Khi màn đêm buông xuống, những đống lửa lần lượt được đốt lên, ánh sáng đỏ rực và vàng chói hòa cùng làn khói xanh lững lờ bay lên bầu trời xanh thẫm. Những khoảng đất hoang cỏ dại mọc đầy xung quanh được chiếu sáng một cách lờ mờ. Những bóng người phản chiếu dưới ánh lửa va vào nhau trên bãi cỏ ẩm ướt. Lá chuối lay động trong cơn gió tanh nồng hâm hấp, những cái bóng bị biến dạng một cách kỳ quái nuốt chửng từng mảng sáng. Trên bầu trời đêm, những cơn mưa bụi như sương độc trôi dạt, không tiếng động nhưng lại hiện hữu rõ ràng. Những anh em tập trung quanh đống lửa đều ngâm mình trong nước mưa, dường như đến cả xương cốt cũng đã bị thấm đẫm.

Doanh trại trải dài tám dặm chìm trong tĩnh lặng. Chẳng ai biết bước tiếp theo sẽ phải đi đâu. Kể từ khi rút lui về đến đây, bầu không khí tuyệt vọng giống như thứ chướng khí trong rừng rậm nhiệt đới, bao trùm lấy tâm trí của các anh em. Thiết Ngũ Quân đã sụp đổ rồi. Đơn vị tinh nhuệ nhất trong Viễn Chinh Quân ở Miến Điện này đã bị quân Nhật chặn đứng ở vùng núi phía Bắc Miến Điện. Tình hình đã tồi tệ đến mức không thể tồi tệ hơn được nữa. Đồng minh Anh đóng tại Miến Điện đã hoàn toàn sụp đổ. Ngày 8 tháng 3 năm Dân Quốc thứ 31, Dưỡng Quang bị Sư đoàn 33 của quân Nhật công chiếm. Chiến dịch Bình Mãn Nạp do Bộ Tổng tư lệnh tối cao tổ chức thất bại, các trọng trấn ở Trung Miến và Bắc Miến như Mạn Đức Lặc, Lạp Nhung, Mật Chi Na lần lượt thất thủ. Sư đoàn 55 quân Nhật nhanh chóng tiến quân, liên tiếp đánh chiếm Uyển Đinh, Mang Thị, Long Lăng, thiêu rụi chiến hỏa đến tận đất liền Trung Quốc. Ngày 5 tháng 5, bộ đội cơ giới hóa thuộc Sư đoàn 55 quân Nhật áp sát sông Nộ, Bộ Tổng tư lệnh tối cao buộc phải hạ lệnh cho Quân đoàn 71 rút về phòng tuyến sông Nộ, đánh sập cầu Huệ Thông, cố gắng dùng thiên hiểm sông Nộ để ngăn địch vượt sông. Tuy nhiên, hành động này tuy chặn được đợt xâm lược tiếp theo của quân Nhật, nhưng cũng cắt đứt đường lui của tàn bộ quân thuộc Thiết Ngũ Quân với mười bảy nghìn người đang bị kẹt lại chiến đấu đơn độc ở Bắc Miến.

Tình thế vô cùng nghiêm trọng.

Thiết Ngũ Quân rơi vào tình cảnh khốn cùng chưa từng có.

Đài điện tín của quân bộ không ngừng liên lạc với Bộ Tư lệnh Viễn Chinh Quân và Bộ Tổng tư lệnh tối cao ở Trùng Khánh, những làn sóng điện xé toạc bầu trời đêm, vượt qua sông Nộ, báo cáo từng tin tức thảm họa về đất liền Trung Quốc:

Mười bảy nghìn quân Thiết Ngũ Quân thương vong nặng nề.

Mỗi ngày có hàng chục người chết vì thương bệnh.

Thiếu thốn thuốc men.

Lương thực chỉ đủ duy trì trong bốn ngày.

Bộ đội truy kích của quân Nhật đang đến gần…

Trong đêm tuyệt vọng đầy mưa phùn này, điện lệnh từ đất liền Trung Quốc cuối cùng cũng truyền đến: Bộ Tổng tư lệnh tối cao lệnh cho Thiết Ngũ Quân xuyên qua Dã Nhân Sơn ở Bắc Miến, tránh đối đầu trực diện với quân Nhật, chuyển hướng sang Ấn Độ tập kết chờ lệnh…

Thượng Vũ Cường, Phó chủ nhiệm Chính trị bộ mang hàm Thượng tá, bên hông đeo súng ngắn, đứng lặng người trên một gò đất cao. Trước mặt anh là đống lửa tàn vẫn còn cháy, ánh lửa leo lét hắt lên khuôn mặt vuông vức của anh khiến nó đỏ rực. Mưa vẫn rơi, lại còn rơi càng lúc càng to, bộ quân phục mỏng manh của anh đã ướt sũng, nước mưa không ngừng nhỏ giọt từ ống tay áo và gấu áo. Phía sau là rừng chuối u tối, tiếng mưa rơi trên những lá chuối rộng lớn tạo nên những âm thanh xào xạc không dứt. Quanh đống lửa tàn đứng đầy người. Cửa những túp lều tạm bợ làm bằng lá chuối ở đằng xa cũng chật kín người. Anh nhìn thấy nhiều khuôn mặt quen thuộc của Chính trị bộ trong đám người này. Nhưng cũng có những gương mặt anh không quen. Những người này phần lớn là thương binh được Chính trị bộ phụng mệnh thu dung. Đội ngũ rút lui đến đây đã sớm rối loạn, biên chế của các đơn vị cũng hầu như bị xáo trộn.

Anh muốn cười một cái. Anh cảm thấy mình nên mỉm cười, truyền đạt mệnh lệnh của quân bộ một cách thật tự nhiên. Thế nhưng, khi nhếch miệng lên, anh nhận ra ngay lập tức rằng, nụ cười hèn nhát này tuyệt đối không dễ coi hơn tiếng khóc. Để che giấu thất bại nhỏ nhặt này, anh giơ cánh tay cứng đờ lên lau mặt, vừa lau sạch nước mưa trên mặt, vừa xóa đi dư âm của nụ cười không thành công đó.

Không khí xung quanh lạnh lẽo đến mức khiến người ta kinh tâm. Mọi người dường như đều nhận ra sắp có chuyện gì đó xảy ra. Một gã thương binh béo lùn dùng súng trường làm gậy chống đỡ cơ thể không nhịn được mà gào lên:

"Đồ quan lại, có gì thì nói đi, cứ đực mặt ra làm mẹ gì?"

Anh lại lau mặt, liếm môi, bình tĩnh lên tiếng:

"Anh em, tôi phụng mệnh truyền đạt mệnh lệnh của quân bộ: Các đơn vị thuộc quân ta bắt đầu từ đêm nay sẽ vượt qua Dã Nhân Sơn, chuyển hướng sang Ấn Độ tập kết chờ lệnh. Lương thực còn lại phát hết một lần, sau này lương thực tự thu xếp. Pháo binh, xe cộ và đạn dược không thể mang theo đều phải thiêu hủy tại chỗ. Đơn vị đi đầu đã vào núi từ một giờ trước, các đơn vị cũng sẽ xuất phát trước bình minh."

Lời Thượng Vũ Cường nói xong. Mọi người trong mưa vẫn ngẩng mặt nhìn anh. Anh không biết họ bị mệnh lệnh này làm cho kinh sợ, hay là tưởng rằng lời anh vẫn chưa nói hết?

Anh buộc phải lên tiếng lần nữa:

"Mệnh lệnh đã truyền đạt xong, các đồng chí mau đi nhận lương thực, chuẩn bị đi thôi, trạm lưu thủ ngày mai cũng sẽ rút lui cuối cùng!"

Câu này lập tức làm bùng nổ cả doanh trại, những tiếng chửi rủa độc địa và tiếng gào thét tuyệt vọng đồng loạt vang lên.

Mệnh lệnh này quá tàn khốc, quả thực không thể tin nổi! Tự túc lương thực, xuyên qua hàng nghìn dặm núi non hiểm trở, rừng nguyên sinh, điều này chẳng khác nào tuyên án tử hình anh em! Mấy nữ cán sự của Chính trị bộ đều bật khóc, tiếng khóc nức nở của họ bị nhấn chìm trong tiếng gào thét man rợ, thô lỗ của đông đảo nam giới, trở nên không tiếng động.

Thượng Vũ Cường cũng muốn khóc, vì Thiết Ngũ Quân, vì những nữ đồng nghiệp và anh em trước mắt. Sống mũi anh cay xè, hốc mắt sâu hoắm ầng ậc nước, không biết là nước mưa hay nước mắt. Anh cũng muốn chửi thề giống như anh em. Nhưng anh không thể khóc, cũng không thể chửi, anh là Phó chủ nhiệm Chính trị bộ quân đoàn mang hàm Thượng tá, anh có nghĩa vụ thuyết phục mọi người, thúc đẩy mọi người phục tùng mệnh lệnh của quân bộ.

Khóe miệng co giật một cái, anh ngẩng đầu, hất văng nước mưa và nước mắt đọng trong hốc mắt, cất cao giọng gọi:

"Anh em! Nghe tôi nói thêm hai câu! Nghe tôi nói thêm hai câu..."

Tiếng ồn ào dịu bớt. Ánh mắt của nhiều anh em lại tụ lại trên khuôn mặt xanh xao của anh. Và lúc này, tiếng khóc của các nữ đồng chí do tiếng ồn ào lắng xuống mà trở nên thê lương một cách đặc biệt.

Anh dậm chân, mất kiên nhẫn gọi:

"Đừng khóc nữa! Bây giờ chưa phải lúc để khóc!"

Cán sự Thượng úy Khúc Bình của bộ không khóc, ít nhất là không khóc thành tiếng. Cô đứng lặng lẽ giữa mấy nam cán sự bên đống lửa, hàng mi dài dính những giọt nước chớp chớp. Cô đang nhìn anh, đôi mắt xinh đẹp đầy vẻ khao khát.

Lòng anh nóng ran lên.

Anh nghĩ, mình không thể làm cô thất vọng, mình phải thể hiện sự khác biệt trong thời khắc nguy nan này, thể hiện phẩm chất của một người đàn ông.

Anh vô thức chống hai tay lên thắt lưng.

"Anh em! Các đồng chí! Tình hình không quá tệ đâu! Mọi người đừng tưởng tượng mọi chuyện quá nghiêm trọng! Từ đây xuyên qua Dã Nhân Sơn đến Ấn Độ, dọc đường không có quân Nhật xâm lược, trong các ngôi làng miền núi chắc chắn có thể thu xếp được lương thực, hơn nữa còn có bộ đội đi đầu mở đường phía trước, Dã Nhân Sơn tuyệt đối không phải là nấm mồ của chúng ta! Anh em, chúng ta là quân nhân cách mạng, bây giờ là lúc thể hiện lòng dũng cảm của quân nhân cách mạng, hãy giúp đỡ lẫn nhau, đồng cam cộng khổ, hoàn thành cuộc chuyển hướng vinh quang sang Ấn Độ!"

Thượng Vũ Cường vừa dứt lời, phiên dịch tiếng Miến của Đội Hoa kiều thuộc Chính trị bộ là Lưu Trung Hoa liền lớn tiếng hỏi:

"Chủ nhiệm Thượng, tại sao chúng ta không đột phá về hướng sông Nộ, mà cứ phải xuyên qua Dã Nhân Sơn, chuyển hướng sang Ấn Độ? Quân bộ có biết tình hình Dã Nhân Sơn không? Vùng núi Dã Nhân Sơn trải dài nghìn dặm, rừng nguyên sinh rậm rạp, không một bóng người! Lương thực lấy đâu ra mà tự túc?"

Gã thương binh béo lùn chống súng bị thương ở chân cũng hùa theo hét lên:

"Đúng đấy, tại sao chúng ta không mẹ nó chuyển hướng về trong nước! Cứ phải đi con đường chết này?"

"Đúng! Chuyển hướng về trong nước! Ông đây không tin mười sáu, mười bảy nghìn người không qua nổi sông Nộ!"

"Hỏi quân bộ xem tại sao lại hạ cái mệnh lệnh khốn kiếp này!"

"Đám quan lại chỉ biết uống máu binh lính thôi!"

Nhiều anh em bắt đầu hò hét theo, có mấy người xô đẩy nhau, nói là muốn đến quân bộ cách hai dặm để hỏi cho ra lẽ.

Đến lúc này, Thượng Vũ Cường mới hiểu ra, anh không thể không nói toàn bộ sự thật cho anh em biết:

Anh lấy đôi bàn tay ướt sũng đè xuống, ra hiệu cho mọi người im lặng. Đợi mọi người lắng xuống lần nữa, anh mới từng chữ từng chữ nói:

"Mệnh lệnh của quân bộ không sai. Quân Nhật đã áp sát sông Nộ, tuyến Lạp Nhung, Mật Chi Na đã thất thủ, Quân đoàn 71 đã đánh sập cầu Huệ Thông, tiến về sông Nộ cũng vô nghĩa, chỉ có chuyển hướng sang Ấn Độ, mới có thể tìm đường sống trong chỗ chết!"

Mọi người im lặng. Họ buộc phải thừa nhận thực tế tàn khốc này: Lối thoát duy nhất của họ chỉ có thể dựa vào đôi chân của chính mình để từng bước đi qua dãy núi nghìn dặm không một bóng người. Họ đều phải dựa vào sinh mệnh và ý chí của bản thân để tiến hành một cuộc chiến sinh tồn, mỗi người tự chiến đấu.

Im lặng.

Tiếng nức nở của phụ nữ cũng dừng lại.

Đột ngột, trong sự im lặng nghẹt thở, một tiếng súng vang lên, tiếng súng nghe trầm đục, mang theo dư âm vo ve. Thượng Vũ Cường giật mình, anh tưởng tiếng súng này là kẻ tuyệt vọng nào đó bắn về phía mình. Anh vội vã nhảy xuống gò đất. Xuống gò đất, anh mới chú ý thấy nhiều anh em đang chen chúc về phía túp lều sau đống lửa.

Anh cũng chen theo về phía túp lều, đến nơi nhìn vào, gã thương binh béo lùn chống súng đứng ở cửa lều ban nãy đã ngã trong vũng máu, một nửa đỉnh đầu đã bị bắn bay. Dưới cái cổ bẩn thỉu của hắn là một vũng máu chảy chậm rãi, nòng súng nồng mùi thuốc súng cũng dính đầy máu. Hắn nghiêng cái đầu máu me be bét dựa vào bên túp lều, đôi mắt lồi ra đã vĩnh viễn nhắm lại. Người bạn cũ Triệu Đức Khuê nói, gã thương binh đó đã tự dí súng vào cằm mình bóp cò.

Thượng Vũ Cường thấy xót xa. Một linh cảm chẳng lành dâng lên trong lòng. Chân anh không kìm được mà run rẩy. Nhìn cái xác của gã thương binh, anh không biết nên nói gì. Anh cảm thấy phát súng này không chỉ giết chết gã thương binh tuyệt vọng đó, mà còn bắn thủng ý chí sinh tồn cứng như sắt đá của anh.

Xung quanh, trong ánh lửa và trong bóng tối vang lên một mảnh ồn ào. Có người khóc than, có người thở dài, có người chửi rủa, còn có người cười điên cuồng. Tai họa không còn là suy đoán hư ảo nữa, tai họa đã trở nên chân thực và cảm nhận được. Đó là máu tươi, là xác chết, là nấm mồ như núi – dãy núi nghìn dặm rất có thể sẽ trở thành nấm mồ nghìn dặm của anh em.

Tiếng ồn ào ngày càng lớn, từ gần đến xa vang lên những tiếng nổ ầm ầm. Bộ đội chiến đấu đã đang thiêu hủy pháo binh, chiến xa và đạn dược của họ. Ánh lửa trắng rực trong tiếng nổ ầm ầm cố gắng mở rộng ra bầu trời đêm để phô diễn sự rực rỡ của mình. Bên cạnh có người đang dùng đá tảng đập máy khâu, chiếc xe tải kiểu Mỹ của Chính trị bộ đỗ trên đường bùn sau túp lều đã bị người ta tưới xăng lên.

Sự tuyệt vọng khiến con người trở nên điên cuồng.

Một gã gầy gò bị thương ở cánh tay, nằm bò trên xác chết của gã thương binh kia gào khóc thảm thiết, khóc một lúc, đột nhiên nhảy lên chửi bới:

"Kháng chiến, kháng chiến, kháng đến tận Miến Điện! Hôm nay lại bảo chúng ông đến Dã Nhân Sơn làm người rừng, mẹ kiếp! Đám quan lại toàn là lũ ăn hại ngu xuẩn!"

Lại một tiểu đội trưởng thương binh với băng gạc bẩn thỉu quấn trên cổ gào lên:

"Anh em, chúng ta bị Bộ Tổng tư lệnh Trùng Khánh bán đứng rồi! Họ biết rõ chúng ta chưa rút ra được mà đã đánh sập cầu Huệ Thông, dựa vào cái gì mà chúng ta còn phải đến Ấn Độ bán mạng cho họ! Ông đây không sống nữa! Ông đây cũng ở lại đây bầu bạn với người anh em này!"

Gã tiểu đội trưởng thương binh gào lên, ôm lấy khẩu súng đeo trên vai vào lòng.

Thượng Vũ Cường gạt hai cán sự bên cạnh ra, tiến lên cướp lấy khẩu súng của gã tiểu đội trưởng thương binh, kéo khóa nòng, "bạch bạch" bắn hai phát lên bầu trời đêm.

Anh em bị chấn nhiếp.

Anh nghiêm giọng quát:

"Quá thể thống! Chúng ta là quân nhân cách mạng kháng Nhật! Chúng ta là Thiết Ngũ Quân của Viễn Chinh Quân Trung Quốc! Trận đánh của chúng ta là đánh vì bốn trăm năm mươi triệu nhân dân Trung Quốc, không phải vì Bộ Tổng tư lệnh! Hơn nữa, Bộ Tổng tư lệnh đánh sập cầu Huệ Thông cũng là cân nhắc từ chiến lược toàn cục! Bất cứ ai không được phép bàn tán xằng bậy, gây hoang mang dư luận! Kẻ nào vi phạm, quân pháp tòng sự!"

Gã tiểu đội trưởng thương binh kia là một gã cao lớn, hắn hoàn toàn không nể mặt Thượng Vũ Cường, hai tay xé toạc quân phục, vỗ ngực về phía Thượng Vũ Cường, dùng chất giọng khàn đặc gầm lên:

"Quan lại! Ông bắn đi! Quân pháp tòng sự đi! Ông đây sớm đã không muốn sống nữa rồi! Trên người ông đây có hai lỗ thủng do đạn Nhật khoan vào, hôm nay có thêm một lỗ nữa cũng chẳng có gì ghê gớm!"

Thượng Vũ Cường chết lặng, trong chốc lát khuôn mặt đều biến sắc. "Quân pháp tòng sự", anh chỉ nói bừa, muốn dùng cái đó để chấn nhiếp đám thương binh tuyệt vọng và đám người hỗn loạn này. Anh hoàn toàn không nghĩ đến việc xử lý bất cứ ai. Anh cũng giống như họ, trong lòng tràn đầy thất vọng, sợ hãi và bi ai. Anh muốn giống như ôm anh em ruột thịt, đi ôm lấy gã tiểu đội trưởng thương binh này.

Nhưng không thể làm vậy. Anh phải kiểm soát cục diện hỗn loạn do sự tuyệt vọng gây ra này, anh phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tất cả những việc trước mắt.

Anh cười lạnh lùng, khóe miệng co giật, chậm rãi cầm súng lên, lại chậm rãi chĩa súng ngay ngắn, nòng súng chĩa vào gã tiểu đội trưởng thương binh như tháp sắt kia.

Đây là cuộc đọ sức ý chí giữa hai người đàn ông.

Gã tiểu đội trưởng thương binh lặng lẽ đối diện với nòng súng bước lên một bước, lại bước lên một bước. Đống lửa tàn bên cạnh đã chuyển sang màu xanh, ánh lửa hắt lên lồng ngực gã tiểu đội trưởng thương binh đỏ pha tím.

Anh hơi hoảng, chân run lên dữ dội. Anh đổi tư thế đứng, cố gắng che giấu sự rối loạn trong lòng, khuôn mặt vuông vức không chút biểu cảm. Anh "xoạch" một tiếng kéo khóa nòng, đẩy một viên đạn vào buồng đạn, ngón trỏ tay phải đặt lên cò súng lạnh buốt.

Một sinh mệnh kiên cường sắp hóa thành khói bụi.

Trái tim cứng rắn kia của anh cũng chắc chắn sẽ nổ tung cùng với tiếng nổ của buồng đạn.

Ngay lúc ngàn cân treo sợi tóc này, đột nhiên, một bàn tay trắng trẻo nhưng đầy sức mạnh bất ngờ nhấc nòng súng trong tay anh lên không trung. Tiếp đó, anh thấy một mái tóc dài rối bời của một người phụ nữ bay trước mắt. Người phụ nữ đó quay phắt đầu lại, giận dữ trừng mắt nhìn anh, dường như muốn nhìn thấu khuôn mặt anh.

Người phụ nữ đó là Cán sự Thượng úy Chính trị bộ Khúc Bình, người yêu mà anh yêu tha thiết.

Cô hét lên:

"Chủ nhiệm Thượng, anh điên rồi à? Bây giờ là lúc nào rồi? Còn có thể làm như vậy sao?!"

Anh lạnh lùng nói:

"Tôi không điên! Tôi muốn cho họ biết, chúng ta không phải đám ô hợp! Chúng ta là quân nhân! Quân nhân phải có kỷ luật của quân nhân! Cô tránh ra!"

Nòng súng bị anh giật mạnh về, nòng súng đen ngòm lại chĩa vào đối thủ ngoan cường kia.

Trong mắt đối thủ kia lóe lên ánh sáng như ma trơi, lại âm trầm gầm lên một tiếng:

"Bắn đi! Quan lớn! Dù sao ông đây cũng không ra khỏi Dã Nhân Sơn đâu!"

Anh không bắn.

"Anh em, anh là một hán tử cứng cỏi, Thượng mỗ tôi phục anh! Nhưng tôi muốn anh biết, hôm nay chết dưới nòng súng của tôi, không phải là vinh quang của anh! Là quân nhân Trung Quốc, anh nên chết trên chiến trường đánh Nhật, không nên chết một cách nhục nhã ở đây! Chết ở đây, chứng tỏ anh là kẻ hèn nhát! Anh không dám sống tiếp! Anh sợ sự sinh tồn khó khăn hơn cái chết!"

Gã hán tử như tháp sắt kia như bị trúng một phát súng, thân mình lảo đảo, suýt nữa ngã quỵ. Hắn không chút che đậy gào khóc thảm thiết, giọng khàn đặc gọi:

"Chủ nhiệm Thượng, tôi Triệu Lão Hắc không phải kẻ hèn nhát! Tôi... tôi Triệu Lão Hắc chạy từ Quan Ngoại vào Quan Nội, tòng quân kháng chiến, là vì... vì báo thù nhà nợ nước đấy! Hức hức, nhưng sao chúng ta toàn đánh bại trận! Toàn đánh bại trận! Tôi... tôi hận lắm! Tôi uất ức lắm! Hức hức! Tôi bị thương rồi, tôi... tôi không thể liên lụy các người! Các người... các người đi đi, đừng lo cho tôi nữa!"

Mắt Thượng Vũ Cường ươn ướt, thân mình run rẩy, nòng súng mềm nhũn rũ xuống. Anh vứt súng xuống, lao tới, ôm chặt lấy Triệu Lão Hắc nói:

"Anh em lão Triệu, chúng tôi sẽ không bỏ mặc các anh em thương binh bệnh tật đâu! Chúng ta là quân nhân cách mạng, người Nhật không đánh bại được chúng ta, núi rừng cũng không dọa được chúng ta! Chúng ta dù có bò, cũng phải bò đến Ấn Độ!"

Đẩy Triệu Lão Hắc ra, Thượng Vũ Cường lại đứng lên gò đất cao, giọng dõng dạc gầm lên:

"Anh em, các đồng chí, chúng ta hiện đang ở nơi đất khách quê người, mọi khó khăn sau này, đều phải dựa vào tinh thần đoàn kết thân ái tinh thành của chúng ta để khắc phục, để đảm bảo hoàn thành cuộc chuyển hướng đường dài này, bây giờ, tôi ra lệnh cho các bộ phận Chính trị bộ căn cứ tình hình, tổ chức lại, biên thành các tiểu nhóm, già yếu bệnh tật, do các tiểu nhóm chăm sóc, không được bỏ lại bất cứ ai! Lập tức phân công chuẩn bị, cố gắng xuất phát trước bình minh!"

Sau khi Thượng Vũ Cường nói xong những lời này, cảm xúc bất an, xao động dần dần lắng xuống, cục diện hỗn loạn do sự tuyệt vọng gây ra cũng đã được kiểm soát rõ rệt.

Phó chủ nhiệm Chính trị bộ mang hàm Thượng tá, hai mươi tám tuổi Thượng Vũ Cường bằng sức mạnh nhân cách và ý chí sắt đá của mình đã tạo nên một kỳ tích.

Ánh lửa thiêu hủy quân nhu, đạn dược đêm đó đã đốt cháy một bình minh đầy sương máu, tiếng nổ ầm ầm vang lên liên hồi trên dải đất hẹp tám dặm cho đến rạng đông, khắp núi rừng bay đầy mùi thuốc súng nồng nặc, những giọt mưa rơi trên bầu trời đều là màu đen.

Bên tai Tề Chí Quân cứ vang vọng một tiếng ù ù đơn điệu và cố chấp. Sau khi thương binh Hác Lão Tứ của Sư đoàn 22 dí súng vào cằm tự bắn phát súng chí mạng đó, tiếng vo ve này liền vang lên bên tai anh, tiếng nổ thiêu hủy đạn dược cũng không thể nhấn chìm âm thanh này. Anh nghĩ, có lẽ âm thanh này không phải từ bên ngoài, mà từ trái tim đang đập thình thịch của anh, từ những mạch máu đang cuộn trào nóng hổi của anh phát ra.

Anh đã tận mắt chứng kiến Hác Lão Tứ bóp cò phát súng đó. Lúc đó, anh đứng cách anh ta chưa đầy ba mét ở phía bên kia túp lều. Anh thấy anh ta ấn nòng súng dưới cằm, không hề nghĩ rằng anh ta sẽ tự sát. Hác Lão Tứ lùn và béo, khi huyết chiến ở Đồng Cổ, bị một phát đạn ở bắp chân, anh cứ nghĩ anh ta muốn dựa vào sức chống đỡ của súng để nghỉ một chút, trước đây anh ta cũng từng làm như vậy: hai tay ấn trên nòng súng, cằm gác lên mu bàn tay. Không ngờ, lần này, anh ta tự mình bóp cò vào chính mình! Lúc anh lao tới ngăn cản thì đã muộn, một sinh mệnh trẻ tuổi đã hóa vào cõi vĩnh hằng theo một làn khói súng mờ ảo.

Nước mắt rơi xuống lúc nào không hay. Từ Đồng Cổ đến đây, anh đã chăm sóc anh ta suốt dọc đường. Dọc đường, gã thương binh này kể cho anh nghe những câu chuyện cười, chuyện đi lầu xanh, chơi gái của chính mình. Anh ta dùng ngôn ngữ thô lỗ của một gã lính để phơi bày hết những điều thầm kín nhất, cũng là nhơ nhuốc nhất trong nhân sinh ra cho anh xem, để anh biết nhân sinh bẩn thỉu đến nhường nào. Anh ta không thừa nhận có cái gọi là tình yêu. Anh ta nói tình yêu giống như sự giao phối của loài ruồi, chỉ là nói nghe hay hơn một chút mà thôi, sự giả tạo của nhân loại thể hiện chính xác ở điểm này. Đương nhiên, nguyên văn của anh ta không phải nói như vậy, lời anh ta nói, thô lỗ hơn, sinh động hơn nhiều, trong một đoạn anh ta luôn phải đệm thêm ba đến năm câu "đụ mẹ".

Ban đầu anh rất ghét anh ta, lời lẽ man rợ của anh ta lọt vào tai rất khó chịu, anh là người tin vào tình yêu. Thế giới tâm hồn khép kín của anh gợn sóng gió xuân của tình yêu, anh thờ phụng bạn học ngày xưa, đồng nghiệp ngày nay là Khúc Bình như thờ phụng Thượng đế ở nơi sâu kín nhất trong thế giới tràn ngập gió xuân trong tâm hồn. Mỗi ngày mỗi đêm, anh đều ôm cô, hôn cô, vuốt ve cô. Anh không nói, không nói với bất cứ ai. Ngay cả Khúc Bình ngày đêm bên cạnh cũng không biết bí mật trong lòng anh. Ý thức tự ti bẩm sinh thường khiến anh nhạy cảm và tự tôn, đôi khi, một câu nói vô ý của Khúc Bình cũng khiến anh dằn vặt đến vài ngày không ngủ được. Anh luôn sợ thể hiện sự hèn nhát và yếu đuối của mình trước mặt Khúc Bình.

Có một lần, Hác Lão Tứ dùng thứ ngôn ngữ lính tráng quen thuộc đó bình phẩm về Khúc Bình. Anh không thể chịu nổi, cảm thấy Hác Lão Tứ làm nhục mặt trời trong lòng anh. Anh đã trở mặt với anh ta.

Hác Lão Tứ hiểu ra, chớp mắt nói:

"Ôi, mày đụ mẹ có ý gì với cô ta hả!"

Anh như kẻ trộm bị bắt quả tang, liên tục lắc đầu, nhất mực phủ nhận.

Hác Lão Tứ toét miệng cười:

"Đụ mẹ! Chưa ngủ với đàn bà thì coi là đàn ông gì! Thằng nhãi mày nếu là trang nam tử, thì tìm cơ hội mà đụ cô ta đi, đụ xong rồi, không lo không có tình yêu!"

Anh lao tới tát Hác Lão Tứ một cái.

Hác Lão Tứ bị đánh ngây người...

Chính cái tát này đã thiết lập địa vị tôn nghiêm cho tình yêu thuộc về anh. Kể từ đó, Hác Lão Tứ không bao giờ kể những lời hỗn xược tương tự với anh nữa, cũng chưa từng nói với bất cứ ai về bí mật trong lòng anh. Vì điều này, anh chân thành cảm ơn anh ta. Sau đó, trên đường rút lui, máy bay Nhật oanh tạc dữ dội, Hác Lão Tứ còn lao lên người anh, dùng thân thể của chính mình che chắn cho anh.

Bây giờ, Hác Lão Tứ chết rồi. Anh ta chết là vì không muốn làm anh liên lụy, không muốn làm anh em liên lụy. Gã lính không một ngày đến trường, không có chút giáo dưỡng này lại thực sự hiểu ý nghĩa của sinh mệnh. Anh ta sống rất thực tế, khi anh ta có thể làm chủ hành động tự do của sinh mệnh mình, anh ta đã dùng sinh mệnh của mình tận hưởng tất cả những gì thế gian có thể tận hưởng, cũng chịu đựng tất cả những gì thế gian có thể chịu đựng. Khi sinh mệnh trở thành gánh nặng, anh ta liền không chút do dự kết liễu nó. Anh ta làm thật đẹp, vào khoảnh khắc cuối cùng sinh mệnh tồn tại trên đời, anh ta còn kiêu hãnh thể hiện sự tự chủ đầy tôn nghiêm.

Anh không khỏi nảy sinh lòng kính trọng.

Anh không có lòng dũng cảm tự quyết như Hác Lão Tứ.

Anh quỳ gối bên thi thể ấm nóng của Hác Lão Tứ, đôi mắt mơ hồ nhìn chằm chằm vào khuôn mặt trắng bệch như tờ giấy của Hác Lão Tứ, dường như muốn nhìn thấu bí mật của sinh mệnh trên khuôn mặt này. Đống lửa phía sau đã biến thành một đống tro tàn, những chiếc lá tro trắng bay lên không trung, rơi trên vai, trên lưng, trên chiếc mũ quân đội trên đầu anh. Các đồng chí bên cạnh đang bận rộn thu dọn hành lý. Cơn mưa bẩn thỉu bay trong cơn gió nhẹ hâm hấp. Dư âm tiếng súng tự quyết của Hác Lão Tứ vẫn ù ù vang bên tai anh.

Phát súng kiêu hãnh này đã đánh thức sự giác ngộ sinh mệnh của anh, đánh vỡ thế giới thánh thiện tràn ngập gió xuân trong sâu thẳm tâm hồn anh. Anh chợt nhận ra, sinh mệnh vốn không thần thánh đến thế, nó thực tế chỉ là một đống thịt xương và một đống hỗn hợp dục vọng. Sinh mệnh tồn tại là để thỏa mãn các loại dục vọng, chỉ có sự hiện thực hóa dục vọng mới có thể gia tăng sức mạnh của sinh mệnh. Vì vậy, ý nghĩa của sinh mệnh chính là hành động! Hành động! Hành động không ngừng nghỉ!

Anh không có dũng khí hành động. Từ cuộc kháng chiến Thượng Hải ngày 13 tháng 8 năm Dân Quốc 26 đến nay, năm năm trôi qua, anh vẫn chưa dám bày tỏ bất kỳ tình cảm ái mộ nào với Khúc Bình. Thực ra, anh đã có rất nhiều, rất nhiều cơ hội. Khi học tại trường trung học Dân Sinh, họ là bạn học, cuộc chiến Thượng Hải ngày 13 tháng 8 bùng nổ, cô lại vận động anh cùng tham gia Đoàn dịch vụ chiến trường Hướng đạo sinh của Phòng Thương mại Thượng Hải. Anh chính vì cô nên mới tham gia đoàn dịch vụ. Anh nên để cô biết tiếng lòng của mình. Anh thật ngốc! Thật ngốc! Anh càng yêu cô, thì trước mặt cô lại càng luống cuống tay chân! Khi có đồng nghiệp khác ở đó, anh vẫn còn nói cười, ung dung tự tại, nhưng chỉ cần hai người ở riêng với nhau, anh lại ngốc như con gấu, kết quả là, cơ hội mất đi, Khúc Bình trước là yêu một khoa trưởng mặt trắng của khoa huấn luyện chiến đấu trường quân sự Trùng Khánh, sau đó, cô biết khoa trưởng đó có vợ con, lại yêu Phó chủ nhiệm Chính trị bộ mang hàm Thượng tá Thượng Vũ Cường. Sinh mệnh đối với anh chẳng có bất kỳ ý nghĩa thực tế nào, anh sống vì ảo tưởng, không phải vì hành động, đó chính là bi kịch của anh.

Anh phải hành động rồi, nhất định phải hành động rồi. Anh phải dựa vào hành động để thay đổi hình ảnh sinh mệnh của chính mình.

Anh tháo mũ quân đội trên đầu xuống, chậm rãi đứng dậy, đắp mũ quân đội lên cái đầu máu me be bét của Hác Lão Tứ; lại từ lều lá chuối tìm được một chiếc xẻng sắt nhỏ dùng trong quân đội, lặng lẽ đào trên mảnh đất ẩm ướt bên cạnh Hác Lão Tứ.

Anh không thể để Hác Lão Tứ nằm dài ở nơi đất khách quê người như thế này, anh phải chôn cất anh ta, cũng chôn cất chính bản thân yếu đuối sống dựa vào ảo tưởng của ngày hôm qua.

Anh tốn rất nhiều công sức mới đào được một lớp đất nông nông.

Lúc này, gã thương binh gầy gò vừa nãy ôm xác Hác Lão Tứ gào khóc thảm thiết cũng gọi hai anh em vội vã chạy đến, họ cũng cầm xẻng nhỏ cùng anh đào. Anh không quen họ. Họ cũng không quen anh. Họ đều không nói gì, nhưng sâu thẳm trong lòng lại bi ai giống nhau: Hôm nay họ chôn cất Hác Lão Tứ, ngày mai ai sẽ chôn cất họ đây? Trời biết!

Trời mờ mờ sáng, trong khe hở của rừng chuối bên cạnh đã lộ ra một vầng sáng trắng sữa. Không khí ngày càng tồi tệ, mùi xăng nồng nặc, mùi bông cháy, mùi khói súng gây khó thở trộn lẫn vào nhau trong cơn mưa không dứt, cứ chui vào mũi Tề Chí Quân.

Tề Chí Quân chỉ muốn nôn.

Vừa khiêng thi thể Hác Lão Tứ vào huyệt mộ, Thượng Vũ Cường cầm súng ngắn vội vã chạy đến, anh ta dường như không phải đến tìm riêng Tề Chí Quân, nhưng nhìn thấy Tề Chí Quân vẫn dừng lại:

"Tiểu Tề, cậu còn dây dưa ở đây làm gì? Lương thực lão Triệu Đức Khuê họ đã lĩnh cả rồi, sao chưa mau đi lấy?! Nhanh lên, cậu ở tổ ba, tổ trưởng là Khoa trưởng Ngô Thắng Nam của bộ phận các cậu!"

Khi Thượng Vũ Cường nói, Tề Chí Quân thẳng lưng, lặng lẽ nhìn chằm chằm vào anh ta, đôi môi mỏng mím chặt, không nói gì. Mắt anh bị cận rất nặng, khi nhìn Thượng Vũ Cường, mắt nheo lại, như sắp ngủ gật.

Thượng Vũ Cường vung khẩu súng trong tay, lại nói:

"Mau đi tìm Ngô Thắng Nam đi! Nhanh lên! Đừng dây dưa nữa!"

Anh không nói, lạnh lùng chỉ vào thi thể Hác Lão Tứ dưới huyệt mộ, cúi người xuống, lại dùng xẻng xúc đất xuống huyệt.

Thượng Vũ Cường nổi giận, nghiêm giọng gầm lên:

"Chôn anh ta làm gì? Thằng cha này rối loạn quân tâm, tự đoạn tuyệt với Đảng quốc, là tự tìm cái chết!"

Anh không biết tại sao lại sinh ra lòng gan dạ ngất trời, đối diện với cấp trên vốn rất kính sợ mà chống đối lại:

"Anh ta không phải rối loạn quân tâm, anh ta làm vậy là để không làm liên lụy chúng ta!"

Thượng Vũ Cường phun một hơi từ mũi, khinh bỉ liếc nhìn huyệt mộ một cái:

"Dù sao đi nữa, anh ta cũng là kẻ hèn nhát!"

Anh bị câu nói này chọc giận, phắt một cái thẳng lưng lên, "vù" một tiếng giơ xẻng lên...

Thượng Vũ Cường kinh hãi lùi lại phía sau, nòng súng chĩa vào ngực Tề Chí Quân:

"Cán sự Tề, cậu định làm gì?"

Giọng nói uy nghiêm và chói tai.

Tay Tề Chí Quân mềm nhũn xuống, xẻng sắt rũ xuống đất, động tác này hoàn toàn là vô thức. Sự uy nghiêm của cấp trên và nòng súng đen ngòm lại đánh thức ký ức của anh về sinh mệnh yếu đuối ngày hôm qua.

Tuy nhiên, chỉ trong khoảnh khắc, anh lại nhận ra, bản thân anh của ngày hôm qua đã chôn cùng Hác Lão Tứ trong huyệt mộ rồi, bắt đầu từ hôm nay, anh phải hành động.

Tay anh siết chặt cán xẻng, lòng bàn tay siết đến vã mồ hôi.

Anh nhìn chằm chằm Thượng Vũ Cường, từng chữ từng chữ nói:

"Tôi không cho phép anh nói những lời khốn kiếp kiểu này nữa, bất kể anh là Thượng tá hay Thượng tướng!"

Thượng Vũ Cường bị sự phản loạn công khai này làm tức đến mức mặt trắng bệch, nhưng anh ta vẫn giữ được sự uy nghiêm và bình tĩnh cao độ, giữ được khí độ của một Phó chủ nhiệm Thượng tá:

"Tề Chí Quân, cậu còn là quân nhân cách mạng không? Một quân nhân cách mạng có thể dùng giọng điệu này nói chuyện với cấp trên sao? Hả?!"

Anh cười lạnh lùng:

"Cấp trên? Cấp trên chết rồi cũng chỉ là một nắm xương trắng cùng một đống thịt thối! Cấp trên thà kéo lê binh lính đến chết, chứ không có dũng khí tự chĩa súng vào đầu mình bóp cò!"

Thượng Vũ Cường tức điên người, tay cầm súng run bần bật:

"Tôi bắn chết cậu!"

Tề Chí Quân mỉa mai hỏi:

"Cũng gọi là 'quân pháp tòng sự' sao?"

Đúng lúc này, vang lên tiếng kéo khóa nòng súng, mấy binh lính bên cạnh Tề Chí Quân đã chĩa nòng súng trường về phía Thượng Vũ Cường.

Gã thương binh gầy gò bị thương kia chỉ vào Tề Chí Quân hét lên:

"Mẹ kiếp, thằng họ Thượng mày mà dám đụng đến người anh em này, ông đây cũng cho mày một phát 'quân pháp tòng sự'!"

Thượng Vũ Cường dịu xuống, cắm súng ngắn vào bao súng bên hông, thở dài nói:

"Được rồi! Được rồi! Đừng làm loạn nữa! Mau chôn người anh em này đi, ai về đội nấy đi! Quân bộ và bộ đội trực thuộc đã xuất phát rồi!"

Nói xong, Thượng Vũ Cường chỉnh lại mũ quân đội ướt sũng, quay người bước đi sải bước, như thể chẳng có chuyện gì xảy ra cả. Tề Chí Quân lại nhìn chằm chằm tấm lưng rộng của Thượng Vũ Cường hồi lâu, hồi lâu.

Nước mắt không lý do mà trào ra từ hốc mắt.

Anh thực sự bối rối, không biết tại sao mình lại rơi nước mắt? Chẳng lẽ chỉ vì sinh mệnh yếu đuối của mình từng có một lần chống trả ngoan cường trước nòng súng lạnh lẽo sao?

Thế nào cũng không hiểu nổi.

Sinh mệnh vốn dĩ là một câu đố.

"Này, anh em! Anh em!"

Phía sau có người gọi.

Anh gạt nước mắt trên mặt, nheo mắt quay người nhìn lại, mới phát hiện là gã gầy gò đang gọi mình. Gã gầy gò mặc một chiếc áo quân phục rách nát đã bị nước mưa làm ướt sũng. Mũ đội lệch.

"Anh em xưng hô thế nào? Cấp bậc gì?"

"Tề Chí Quân, Cán sự Thượng úy Chính trị bộ!"

Gã gầy gò chỉnh lại mũ quân đội, gót chân khép lại, chào anh một cái:

"Tôi là Hà Quế Sinh. Thay mặt anh em cảm ơn anh em! Các quan lớn đều như anh em thế này, thì trận đánh cũng đã không đến nông nỗi này! Mẹ kiếp!"

Tề Chí Quân cười khổ, thở dài nói:

"Lão đệ nhầm rồi! Các quan lớn đều như anh em tôi thế này, chưa biết chừng còn bại thảm hơn!"

Nói xong, anh lại lặng lẽ xúc đất vào huyệt mộ, gã gầy gò Hà Quế Sinh và mấy anh em khác cũng cùng xúc vào. Vừa lấp đất, Hà Quế Sinh vừa nói với anh: Anh ta đã về đại đội của mình rồi, anh em bên cạnh đều là những người chiến hữu đã từng lăn lộn cùng anh ta trong đống xác chết, trên đường chuyển hướng sang Ấn Độ, gặp khó khăn, chỉ cần gặp họ, họ nhất định sẽ giúp đỡ.

Anh rất cảm động, cảm ơn họ.

Hoàn thành việc chôn cất Hác Lão Tứ, anh chia tay họ. Anh phải đi lĩnh lương thực cuối cùng duy trì chặng đường dài, anh phải khiến cho sinh mệnh mạnh mẽ mà mình vừa mới tạo ra, đi hoàn thành hành động mới. Anh hy vọng Khúc Bình có thể được phân vào tổ của mình, như vậy, khi anh hành động thì thuận tiện hơn nhiều.

Anh không biết Khúc Bình có ở trong tổ của anh không? Tổ trưởng Khoa trưởng Ngô Thắng Nam là một nữ đồng chí, Chính trị bộ liệu có phân Khúc Bình vào không? Thượng Vũ Cường vừa nãy không nói. Có lẽ sẽ có, Khoa trưởng Ngô là một nữ đồng chí hành động cũng không tiện, Khúc Bình mười phần có chín là sẽ được phân tới.

Anh nghĩ, bây giờ anh phải làm một trang nam tử cứng cỏi rồi, anh sẽ không sợ Thượng Vũ Cường nữa, anh phải giành lại Khúc Bình từ tay Thượng Vũ Cường.

Trong cơn mưa phùn mờ mịt, anh vô số lần ảo tưởng về cảnh hai người đàn ông đọ súng...

Chạy qua mấy túp lều, hỏi rất nhiều người, cho đến khi trời sáng rõ, anh mới tìm thấy Ngô Thắng Nam trong cái túp lều lớn mà tối qua gặm bắp ngô. Ngô Thắng Nam chỉ mới ba mươi mốt tuổi, nhưng lại là chị cả của khoa. Chị dùng ca trà quân đội chia cho anh bốn ca gạo. Khi chị xúc gạo, anh chú ý thấy, cái bao tải đựng gạo đó đã xẹp lép rồi.

Anh bỏ gạo vào túi đeo sau lưng của mình.

Ngô Thắng Nam lại đưa cho anh mười viên đạn súng ngắn.

Anh cũng bỏ nó vào túi đạn bên hông.

Khi bỏ đạn, đôi mắt anh tìm kiếm khắp nơi, cố gắng tìm khuôn mặt như mặt trời mà anh quen thuộc.

Không tìm thấy.

Anh hỏi Ngô Thắng Nam:

"Chị Ngô, tổ chúng ta gồm những ai?"

"Đây, lão Triệu đại gia!"

Người bạn cũ Triệu Đức Khuê đang ngồi xổm trước cửa túp lều hút tẩu thuốc, cái đầu bạc trắng rủ xuống thấp, như đang suy nghĩ tâm sự gì đó, chiếc mũ quân đội cũ nát, bẩn thỉu đặt trên đầu gối co quắp.

"Còn Cán sự Lưu nữa!"

Cán sự Lưu mặt dẹt cười với anh như khóc.

Anh gật đầu với cán sự Lưu, lại hỏi:

"Khúc Bình đâu?"

Sau khi hỏi xong, tim anh đập thình thịch, khuôn mặt dường như còn đỏ lên một chút.

Chị Ngô không chú ý tới.

"Khúc Bình và Chủ nhiệm Thượng cũng ở trong tổ chúng ta..."

Đang nói, Khúc Bình và Thượng Vũ Cường trước sau bước vào.

Khúc Bình vừa thấy anh liền dùng giọng nói trong trẻo kêu lên:

"Tề Chí Quân, anh chạy đi đâu thế? Làm tôi tìm khắp nơi! Đám người này chỉ thiếu mỗi anh thôi!"

Lòng anh nóng ran, ấp úng nói:

"Chủ nhiệm... Thượng biết mà."

Thượng Vũ Cường bình tĩnh nói:

"Cậu ta vừa đi chôn cất một anh em hy sinh."

Thượng Vũ Cường vừa nói, vừa đi về phía anh. Anh không khỏi có chút căng thẳng, bàn tay nắm thắt lưng da dường như hơi run, màn phản loạn vừa diễn ra xong, anh không biết bây giờ nên diễn màn gì — có lẽ cuộc đọ súng của hai người đàn ông sắp diễn ra ngay cửa túp lều này.

Mẹ kiếp, liều thôi! Chỉ cần Thượng Vũ Cường sờ vào súng, anh cũng đi sờ súng.

Thượng Vũ Cường không sờ vào súng. Anh ta đang sờ túi. Sờ hồi lâu sờ ra một cặp kính:

"Tiểu Tề, kính của cậu chẳng phải vỡ rồi sao? Tôi vừa nãy tìm được một cặp ở chỗ đóng quân của Đoàn huấn luyện cán bộ, cậu đeo thử xem, có vừa không?"

Anh sụp đổ hoàn toàn — bị sự độ lượng của Thượng Vũ Cường đánh bại, anh vội vã đứng dậy, lầm bầm nói lời cảm ơn, hai tay tiếp lấy cặp kính.

Một bên gọng kính bị gãy, buộc bằng một sợi chỉ gai, hai mắt kính lại nguyên vẹn, anh đeo thử, khá tốt, độ cận tuy thấp hơn một chút, nhưng vẫn hơn là không có kính nhiều.

Thượng Vũ Cường đặt bàn tay to lớn, đầy sức mạnh lên vai anh nói:

"Tiểu Tề, kiên cường lên! Đợt này chỉ có hai người chúng ta là trang nam tử ra dáng thôi đấy! Từ nay trở đi, chúng ta là người trên cùng một con thuyền rồi, phải đồng chu cộng tề, thân ái tinh thành, nắm tay nhau đi đến Ấn Độ!"

Anh đứng nghiêm, gót giày vang lên một tiếng lạch cạch, trong mắt chứa đầy nước mắt, chào Thượng Vũ Cường một cái, miệng thốt ra một từ ngữ kiên định:

"Rõ!"

Hai giờ sau, tiếng kèn quân đội rợn người vang lên, cùng với sự xuất phát của Đoàn huấn luyện cán bộ, họ cũng nhẹ nhàng xuất phát. Lúc này, mưa tạnh, trời quang đãng, mặt trời tháng năm lờ mờ treo trong đám mây nổi vân trên đầu họ. Dãy núi phía trước con đường, đè xuống một cái bóng tối tăm và nặng nề. Đội quân dài ngoằng gồm mười bảy nghìn người mang theo lương thực và quân nhu chỉ đủ duy trì sự sống trong bốn ngày, tiến vào vùng Dã Nhân Sơn trải dài hàng nghìn dặm...