Khi tôi bước ra ngoài hiên, chiếc thuyền của mục sư đang lao nhanh về phía cửa sông. Đó là một chiếc thuyền săn cá voi dáng dài, sơn màu trắng, phía đuôi thuyền có một phần mái che; một vị truyền giáo bản địa đang khum người ngồi trên thành bệ lái để bẻ lái; chừng hai mươi tư chiếc mái chèo quạt nước lấp lánh và dầm xuống nhịp nhàng theo điệu hát hò lèo; còn vị mục sư thì ngồi dưới mái che trong bộ đồ trắng, vừa đọc sách vừa ra vẻ lịch thiệp làm sao! Cảnh tượng ấy thật vui mắt và êm tai; chẳng có hình ảnh nào tươm tấp hơn trên các hòn đảo này bằng một chiếc thuyền mục sư với tay chèo giỏi và một điệu hát hăng hái; tôi ngắm nhìn chừng nửa phút, có lẽ cũng thoáng chút ganh tị, rồi thong thả đi về phía bờ sông.
Từ bờ bên kia cũng có một người khác đang nhắm tới cùng một điểm, nhưng hắn chạy tới trước. Đó là Case; chắc chắn ý đồ của hắn là chia rẽ tôi với vị mục sư, người có thể làm phiên dịch cho tôi; nhưng tâm trí tôi đang để vào chuyện khác. Tôi đang nghĩ về cái cách hắn đã phỉnh gạt chúng tôi vụ kết hôn, rồi từng giở trò với Uma trước đây; vừa nhìn thấy hắn, cơn giận bèn giội lên tận mũi tôi.
“Cút khỏi đó ngay, đồ trộm cắp lừa đảo đê tiện!” Tôi gầm lên.
“Mày nói cái gì đấy?” Hắn hỏi.
Tôi xả lại từ đó lần nữa, bồi thêm một câu chửi thề ra trò. “Và nếu tao còn bắt gặp mày trong bán kính sáu sải tay quanh nhà tao,” tôi gào lên, “tao sẽ nã một viên đạn vào cái xác thối của mày đấy.”
“Chuyện nhà mày thì mày muốn làm gì tùy mày,” hắn nói, “với lại tao cũng chẳng buồn bén mảng đến đó đâu; nhưng đây là chỗ công cộng.”
“Đây là nơi tao có việc riêng,” tôi đáp. “Tao không có ý định để một con chó rách như mày rình nghe lén, tao cảnh cáo mày biến đi cho khuất mắt.”
“Tao lại không thích biến đấy,” Case nói.
“Thế thì tao cho mày xem,” tôi bảo.
“Để rồi xem ai làm gì được ai,” hắn thách thức.
Hắn nhanh tay thật, nhưng chiều cao lẫn cân nặng đều không bằng tôi, chỉ là một kẻ mảnh khảnh khi đứng cạnh một gã như tôi, vả lại lúc đó tôi đang tức sôi máu đến mức có thể cắn đứt cả cái đục sắt. Tôi nện cho hắn một đấm tay này rồi bồi tiếp một đấm tay kia, nghe rõ cả tiếng đầu hắn lắc rơ và sọ kêu rắc rắc, rồi hắn ngã gục xuống ngay tại chỗ.
“Đã chán chưa?” Tôi gầm lên. Nhưng hắn chỉ ngước mắt lên nhìn trống rỗng, mặt cắt không còn một giọt máu, rồi máu tươi bắt đầu loang ra trên mặt hắn như rượu đỏ thấm qua khăn ăn. “Mày đã chán chưa?” Tôi gào lên lần nữa. “Mở miệng ra, đừng có nằm giở trò giả vờ ở đó, không tao sút cho mấy phát bây giờ.”
Nghe vậy hắn bèn ngồi dậy, ôm lấy đầu—nhìn vẻ mặt hắn là biết đầu óc đang quay mòng mòng—và máu chảy lênh láng xuống bộ đồ ngủ của hắn.
“Thế là đủ cho lần này rồi,” hắn nói, rồi lảo đảo đứng dậy, đi ngược về con đường hắn vừa tới.
Chiếc thuyền đã vào sát bờ; tôi thấy vị mục sư đã đặt quyển sách sang một bên, tôi mỉm cười một mình. “Dù sao thì ông ta cũng sẽ biết mình là một thằng đàn ông ra gì,” tôi thầm nghĩ.
Đây là lần đầu tiên trong suốt những năm tháng ở Thái Bình Dương tôi trao đổi dù chỉ hai từ với một mục sư, nói chi đến chuyện nhờ vả. Tôi chẳng ưa gì cái đám đó, chẳng gã thương nhân nào ưa cả; họ nhìn xuống chúng tôi bằng nửa mắt và chẳng thèm che giấu; thêm vào đó, họ lại bị bản địa hóa một phần, cứ thấu cảm nịnh bợ lũ người bản xứ thay vì thân thiết với những người da trắng như mình. Tôi đang mặc một bộ đồ ngủ kẻ sọc sạch sẽ—vì dĩ nhiên tôi đã ăn mặc đàng hoàng để ra mắt các tù trưởng; nhưng khi thấy vị mục sư bước ra khỏi thuyền trong bộ đồng phục chỉnh tề, quần áo vải dệt trắng, mũ cốt dừa, áo sơ mi trắng thắt cà vạt và đôi bốt vàng dưới chân, tôi chỉ muốn chộp đá ném vào người ông ta. Khi ông ta tiến lại gần, nhìn tôi với vẻ rất đỗi kinh ngạc (tôi đoán là vì vụ ẩu đả vừa rồi), tôi thấy ông ta trông bệnh tật tội nghiệp, thực ra là ông ta đang bị sốt và vừa trải qua một cơn rét run trên thuyền.
“Tôi đồ rằng ông là ngài Tarleton?” Tôi hỏi, vì tôi đã biết tên ông ta.
“Và anh, tôi đoán, là thương nhân mới?” Ông ta hỏi lại.
“Trước tiên tôi muốn nói cho ông biết là tôi không ưa gì đám hội truyền giáo các ông,” tôi tiếp lời, “và tôi nghĩ ông cùng những kẻ giống ông đang gây ra muôn vàn hại ma, nhồi nhét vào đầu người bản xứ những chuyện tào lao cùng sự hợm hĩnh.”
“Anh hoàn toàn có quyền giữ ý kiến của mình,” ông ta nói, vẻ mặt hơi khó coi, “nhưng tôi không có nghĩa vụ phải nghe những lời đó.”
“Trớ trêu là ông lại bắt buộc phải nghe đấy,” tôi đáp. “Tôi không phải mục sư, cũng chẳng mê mục sư; tôi không phải người bản xứ, cũng chẳng thiên vị người bản xứ—tôi chỉ là một thương nhân; một gã da trắng bình thường, đê tiện, bị Chúa nguyền rủa và là một công dân Anh, cái loại mà các ông chỉ muốn dậm chân lên để chùi bốt. Tôi hi vọng nói thế là đủ rõ!”
“Được rồi, anh bạn,” ông ta nói. “Rõ ràng thì có rõ, nhưng chẳng vẻ vẹn gì. Khi nào tỉnh táo, anh sẽ thấy hối hận vì những lời này.”
Ông ta định bước tiếp nhưng tôi lấy tay chặn lại. Lũ người bản xứ bắt đầu càu nhàu. Tôi đoán họ không thích giọng điệu của tôi, vì tôi ăn nói với gã đó một cách tự do như đang nói với anh vậy.
“Này, ông không thể nói là tôi đã lừa dối ông,” tôi bảo, “và tôi có thể nói tiếp. Tôi muốn nhờ một việc—thực ra là hai việc; và nếu ông sẵn lòng giúp tôi, có lẽ tôi sẽ coi trọng hơn cái thứ mà ông gọi là Kitô giáo của các ông.”
Ông ta im lặng một lúc. Rồi ông ta mỉm cười. “Anh là một kiểu người khá kỳ lạ đấy,” ông ta nói.
“Tôi là kiểu người mà Chúa đã tạo ra,” tôi đáp. “Tôi chẳng giả vờ làm một quý ông.”
“Tôi thì không chắc lắm,” ông ta nói. “Và tôi có thể làm gì cho anh đây, ông—?”
“Wiltshire,” tôi nói, “dù người ta hay gọi tôi là Welsher; nhưng Wiltshire mới là cách đánh vần đúng, giá mà mấy gã trên bãi biển chịu uốn lưỡi cho đúng. Còn tôi muốn gì ư? Chà, tôi sẽ nói cho ông nghe điều đầu tiên. Tôi là cái thứ mà ông gọi là kẻ có tội—cái thứ mà tôi gọi là kẻ đê tiện—và tôi muốn ông giúp tôi đền bù cho một người mà tôi đã lừa dối.”
Ông ta quay sang dặn dò thủy thủ đoàn bằng tiếng bản địa. “Bây giờ tôi sẵn sàng giúp anh đây,” ông ta nói, “nhưng chỉ trong thời gian thủy thủ của tôi dùng bữa thôi. Tôi phải đi xa hơn nữa dọc bờ biển trước khi trời tối. Tôi đã bị trễ ở Papa-Malulu cho tới sáng nay, và tối mai tôi có hẹn ở Fale-alii.”
Tôi dẫn đường về nhà mình trong im lặng, cảm thấy khá hài lòng với bản thân về cách mình đã làm chủ cuộc trò chuyện, vì tôi thích một người biết giữ sự tự trọng.
“Tôi rất tiếc khi thấy anh đánh nhau,” ông ta nói.
“Ồ, đó là một phần của câu chuyện tôi muốn kể cho ông nghe đấy,” tôi đáp. “Đó là việc nhờ vả số hai. Sau khi nghe xong, ông sẽ cho tôi biết ông có thấy tiếc hay không.”
Chúng tôi đi thẳng vào qua cửa hàng, và tôi ngạc nhiên khi thấy Uma đã dọn dẹp sạch sẽ đồ ăn trưa. Điều này khác hẳn với thói quen của cô ấy, nên tôi biết cô ấy làm vậy vì lòng biết ơn, và càng thấy mến cô ấy hơn. Cô ấy và ngài Tarleton gọi tên nhau, và ông ta có vẻ rất lịch sự với cô ấy. Nhưng tôi chẳng bận tâm mấy; đám họ lúc nào chả tìm được sự lịch sự dành cho người bản xứ, chỉ có với dân da trắng chúng tôi là họ mới lên mặt ta đây. Vả lại, lúc đó tôi cũng chẳng cần Tarleton lắm. Tôi chuẩn bị trình bày câu chuyện của mình.
“Uma,” tôi nói, “đưa tờ giấy kết hôn của chúng ta đây.” Cô ấy trông có vẻ bối rối. “Nào,” tôi bảo, “em có thể tin tưởng anh. Đưa đây.”
Cô ấy luôn mang nó theo người, như thường lệ; tôi tin cô ấy nghĩ đó là tấm vé lên thiên đường, và nếu chết mà không có nó sẵn trong tay thì sẽ xuống địa ngục. Lần đầu tôi đã không nhìn ra cô ấy cất nó ở đâu, giờ tôi cũng chẳng thấy cô ấy lấy nó ra từ chỗ nào; nó cứ như tự dưng nhảy vào tay cô ấy giống như mấy trò ma thuật của bà Blavatsky trên báo chí vậy. Nhưng phụ nữ trên đảo này ai cũng thế cả, tôi đoán họ được dạy điều đó từ khi còn nhỏ.
“Bây giờ,” tôi nói, tay cầm tờ giấy chứng nhận, “tôi đã kết hôn với cô gái này qua sự chứng giám của Black Jack, gã da đen. Tờ giấy chứng nhận này do Case viết, và đó là một tác phẩm văn học tuyệt vời đấy, tôi bảo đảm với ông. Kể từ đó, tôi phát hiện ra có một làn sóng tẩy chay cô vợ này của tôi ở nơi đây, và chừng nào tôi còn giữ cô ấy thì tôi không thể buôn bán gì được. Vậy thì một kẻ ở vào địa vị của tôi, nếu là một thằng đàn ông, sẽ làm gì?” Tôi nói. “Điều đầu tiên gã sẽ làm tôi đoán là thế này.” Tôi cầm lấy tờ giấy chứng nhận, xé vụn ra rồi vứt tung tóe xuống sàn.
“Aué!” [2] Uma thốt lên và bắt đầu vỗ tay; nhưng tôi đã nắm lấy một bàn tay cô ấy trong tay mình.
“Và điều thứ hai mà gã sẽ làm,” tôi nói, “nếu gã là một người mà tôi gọi là đàn ông và ông cũng gọi là đàn ông, thưa ngài Tarleton, là dẫn cô gái đến ngay trước mặt ông hoặc bất kỳ mục sư nào khác, rồi đứng dậy nói: ‘Tôi đã kết hôn sai trái với người vợ này của tôi, nhưng tôi rất yêu cô ấy, và giờ tôi muốn kết hôn với cô ấy một cách đàng hoàng.’ Bắt đầu đi, ngài Tarleton. Và tôi nghĩ tốt nhất ông nên làm bằng tiếng bản địa; điều đó sẽ làm bà xã tôi vui,” tôi vừa nói vừa gọi cô ấy bằng danh xưng chính thức của người vợ hợp pháp ngay tại chỗ.
Thế là chúng tôi gọi hai người trong thủy thủ đoàn vào làm chứng, và được tác hợp ngay trong căn nhà của mình; phải công nhận là vị mục sư đã cầu nguyện khá nhiều—nhưng không dài dòng như vài người khác—rồi bắt tay cả hai chúng tôi.
“Ông Wiltshire,” ông ta nói, sau khi đã viết xong giấy tờ và cho người làm chứng lui ra, “tôi phải cảm ơn ông vì một niềm hân hoan rất lớn. Rất hiếm khi tôi thực hiện lễ kết hôn với nhiều xúc cảm biết ơn đến thế.”
Nói thế mới gọi là biết nói chứ. Ông ta còn tiếp tục khen ngợi thêm vài câu nữa, và tôi đã sẵn sàng đón nhận tất cả những lời phỉnh nịnh mà ông ta có sẵn, vì tôi đang cảm thấy rất tuyệt. Nhưng Uma đã bị phân tâm bởi một điều gì đó giữa chừng buổi lễ, và cô ấy chen ngang ngay.
“Bàn tay anh sao lại bị thương thế kia?” Cô ấy hỏi.
“Em đi mà hỏi cái đầu của Case ấy, bà xã,” tôi đáp.
Cô ấy nhảy nẫng lên vì sung sướng và reo hò.
“Ông chẳng biến cô này thành một Kitô hữu ra trò cho lắm,” tôi nói với ngài Tarleton.
“Chúng tôi từng không nghĩ cô ấy là một trong những người tồi tệ nhất của chúng tôi,” ông ta nói, “khi cô ấy còn ở Fale-alii; và nếu Uma có mang lòng oán hận, tôi buộc phải nghĩ rằng cô ấy có lý do chính đáng.”
“Chà, giờ chúng ta đến với việc nhờ vả số hai đây,” tôi nói. “Tôi muốn kể cho ông nghe câu chuyện của chúng tôi, xem ông có thể rọi chút ánh sáng nào vào đây không.”
“Có dài không?” Ông ta hỏi.
“Có chứ,” tôi nói; “đó là một câu chuyện khá dài đấy!”
“Được rồi, tôi sẽ dành cho anh tất cả thời gian tôi có thể sắp xếp,” ông ta vừa nói vừa nhìn đồng hồ. “Nhưng tôi phải nói thật với anh, tôi chưa ăn gì từ năm giờ sáng nay, và trừ khi anh có thể cho tôi ăn chút gì đó, bằng không tôi khó mà được ăn lại trước bảy hoặc tám giờ tối nay.”
“Lạy Chúa, chúng tôi sẽ dọn bữa trưa cho ông!” Tôi reo lên.
Tôi hơi lỡ miệng chửi thề ngay lúc mọi chuyện đang êm đẹp; và tôi đoán vị mục sư cũng thấy vậy, nhưng ông ta giả vờ nhìn ra ngoài cửa sổ và cảm ơn chúng tôi.
Thế là chúng tôi làm nhanh cho ông ta một bữa ăn đơn sơ. Tôi phải để bà xã nhúng tay vào một chút để thể hiện, nên tôi giao cho cô ấy pha trà. Tôi không nghĩ mình từng uống thứ trà nào như thứ cô ấy pha ra. Nhưng đó chưa phải là điều tồi tệ nhất, vì cô ấy còn lấy hũ muối rắc vào, thứ mà cô ấy cho là một nét chấm phá châu Âu thời thượng, và biến món thịt hầm của tôi thành nước biển. Rốt cuộc, ngài Tarleton đã có một bữa trưa tai hại; nhưng ông ta lại được giải trí thỏa thích suốt thời gian đó, vì trong lúc chúng tôi nấu nướng và cả sau đó, khi ông ta giả vờ ăn, tôi liên tục cập nhật cho ông ta về gã Case và bãi biển Falesá, còn ông ta thì đặt những câu hỏi chứng tỏ mình đang theo dõi rất sát sao.
“Chà,” cuối cùng ông ta nói, “tôi e là anh có một kẻ thù nguy hiểm đấy. Gã Case này rất khôn khéo và có vẻ thực sự độc ác. Tôi phải nói với anh rằng tôi đã mắt xích đến gã gần một năm nay rồi, và thường là bên chịu thiệt trong các cuộc đụng độ. Vào khoảng thời gian đại diện cuối cùng của công ty anh đột ngột bỏ chạy, tôi nhận được một bức thư từ Namu, vị mục sư bản địa, khẩn khoản mời tôi đến Falesá càng sớm càng tốt vì con chiên của ông ta đều đang ‘theo các hủ tục Công giáo’. Tôi từng rất tin tưởng Namu; tôi e rằng điều này chỉ cho thấy chúng ta dễ bị lừa dối đến mức nào. Không ai nghe ông ta giảng đạo mà không bị thuyết phục rằng ông ta là một người có tài năng xuất chúng. Tất cả dân đảo của chúng tôi đều dễ dàng có được một kiểu hùng biện, và có thể diễn xướng, minh họa những bài thuyết giáo học mót với rất nhiều sức sống cùng sự tưởng tượng; nhưng các bài thuyết giáo của Namu là của chính ông ta, và tôi không thể phủ nhận rằng tôi đã tìm thấy ở đó những phương tiện ơn trên. Hơn nữa, ông ta có tò mò lớn với các vấn đề thế tục, không sợ công việc hard, khéo tay trong nghề mộc, và tự gầy dựng được sự kính trọng lớn giữa các mục sư lân cận đến mức chúng tôi gọi ông ta, trong một lời nói đùa nửa thực nửa giỡn, là Đức giám mục Miền Đông. Nói ngắn gọn, tôi từng tự hào về người đàn ông này; chính vì thế tôi càng khó hiểu trước bức thư của ông ta, và đã nhân cơ hội đi qua ngả này. Buổi sáng trước khi tôi đến, Vigours đã bị tống lên tàu Lion, còn Namu thì hoàn toàn thản nhiên, có vẻ xấu hổ về bức thư của mình và hoàn toàn không muốn giải thích. Dĩ nhiên tôi không thể bỏ qua, và cuối cùng ông ta thú nhận rằng mình đã rất lo lắng khi thấy người dân sử dụng dấu thánh giá, nhưng từ khi biết được lời giải thích thì tâm trí ông ta đã giải tỏa. Vì Vigours có ‘Mắt Quỷ’, một điều phổ biến ở một quốc gia châu Âu tên là Ý, nơi người ta thường bị đập chết bởi loại quỷ đó, và có vẻ như dấu thánh giá là một bùa phép chống lại sức mạnh của nó.
“‘Và con giải thích điều đó, Misi,’ Namu nói, ‘theo cách này: Quốc gia ở châu Âu đó là một quốc gia Giáo hoàng, và con quỷ Mắt Quỷ có thể là một con quỷ Công giáo, hoặc ít nhất là quen với cách thức Công giáo. Vậy nên con lý luận thế này: nếu dấu thánh giá này được dùng theo cách của Giáo hoàng thì sẽ là có tội, nhưng khi nó chỉ được dùng để bảo vệ con người khỏi con quỷ, vốn là một vật bản thân nó vô hại, thì bản thân dấu đó, giống như một cái chai không tốt cũng chẳng xấu, là vô hại. Vì dấu đó không tốt cũng không xấu. Nhưng nếu cái chai chứa đầy rượu gin, thì rượu gin là xấu; và nếu dấu đó được làm trong sự thờ idol thì sự thờ idol đó là xấu.’ Và, rất giống một mục sư bản địa, ông ta có ngay một đoạn kinh thánh thích hợp về việc trục xuất quỷ dữ.
“‘Và ai đã nói với ông về Mắt Quỷ?’ Tôi hỏi.
“Ông ta thừa nhận đó là Case. Bây giờ, tôi e là anh sẽ nghĩ tôi rất hẹp hòi, ông Wiltshire, nhưng tôi phải nói với anh rằng tôi rất không hài lòng, và không thể nghĩ một thương nhân lại là một người tốt để cố vấn hay có ảnh hưởng đến các mục sư của tôi. Và hơn nữa, trong vùng từng có tin đồn nhảm về lão Adams và việc lão bị đầu độc, điều mà tôi không mấy để ý; nhưng lúc đó nó lại ùa về trong tâm trí tôi.
“‘Và gã Case này có phải là một người có cuộc sống thánh thiện không?’ Tôi hỏi.
“Ông ta thừa nhận là không; vì tuy không uống rượu, hắn lại hoang dâm với phụ nữ và không có tôn giáo.
“‘Vậy thì,’ tôi nói, ‘tôi nghĩ ông càng ít dính dáng đến hắn bao nhiêu thì càng tốt bấy nhiêu.’
“Nhưng không dễ để có lời nói cuối cùng với một người như Namu. Ông ta có ngay một hình ảnh minh họa tức thì. ‘Misi,’ ông ta nói, ‘thầy đã nói với con rằng có những người khôn khéo, không phải mục sư, thậm chí không thánh thiện, nhưng biết nhiều điều hữu ích để dạy—chẳng hạn như về cây cối, thú dữ, in sách, và về những hòn đá được đốt lên để làm dao. Những người như thế dạy thầy ở trường cao đẳng, và thầy học từ họ, nhưng cẩn thận không học theo sự không thánh thiện của họ. Misi, Case là trường cao đẳng của con.’
“Tôi không biết phải nói gì. Ông Vigours rõ ràng đã bị trục xuất khỏi Falesá bởi những mưu đồ của Case và với sự đồng mưu không khác là mấy từ vị mục sư của tôi. Tôi nhớ lại chính Namu là người đã trấn an tôi về Adams và truy nguồn tin đồn là do sự thù oán của vị linh mục. Và tôi thấy mình phải tìm hiểu kỹ lưỡng hơn từ một nguồn khách quan. Ở đây có một lão tù trưởng gian hùng tên là Faiaso, tôi đoán hôm nay anh đã gặp ở buổi hội đồng; cả đời lão ta ngang ngược và xảo quyệt, một kẻ kích động phản loạn lớn và là cái gai trong mắt hội truyền giáo cùng hòn đảo. Dù vậy, lão ta rất tinh đời, và trừ khi bàn về trị an hay những hành vi sai trái của chính mình, lão là một người nói sự thật. Tôi đến nhà lão, kể những gì mình đã nghe và cầu xin lão hãy thẳng thắn. Tôi không nghĩ mình từng có một cuộc phỏng vấn nào đau đớn hơn. Có lẽ anh sẽ hiểu tôi, ông Wiltshire, nếu tôi nói với anh rằng tôi hoàn toàn nghiêm túc với những câu chuyện tào lao mà anh đã trách móc tôi, và cũng khao khát làm điều tốt cho những hòn đảo này như anh muốn làm hài lòng và bảo vệ người vợ xinh đẹp của mình. Và anh phải nhớ rằng tôi từng coi Namu là một hình mẫu, và tự hào về người đàn ông này như một trong những trái chín đầu tiên của hội truyền giáo. Vậy mà giờ đây tôi được biết ông ta đã rơi vào một kiểu phụ thuộc vào Case. Sự khởi đầu của nó không phải là hủ hóa; nó bắt đầu, không nghi ngờ gì, từ sự sợ hãi và tôn kính tạo ra bởi những trò lừa đảo và giả vờ; nhưng tôi đã sốc khi phát hiện ra một yếu tố khác vừa được thêm vào gần đây, đó là Namu tự do lấy đồ trong cửa hàng và được cho là đang mắc nợ Case ngập đầu. Bất cứ điều gì gã thương nhân nói, Namu đều tin tưởng trong sự run sợ. Ông ta không phải là người duy nhất; nhiều người trong làng cũng sống trong sự phục tùng tương tự; nhưng trường hợp của Namu là có ảnh hưởng nhất, chính thông qua Namu mà Case đã gây ra nhiều tội ác nhất; và với một lực lượng đi theo nhất định giữa các tù trưởng, cùng vị mục sư trong túi mình, gã đó coi như đã làm chủ cái làng này. Anh biết đôi chút về Vigours và Adams, nhưng có lẽ anh chưa bao giờ nghe nói về lão Underhill, người tiền nhiệm của Adams. Lão là một gã già nua hiền lành, lặng lẽ, tôi nhớ thế, và chúng tôi được báo là lão đã chết đột ngột: người da trắng chết rất đột ngột ở Falesá. Sự thật, như tôi vừa được nghe, làm máu trong tôi lạnh ngắt. Có vẻ như lão bị trúng một cơn liệt toàn thân, cả người đã chết chỉ trừ một bên mắt cứ chớp liên tục. Tin đồn nổi lên rằng ông lão bất lực giờ đã biến thành quỷ, và gã Case tồi tệ này đã lợi dụng nỗi sợ hãi của người bản xứ, nỗi sợ mà hắn giả vờ chia sẻ, và vờ như không dám vào nhà một mình. Cuối cùng, một cái huyệt được đào lên, và cái xác sống bị chôn ở cuối làng. Namu, vị mục sư của tôi, người mà tôi đã giúp giáo dục, đã dâng lời cầu nguyện tại cái cảnh tượng đáng ghét đó.
“Tôi cảm thấy mình ở trong một thế rất khó khăn. Có lẽ trách nhiệm của tôi là phải tố cáo Namu và bãi nhiệm ông ta. Có lẽ giờ đây tôi nghĩ vậy, nhưng vào thời điểm đó điều đó ít rõ ràng hơn. Ông ta có ảnh hưởng lớn, có thể còn lớn hơn cả của tôi. Người bản xứ vốn dễ mê tín; có lẽ bằng cách kích động họ, tôi chỉ càng làm sâu sắc và lan rộng những tưởng tượng nguy hiểm này. Và Namu, ngoài cái ảnh hưởng mới mẻ và quỷ quái này ra, vẫn là một mục sư tốt, một người có năng lực và có tâm hồn hướng thượng. Tôi biết tìm đâu một người tốt hơn? Làm sao tôi tìm được một người tốt như thế? Vào khoảnh khắc đó, với sự thất bại của Namu còn mới nguyên trước mắt, công trình của đời tôi tưởng như một sự mỉa mai; hy vọng trong tôi đã chết. Tôi thà sửa chữa những công cụ mình đang có còn hơn đi ra ngoài tìm kiếm những cái khác chắc chắn sẽ tồi tệ hơn; và một vụ bê bối, trong trường hợp tốt nhất, là điều nên tránh khi còn có thể. Dù đúng hay sai, lúc đó tôi đã quyết định chọn một con đường êm đẹp. Suốt đêm đó, tôi đã lên án và lý luận với vị mục sư lầm lạc, mỉa mai ông ta về sự dốt nát và thiếu niềm tin, mỉa mai thái độ tồi tệ của ông ta, rửa sạch bên ngoài cốc đĩa nhưng lại thản nhiên tiếp tay cho một vụ giết người, hành động như trẻ con đầy phấn khích trước một vài cử chỉ trẻ con, không cần thiết và bất tiện; và rất lâu trước khi trời sáng, tôi đã khiến ông ta quỳ xuống và đầm đìa nước mắt trong một sự hối cải có vẻ chân thành. Vào Chủ nhật, tôi lên bục giảng vào buổi sáng, và giảng từ Sách Các Vua thứ nhất, chương 19, về ngọn lửa, trận động đất và tiếng nói, phân biệt sức mạnh tâm linh thực sự, và ám chỉ với sự rõ ràng đến mức tôi dám làm về những sự kiện gần đây ở Falesá. Tác động tạo ra là rất lớn, và nó càng tăng lên khi Namu đến lượt mình đứng dậy và thú nhận rằng ông ta đã thiếu niềm tin và tư cách, và đã nhận ra tội lỗi. Cho đến lúc đó, mọi chuyện đều tốt đẹp; nhưng có một hoàn cảnh không may. Đã gần đến thời điểm lễ ‘Tháng Năm’ của chúng tôi trên đảo, khi những khoản đóng góp của người bản xứ cho các sứ mệnh được thu nhận; tôi có nhiệm vụ phải thông báo về chủ đề này, và điều này đã cho kẻ thù của tôi cơ hội mà hắn không chậm trễ tận dụng.
“Tin tức về toàn bộ diễn biến chắc chắn đã được mang đến cho Case ngay khi buổi lễ kết thúc, và ngay chiều hôm đó hắn đã nhân cơ hội gặp tôi ở giữa làng. Hắn tiến lại với sự chú ý và thù hằn lớn đến mức tôi cảm thấy sẽ rất tổn hại nếu né tránh hắn.
“‘Ồ,’ hắn nói bằng tiếng bản địa, ‘đây rồi người thánh thiện. Ông ta đã giảng đạo chống lại tôi, nhưng điều đó không nằm trong tim ông ta. Ông ta đã giảng đạo về tình yêu của Chúa; nhưng điều đó không nằm trong tim ông ta, nó nằm giữa hai hàm răng ông ta. Các người có muốn biết cái gì nằm trong tim ông ta không?’—hắn gào lên. ‘Tôi sẽ cho các người xem!’ Và, chộp lấy đầu tôi, hắn giả vờ nhổ ra một đồng đô la, rồi giơ nó lên không trung.
“Một tiếng rì rào lan qua đám đông theo cách mà người Polynesia đón nhận một kỳ tích. Về phần mình, tôi đứng ngơ ngác. Đó là một trò ảo thuật thông thường mà tôi đã thấy biểu diễn ở quê nhà hàng chục lần; nhưng làm sao tôi có thể thuyết phục dân làng về điều đó? Tôi ước mình đã học trò khéo tay thay vì tiếng Hebrew, để tôi có thể trả đũa gã đó bằng chính đồng tiền của hắn. Nhưng tôi đã ở đó; tôi không thể đứng đó im lặng, và điều tốt nhất tôi có thể tìm để nói lại rất yếu ớt.
“‘Tôi phiền anh đừng đụng tay đụng chân vào người tôi nữa,’ tôi nói.
“‘Tao chẳng có ý đó,’ hắn nói, ‘mà tao cũng chẳng tước đoạt đồng đô la của ông đâu. Nó đây này,’ hắn nói, rồi ném nó dưới chân tôi. Người ta kể lại với tôi rằng nó đã nằm ở nơi nó rơi xuống suốt ba ngày.”
“Tôi phải nói là trò đó diễn tốt đấy,” tôi bảo.
“Ồ! Hắn rất khôn khéo,” ngài Tarleton nói, “và giờ anh có thể tự mình thấy hắn nguy hiểm đến mức nào. Hắn là một bên trong cái chết kinh hoàng của gã bị liệt; hắn bị cáo buộc đã đầu độc Adams; hắn đã đuổi Vigours ra khỏi nơi này bằng những lời nói dối có thể dẫn đến giết người; và không có nghi vấn gì là giờ đây hắn đã quyết định tống khứ anh. Hắn định thử bằng cách nào thì chúng ta không thể đoán được; chỉ chắc chắn một điều, đó sẽ là một cái gì đó mới mẻ. Sự sẵn sàng và khả năng phát minh của hắn là không có giới hạn.”
“Hắn tự chuốc lấy muôn vàn rắc rối,” tôi nói. “Và rốt cuộc, để làm gì cơ chứ?”
“Chà, họ có thể làm ra bao nhiêu tấn cơm dừa khô ở vùng này?” Vị mục sư hỏi.
“Tôi dám cá là khoảng sáu mươi tấn,” tôi nói.
“Và lợi nhuận cho thương nhân địa phương là bao nhiêu?” Ông ta hỏi.
“Ông có thể tính là ba bảng,” tôi nói.
“Vậy thì anh có thể tự tính xem hắn làm vậy vì bao nhiêu tiền,” ngài Tarleton nói. “Nhưng điều quan trọng hơn là đánh bại hắn. Rõ ràng là hắn đã lan truyền tin đồn nào đó chống lại Uma, nhằm cô lập và thực hiện ý đồ xấu xa của mình với cô ấy. Thất bại ở điều đó, và thấy một đối thủ mới xuất hiện trên hiện trường, hắn lại sử dụng cô ấy theo một cách khác. Bây giờ, điểm đầu tiên cần tìm hiểu là về Namu. Uma, khi mọi người bắt đầu bỏ mặc cô và mẹ cô, Namu đã làm gì?”
“Ông ấy cũng tránh xa luôn,” Uma nói.
“Tôi e là con chó đã quay lại với bãi mửa của nó,” ngài Tarleton nói. “Và bây giờ tôi có thể làm gì cho anh đây? Tôi sẽ nói chuyện với Namu, tôi sẽ cảnh cáo ông ta rằng ông ta đang bị quan sát; sẽ rất kỳ lạ nếu ông ta để bất kỳ điều gì sai trái xảy ra khi đã được cảnh giác. Đồng thời, sự phòng ngừa này có thể thất bại, và khi đó anh phải tìm đến nơi khác. Anh có hai người ở gần mà anh có thể nộp đơn xin hỗ trợ. Trước hết là vị linh mục, người có thể bảo vệ anh bằng thế lực Công giáo; họ là một nhóm nhỏ nghèo nàn, nhưng họ có hai tù trưởng. Và sau đó là lão Faiaso. Ôi! Nếu là vài năm trước thì anh chẳng cần ai khác; nhưng ảnh hưởng của lão đã giảm nhiều, nó đã rơi vào tay Maea, và Maea, tôi e là một trong những con chó săn của Case. Tóm lại, nếu điều tồi tệ nhất xảy ra, anh phải gửi tin lên hoặc tự mình đến Fale-alii, và dù tôi không có lịch đến đầu đảo này trong một tháng nữa, tôi sẽ xem có thể làm được gì.”
Thế là ngài Tarleton chào tạm biệt; và nửa giờ sau, thủy thủ đoàn lại cất tiếng hát và những chiếc mái chèo lại quạt nước lấp lánh trên chiếc thuyền của vị mục sư.
❀ ❀ ❀
Than ôi!