Phát bắn tàn bạo nhất

Những người thương binh mặc quần soóc. Tôi thấy họ đi qua sảnh tại Walter Reed, trò chuyện với lính canh, xếp hàng tại các quầy cà phê. Thời tiết này không phù hợp với mặc quần soóc. Hôm nay là ngày mùng 4 tháng Mười hai, tại Maryland. Nhạc Giáng sinh ngân vang khắp nơi - jingle bells, holly jolly và giọng Frank Sinatra hát Let it snow. Dù đúng là chân giả hề bị lạnh, tôi nghĩ những đôi chân để trần vì một lý do nào đó khác. Nó như một lời thừa nhận việc mang chi giả là điều hết sức bình thường, và bạn có thể đi khắp nơi với chiếc chân giả được trưng ra mà không ngại ngùng, không phải chuyện gì to tát cả. Thời kỳ của những chiếc chân tay giả thô kệch, cứng ngắc, và có màu da đã chấm dứt.

Giữa các bộ phận giả dành cho nam giới làm bằng sợi carbon, lắp chip điều khiển vận động, có thể hấp thụ chấn động theo trục dọc, còn có thứ hoàn toàn khác biệt. Có thể bạn không được nghe nhiều về các thương tổn được gọi chung là thương tổn hạ bộ, hay về những kỹ thuật dùng để phục hồi chúng. Một phần là do tỉ lệ binh sĩ bị thương tổn kiểu này khá ít, 300 bệnh nhân bị tổn thương bộ phận sinh dục-tiết niệu so với 18.000 ca phải cắt bỏ chân tay. Không phải do quân nổi dậy không chế tạo nổi bom đủ lớn. Cái chính là bom thường giết chết binh sĩ nhiều hơn là khiến họ bị thương. Các tiến bộ trong sơ cứu thương trên chiến trường, tải thương nhanh hơn và bệnh viện dã chiến ở gần tiền tuyến hơn đã cứu sống nhiều hơn các binh sĩ sống sót cần được phẫu thuật tạo hình bộ phận sinh dục. Dù vậy, công việc này vẫn ít được biết đến, bởi bản thân bộ phận sinh dục cũng ít được người ta chú ý.

Đồng hồ treo tường ở sảnh chỉ 9 giờ sáng tại Bethesda (và 6 giờ sáng tại Los Angeles, và nửa đêm tại Guam). Tôi đã ngồi giết thời gian trong một quán cà phê trước khi đi tới khoa Tiết niệu. Một sĩ quan Hải quân đang tập nói tiếng Tây Ban Nha với một phụ nữ đang xếp các lọ gia vị vào khay đựng, “ơn Chúa, hôm nay là viernes (thứ Sáu)!” Một cựu chiến binh đang ngồi chúi về phía trước xem kênh CNN - một chiếc máy bay của hãng hàng không Emirates bị gió thổi chạy lệch ra rìa đường băng lúc đang cất cánh. “Tôi từng bị thế này trước đây,” ông ta nói bâng quơ. Walter Reed được công nhận chính thức là trung tâm y tế quân sự quốc gia, nhưng tôi thấy nơi đây giống như một thị trấn thu nhỏ trong nhà vậy. Các hành lang rộng hơn được đặt tên: Hành lang Tự Do, Đường Anh hùng và một Đường Cái có cả một bưu điện và vài quầy hàng nhỏ bán đồ ăn nhanh. Một tờ rơi dán tràn ra rìa một tấm biển quảng cáo ngoài một quầy hàng bánh Dunkin’ Donuts thông báo rằng Colin Powell sẽ ký tặng sách vào lúc 11 giờ sáng.

Trong lúc Tướng Powell đang dùng chiếc bút Sharpie ký vào các quyển sách It Worked for Me (tạm dịch: Số phận đã ưu ái tôi), khi dân Guam đang say ngủ, thì Gavin Kent White đang được phẫu thuật tạo hình của quý. Đại úy White, tốt nghiệp West Point năm 2011, đã giẫm phải một quả IED (thiết bị nổ tự chế) tại Afghanistan. Số phận đã không ưu ái anh.

IED thường được chôn thành cụm hai hoặc ba quả: một quả để giết những người trong xe, những quả còn lại để giết những người tới cứu. White nhìn thấy vụ nổ đầu tiên từ vị trí quan sát của mình trên xe chỉ huy khi đang làm nhiệm vụ dò phá bom mìn trên một cung đường rất hay bị đặt mìn tại tỉnh Kandahar. Lúc ấy, cậu ta đang chỉ huy một trung đội công binh - những chuyên gia xây dựng và phá hủy: đường sá, tường, lô cốt, cầu cống. Một chiếc Humvee chở các binh sĩ Quân đội Quốc gia của Afghanistan, đồng minh của quân Mỹ và NATO trong cuộc chiến, đã phớt lờ cảnh báo của White là không được tiến về phía trước. Hậu quả là ba người hy sinh, ba người bị thương. Chiếc xe của họ bị lật nghiêng và chắn ngang con đường, và lính công binh phải di chuyển nó đi. White đã giẫm vào đĩa áp lực làm kích hoạt quả mìn thứ hai - một quả IED “cho nạn nhân kích nổ” nặng khoảng 9 kg. Tôi hỏi cậu ta có còn nhớ gì không.

White nằm trên giường bệnh, trên những chiếc gối đỡ lưng đặt trên chiếc giường đệm ga, ở tầng bốn của Trung tâm y tế Walter Reed. Khung cảnh khá ấn tượng nhưng có lẽ sau bốn tháng, bạn có thể thấy cậu ta ngán tận cổ tình cảnh này. Cậu nói rằng sự việc bắt đầu với trường thị giác của cậu bị phủ một màu đỏ cam đậm và cảm giác bị nhấc bổng lên. “Tôi ngồi dậy, lôi ra dây garô và băng phần còn lại của chân phải vì tôi nhìn thấy nó đã bị mất nửa dưới.” Chân còn lại của White vẫn còn nguyên nhưng bắp chân cũng đã bị thổi bay. Lúc đó White không nhận ra bởi đôi giày và ống quần vẫn còn, nên cậu cho rằng cái chân đó vẫn ổn.

Bạn đôi lúc nghe được ở đâu đó rằng điều mà một người lính ở trong hoàn cảnh của White thốt ra trước nhất sẽ là: “Của quý của tôi ổn chứ? Nhưng mối quan tâm trước nhất của White là lính dưới quyền của mình: có ai có thể chết vì mất máu không? “Tôi bắt đầu gọi to, ‘Ai dính mìn không?’ ‘Có ai không?’” White làm thế không phải bởi cậu là chỉ huy, mà ý nghĩ đầu tiên đến với bất kỳ người lính nào, sau vụ nổ, cũng là về đồng đội. Bác sĩ phẫu thuật Rob Dean đến từ Walter Reed, một đại tá đã phục vụ tại Iraq đã xác nhận điều đó. “Điều đầu tiên họ hỏi là, ‘Bạn tôi đâu rồi? Cậu ta có ổn không?’” Tôi đoán rất có thể họ cũng đang ám chỉ đến của quý của mình. “Không,” Dean nói. “Bởi câu thứ hai họ sẽ hỏi thẳng là ‘Của quý tôi còn nằm đó chứ?’”

Bỏ ngoài tai những lời trấn an của bác sĩ cứu thương (“Mọi người đều ổn, thưa sếp, chỉ anh bị thương thôi”), quên luôn cả thực tế là một chân bị thương còn chân kia đã bay mất, White vẫn cố gắng gượng dậy để kiểm tra lính của mình. Đánh giá tình hình. Hành động như một người chỉ huy. Bác sĩ cứu thương đã buộc phải đè cậu nằm xuống. Dẫu thế nào thì việc này cũng giúp cậu ta không thấy thêm các vết thương của mình. Ngay sau đó, cậu ta đã nhìn thấy đầu của quý của mình “nở hoa”, nhưng không biết được thương tổn sâu tới đâu. (Động từ nở hoa thường được thấy trong các miêu tả về vết thương gây ra bởi IED.) Trong một vụ nổ thông thường từ phía dưới chân, cơ đùi sẽ bị thổi bay ra khỏi xương và một luồng đất đá tốc độ cao chứa đầy vi khuẩn sẽ trám vào vị trí đó. Vết thương sẽ dính đầy đất, khó làm sạch và rất dễ bị nhiễm trùng dai dẳng.

White đã có 39 phút để nghĩ về nó. Đó là khoảng thời gian cần thiết để trực thăng cứu thương tới nơi. “Lúc ấy, tôi từng nghĩ, ‘Nếu của quý của tôi toi rồi, cứ vứt tôi lại đây đi.’ Tôi khá nghiêm túc đấy. Tôi vẫn chưa có con. Tôi không muốn trở về mà không làm được điều đó đâu.” Mấy cậu lính đã cố trấn an White. “Họ nói kiểu như ‘Cậu nhỏ của anh vẫn ổn, sếp’.” Tôi hình dung ra cảnh White ở cùng lính của mình, trong bảy từ đó: Sự trịnh trọng và tôn kính của từ “sếp” với từ lóng vẫn thường hay dùng “cậu nhỏ”.

“Lúc đó tôi nghĩ, ‘Vớ vẩn, tôi đã thấy rồi. Tôi chỉ muốn biết liệu có chữa được không thôi?’”

Nó chữa được. Vài vết sẹo do khâu và thắt niệu đạo đã gây bí tiểu và tạo ra một vài chỗ xoắn khi cương cứng, tuy nhiên ca phẫu thuật tuần này sẽ khắc phục cả hai, cũng như vài hư hại cỏn con gây mất thẩm mỹ.

Dù cơn đau khủng khiếp đến mức White đã phải yêu cầu y sĩ tiêm cho mình liều thuốc giảm đau fentanyl thứ hai (“Tôi không thể, sếp; anh sẽ chết đấy”), cậu vẫn cố nén chịu và không nhắc tới nó. “Thú thực, tôi nghĩ đến lính của mình nhiều hơn.” Dù thể chất có hoàn toàn lành lặn đi nữa, khi thấy chỉ huy của mình ngã xuống, tâm lý của họ cũng có thể bị rệu rã. White có thể thấy lính của mình dao động đến mức nào và cố nói tếu táo với họ: “Có vẻ là sự nghiệp của tôi toi rồi, hê. Thực sự tôi cũng chẳng thạo nghề tí nào.”

Tôi thấy khó mà hiểu được việc lo lắng cho người khác trong khi bản thân bạn vừa mất một phần ở cả hai chân, và có thể vài phần của bộ phận sinh dục, hơn nữa xương chậu lại bị vỡ. White kể với tôi rằng viên trung sĩ trong trung đội của cậu mới nói với cậu, “Có khi nó xảy ra với anh bởi anh là kiểu người đủ cứng cỏi để vượt qua được.” Tôi nghĩ White vô cùng cứng cỏi nhưng tôi nghĩ chúng ta sẽ không nói về sự cứng cỏi ở đây. Đây giống như kiểu xả thân mù quáng nào đó, một dạng bản năng hối thúc các bậc cha mẹ lao vào tòa nhà đang cháy (để cứu con). Sự gắn kết trong chiến đấu, thứ bản năng về bổn phận không thể tính toán giữa người lãnh đạo và lính, là những thứ mà người ngoại đạo như tôi đây không bao giờ hiểu.

Tôi gửi một bức thư điện tử cho White vào ngay đêm sau cuộc gặp gỡ. Đầu thư tôi cảm ơn, nhưng kết thúc giống như một lá thư của người hâm mộ cuồng nhiệt cậu ấy vậy. Thế giới của tôi đầy những con người, bao gồm cả tôi, chưa bao giờ phải mạo hiểm sinh mạng và thân thể cho những người khác hay cho thứ họ tin tưởng. Anh hùng luôn là từ chỉ dùng trong phim hay trong ca từ của dàn hợp xướng. Trong sảnh của Trung tâm Walter Reed. Và nó thực sự có ý nghĩa.

Những bệnh nhân cần phẫu thuật được gọi tên như khách trong một buổi dạ tiệc. Một người hộ lý đưa họ vào trong và kiểm tra thông tin trên giấy tờ: tên, tuổi, thủ thuật, bộ phận phải phẫu thuật. Để chắc chắn bác sĩ phẫu thuật vào đúng phòng, đúng bệnh nhân và có được dụng cụ cần thiết. Trong ca của White, bạn có lẽ sẽ lấy làm kinh ngạc. Một y tá đang cầm chiếc khăn tiệt trùng tiêu chuẩn lau chùi chỗ được phẫu thuật, nhưng lại nhìn vào mặt cậu ta chứ không phải phần hạ bộ đang lau. Thiếu tá Molly Williams, một người suýt trở thành bác sĩ mổ đẻ đầy khôi hài, giải thích rằng phần mô thay thế niệu đạo sẽ được nuôi cấy từ một dải mô lấy bên trong má của White. Biểu mô trong miệng là sự thay thế hoàn hảo cho niệu đạo vì một lý do: nó không có lông. Nước tiểu chứa muối khoáng, và nếu trong niệu quản của bạn mọc lông thì khoáng sẽ bị đọng lại trên đó. Phần đọng khoáng dạng sỏi này sẽ gây rắc rối, cản dòng chảy hoặc bị bong tróc và theo nước tiểu ra ngoài gây đau rát.

Bác sĩ phẫu thuật James Jezior vừa làm sạch xong móng tay của mình ở bồn rửa tay. Giờ anh cũng tham gia cùng chúng tôi, tay giơ ở phía trước để hong khô. Anh có cặp mắt xanh cùng mái tóc khá mượt màu cát và khuôn mặt toát ra vẻ thông minh tinh nghịch. Tôi sẽ sử dụng tính từ cậu nhóc, tuy nhiên trên giấy tờ thì anh không trẻ con cho lắm. Anh là một lãnh đạo (của khoa Tiết niệu của Walter Reed), một giám đốc (của khoa Tiết niệu tái tạo), và là một đại tá.

Jezior nói, “Mô miệng cũng chịu đựng được nước tiểu.” Ý của anh là khoang miệng chịu được sự ẩm ướt. Người ta cũng có thể tạo ra một niệu đạo từ phần da không lông khác ở phần dưới cẳng tay hay phía sau tai, tuy nhiên nếu bị nước tiểu làm ướt thường xuyên nó sẽ bị hư hại. Gây ra một dạng hăm tã trong niệu đạo. Viêm nhiễm sẽ ăn mòn phần mô và làm thủng một đường khác cho nước tiểu chảy ra, gọi là lỗ rò. Và bây giờ bạn sẽ có một lỗ mới luôn rỉ nước tiểu. Điều đó không ổn chút nào.

Một tấm vải tiệt trùng màu xanh phủ trên mặt White có một lỗ thủng duy nhất, khiến người nhìn liên tưởng tới mạng che mặt của phụ nữ Afghanistan. Lúc này, lỗ thủng nằm ở vị trí mồm chứ không phải mắt, trông như thể bệnh nhân thuộc về một giáo phái bí truyền nào đó. Các ngàm giữ cho miệng của White mở rộng thành hình vuông như lũ trẻ hay dùng ngón tay để giữ mồm thè lưỡi mỗi khi trêu chọc nhau. Jezior vẽ phác các đường cắt bằng bút phẫu thuật và sử dụng một dao đốt điện để cắt rời phần đã vẽ. Một thứ mùi mơ hồ quen thuộc bốc lên, vừa giống mùi lò than, cũng vừa giống mùi tóc cháy. Jezior không để ý tới mùi này nhưng có tiết lộ rằng dùng dao điện mổ tuyến tiền liệt sẽ làm bốc lên một mùi đặc trưng khá dễ chịu.

Sử dụng một chiếc panh với tay cầm dài, Jezior gắp phần mô lủng lẳng đó chuyển cho Molly như một cặp đôi đang trao nhau món khai vị Trung Hoa. Molly trải mẩu thịt đó lên một ngón tay cái và lấy tay kia bóc bớt một chút mỡ và mô thừa để nó mỏng hơn. Sẽ phải mất một chút thời gian để những mạch máu mới mọc ra và nuôi dưỡng mẩu thịt cấy ghép này. Trong khoảng vài ngày đầu tiên, các tế bào của mẩu thịt sẽ được nuôi bằng một hỗn hợp dịch dưỡng. Nếu như nó quá dày, chỉ các tế bào trên bề mặt mới nhận được chất dinh dưỡng còn tế bào phía trong sẽ chết. Vì vậy, những mảng da được nuôi cấy rộng hơn như phần sẽ được cấy vào bắp chân bị thương của White sẽ phải đặt trên một tấm lưới. Các lỗ lưới sẽ tạo ra nhiều diện tích bề mặt cho quá trình trao đổi của tế bào: hấp thụ dinh dưỡng và loại bỏ chất thải.

Nếu như phần niệu đạo thay thế không hiệu quả, một lựa chọn khác sẽ được sử dụng là làm thủ thuật tạo niệu đạo đáy chậu. Bác sĩ phẫu thuật sẽ cắt bỏ phần bị thương tổn và luồn phần niệu đạo đã bị cắt ngắn qua một lỗ mở ở vùng đáy chậu, vị trí giữa bìu và hậu môn. “Họ sẽ phải ngồi khi đi tiểu, như phụ nữ,” Molly cho biết.

Điều đó can hệ đến mức nào? Jezior chỉ ra rằng người bị thương ở cơ quan sinh dục do IED cũng thường mất một hay vài chi. Việc phải đi tiểu ngồi có lẽ không quan trọng lắm trong danh sách những điều cần lo lắng.

Molly nghiêng đầu nhìn tôi. “Rất can hệ đấy.” Ở chừng mực nào đó, nó còn phụ thuộc vào văn hóa. Vài năm trước, cô đã tham gia một cuộc thảo luận về thủ thuật tạo niệu đạo đáy chậu tại một hội thảo quốc tế về tiết niệu. Các bác sĩ phẫu thuật người Ý đã thất kinh. “Cô không thể bảo một người đàn ông Ý rằng anh ta sẽ phải đi tiểu ngồi được.”

Molly là một trong hai nữ bác sĩ tiết niệu có mặt trong hội thảo đó. Cô nhận thấy có sự phân biệt đối xử, nhưng nó chẳng làm cô buồn lòng. Mặt tích cực là cô không bao giờ phải đứng xếp hàng đợi vào nhà vệ sinh lúc giải lao. “Tôi thường là phụ nữ duy nhất có mặt một số hội thảo về tiết niệu.”

“Giống như ở đây,” Jezior trả lời lạnh tanh.

Miếng da má đã sẵn sàng bắt đầu chức năng mới của mình. Một y tá kéo ra tấm gạc tiệt trùng từ hông của White, và bắt đầu chà da cậu ta bằng dụng cụ sát trùng. Sức sống của chàng trai trẻ mãnh liệt đến mức dù đang trong tình trạng gây mê toàn phần, ngay khi chiếc ChloraPrep bắt đầu chà trên da để sát trùng, của quý của cậu liền phản ứng. Phản ứng đó không mạnh mẽ như bình thường, có thể bởi Jezior đã kê cho cậu một thứ thuốc tạm thời làm giảm khả năng cương cứng. Vết mổ được khâu khi cơ quan này còn mềm; việc cương cứng sẽ kéo căng vết mổ và gây đau đớn. Tuy thế, cương cứng sẽ mang nhiều máu hơn tới của quý, đẩy nhanh quá trình lành lại và cũng ngăn sẹo hình thành. Tác dụng thứ hai rất quan trọng vì sẹo, nhất là trong mô cương, có thể khiến cho của quý bị gấp khúc khi cương cứng và gây khó chịu. Vì lý do này, thỉnh thoảng các hoạt động tình dục sau phẫu thuật cũng được khuyến khích như là một dạng vật lý trị liệu cho “của quý”. Y tá trưởng Christine DesLauriers của Trung tâm Y tế Walter Reed, người mà một lát sau chúng tôi sẽ gặp, thuyết phục bộ phận hồi sức sắp xếp một “giờ thân mật” hằng ngày, không có nhân viên y tế, chỉ có bạn đời hay người yêu của bệnh nhân ở phòng bệnh.

Jezior mổ phanh để tiếp cận niệu đạo. Khi làm, anh tì ức một bàn tay lên bìu của White, dùng nó giống như một chiếc ghế lười bé xíu. Kiểu cách của Molly trông trịnh trọng hơn, cô cầm dụng cụ như cầm dao và dĩa với cổ tay nâng cao. Mảng da cấy hình chữ nhật đã được khâu đúng chỗ nhưng vẫn để xẹp. Nước tiểu tạm thời được dẫn ra qua một lỗ mở ngay phía dưới mảng da cấy. Trong lần phẫu thuật tiếp theo, khi các mạch máu mới đã mọc và mảng da cấy rõ ràng là đã được chấp nhận, Jezior sẽ tiếp tục phẫu thuật nối niệu đạo. Anh sẽ cuộn mảng da cấy thành hình ống và nối nó với niệu đạo ban đầu, và hy vọng thế là xong.

Khi phẫu thuật xong, Jezior lột đôi găng tay rồi đi thẳng tới chỗ chiếc điện thoại đặt trên chiếc bàn nằm ở góc phòng phẫu thuật và nhấn nút gọi chuyển tiếp. Mẹ của White đang đợi ở phòng bệnh của cậu. “Cậu ấy đã tỉnh, mọi thứ đều tốt đẹp.”

Đây là lần thứ ba trong ngày, tôi để lạc mất bác sĩ Jezior. Tôi cúi xuống xỏ bọc giày chuyên dùng trong phòng phẫu thuật hoặc đi lấy nước ở bình nước và khi quay trở lại, anh đã biến mất: bị kéo đi bởi các y tá, một quản lý hay vợ một bệnh nhân. Anh không bao giờ từ chối dù có đủ lý do để làm điều đó. Là người lúc nào cũng bận rộn, dáng anh luôn hơi lao về phía trước khi đi qua các hành lang như thể chỉ cần đến sớm một giây có thể giúp anh giải quyết được bớt đống công việc cần phải làm vẫn còn tồn đọng. Đống tài liệu cần đọc trong nhà vệ sinh ở văn phòng anh, tất cả đều về tiết niệu, cao đến nỗi có nguy cơ làm sập bồn rửa.

Giống như một đứa trẻ lạc ở một khu phố mua sắm, tôi biết mình nên ở yên tại chỗ và cuối cùng anh sẽ đến tìm tôi. Tôi đọc một số thông tin trên “Thùng lưu trữ”, một trong số nhiều bảng tin treo dọc các hành lang của Walter Reed. “Một ấu trùng ngài Ấn Độ đang hóa nhộng trong tấm bìa các tông gấp nếp”, một chú thích dưới bức ảnh. Đó là tấm ảnh trông có vẻ ghê rợn nhất mà tôi thấy trong ngày, cho đến khi Jezior và tôi quay lại văn phòng của anh. Ở đó, tôi được cho xem các bức ảnh của vài bệnh nhân tại Iraq. Tôi không những cảm thấy ghê sợ mà còn hiểu rõ hơn hậu quả mà bom đạn gây ra, và cả điều các bác sĩ phẫu thuật có thể làm để giúp bệnh nhân.

Jezior giải thích các bức ảnh bằng những từ ngữ đơn giản về giải phẫu, nhưng không phải lúc nào tôi cũng thấy được sự ăn nhập giữa lời anh nói với những hình ảnh mình đang xem. Tôi thậm chí không thể thấy con người trong một số bức ảnh. Thứ tôi thấy là hàng thịt. Việc băng bó cũng là một cách bảo vệ tâm lý; vài người trong số những binh sĩ trong ảnh không bao giờ thấy thứ tôi đang nhìn. Jezior từng chữa cho một bệnh nhân không nhìn thấy các thương tổn trên của quý của mình trong ba tuần. Anh nhấp chuột kéo tới một bức ảnh chụp lúc bệnh nhân này mới nhập viện, một bức ảnh chụp cận cảnh sức phá hủy của vũ khí, theo cách nói của các nhà đạn đạo học. Bạn sẽ chuẩn bị tâm lý như nào cho một bệnh nhân như người này trước khi cho anh ta biết sự thật? “Chúng tôi từng cố sử dụng những từ ngữ lạc quan nhất,” Jezior nói. “Nhưng khi anh chàng này nhìn thấy nó, anh ta thốt lên, ‘Ôi lạy Chúa’. Nó là sự phá hủy khác, sự mất mát thứ hai.” Giờ thì họ thẳng thắn hơn. “Tôi sẽ nói, ‘Đó là một vết thương trầm trọng. Anh cần phải xem nó’.” Nếu như người đó bị choáng váng, hãy để nó mang tính tích cực.

Người ta có thể làm gì cho những người này? Rất nhiều. Loại hình phẫu thuật tạo hình dương vật - nuôi cấy một dương vật đầy đủ chức năng từ các bộ phận khác trên cơ thể người bệnh - đã có nhiều tiến bộ (một phần không nhỏ nhờ ơn cộng đồng chuyển giới). Để tạo ra một chiếc dương vật, Jezior bắt đầu với cánh tay. Một mảnh da hình chữ nhật từ mặt trước của cẳng tay sẽ được nuôi thành hai lớp mỏng hơn. Lớp trong sẽ được cuộn lại để tạo thành niệu đạo, lớp ngoài sẽ trở thành thân dương vật. Hệ thống ống lồng nhau này sẽ được để nguyên tại chỗ và nuôi bằng mạch máu cánh tay. Khi phần còn lại của dương vật đã lành lại, phần mới này sẽ được tách khỏi cánh tay và nối vào phía dưới phần đó.

Tái tạo mô cương mới khó khăn. Dù rằng dạng mô cương xốp này cũng tồn tại ở các phần khác trong cơ thể nam giới -dọc theo niệu đạo (thể xốp) và trong khoang mũi (các xương xoăn mũi - nghẹt mũi là do sự cương cứng của các xương này) - tuy nhiên phần mô này không nhiều, và chưa có ai từng thử cấy ghép nó cả. Và dù người ta đã lập ra các ngân hàng mắt, ngân hàng tinh trùng và thậm chí cả ngân hàng não, chưa có ai lập ngân hàng mũi cả. Vì vậy, ở vị trí của thể hang - hai ống mô cương hình trụ song song với nhau - các bác sĩ đặt hai túi Silicon có thể bom căng được. (Để cương cứng, bệnh nhân - hay bạn tình của anh ta - sẽ bóp một quả bóng Silicon nhỏ được cấy ghép trong bìu để bơm nước muối từ một khoang chứa cấy trong bàng quang.) Nối hệ thống ống lồng và đợi cho dây thần kinh mọc lại, sau một thời gian người bệnh sẽ có thể làm chuyện ấy và lên đỉnh được.

Jezior tiếp tục kéo các bức ảnh. “Đây là người chỉ huy của một tiểu đoàn. Một tay lính bắn tỉa đã bắn sượt qua háng của anh ta và xuyên thủng phần giữa dương vật.” Mất toàn bộ dương vật - và vẫn sống sót sau một vụ nổ - là điều hiếm khi xảy ra. Trong số những ca bị thương tổn mức độ 3 và cao hơn (trường hợp tệ nhất) từ vụ nổ phức hợp, 20% bị thương tổn dương vật nhưng chỉ có 4% mất toàn bộ.

Bạn sẽ phải tự hỏi: liệu tay bắn tỉa đó bắn trượt hay chủ đích bắn như vậy? Có ai ngắm bắn vào hạ bộ không? Jezior nghĩ là có. Anh đã nghe nhiều người kể rằng chuyện đó có trong Thế chiến II. Dale C. Smith, một giáo sư về lịch sử và y học quân sự tại Đại học Khoa học Sức khỏe Quân sự (USUHS), cũng đã được nghe kể nhiều về việc đó nhưng không có bằng chứng để xác minh. Smith chỉ ra rằng mục đích thứ hai (ngoài giết đối phương) của một lính bắn tỉa là gieo rắc sợ hãi. Theo lối suy luận này, bắn vào hạ bộ mang lại hiệu quả. Tuy nhiên, Smith nói trong một bức thư điện tử, bắn như vậy cũng rất rủi ro theo nghĩa là người lính bắn tỉa đang tìm kiếm một “sự đáp trả lớn hơn” và có nguy cơ bị lộ vị trí. Bắn vào dương vật không được coi là phát bắn “kết liễu”.

Tiếp theo là bức ảnh về một ca trúng đạn khác, lần này viên đạn xuyên qua vị trí giữa bìu và hậu môn. “Đây là một nửa hậu môn của anh ta. Bìu của anh ta thì nằm trên đây. Còn đây là phần trong của tinh hoàn.” Đúng là thứ nghệ thuật lập thể kinh dị của chiến tranh hiện đại. Người thực hiện phẫu thuật tái tạo cho ca này là Rob Dean, Trưởng khoa Nam khoa của Walter Reed. Chuyên môn của các bác sĩ nam khoa là về vấn đề sinh sản chứ không phải về hệ bài tiết: tinh hoàn và bìu, hoóc môn và khả năng sinh sản. Dean tranh thủ nói chuyện cùng tôi và Jezior vài phút trong bữa trưa tại quầy bánh kẹp ở tầng dưới. Cả hai đã làm việc cùng nhau bốn tháng tại Iraq.

Jezior đóng các tệp ảnh lại và dẫn tôi đi qua khu vực đợi của khoa Tiết niệu, tới cầu thang. “Bệnh nhân Jackson?” -người phụ tá cất tiếng gọi. Cứ như thể “bệnh nhân” chính là cấp bậc của anh ta vậy. Tôi nghĩ, ở một chừng mực nào đó thì đúng là như vậy. Anh ta có thể là thiếu tá hay đại tá còn cậu phụ tá kia chỉ là binh nhì, nhưng ở đây họ đều là bệnh nhân. Trong một nền văn hóa coi trọng cấp bậc và địa vị thì Walter Reed - đối với người ngoài, ít ra là vậy - có thể xem là một nơi theo chủ nghĩa quân bình đáng mến.

Dean đã đứng xếp hàng sẵn để lấy bánh. Anh cũng cực kỳ bận rộn, và đây, nếu xét đến quy mô lớn và rùng rợn của chiến tranh, là một điều tốt. Tức là sẽ có thêm nhiều binh sĩ được cứu sống khi dính bom mìn. Nếu như ngân sách và hoạt động nghiên cứu bị đình trệ, thì một phần là vì sự e ngại của mọi người khi nói đến các vấn đề liên quan đến tình dục - gồm cả chính các cơ quan sinh dục tội nghiệp kia. Một cách hết sức đơn giản, Jezior nói, thì đó là chuyện “không thấy coi như không biết”. “Khi một nhân vật tai to mặt lớn tới Walter Reed và thăm phòng làm việc của cô…”

Dean đế vào. Họ nói tiếp ý của nhau nhịp nhàng như một cặp vợ chồng già. “… phải, Tổng thống sẽ không kéo tấm chăn lên và nói…”

“… ‘khủng khiếp quá, nhìn thứ này xem. Anh ta mất dương vật rồi. Ta phải trích ngân sách cho những ca như này.’”

Trung tâm Y tế Quân sự Walter Reed trả chi phí cho các ca tạo hình dương vật, cho dù lúc đầu cũng có vài ý kiến phản đối. (Chỉ tính riêng chi phí cấy ghép đã tốn khoảng 10.000 đô la.) Khả năng cương cứng từng chỉ được coi như “phần kem trang trí trên mặt bánh,” Dean nói. “Họ nói, ‘Ồ, người ta không thực sự cần đến điều đó đâu.’ Tôi bèn đáp, ‘Vậy thì mấy anh chàng bị cưa chân cũng cần gì chân giả. Cứ đặt họ lên xe lăn!’ Và họ tiếp tục, ‘Ôi, không! Việc họ đi lại được rất quan trọng!’ Tôi nói, ‘Ồ, tốt thôi, hầu hết mọi người đều nghĩ quan hệ tình dục rất quan trọng.’ Cho tôi một bánh kẹp Caprese và một Coke Zero.”

Dean có đôi tay và cặp mắt biểu cảm cùng cặp lông mày cong nổi bật, và khi anh nói cười, chúng khiến anh trông rất vui vẻ. Trong công việc này, sự hài hước và vô tư chính là một liệu pháp tâm lý. Dean từng rất nổi tiếng vì lấy thước kẻ đo dương vật của một bệnh nhân đang thất vọng và kêu to, “Của anh dài 15 cm đấy! Anh còn muốn dài thêm nữa sao?”

Nhưng đừng bị đánh lừa bởi giọng nói vui vẻ đó của anh. Khi cần bảo vệ quyền lợi bệnh nhân, Dean giống như một chú chó Bull đích thực. Anh chính là người tạo áp lực buộc Bộ Cựu chiến binh phải chi trả chi phí thụ tinh trong ống nghiệm cho những binh sĩ bị vô sinh do chấn thương vùng hạ bộ. Anh cũng đã có nhiều cuộc nói chuyện với sinh viên trường USUHS về các vấn đề liên quan tới sức khỏe tình dục của các thương binh và giải đáp thắc mắc tại các nhóm hỗ trợ cựu chiến binh. Anh cũng đã giúp đồng nghiệp Christine DesLauriers thành lập Nhóm công tác vì Sức khỏe tình dục Walter Reed: Một nhóm gồm hơn một tá những người cung cấp dịch vụ y tế địa phương và những nhà hoạt động xã hội, và họ thường định kỳ gặp gỡ để đề ra chiến lược phát triển và chia sẻ thông tin. Chẳng hạn, cuốn sách Tình dục đối với thương binh, của hai nhà vật lý trị liệu khu vực thủ đô Washington, Kathryn Ellis và Caitlin Dennison. Cả hai người đều không ngại ngùng khi đề cập tới vấn đề tình dục trong sách. Trong sách có các hướng dẫn về tư thế quan hệ tình dục cho những người phải cưa cả tay và chân. Những cách điều chỉnh máy rung cho một bệnh nhân bị cụt gần như hết cả cánh tay. Tôi đồng tình với quan điểm nêu trong lời đề tựa đầu sách (nếu không muốn nói là đồng tình đến từng con chữ): “Chúng ta nên phân phát bản hướng dẫn này tới tận tay của từng bệnh nhân, bạn đời, cũng như người chăm sóc họ…”

Đặc biệt là cho những người chăm sóc bệnh nhân. “Thật tuyệt vời,” DesLauriers cho biết, “không biết bao nhiêu người trong số họ còn sợ hãi khi nói đến vấn đề này.” Cô kể cho tôi nghe câu chuyện về một lính Thủy quân Lục chiến mà cô từng giúp đỡ. Anh ta đã nói, “Christine, tôi đã trải qua ba mươi sáu lần phẫu thuật dương vật, cái đó của tôi đã được tái tạo lại hoàn toàn và chẳng có đếch ai chỉ cho tôi cách sử dụng thứ này với vợ tôi ở nhà.”

Cũng có một số người đã trao đổi với các bà vợ. “Thật đáng thất vọng khi xem họ tương tác với nhau,” Jezior nói. “Trong tâm khảm cô biết rằng ‘Người vợ sẽ bỏ họ’.” Khi tôi hỏi DesLauriers về tỉ lệ ly dị, cô trả lời, “Tỉ lệ ly dị? Hãy nghĩ tới tỉ lệ tự sát. Thật đáng xấu hổ khi mất họ sau khi họ đã hồi phục chấn thương. Chúng ta cứu sống các thương binh nhưng lại không dạy họ phải sống tiếp thế nào.” Trung tâm Y tế Quân sự Walter Reed không hề có một người hướng dẫn chuyện tình dục hay chuyên gia trị liệu về tình dục toàn thời gian nào cả. Phòng khám nội bộ bệnh viện có sắp xếp lịch tư vấn về “chuyện quan hệ và sức khỏe tình dục” nhưng chỉ có một y tá duy nhất được sắp xếp để tư vấn.

“Tình trạng không được ở mức như chúng tôi muốn…” Jezior cho biết khi tôi đề cập đến chủ đề này.

Dean lại cắt lời. “Chẳng có gì cả. Trống mất ra bảy năm để gặp gỡ giới chức quân sự, nỗ lực thuyết phục Bộ Quốc phòng tài trợ trả lương cho một nhân viên trị liệu tình dục làm việc toàn thời gian tại Walter Reed. Cô đã nhận được rất nhiều sự ủng hộ, nhưng gần như chỉ là ủng hộ suông. Vấn đề không chỉ là cấp kinh phí. “Vấn đề là làm sao để chính phủ Mỹ quan tâm hơn tới vấn đề tình dục.” Cô kể với tôi về một cuộc gặp vài năm trước với một Đô đốc hải quân tới thăm Walter Reed. “Ông ấy nói, Tôi không hiểu chúng ta sẽ dạy thứ gì cho một anh chàng không có dương vật. Chính xác thì các cô sẽ giúp anh ta kiểu gì?’”

Có rất nhiều thứ DesLauriers có thể nói cho viên Đô đốc đó. Cô đã có thể nói, “Dương vật giả đeo hông chẳng hạn, thưa ngài? Hay ‘mát xa’ đùi?” Cô cũng có thể trích một đoạn trong sách của Ellis và Dennison. “‘Sử dụng phần còn lại của tay chân theo những cách sáng tạo, như là kích thích điểm G của vợ mình,’ thưa ngài?” “‘Khám phá các vùng khác có thể mang lại nhiều khoái cảm hơn (ví dụ núm vú, cổ, tai, tuyến tiền liệt, hậu môn)’, thưa ngài?” Cô cũng có thể kể về những thứ cơ bản hơn: “Tôi nói, ‘Thưa ngài, nếu tôi có thể nói thẳng thắn với ngài. Chẳng phải anh ta có lưỡi ư, và có thể dạy anh ta dùng lưỡi không?’”

“Cũng cần phải nhớ những thứ khác,” Jezior nhấn mạnh, “đó là trong giai đoạn đầu hồi phục từ một vết thương trí mạng, có rất nhiều việc xảy ra khiến việc gần gũi thể xác không hẳn là ưu tiên hàng đầu…”

Dean gật đầu: “Kiểu như, bây giờ tôi có thể tự đánh răng không?”

“Và họ đã được kê rất nhiều loại thuốc liều cao để vượt qua được giai đoạn này.” Thuốc phiện, chất ổn định thần kinh, thuốc chống trầm cảm. “Do đó nếu họ không thể cương cứng, ta có thể nói, ‘Anh cứ vượt qua giai đoạn này đã, đến khi không phải dùng thuốc giảm đau, rồi anh sẽ thấy mình làm ăn thế nào’.”

Hoặc, nếu bạn là Christine DesLauriers, bạn có thể nói “Anh có thể chịu đựng một chút đau đớn không? Hãy ngừng uống thuốc giảm đau trong bốn tiếng, quan hệ tình dục, và lại uống thuốc tiếp.” Ống thông nước tiểu vướng víu sao? Gập nó lại và đeo bao cao su. “Tất nhiên, anh có thể quan hệ tình dục với một cái ống thông bên trong bao chứ!”

Ngoài những gì Christine DesLauriers đã làm được, liệu có những tiến triển đầy hứa hẹn nào nữa không? Chuyện gì đang diễn ra ở chân trời sang chấn tiết niệu? Ghép dương vật thì thế nào? Tôi chỉ nói cho có vậy thôi, nhưng Jezior liền nói về thí nghiệm đang được tiến hành tại Johns Hopkins.

“Gượm đã, họ sắp ghép dương vật sao?” Tôi hỏi gần như hét toáng lên. Hai người đang gặm chiếc bánh mì panini dừng lại, ngẩng lên nhìn chúng tôi.

Jezior nói, “Vâng” - từ vâng mà bạn sẽ bật ra khi ai đó hỏi bạn có cần lấy hóa đơn hay thêm khoai tây chiên không, như thể nó chẳng là gì cả. Anh nói thêm rằng một trong số các bệnh nhân trong bộ ảnh tôi vừa được xem chính là người sẽ được cấy ghép. Dù vậy, ca phẫu thuật phải cần ít nhất là 6 tháng nữa mới có thể tiến hành. “Lúc này họ đang làm thử nghiệm trên tử thi.”

“Ôi, vậy sao.”