. Tháng Hai năm 1982, khi đang tham gia vụ ATKID với tư cách đặc vụ của Văn phòng thực địa Atlanta, cô vợ đã cố gắng giết anh ấy.

Lần đầu chúng tôi biết nhau, tuy chưa gặp mặt, là trong vụ án “Thế lực tà ác” vào đầu năm 1978. Một kẻ sát nhân hàng loạt được gọi là “Kẻ sát nhân bằng vớ da” đã tấn công sáu phụ nữ lớn tuổi ở Columbus, Georgia, sau khi đột nhập vào nhà họ, siết cổ từng người bằng chính những chiếc vớ da của họ. Tất cả nạn nhân đều là người da trắng, và chứng cứ pháp y mà chuyên viên phát hiện trên một số thi thể nạn nhân cho thấy kẻ siết cổ là người da màu.

Rồi cảnh sát trưởng nhận được một lá thư cảnh báo, viết bằng giấy dùng trong Lục quân Hoa Kỳ, tự nhận là một nhóm bảy người có tên Thế lực tà ác. Lá thư nhắc đến niềm tin rằng Kẻ sát nhân bằng vớ da là người da màu và đe dọa sẽ giết một phụ nữ da màu để trả thù nếu hắn không bị bắt vào ngày “1 tháng Bảy” như trong thư. Chúng tuyên bố đã bắt cóc một phụ nữ tên là Gail Jackson. Nếu “Kẻ siết cổ” không bị bắt vào ngày “1 tháng Chín”, “số nạn nhân sẽ tăng gấp đôi”. Lá thư cho thấy giấy dùng trong quân đội đã bị trộm và nhóm này có nguồn gốc từ Chicago.

Sự tiến triển này là cơn ác mộng tồi tệ nhất của mọi người. Một kẻ sát nhân tàn bạo lén lút quanh thành phố Columbus đã đủ kinh khủng rồi. Một động thái phản ứng với kẻ sát nhân này theo kiểu muốn trừng phạt tội phạm, có tổ chức và mang tính chết chóc, có thể khiến cộng đồng trở nên hỗn loạn.

Những lá thư khác được gửi tới, gia tăng căng thẳng bằng cách đòi một món tiền chuộc 10.000 đô la, khi cảnh sát điên cuồng truy tìm bất kỳ kẻ nào trong bảy tên da trắng này nhưng bất thành. Gail Jackson là một gái bán hoa nổi tiếng ở các quán rượu phục vụ cho Pháo đài Benning. Và quả thực cô ta đã mất tích.

Jud Ray là chỉ huy tại Phòng cảnh sát Columbus. Vốn là một cựu binh Lục quân trong chiến tranh Việt Nam và là một cảnh sát da màu, đã nỗ lực để có được cấp bậc hiện tại, anh ấy biết rõ cộng đồng không thể ổn định cho đến khi hai mối đe dọa từ Kẻ sát nhân bằng vớ da và tổ chức Thế lực tà ác bị dập tắt. Khi cuộc điều tra không tiến triển sau bao nhiêu nỗ lực và thời gian, bản năng cảnh sát trong anh ấy bảo rằng nhất định họ đã tìm sai người, sai cách. Anh ấy cố gắng cập nhật những tiến bộ trong ngành thi hành luật trên khắp cả nước và nghe nói đến chương trình mô tả nhân dạng ở Quantico. Ray đề nghị phòng cảnh sát liên hệ với Đơn vị Khoa học hành vi để xem chúng tôi nghĩ sao về vụ án này.

Ngày 31 tháng Ba, chúng tôi được Cục Điều tra bang Georgia đề nghị phân tích vụ án. Bất chấp những gì được nói đến trong lá thư đầu tiên, tất cả chúng tôi đều chắc chắn mối liên hệ với Lục quân và Pháo đài Benning không phải dạng thông thường. Bob Ressler, người từng là quân cảnh trước khi gia nhập Cục, nhận vai trò chỉ đạo.

Chúng tôi nộp báo cáo trong vòng ba ngày. Chúng tôi cảm thấy không có bằng chứng cho thấy Thế lực tà ác tự phong này gồm bảy người đàn ông da trắng. Thực ra, chúng tôi không tin tổ chức này có bất kỳ người da trắng nào. Sẽ chỉ có duy nhất một người da màu, đang cố đánh lạc hướng sự chú ý khỏi chính hắn và việc hắn đã giết Gail Jackson. Từ cách viết ngày tháng theo kiểu quân đội của hắn (ví dụ, “ngày 1 tháng Bảy”)[1] và sử dụng hệ đo lường mét thay vì feet hoặc yard[2], cho thấy rõ ràng hắn từng tham gia quân ngũ. Những lá thư viết rất tệ, loại trừ khả năng hắn là sĩ quan, một người vốn phải học hành tốt hơn. Từ kinh nghiệm cá nhân, Bob cảm thấy gã này là một pháo thủ hoặc quân cảnh, 25-30 tuổi. Chắc chắn hắn đã giết người phụ nữ khác, có lẽ cũng là gái bán hoa - đó là ý nghĩa thực của câu nói “số nạn nhân sẽ tăng gấp đôi” - và chúng tôi nghĩ có khả năng hắn cũng là Kẻ sát nhân bằng vớ da.

Khi bản mô tả của chúng tôi được phổ biến ở Pháo đài Benning và các quán rượu, hộp đêm mà nạn nhân thường đến, Lục quân và cảnh sát Columbus nhanh chóng tìm được cái tên William H. Hance, một hạ sĩ quan người da màu, hai mươi sáu tuổi, được phân công đến một đơn vị pháo binh tại Pháo đài. Hắn nhận tội giết Gail Jackson, Irene Thirkield và một phụ nữ khác, một binh sĩ Lục quân tên Karen Hickman, tại Pháo đài Benning vào mùa thu năm ngoái. Hắn thừa nhận hắn đã bịa ra Thế lực tà ác để đánh lạc hướng cảnh sát.

Kẻ sát nhân bằng vớ da thực sự bị một nhân chứng tại một trong các hiện trường nhận diện qua một tấm ảnh, là Carlton Gary, một thanh niên da màu hai mươi bảy tuổi, sinh ra và lớn lên ở Columbus. Hắn bị bắt sau một loạt vụ cướp nhà hàng nhưng trốn thoát và mãi đến tháng Năm năm 1984 mới bị bắt lần nữa. Cả Hance và Gary đều bị buộc tội và lãnh án tử hình vì tội danh của chúng.

Sau khi thành phố ổn định trở lại, Jud Ray xin nghỉ phép để quản lý một chương trình tại Đại học Georgia nhằm tuyển dụng người dân tộc thiểu số và phụ nữ vào lực lượng thi hành luật. Khi dự án này kết thúc, anh ấy định trở lại công việc cảnh sát. Nhưng với kinh nghiệm quân ngũ và điều tra của mình, chưa kể việc anh ấy là người da màu và lúc này Cục đang rất muốn gây dựng danh tiếng là một nơi tuyển dụng mang đến cơ hội bình đẳng cho mọi người, Jud chấp nhận một lời đề nghị từ FBI. Tôi gặp anh ấy lần đầu vào một dịp bình thường, khi anh ta đến Quantico trong chương trình đào tạo đặc vụ mới. Sau đó Jud được điều đến Văn phòng thực địa Atlanta, nơi kinh nghiệm và kiến thức về khu vực cũng như người dân địa phương của anh ấy được xem là một tài sản vô cùng lớn.

Lần tiếp theo chúng tôi gặp nhau là cuối năm 1981, khi tôi xuống Atlanta tham gia điều tra vụ ATKID. Cũng như mọi người ở văn phòng thực địa, Jud tham gia sâu vào cuộc điều tra. Mỗi đặc vụ là thành viên của một nhóm điều tra năm vụ ATKID, và lịch làm việc của Jud căng như dây đàn.

Không chỉ vậy, anh ấy còn chịu áp lực rất lớn từ một việc khác. Cuộc hôn nhân của Jud vốn đã rạn nứt một thời gian, bây giờ sắp tan vỡ. Vợ anh ấy uống rượu như hũ chìm, suốt ngày mắng nhiếc anh ấy, cư xử lại thất thường. “Tôi không biết người phụ nữ đó là ai nữa”, anh ấy nói. Cuối cùng, một buổi tối Chủ nhật, anh ấy đưa ra tối hậu thư với vợ: hoặc cô ta phải thay đổi và tìm kiếm sự giúp đỡ hoặc anh ấy sẽ mang hai đứa con gái - một đứa mười tám tháng, một đứa tám tuổi - rời đi.

Thật ngạc nhiên là Jud bắt đầu thấy những dấu hiệu tích cực. Cô ta bắt đầu quan tâm đến chồng và hai cô con gái hơn. “Tôi thấy tính cách cô ấy thay đổi đột ngột. Cô ấy không uống rượu nữa, anh ấy nhớ lại. “Cô ấy bắt đầu thể hiện tình cảm với tôi. Lần đầu tiên sau mười ba năm kết hôn, cô ấy dậy sớm để làm bữa sáng cho tôi. Đột nhiên, cô ấy trở thành đúng cái người mà tôi hằng mong muốn.

Nhưng sau đó anh nói thêm, “Lẽ ra tôi nên biết không thể nào có chuyện tốt như vậy. Đó là điều tôi sẽ dạy cho các cảnh sát sau này. Nếu vợ hoặc chồng của các đồng chí đột nhiên thay đổi thái độ triệt để - dù theo hướng tích cực hay tiêu cực - thì các đồng chí phải nghi ngờ ngay.

Trên thực tế thì vợ Jud đã quyết định thuê người giết anh ấy và đang kéo dài thời gian đến khi cô ta có thể thu xếp xong chuyện đó. Nếu thành công, cô ả sẽ tránh được tổn thương và sự bẽ bàng của một cuộc ly hôn tồi tệ, được nuôi hai đứa con, và nhận 250.000 đô la tiền bảo hiểm. Làm góa phụ của một cảnh sát bị giết hại với cuộc sống đau thương nhưng sung túc vẫn tốt hơn nhiều so với cuộc sống cô độc sau ly hôn.

Jud không hề hay biết có hai gã đang theo dõi nhất cử nhất động và thói quen của anh suốt nhiều ngày. Chúng chờ bên ngoài chung cư của anh vào buổi sáng và bám theo anh trên đường I-20 đến Atlanta mỗi ngày. Bọn chúng đang tìm cơ hội anh không phòng bị để tấn công thành công và trốn thoát mà không bị ai nhìn thấy.

Nhưng chúng nhanh chóng nhận ra một vấn đề. Jud đã làm cảnh sát đủ lâu để nguyên tắc đầu tiên mà một cảnh sát học được đã trở thành bản năng: tay phải luôn luôn rảnh. Bất kể hai kẻ ám sát theo dõi anh đến đâu, có vẻ như tay phải của anh luôn sẵn sàng với lấy súng.

Chúng trở lại gặp vợ Jud và kể với cô ta vấn đề này. Chúng muốn hạ anh trong bãi đậu xe bên ngoài chung cư, nhưng Jud có thể đáp trả ít nhất một trong hai tên trước khi chúng có thể hạ gục anh. Cô ta phải làm gì đó với bàn tay phải rảnh rỗi đó.

Không để một chi tiết như vậy ngáng đường, cô ta mua một chiếc cốc đựng cà phê đi đường và đề nghị Jud mang theo đi làm mỗi sáng. “Suốt mười ba năm, cô ta chưa bao giờ làm bữa sáng cho tôi hay bọn nhỏ, mà bây giờ cô ta muốn tôi mang cốc cà phê chết tiệt đó theo”

Anh ấy phản đối. Sau bao nhiêu năm, đơn giản là anh ấy không thể quen với việc lái xe mà tay trái đặt trên vô lăng còn tay phải thì cầm một cốc cà phê. Sự việc này diễn ra trước khi đồ đựng cốc trong xe hơi trở nên phổ biến. Nếu lúc đó có món đồ này, câu chuyện có lẽ đã kết thúc hoàn toàn khác.

Hai tên sát thủ trở lại tìm vợ Jud. “Chúng tôi không thể hạ anh ta ở bãi đậu xe”, một trong hai tên thông báo. “Chúng tôi phải hạ anh ta trong nhà”

Thế là vụ ám sát được lên kế hoạch vào đầu tháng Hai. Vợ Jud đưa hai cô con gái ra ngoài vào buổi tối, Jud ở nhà một mình. Hai tên sát thủ đến khu chung cư, vào hành lang và tới trước cửa căn hộ, rồi nhấn chuông. Vấn đề duy nhất ở đây là chúng đã nhầm số nhà. Khi một người đàn ông da trắng ra mở cửa, hai tên này hỏi có người đàn ông da màu nào sống ở đây không. Người này vô tư đáp rằng chúng đã nhầm nhà. Anh Ray sống ở đằng kia. Nhưng bây giờ bọn chúng đã bị người hàng xóm này nhìn thấy. Nếu tối nay xảy ra một vụ tấn công, anh ta chắc chắn không thể quên hai người đàn ông da màu đã hỏi nơi ở của Jud Ray khi cảnh sát lấy lời khai. Thế là chúng rời đi.

Sau đó, vợ Jud trở về nhà, cho rằng vụ việc đã xong. Cô chần chừ nhìn quanh rồi rón rén vào phòng ngủ, trong đầu đã chuẩn bị sẵn cho cuộc gọi tới 911, nói rằng có chuyện khủng khiếp đã xảy ra với chồng mình. Cô ta đi vào thì thấy Jud đang nằm trên giường. Cô ta vẫn đang rón rén bước đi. Anh quay sang và hỏi “Em làm cái quái gì vậy?” khiến cô ta tá hỏa và chạy vụt vào nhà tắm.

Nhưng những ngày sau đó, hành vi tích cực của cô ta vẫn tiếp diễn và Jud nghĩ cô ta đã thực sự thay đổi. Khi nghĩ lại, dù nghe có vẻ ngây thơ, nhưng sau bao nhiêu năm “cơm không lành canh không ngọt”, ai cũng khao khát mọi chuyện đã thực sự chuyển biến tốt.

Vụ tấn công diễn ra hai tuần sau buổi tối đó, vào ngày 21 tháng Hai năm 1981. Lúc này Jud đang điều tra vụ sát hại Patrick Baltazar. Đây có lẽ là tiến triển lớn trong cuộc điều tra ATKID vì lông và sợi tìm thấy trên cơ thể cậu bé mười hai tuổi này dường như trùng khớp với các mẫu lông và sợi tìm thấy ở các nạn nhân trước của kẻ sát hại trẻ em này.

Tối đó, vợ Jud làm món Ý. Anh ấy không hề hay biết có ta đã bỏ rất nhiều thuốc an thần phenobarbital vào nước xốt của món spaghetti. Theo kế hoạch, cô ta đưa hai con gái đi thăm người dì của mình. Sau đó, Jud ở nhà một mình, trong phòng ngủ. Anh nghĩ mình nghe thấy âm thanh gì đó từ phía trước căn hộ. Đèn hành lang thay đổi, mờ đi. Ai đó đã tháo cái bóng đèn trong phòng ngủ của cô con gái lớn. Sau đó anh nghe thấy những giọng nói bị nghẹt trên hành lang. Chuyện là tên sát thủ thứ nhất cảm thấy sợ. Lúc này bọn chúng đang thảo luận xem nên làm gì. Jud không biết tại sao bọn chúng vào được nhưng bấy giờ việc đó không quan trọng. Chúng đang ở trong nhà anh.

“Ai đó?” Jud quát to.

Đột nhiên, một viên đạn được bắn ra, nhưng không trúng anh. Jud thụp xuống sàn, nhưng viên thứ hai bắn trúng cánh tay trái của anh. Xung quanh vẫn rất tối. Anh đang cố nấp đằng sau chiếc giường lớn.

“Ai đó?” Anh hỏi. “Các người muốn gì?”

Phát súng thứ ba bắn trúng giường, rất gần Jud. Trong đầu anh đang nghĩ đến kỹ thuật sinh tồn, cố gắng đoán xem đó là loại súng nào. Nếu là một khẩu Smith & Wesson, chúng sẽ còn ba viên đạn. Nếu là một khẩu Colt, vậy chúng chỉ còn hai viên.

“Này, anh kia!” Jud hỗ to. “Chuyện gì đây? Sao lại muốn giết tôi? Cứ lấy bất cứ thứ gì anh muốn và ra khỏi đây. Tôi chưa thấy anh. Đừng giết tôi.”

Không có tiếng trả lời. Nhưng lúc này Jud có thể thấy bóng hắn đổ xuống nhờ ánh trăng.

Tối nay mình sẽ chết, Jud tự nhủ. Mình không có cách nào thoát khỏi vụ này. Nhưng mình biết rõ sự việc sẽ thế nào. Mình không muốn ngày mai các thanh tra bước vào đây và nói, “Cái thằng tội nghiệp, không hề chống trả gì. Hắn chỉ biết để bọn chúng vào đây và xử tử hắn. Jud quyết tâm rằng khi các thanh tra trông thấy hiện trường, họ sẽ biết anh có chống trả gã khốn này.

Điều đầu tiên anh cần làm là lấy súng, mà nó đang nằm trên sàn ở phía bên kia giường. Nhưng cái giường bỗng trở nên quá rộng để leo qua khi có người đang cố giết bạn.

Rồi anh nghe một tên nói: “Đứng im đi thằng ngu!”

Trong bóng tối, Jud leo trở lên giường, cố gắng nhích về phía mép giường và cây súng của mình. Anh đến gần hơn, vô cùng chậm rãi nhưng anh cần thêm điểm tựa để hành động cuối cùng đạt hiệu quả.

Khi bốn ngón tay anh đang nắm chặt mép giường, anh lộn người xuống sàn nhưng khi rơi xuống, ngực anh lại đè lên bàn tay phải. Và vì đã bị bắn vào cánh tay trái nên bàn tay trái của Jud không đủ sức với lấy khẩu súng. Ngay khi đó, tên sát thủ nhảy lên giường. Hắn bắn Jud ở cự ly rất gần.

Jud cảm thấy như thể vừa bị một con la đá cho một phát. Một điều gì đó bên trong anh ta sụp đổ. Anh không rõ hết các chi tiết kỹ thuật nhưng viên đạn đã xuyên qua lưng anh, làm vỡ lá phổi bên phải, xuyên qua khoảng trống liên sườn thứ ba giữa các xương sườn và đi ra từ trước ngực, găm vào bàn tay phải mà anh đang nằm đè lên.

Tên sát thủ nhảy khỏi giường, đứng phía trên Jud, đưa tay dò mạch của anh. “Thế đấy, thằng khốn!” Hắn kêu lên, rồi bước ra ngoài.

Jud bị sốc. Anh nằm trên sàn, hơi thở dồn dập. Anh không biết mình đang ở đâu hay chuyện gì đang xảy ra với mình. Rồi anh nghĩ hẳn là mình đã trở lại chiến trường ở Việt Nam. Anh ngửi thấy mùi khói, cảm giác họng súng nổ tung nhưng không thở được. Jud nghĩ, “Có lẽ mình không thực sự ở Việt Nam. Có lẽ mình chỉ đang mơ thôi. Nhưng nếu thế thì tại sao lại khó thở đến vậy?”

Anh cố gượng dậy, lết đến chỗ ti vi và bật nó lên. Có lẽ việc này sẽ cho anh biết mình có đang mơ không. Johnny Carson và chương trình Tonight hiện lên màn hình. Anh vươn tay chạm vào màn hình, cố gắng đoán xem nó có thật không, để lại một vệt máu ướt đẫm trên đó.

Anh cần uống chút nước. Anh đi về phía phòng tắm, mở vòi nước và cố gắng hứng nước bằng bàn tay. Chính lúc đó, anh nhìn thấy viên đạn găm vào bàn tay phải của mình và máu chảy ròng ròng từ ngực. Bây giờ anh đã biết chuyện gì vừa xảy ra với mình. Jud trở lại phòng ngủ, nằm xuống chân giường và chờ chết. Nhưng anh đã làm cảnh sát quá lâu. Anh không thể ra đi lặng lẽ như thế này. Ngày mai, khi các thanh tra đến, họ phải thấy anh đã cố gắng. Anh lại đứng dậy, đến chỗ đặt điện thoại và quay số 0. Khi nhân viên tổng đài bắt máy, anh cố gắng hít thở, nói với cô ấy rằng mình là đặc vụ FBI và vừa bị bắn. Nhân viên này lập tức nối máy cho anh tới Phòng Cảnh sát quận Dekalb.

Một nữ cảnh sát trẻ nghe máy. Jud nói với cô rằng mình là đặc vụ FBI và vừa bị bắn. Nhưng anh hầu như không thể nói nên lời. Anh đã bị bỏ thuốc mê, mất rất nhiều máu, giọng nói lè nhè.

“Ý anh là sao, anh là đặc vụ FBI?” Cô thách thức. Jud nghe cô la lên với trung sĩ của mình là có một gã say đang gọi điện, nói mình là người của FBI. Trung sĩ muốn cô làm gì đây? Tay trung sĩ nói cô có thể gác máy.

Lúc đó, tổng đài viên xen vào, bảo họ rằng anh nói thật và họ phải cử người đến giúp ngay lập tức. Cô ấy sẽ không tha cho họ đến khi họ đồng ý.

“Cô tổng đài viên đó đã cứu mạng tôi”, sau này Jud kể với tôi.

Anh ngất xỉu khi cô tổng đài viên xen vào và chỉ tỉnh lại khi nhóm nhân viên cấp cứu đặt máy thở ôxy lên mặt mình. “Đừng chuẩn bị sốc điện cho anh ấy” anh nghe người trưởng nhóm nói. “Anh ấy sẽ không qua khỏi đâu.”

Nhưng họ đưa anh đến Bệnh viện Đa khoa DeKalb, nơi một bác sĩ phẫu thuật ngực đang chờ. Và khi nằm trên băng ca trong phòng cấp cứu, xung quanh là các bác sĩ cuống cuồng cố gắng cứu mạng mình, Jud đã biết sự thật.

Với sự minh mẫn nhờ đối diện với cái chết trong gang tấc, anh tự nhủ, “Đây không phải hành động trả thù. Mình đã bỏ tù rất nhiều người, nhưng họ không thể đến gần mình như thế. Người duy nhất có thể là người mà mình hoàn toàn tin tưởng”

Khi Jud ra khỏi phòng phẫu thuật và được đưa đến phòng chăm sóc đặc biệt, SAC ở Atlanta, John Glover, đến bệnh viện. Glover đã gánh vác áp lực của vụ ATKID suốt nhiều tháng và bây giờ thêm cả vụ này. Cũng như những đứa trẻ đã chết và Jud, Glover là người da màu, một trong những người da màu có cấp bậc cao nhất trong Cục.

“Hãy tìm vợ tôi”, Jud thì thầm với anh ta. “Buộc cô ta khai về chuyện đã xảy ra. Glover cho rằng Jud vẫn còn mê sảng nhưng bác sĩ lại bảo không phải - anh đang tỉnh táo và đầy cảnh giác.

Jud ở bệnh viện hai mươi mốt ngày, phòng bệnh của anh được cảnh sát có vũ trang bảo vệ vì không ai biết những tên sát thủ là ai hay liệu chúng có trở lại đề kết liễu anh hay không. Trong khi đó, vụ án của anh không có tiến triển gì. Vợ Jud tỏ ra bị sốc, lo lắng về chuyện đã xảy ra và cảm ơn trời vì anh không chết. Giá mà cô ta ở nhà đêm hôm đó.

Ở phòng cảnh sát, một nhóm đặc vụ đang điều tra các manh mối. Jud đã làm cảnh sát rất nhiều năm. Anh có thể có rất nhiều kẻ thù. Khi đã biết chắc anh sẽ bình phục, câu hỏi được đặt ra là, với câu chữ mang tính giảm nhẹ giống sê-ri chương trình truyền hình ăn khách Dallas: “Ai đã bắn JR.?”

Mất hai tháng anh ấy mới có thể trở lại sinh hoạt bình thường. Cuối cùng anh ấy cũng xử lý đống hóa đơn đã chất đống kể từ vụ tấn công. Jud rên rỉ khi nhìn hóa đơn tiền điện thoại của Southern Bell trị giá hơn 300 đô la. Nhưng khi xem xét hóa đơn, trong đầu anh ấy bắt đầu xâu chuỗi các tình tiết của vụ án.

Hôm sau, anh vào văn phòng và nói anh nghĩ tờ hóa đơn điện thoại này chính là điểm mấu chốt. Là nạn nhân, lẽ ra Jud không được điều tra vụ án của chính mình, nhưng các đồng nghiệp của anh vẫn lắng nghe.

Trên tờ hóa đơn liệt kê một số cuộc gọi đến Columbus. Từ công ty điện thoại, họ lấy được tên và địa chỉ đăng ký số điện thoại đó. Jud thậm chí còn không biết người này. Thế là anh ấy và một số đặc vụ khác lên xe, chạy quãng đường hơn trăm cây số đến Columbus. Điểm đến của họ là nhà của một nhà truyền giáo, mà theo Jud thực ra giống một con buôn lươn lẹo hơn.

Các đặc vụ FBI đe dọa hắn nhưng hắn chối, nói mình không liên quan gì đến vụ ám sát bất thành này. Các đặc vụ không tha cho hắn dễ dàng như vậy. Đây là người của chúng tôi, họ nói với hắn, và chúng tôi sẽ tìm ra (những) kẻ đã gây ra việc này.

Rồi câu chuyện bắt đầu tiến triển. Ở Columbus, gã truyền giáo nổi tiếng là người có thể “giải quyết mọi chuyện”. Vợ Jud đã đề nghị hắn thực hiện vụ ám sát vào tháng Mười nhưng hắn nói hắn sẽ không làm. Cô ta bảo sẽ tìm người chịu làm và hỏi mượn điện thoại, nói rằng cô ta sẽ trả hắn tiền cho mấy cuộc gọi đường dài. Gã truyền giáo khai với các đặc vụ rằng cô ta gọi lại cho một người hàng xóm cũ ở Atlanta, từng tham gia Lục quân trong Chiến tranh Việt Nam cùng Jud và biết sử dụng súng. Cô ta nói với hắn, “Chúng ta phải làm cho xong chuyện này!” Và trên hết, gã truyền giáo còn nói, “Cô Ray không hề trả tiền cho mấy cuộc gọi đó”.

Các đặc vụ lên xe trở về Atlanta, nơi họ chạm trán với người hàng xóm cũ. Trong cuộc thẩm vấn dồn dập, hắn thừa nhận vợ Jud đã hỏi hắn về việc ám sát theo hợp đồng nhưng hắn thề hắn không biết Jud là người cô ta muốn giết. Dù sao đi nữa, hắn bảo với cô ta là hắn không biết ai làm công việc đó và cho cô ta liên hệ với em rể của mình, người có thể biết ai đó. Đến lượt mình, ông em rể giới thiệu cho cô ta một người khác, tên này đồng ý nhận việc và thuê hai gã khác làm người ám sát.

Vợ Jud, em rể của người hàng xóm cũ, gã nhận hợp đồng và hai tên sát thủ đều bị truy tố. Người hàng xóm cũ bị phán là đồng lõa không bị truy tố. Cả năm tên bị truy tố đều bị buộc tội ám sát bất thành, âm mưu giết người và cướp của. Mỗi tên nhận án tù mười năm, mức án cao nhất mà thẩm phán có thể đưa ra.

Thỉnh thoảng tôi lại thấy Jud khi tham gia vụ ATKID. Không lâu sau, anh ấy bắt đầu tìm tôi trò chuyện. Vì tôi không phải đồng nghiệp của anh ấy ở văn phòng nhưng lại biết được áp lực công việc, thấu hiểu anh ấy đã và sẽ trải qua những gì, tôi đoán anh ấy cảm thấy mình có thể tâm sự với tôi. Ngoài những cảm xúc nảy sinh từ một sự việc như vậy, anh ấy còn bảo việc phát sóng công khai chuyện gia đình khiến anh ấy cảm thấy đau đớn và xấu hổ.

Với những gì Jud phải chịu đựng, Cục muốn làm điều tốt nhất cho anh và nghĩ rằng việc chuyển anh đến một văn phòng thực địa khác, xa Atlanta, sẽ giúp anh phục hồi. Nhưng sau khi nói chuyện và đồng cảm với Jud, tôi không nghĩ thế. Tôi nghĩ Jud nên ở lại nơi này một thời gian.

Tôi tìm gặp John Glover, SAC ở Atlanta. Tôi nói, “Nếu anh thuyên chuyển công tác cho anh ấy, anh đang hủy đi sự ủng hộ mà anh ấy có ở ngay trong văn phòng này. Anh ấy cần ở lại đây. Hãy cho anh ấy một năm để lo liệu cuộc sống của con cái ổn định hơn và gần với người dì đã giúp nuôi nấng anh ấy.” Tôi đề nghị, nếu có thể thì nên để anh ấy đến Cơ sở vệ tinh ở Columbus, vì anh ấy đã làm cảnh sát ở đó và vẫn quen biết một vài đồng nghiệp.

Họ quả thực đã để anh ở lại khu Atlanta - Columbus, nơi anh bắt đầu sắp xếp lại cuộc sống của mình. Sau đó anh chuyển đến Văn phòng thực địa ở New York, với công việc chính là phản gián. Anh cũng trở thành chuyên viên điều phối mô tả nhân dạng của văn phòng này - người liên lạc giữa cảnh sát địa phương và đơn vị của tôi ở Quantico.

Khi trong đơn vị có vị trí trống, chúng tôi tuyển Jud, cùng Roseanne Russo cũng đến từ New York và Jim Wright đến từ Văn phòng thực địa Washington, người đã dành hơn một năm để điều tra vụ án của John Hinckley và tham gia phiên tòa xử hắn. Cuối cùng, Roseanne rời đơn vị để đảm đương nhiệm vụ phản gián ở Văn phòng thực địa Washington. Jud và Jim đều gặt hái nhiều thành tựu, là những thành viên nổi tiếng khắp thế giới của đơn vị và là bạn bè thân thiết của tôi. Khi tôi trở thành trưởng đơn vị, Jim Wright đã thay tôi quản lý chương trình mô tả nhân dạng.

Jud nói rằng anh bị sốc khi chúng tôi chọn anh. Nhưng anh vốn là một điều phối viên nổi trội ở New York, và vì kinh nghiệm thi hành luật dày dạn của mình, ngay từ đầu anh đã rất phù hợp với chương trình. Anh học hỏi rất nhanh và có khả năng phân tích cực tốt. Là một cảnh sát, anh đã thấy nhiều vụ án kiểu này trong ngành và đưa quan điểm đó vào các vụ án.

Trong lúc giảng dạy, có cơ hội là Jud không ngại đề cập đến vụ ám sát hụt của chính mình và những hậu quả của nó. Thậm chí anh còn có một đoạn băng ghi âm cuộc gọi cấp cứu của mình, thỉnh thoảng anh phát cho lớp nghe. Nhưng khi đó anh không thể ở lại trong phòng học. Anh sẽ bước ra ngoài đến khi đoạn băng phát xong.

Tôi nói với anh: “Jud, đây là một điều vĩ đại”. Tôi giải thích rằng rất nhiều yếu tố ở hiện trường - các dấu chân, vết máu trên ti vi - có thể gây hiểu lầm hoặc hoàn toàn vô nghĩa. Bây giờ chúng tôi đang bắt đầu hiểu rằng những yếu tố có vẻ như vô lý lại có thể có một lời giải thích hợp lý. “Nếu anh sử dụng vụ án này”, tôi bảo anh, “đó có thể là một công cụ giảng dạy cực kỳ giá trị.”

Jud đã làm như tôi nói, vụ án của anh ấy trở thành một trong những vụ án thú vị nhất và cung cấp nhiều kiến thức nhất mà chúng tôi từng dạy. Việc đó trở thành liều thuốc xoa dịu anh: “Tôi xem đây như một khám phá cá nhân bất ngờ. Trong lúc chuẩn bị dạy, tôi như bước vào một con hẻm mà tôi chưa từng đặt chân đến. Mỗi lần nói về chuyện đó với những người tôi có thể tin tưởng, tôi lại khám phá ra một con hẻm khác. Các vụ giết vợchồng theo hợp đồng, thành công hay thất bại, xảy ra ngày càng nhiều ở đất nước này, nhiều hơn mức chúng ta muốn tin. Gia đình các nạn nhân thường cảm thấy xấu hổ, không ai chịu nói về vụ việc. Quan sát Jud dạy về vụ án này là một trong những trải nghiệm làm tôi cảm động nhất khi là một giảng viên ở Học viện. Và tôi biết mình không đơn độc. Cuối cùng, anh đã phục hồi đến ngưỡng có thể ở lại lắng nghe đoạn băng ghi âm cuộc gọi cấp cứu.

Đến lúc Jud trở thành thành viên trong đơn vị của tôi, tôi đã làm khá nhiều nghiên cứu về hành vi sau phạm tội. Tôi thấy rõ rằng dù cố gắng đến đâu, đa phần những gì mà tên tội phạm làm sau khi phạm tội vượt ngoài khả năng kiểm soát có ý thức của hắn. Kết quả từ vụ án của chính mình làm Jud trở nên hứng thú với vấn đề hành vi trước khi phạm tội. Trong suốt một khoảng thời gian, chúng tôi đã hiểu tầm quan trọng của các tác nhân gây căng thẳng tích lũy theo thời gian là sự kiện riêng biệt dẫn đến hành vi phạm tội. Nhưng Jud đã mở rộng đáng kể phạm vi hiểu biết của cả đơn vị và chứng tỏ tầm quan trọng của việc tập trung vào hành vi và hành động giữa các cá nhân trước khi tội ác diễn ra. Một sự thay đổi triệt để hoặc thậm chí khó phát hiện nhưng lại đáng kể trong hành vi của bạn đờingười tình, có thể có nghĩa là anhcô ta đã bắt đầu lên kế hoạch thay đổi tình trạng hiện tại. Nếu người chồngvợ trở nên bình tĩnh một cách bất ngờ hoặc thân thiện và chấp nhận thực tại hơn trước, điều đó có thể có nghĩa là anhcô ta đã xem sự thay đổi đó là việc không thể tránh khỏi hoặc sắp xảy ra.

Rất khó điều tra các vụ giết vợchồng theo hợp đồng. Người còn sống đã chôn chặt cảm xúc. Cách duy nhất để phá án là thuyết phục ai đó chịu nói ra và bạn phải hiểu cách hành xử của họ trong từng trường hợp cũng như điều gì đã thực sự xảy ra để có thể tường tận kiểu vụ án này. Tương tự việc bố trí lại hiện trường vụ án có thể khiến cảnh sát đi chệch hướng, hành vi trước khi phạm tội của người vợchồng cũng là một kiểu dàn dựng.

Hơn bất cứ điều gì khác, vụ án của Jud là một bài học khách quan cho chúng tôi về việc các nhà điều tra có thể diễn giải sai hành vi tại một hiện trường phạm tội. Nếu Jud mất mạng, có lẽ chúng tôi đã có những kết luận sai lầm.

Một trong những điều đầu tiên mà một cảnh sát mới vào ngành được dạy là không được phá hỏng hiện trường. Nhưng với những hành động gần như vô thức, dù bản thân là một cảnh sát và đặc vụ dày dạn kinh nghiệm, Jud lại tình cờ phá hỏng hiện trường vụ án của chính mình. Chúng tôi có thể diễn giải những dấu chân và bằng chứng di chuyển của anh theo hướng một vụ trộm leo thang - rằng những kẻ đột nhập đã đưa anh đi quanh phòng, buộc anh nói cho chúng biết nơi giấu món đồ vật nào đó. Vết máu ở màn hình ti vi có thể cho thấy Jud đang nằm trên giường xem ti vi thì bị bất ngờ và lập tức bị bắn.

Điểm quan trọng nhất, như Jud nói với tôi, là “nếu tôi chết, tôi hoàn toàn tin rằng cô ta sẽ thoát tội. Vụ việc được lên kế hoạch kỹ lưỡng và những hành động của cô ta thì đều được mọi người trong khu nhà xác nhận. Họ sẽ hoàn toàn tin tưởng cô ta là người vợ đang đau buồn vì cái chết của chồng mình”

Như tôi đã nói, Jud và tôi trở thành bạn bè thân thiết; anh ấy có lẽ là người giống anh trai nhất mà tôi từng có. Tôi thường đùa là anh ấy phải cho tôi nghe đoạn băng ghi âm ngay trước lúc đánh giá hiệu suất, để bảo đảm tôi hoàn toàn cảm thông với anh ấy. Nhưng may mắn là việc đó hoàn toàn không cần thiết. Thành tích của Jud Ray đã nói lên tất cả. Bây giờ anh ấy là trưởng Đơn vị Đào tạo Quốc tế, nơi mà kỹ năng và kinh nghiệm của anh sẽ rất hữu ích với các thế hệ đặc vụ và nhân viên cảnh sát mới. Nhưng dù ở bất cứ nơi đâu, anh sẽ luôn là người của chúng tôi và là một trong những thành viên giỏi nhất - một trong số rất ít nhân viên thi hành luật sống sót khi bị ám sát nhờ vào phẩm chất và sức mạnh ý chí thuần túy, sau đó đã tự tay đưa những kẻ gây án ra trước công lý.

❀ ❀ ❀

[1] Người Mỹ viết tháng trước, ngày sau. Ví dụ, June 1 (ngày 1 tháng Sáu) thay vì 1 June.

[2] Feet, yard là hai đơn vị trong hệ đo lường Imperial được sử dụng ở Mỹ.