Tôi ra ngoài hiên ngay trước lúc mặt trời mọc vào ngày hôm sau. Nhà tôi nằm ở bìa đông ngôi làng; phía sau có một mũi đất đầy rừng cây và vách đá che khuất bình minh. Phía tây, một dòng sông lạnh chảy xiết đổ xuống, xa hơn nữa là thảm cỏ xanh của ngôi làng, điểm xuyết những rặng dừa, cây bánh mì và những túp lều. Cửa sổ các nhà cái đóng cái mở; tôi vẫn thấy những chiếc màn chống muỗi giăng lên, thấp thoáng bóng những người vừa thức giấc ngồi dậy bên trong; và khắp trên thảm cỏ, những người khác đang lẳng lặng rảo bước, quấn quanh mình những tấm vải ngủ đủ màu sắc trông chẳng khác nào người Bedouin trong các bức tranh Kinh Thánh. Không gian im lùm lụp, trang nghiêm và lạnh giá, còn ánh bình minh phản chiếu trên đầm nước thì rực lên như ngọn lửa.
Nhưng điều khiến tôi bận tâm lại ở ngay sát sạt. Chừng một tá thanh niên và trẻ con đứng thành hình bán nguyệt ôm lấy nhà tôi: dòng sông chia cắt chúng, đứa bên này bờ, đứa bên kia bờ, và một đứa ngồi chễm chệ trên hòn đá lớn giữa dòng; tất cả đều ngồi im phăng phắc, quấn chặt trong những tấm ga giường, trố mắt nhìn chằm chằm vào tôi và ngôi nhà như những chú chó săn chỏm mũi. Lúc bước ra ngoài tôi đã thấy kỳ lạ. Đến khi tắm xong quay lại, thấy chúng vẫn còn nguyên ở đó, lại thêm hai ba đứa nữa mới tới, tôi càng thấy kỳ lạ hơn. Chúng tìm thấy cái quái gì để mà nhòm ngó nhà tôi cơ chứ? Tôi tự hỏi rồi đi vào trong.
Thế nhưng hình ảnh những kẻ chực chờ nhòm ngó ấy cứ bám lấy tâm trí tôi, và một lúc sau tôi lại bước ra. Mặt trời lúc này đã mọc, nhưng vẫn khuất sau mũi đất rậm cây. Chừng một tư tiếng đồng hồ đã trôi qua. Đám đông tăng lên đáng kể, bờ sông bên kia kéo dài một đoạn đông nghẹt—chừng ba mươi người lớn và trẻ con thì đông gấp đôi, kẻ đứng người ngồi xổm trên mặt đất, tất thảy đều chong chong mắt nhìn về phía nhà tôi. Tôi từng thấy một ngôi nhà ở làng Nam Thái Bình Dương bị bao vây như thế này, nhưng khi ấy là do một gã thương buôn đang nện vợ bên trong và cô ta gào khóc. Còn ở đây chẳng có chuyện gì cả: bếp đã nhóm lửa, khói bốc lên nghi ngút một cách rất đàng hoàng; mọi thứ đều ngăn nắp gọn gàng đúng chuẩn hải quân. Đành rằng có kẻ lạ đến làng, nhưng hôm qua họ đã có dịp ngắm gã rồi, và thái độ lúc đó khá êm chuyện. Giờ họ bị cái quái gì làm cho dở chứng thế này? Tôi chống tay lên lan can hiên nhà và trố mắt nhìn lại. Đố tìm thấy kẻ nào chớp mắt dù chỉ một cái! Thỉnh thoảng tôi thấy lũ trẻ con xầm xì với nhau, nhưng chúng nói nhỏ đến mức ngay cả tiếng rì rầm cũng chẳng lọt đến tai tôi. Những người còn lại thì như những pho tượng đá: họ im lặng, buồn thảm, lấy đôi mắt sáng quắc nhìn tôi chằm chằm; và trong tôi chợt nảy ra suy nghĩ rằng nếu tôi có đang đứng trên bục pháp trường và những người dân tốt lành này đến để xem tôi bị treo cổ thì khung cảnh chắc cũng chẳng khác là bao.
Tôi cảm thấy mình bắt đầu nhột nhạt và e rằng mình đã lộ vẻ sờ sợ ra mặt, điều đó tuyệt đối không ổn chút nào. Tôi đứng thẳng dậy, vờ vươn vai thư giãn, bước xuống cầu thang hiên nhà rồi thong thả tiến về phía dòng sông. Một tiếng rì rầm ngắn vang lên xôn xao từ người này sang người khác, giống như âm thanh người ta thường nghe trong nhà hát khi bức màn nhung kéo lên; và vài người đứng gần nhất lùi lại chừng một bước. Tôi thấy một cô gái đặt một tay lên người thanh niên và dùng tay kia chỉ trỏ lên trên; cùng lúc đó cô ta hổn hển nói điều gì đó bằng tiếng bản địa. Ba đứa trẻ nhỏ ngồi ngay bên lối đi của tôi, nơi tôi bắt buộc phải đi qua cách chúng chưa đầy một mét. Quấn mình trong những tấm ga giường, với cái đầu cạo trọc chỉ để lại một chỏm tóc kỳ dị cùng khuôn mặt quái gở, chúng trông chẳng khác nào những bức tượng nhỏ trang trí trên lò sưởi. Chúng ngồi lì tại chỗ một lúc, nghiêm nghị như những vị thẩm phán. Tôi rảo bước thật nhanh, đi băng băng như một kẻ có việc gấp; và tôi đồ rằng mình đã chộp được một khoảnh khắc chớp mắt và nuốt ốc hốt hoảng trên cả ba khuôn mặt. Rồi một đứa bật dậy (đứa đứng xa nhất) và cắm đầu chạy về tìm mẹ. Hai đứa còn lại cố chạy theo nhưng vấp phải nhau, té ngửa ra đất khóc la om sòm, tuột phăng cả tấm ga trần nồng trần trục, và chỉ trong chớp mắt cả ba đứa đã vắt chân lên cổ chạy bán sống bán chết, gào lên như lợn bị chọc tiết. Mấy người bản địa, vốn chẳng bao giờ bỏ lỡ cơ hội cười đùa dù là trong đám tang, bật cười hô hố rồi im bặt ngay lập tức, ngắn ngủn như tiếng chó sủi.
Người ta bảo ở một mình thì đáng sợ. Chẳng có chuyện đó đâu. Điều làm người ta sợ hãi trong đêm tối hay giữa rừng sâu là vì người ta không chắc chắn được điều gì, và rất có thể có cả một đạo quân đang chực chờ ngay sát nách. Còn điều khiến gã sợ hãi nhất là đứng ngay giữa một đám đông mà không tài nào đoán nổi họ đang tính làm cái trò gì. Khi tiếng cười kia dứt, tôi cũng khựng lại. Lũ trẻ còn chưa chạy ra đến chỗ an toàn, chúng vẫn dang chân vắt cổ chạy về một hướng, thì tôi đã quay ngoắt người lùi lại theo hướng ngược lại. Như một gã hề, tôi đàng đàng xông ra; và cũng như một gã hề, tôi cúp đuôi đi về. Đó hẳn phải là một cảnh tượng buồn cười nhất đời, nhưng điều khiến tôi đần người ra là lần này chẳng có ai cười cả; chỉ có một mụ già phát ra một tiếng thở dài thượt đạo mạo, giống như kiểu người ta vẫn nghe mấy kẻ ly giáo rên rẩm trong nhà nguyện lúc nghe bài thuyết giáo.
“Tôi chưa từng thấy đám người Kanaka nào ngốc nghếch như dân ở đây,” tôi từng nói với Uma như thế khi liếc qua cửa sổ nhìn đám người đang chực chờ nhòm ngó.
“Chẳng biết cái gì cả,” Uma đáp với vẻ kinh tởm mà cô ấy vốn rất thạo.
Và đó là tất cả những gì chúng tôi trao đổi về chuyện này, bởi tôi đang bực mình, còn Uma thì coi đó là chuyện hiển nhiên đến mức làm tôi thấy ngượng chín cả mặt.
Suốt cả ngày hôm đó, lúc thưa lúc đông, lũ ngốc ấy cứ ngồi quanh phía tây nhà tôi và bên kia bờ sông để chờ xem kịch hay, bất kể đó là trò gì—tôi đoán là họ chờ lửa từ trên trời rơi xuống thiêu rụi tôi thành tro bụi cùng toàn bộ hành lý. Nhưng đến chiều tối, đúng bản chất của dân đảo, họ bắt đầu chán ngấy trò này và giải tán, kéo nhau sang nhà cộng đồng của làng để nhảy múa; tôi nghe thấy tiếng họ ca hát và vỗ tay thình thịch đến tận mười giờ đêm, và sang ngày hôm sau dường như họ đã quên mất sự tồn tại của tôi. Nếu lửa từ trên trời có dội xuống hay đất có nứt ra nuốt chửng tôi thì cũng chẳng có ai ở đó mà xem kịch hay lấy đó làm bài học, hay bất cứ cái thứ gì người ta muốn gọi. Nhưng sau này tôi mới biết họ chẳng hề quên, mà vẫn dòm ngó xem có hiện tượng gì lạ xảy ra phía nhà tôi không.
Cả hai ngày đó tôi vùi đầu vào việc sắp xếp hàng hóa và kiểm kê lại những gì Vigours để lại. Công việc này làm tôi phát nôn phát mửa, và khiến tôi không còn tâm trí đâu mà nghĩ đến chuyện khác. Ben đã kiểm kê vào chuyến đi trước—tôi biết mình có thể tin Ben—nhưng rõ ràng là trong thời gian qua đã có kẻ thò tay vào hàng. Tôi phát hiện mình bị hụt mất một khoản đủ để trả sáu tháng lương và lợi nhuận, và tôi chỉ muốn tự đá đít mình quanh làng vì đã làm một gã ngu đần chính hiệu, suốt ngày ngồi chè chén với cái gã Case đó thay vì chăm lo cho công việc của mình và kiểm kê hàng hóa.
Tuy nhiên, khóc lóc thở than thì giải quyết được gì. Chuyện đã rồi, chẳng thể đảo ngược được nữa. Tất cả những gì tôi có thể làm là dọn dẹp phần còn lại, cùng với số hàng mới của tôi (do chính tôi tự chọn) cho thật ngăn nắp, đi săn chuột với gián quanh nhà, và tân trang lại cửa hàng này theo đúng phong cách Sydney chuẩn mực. Tôi đã làm cho nó trở nên thật lộng lẫy; và đến sáng ngày thứ ba, khi tôi châm tẩu thuốc, đứng ở cửa nhìn vào trong, rồi quay ra nhìn lên tận đỉnh núi thấy những rặng dừa đang đung đưa và nhẩm tính hàng tấn dừa khô tích trữ, rồi nhìn qua thảm cỏ của làng thấy mấy tay công tử đảo đang dạo chơi và tính toán xem họ cần bao nhiêu thước vải hoa để may váy và khố, tôi cảm thấy như mình đã đến đúng nơi để kiếm một gia tài, rồi trở về nhà mở một quán rượu. Tôi đây, ngồi trên cái hiên nhà đó, giữa một khung cảnh đẹp như tranh vẽ mà anh khó tìm thấy ở đâu khác, ngập tràn ánh nắng tuyệt đẹp, và một ngọn gió mậu dịch trong lành khỏe khoắn làm máu trong người sôi nổi như đi tắm biển; thế mà tất cả những thứ đó bỗng biến sạch khỏi đầu tôi, và tôi lại mơ về nước Anh, nơi rốt cuộc chỉ là một cái lỗ bẩn thỉu, lạnh lẽo, bùn lầy, không đủ ánh sáng để đọc sách; tôi mơ về dáng vẻ quán rượu của mình, nằm bên khúc ngoặt của một con đường lớn rộng thênh thang như đại lộ, với tấm biển hiệu treo trên một cây xanh.
Buổi sáng là như thế, nhưng ngày trôi qua và chẳng có ma nào thèm bén mảng đến gần tôi, và từ những gì tôi biết về người bản địa ở các hòn đảo khác, tôi thấy điều này thật kỳ quặc. Người ta thường cười nhạo công ty chúng tôi và các trạm buôn bán khang trang của nó, đặc biệt là trạm ở Falesá này; toàn bộ dừa khô trong vùng thu hoạch năm mươi năm cũng không đủ trả tiền xây dựng nó (tôi từng nghe người ta nói thế), mà tôi cho rằng đó là chuyện thổi phồng. Nhưng khi ngày sắp tàn mà chẳng có chút mống làm ăn nào, tôi bắt đầu nản lòng; và khoảng ba giờ chiều, tôi ra ngoài dạo một vòng cho khuây khỏa. Trên thảm cỏ, tôi thấy một người da trắng mặc áo dòng đi tới, nhìn trang phục và khuôn mặt ông ta tôi biết ngay đó là một linh mục. Ông là một ông lão có vẻ mặt tốt bụng, tóc đã điểm bạc và bẩn đến mức anh có thể dùng ông ta để viết lên một tờ giấy.
“Chào ông,” tôi nói.
Ông ta hồ hởi trả lời tôi bằng tiếng bản địa.
“Ông không nói được tiếng Anh sao?” tôi hỏi.
“Tiếng Pháp,” ông đáp.
“Chà,” tôi nói, “tôi rất tiếc, nhưng khoản đó thì tôi chịu chịu.”
Ông ta thử nói với tôi một lúc bằng tiếng Pháp, rồi lại chuyển sang tiếng bản địa, có vẻ ông nghĩ đó là cách tốt nhất. Tôi lờ mờ hiểu ra rằng ông ta không chỉ muốn chào hỏi xã giao, mà đang có điều gì đó muốn truyền đạt, nên tôi càng chú ý nghe kỹ hơn. Tôi nghe thấy các cái tên Adams, Case và Randall—tên Randall được nhắc đến nhiều nhất—và từ “thuốc độc”, hoặc một từ gì đó tương tự, cùng một từ bản địa mà ông ta lặp đi lặp lại rất nhiều lần. Tôi trở về nhà, miệng liên tục nhẩm lại từ đó.
“Từ fussy-ocky có nghĩa là gì?” tôi hỏi Uma, vì đó là âm gần nhất mà tôi có thể phát ra.
“Làm cho chết,” cô ấy nói.
“Mẹ kiếp!” tôi thốt lên. “Cô có bao giờ nghe nói Case đã bỏ độc Johnnie Adams chưa?”
“Ai cũng biết chuyện đó,” Uma đáp với vẻ khinh bỉ. “Nó cho ông ấy cát trắng—cát độc. Nó vẫn còn giữ cái chai đó. Nếu nó cho anh rượu gin, anh đừng có uống.”
Tôi từng nghe những câu chuyện tương tự ở các đảo khác, và lúc nào cũng có sự xuất hiện của loại bột trắng đó, điều này làm tôi càng ít tin hơn. Dù vậy, tôi vẫn đi sang nhà Randall xem có chộp được thông tin gì không, và thấy Case đang ngồi trước bậc cửa lau chùi một khẩu súng.
“Săn bắn ở đây tốt chứ?” tôi hỏi.
“Số một luôn,” gã đáp. “Rừng đầy các loại chim. Tôi ước gì dừa khô cũng nhiều như thế,” gã nói—tôi nghĩ gã đang nói đểu—“nhưng dường như chẳng có việc gì để làm.”
Tôi có thể nhìn thấy Black Jack trong cửa hàng đang phục vụ một khách hàng.
“Nhưng trông có vẻ như đang làm ăn được đấy chứ,” tôi nói.
“Đó là món hàng đầu tiên chúng tôi bán được trong ba tuần qua đấy,” gã nói.
“Anh không đùa đấy chứ?” tôi thốt lên. “Ba tuần cơ à? Chà, chà.”
“Nếu anh không tin tôi,” gã gào lên có vẻ hơi nóng mặt, “anh có thể đến mà xem nhà kho dừa khô. Đến giờ này nó vẫn trống rỗng một nửa kìa.”
“Tôi xem thì cũng chẳng giải quyết được gì,” tôi nói. “Vì biết đâu chừng hôm qua nó đã trống rỗng hoàn toàn rồi thì sao.”
“Đúng thế thật,” gã vừa nói vừa cười nhạt một tiếng.
“À này,” tôi hỏi, “ông linh mục đó là người thế nào vậy? Trông có vẻ khá thân thiện.”
Nghe đến đây Case bật cười thành tiếng. “Ôi!” gã nói, “giờ thì tôi biết anh bị làm sao rồi. Cha Galuchet lại đến quấy rấy anh chứ gì.”—Cha Galoshes là cái tên người ta hay gọi ông nhất, nhưng Case lúc nào cũng nhấn giọng kiểu Pháp, đó là một lý do khác khiến chúng tôi nghĩ gã là kẻ có học thức hơn người thường.
“Phải, tôi có gặp ông ấy,” tôi nói. “Tôi thấy ông ấy có vẻ không ưa Captain Randall của anh cho lắm.”
“Làm sao mà ưa cho nổi!” Case nói. “Tất cả là do rắc rối về vụ ông Adams tội nghiệp. Ngày cuối cùng khi ông ấy nằm chờ chết, có gã trẻ tuổi Buncombe ở đó. Anh gặp Buncombe bao giờ chưa?”
Tôi bảo chưa.
“Buncombe là một gã kỳ quặc đấy!” Case cười. “Chả là Buncombe nảy ra ý nghĩ rằng vì không có vị giáo sĩ nào khác ở quanh đây ngoại trừ mấy mục sư người Kanaka, chúng tôi nên mời Cha Galuchet đến để ban bí tích cho ông lão. Anh biết đấy, với tôi thì sao cũng được; nhưng tôi bảo tôi nghĩ Adams mới là người cần hỏi ý kiến. Lúc đó ông ấy đang nhảm nhí về dừa khô ngấm nước và một đống chuyện tào lao. ‘Nghe này,’ tôi bảo, ‘ông đang bệnh nặng đấy. Ông có muốn gặp Galoshes không?’ Ông ấy ngồi bật dậy, chống tay lên khuỷu. ‘Mời linh mục đến,’ ông ấy nói, ‘mời linh mục đến; đừng để tôi chết ở đây như một con chó!’ Ông ấy nói giọng gay gắt và thèm khát, nhưng hoàn toàn tỉnh táo. Chẳng có lý do gì để phản đối, nên chúng tôi cử người đi hỏi xem Galuchet có đến không. Anh cá là ông ta sẽ đến ngay chứ gì. Ông ta nhảy tót vào bộ quần áo bẩn thỉu ngay khi vừa nghe thấy ý nghĩ đó. Nhưng chúng tôi chưa tính đến Papa. Papa là một tín đồ Baptist bảo thủ chính hiệu; không có chỗ cho lũ Công giáo. Và ông ấy xông ra khóa chặt cửa lại. Buncombe bảo ông ấy là kẻ cuồng tín, và tôi tưởng ông ấy sẽ phát sốc mà chết mất. ‘Cuồng tín!’ ông ấy gào lên. ‘Tao mà cuồng tín à? Tao sống đến chừng này tuổi để phải nghe điều đó từ một gã ranh con như mày sao?’ Rồi ông ấy lao về phía Buncombe, tôi phải can hai người họ ra; còn Adams ở giữa thì lại lên cơn điên, gào khóc về dừa khô như một gã đần bẩm sinh. Cảnh tượng đó hay như kịch, và tôi suýt nữa thì đứt hơi vì cười, thì đột nhiên Adams ngồi bật dậy, lấy tay ôm chặt lấy ngực rồi lâm vào cơn co giật kinh hoàng. Ông ấy chết một cách chật vật lắm, John Adams ấy,” Case nói với vẻ nghiêm nghị đột ngột.
“Còn vị linh mục thì sao?” tôi hỏi.
“Vị linh mục ư?” Case nói. “Ôi! Ông ta đập cửa đùng đùng bên ngoài, gào lên gọi người bản địa đến phá cửa vào, rồi hét lên rằng ông ta muốn cứu rỗi một linh hồn, đại loại thế. Ông ta điên tiết lắm, vị linh mục ấy. Nhưng làm sao được chứ? Johnny đã trút hơi thở cuối cùng rồi; chẳng còn Johnny nào trên đời nữa; và trò ban bí tích coi như tan thành mây khói. Ngay sau đó, có tin báo với Randall rằng vị linh mục đang cầu nguyện trên mộ của Johnny. Papa lúc đó đã ngà ngà say, vơ lấy một cái gậy rồi lao thẳng đến đó, và thấy Galoshes đang quỳ ở đó cùng một đống người bản địa đứng xem. Anh không tưởng tượng được Papa lại bận tâm đến thế—về bất cứ điều gì, trừ khi đó là rượu; nhưng ông ấy và vị linh mục đã giằng co suốt hai tiếng đồng hồ, đấu khẩu với nhau bằng tiếng bản địa, và mỗi lần Galoshes định quỳ xuống là Papa lại xông vào nện bằng gậy. Chưa từng có trò vui nào như thế ở Falesá. Kết cục là Captain Randall ngã quay ra vì bị đột quỵ hay trúng gió gì đó, và vị linh mục rốt cuộc cũng hoàn thành được công việc của mình. Nhưng ông ta là vị linh mục tức giận nhất mà anh từng nghe nói đấy, và đã đi phàn nàn với các tù trưởng về sự xúc phạm, như cách ông ta gọi. Chuyện đó chẳng ăn thua gì, vì các tù trưởng của chúng tôi ở đây là người Tin Lành; với lại, ông ta đã gây rắc rối về chuyện đánh trống cho lớp học buổi sáng, nên họ rất vui khi cho ông ta một bài học. Giờ thì ông ta thề rằng old Randall đã bỏ độc Adams hay cái gì đó, và khi hai người họ gặp nhau, họ nhe răng ra cười với nhau như hai con khỉ baboon.”
Gã kể câu chuyện này một cách tự nhiên hết mức, như một kẻ đang tận hưởng trò vui; mặc dù giờ đây khi nghĩ lại sau một thời gian dài, nó có vẻ là một câu chuyện kinh tởm. Tuy nhiên, Case chưa bao giờ tự nhận mình là kẻ yếu đuối, gã chỉ tỏ ra sòng phẳng, nhiệt tình và là một người đàn ông toàn diện; và nói thật lòng, gã hoàn toàn làm tôi rối trí.
Tôi về nhà và hỏi Uma xem cô ấy có phải là Popey không, từ mà tôi hiểu là từ bản địa để chỉ người Công giáo.
“E le ai!” cô ấy nói. Cô ấy luôn dùng tiếng bản địa khi muốn nói “không” một cách cực kỳ dứt khoát, và quả thực từ đó mang sắc thái mạnh mẽ hơn hẳn. “Popey không tốt,” cô ấy nói thêm.
Sau đó tôi hỏi cô ấy về Adams và vị linh mục, và cô ấy kể cho tôi nghe một câu chuyện gần như tương tự theo cách của riêng mình. Thành ra tôi cũng chẳng vỡ lẽ ra được thêm bao nhiêu, nhưng nhìn chung tôi thiên về hướng cho rằng gốc rễ của vấn đề là cuộc cãi vã về bí tích, còn chuyện bỏ độc chỉ là lời đồn thổi.
Ngày hôm sau là Chủ nhật, cái ngày mà chẳng thể mong đợi chút công việc làm ăn nào. Buổi sáng Uma hỏi tôi xem tôi có đi “cầu nguyện” không; tôi bảo cô ấy cá là không rồi, thế là cô ấy cũng ở nhà luôn mà chẳng nói thêm lời nào. Tôi thấy điều này dường như không giống với một người bản địa, một người phụ nữ bản địa, lại là một người phụ nữ có quần áo mới để khoe khoang; tuy nhiên, điều đó lại hoàn toàn hợp ý tôi, nên tôi chẳng bận tâm lắm. Điều kỳ quặc là rốt cuộc tôi suýt nữa thì đi đến nhà thờ, một điều mà tôi khó lòng quên được. Tôi ra ngoài dạo một vòng và nghe thấy tiếng hát thánh ca vang lên. Anh biết chuyện đó ra sao rồi đấy. Nếu anh nghe thấy người ta ca hát, điều đó như thôi thúc anh; và chẳng mấy chạp tôi đã thấy mình đứng bên cạnh nhà thờ. Đó là một ngôi nhà nhỏ, dài và thấp, được xây bằng san hô, bo tròn ở hai đầu giống như một chiếc thuyền đánh cá voi, bên trên lợp một mái nhà bản địa lớn, cửa sổ không có khung nẹp và cửa ra vào thì trống hoác. Tôi ghé đầu vào một chiếc cửa sổ, và cảnh tượng đó thật mới mẻ đối với tôi—vì mọi thứ diễn ra hoàn toàn khác so với những hòn đảo tôi từng biết—đến mức tôi dừng lại xem. Giáo dân ngồi trên những tấm chiếu dưới sàn nhà, phụ nữ một bên, đàn ông một bên, tất cả đều diện trang phục lộng lẫy nhất—phụ nữ mặc váy và đội mũ hàng hiệu, đàn ông mặc áo chẽn trắng và áo sơ mi. Bài thánh ca đã kết thúc; vị mục sư, một tay Kanaka to cao vạm vỡ, đang đứng trên bục giảng, diễn thuyết như thể đấu tranh cho sự sống của mình; và qua cái cách ông ta khua tay, luyện giọng, nhấn nhá các điểm chính và như thể đang tranh luận với mọi người, tôi hiểu ra rằng ông ta là một tay thiện nghệ trong nghề này. Rồi bỗng nhiên ông ta ngước mắt lên và bắt gặp ánh mắt tôi, tôi thề với anh là ông ta đã loạng choạng trên bục giảng; mắt ông ta trố ra như muốn rơi khỏi tròng, tay ông ta giơ lên chỉ về phía tôi như thể ngoài tầm kiểm soát, và bài thuyết giáo dừng tắp lự ngay tại đó.
Nói ra điều này chẳng vẻ giang gì cho bản thân, nhưng tôi đã bỏ chạy; và nếu tôi lại gặp phải sự bàng hoàng tương tự, ngày mai tôi cũng sẽ lại bỏ chạy. Nhìn thấy cái gã Kanaka dẻo miệng đó bị đánh gục hoàn toàn chỉ vì thoáng thấy bóng dáng tôi khiến tôi có cảm giác như thể đáy trái đất vừa sụp đổ. Tôi đi thẳng về nhà, ngồi lì ở đó và chẳng nói nửa lời. Anh có thể nghĩ rằng tôi sẽ kể cho Uma nghe, nhưng điều đó đi ngược lại nguyên tắc của tôi. Anh cũng có thể nghĩ rằng tôi sẽ đi sang tư vấn cho Case; nhưng sự thật là tôi thấy xấu hổ khi phải nói ra một chuyện như vậy, tôi sợ mọi người sẽ bật cười vào mặt tôi. Vì vậy tôi ngậm đắng nuốtเผ็ด, và càng nghĩ nhiều hơn; mà càng nghĩ, tôi lại càng không thích cái trò này.
Đến tối thứ Hai, tôi đã hiểu rõ ràng trong đầu rằng mình chắc chắn đã bị cấm vận (taboo). Một cửa hàng mới mở cửa hai ngày trong một ngôi làng mà không một người đàn ông hay phụ nữ nào đến xem hàng hóa là điều không thể tin nổi.
“Uma này,” tôi nói, “tôi nghĩ tôi bị cấm vận rồi.”
“Tôi cũng nghĩ vậy,” cô ấy nói.
Tôi suy nghĩ một lúc xem có nên hỏi cô ấy thêm không, nhưng nảy ra ý định tham khảo ý kiến người bản địa là một ý tưởng tồi, vì vậy tôi tìm đến Case. Trời đã tối, và gã đang ngồi một mình, như gã vẫn thường làm, hút thuốc trên cầu thang.
“Case này,” tôi nói, “có một chuyện kỳ quặc đây. Tôi bị cấm vận rồi.”
“Ôi, vớ vẩn!” gã nói; “ở những hòn đảo này không có tục lệ đó đâu.”
“Có thể có hoặc không,” tôi nói. “Nhưng ở nơi tôi từng ở thì đó là tục lệ đấy. Anh có thể cá là tôi biết nó ra sao; và tôi nói cho anh biết một sự thật, tôi đã bị cấm vận.”
“Chà,” gã nói, “thế anh đã làm cái trò gì rồi?”
“Đó chính là điều tôi muốn tìm hiểu đây,” tôi nói.
“Ôi, không thể nào,” gã nói; “chuyện đó là không thể. Tuy nhiên, tôi sẽ bảo anh cái này. Để anh yên tâm, tôi sẽ đi một vòng tìm hiểu cho chắc chắn. Anh cứ vào trong nói chuyện với Papa đi.”
“Cảm ơn anh,” tôi nói, “tôi thà đứng ngoài hiên này còn hơn. Nhà anh ngột ngạt quá.”
“Vậy tôi sẽ gọi Papa ra đây,” gã nói.
“Anh bạn thân mến,” tôi nói, “tôi ước gì anh đừng làm thế. Thực ra, tôi không ưa Mr. Randall cho lắm.”
Case cười lớn, lấy một chiếc đèn bão từ cửa hàng rồi đi vào trong làng. Gã đi chừng một tư tiếng đồng hồ, và khi quay lại, nét mặt gã vô cùng nghiêm trọng.
“Chà,” gã vừa nói vừa đặt chiếc đèn bão xuống bậc hiên, “tôi không bao giờ tin nổi chuyện này. Tôi không biết sự hỗn láo của lũ Kanaka này rồi sẽ đi đến đâu nữa; chúng dường như đã mất sạch khái niệm về sự tôn trọng dành cho người da trắng rồi. Điều chúng ta cần lúc này là một tàu chiến—một chiếc của Đức nếu có thể—họ mới biết cách trị lũ Kanaka này.”
“Vậy là tôi bị cấm vận thật rồi sao?” tôi gào lên.
“Đại loại là thế,” gã nói. “Đó là chuyện tồi tệ nhất thuộc loại này mà tôi từng nghe nói đến đấy. Nhưng tôi sẽ đứng về phía anh, Wiltshire, người với người. Ngày mai khoảng chín giờ anh quay lại đây, chúng ta sẽ làm cho ra kẽ với các tù trưởng. Họ sợ tôi, hoặc từng sợ tôi; nhưng dạo này đầu óc họ to quá rồi, tôi không biết phải nghĩ sao nữa. Anh phải hiểu cho tôi, Wiltshire; tôi không coi đây là cuộc chiến của riêng anh,” gã tiếp tục với một thái độ vô cùng kiên quyết, “tôi coi đây là cuộc chiến của tất cả chúng ta, tôi coi đây là Cuộc chiến của Người Da trắng, và tôi sẽ kiên trì đến cùng, và đây là bàn tay của tôi bắt tay anh làm chứng.”
“Anh đã tìm ra lý do chưa?” tôi hỏi.
“Chưa,” Case nói. “Nhưng ngày mai chúng ta sẽ dồn họ vào thế phải nói.”
Nhìn chung tôi khá hài lòng với thái độ của gã, và thậm chí còn hài lòng hơn vào ngày hôm sau, khi chúng tôi gặp nhau để đi gặp các tù trưởng, thấy gã tỏ ra rất nghiêm nghị và kiên quyết. Các tù trưởng đợi chúng tôi trong một ngôi nhà lớn hình bầu dục của họ, ngôi nhà mà chúng tôi có thể nhận ra từ xa nhờ đám đông chừng một trăm người đứng quanh mái hiên—đàn ông, phụ nữ và trẻ em. Nhiều người đàn ông đang trên đường đi làm và đeo những vòng hoa xanh, điều đó làm tôi nhớ đến ngày 1 tháng 5 ở quê nhà. Đám đông này mở ra và xầm xì quanh hai chúng tôi khi chúng tôi bước vào, với một sự giận giữ sôi nổi đột ngột. Có năm tù trưởng ở đó; bốn người là những người đàn ông vô cùng uy nghi, người thứ năm thì già nua và nhăn nheo. Họ ngồi trên những tấm chiếu trong chiếc khố và áo chẽn màu trắng; tay họ cầm những chiếc quạt như những quý bà sang trọng; và hai trong số những người trẻ hơn đeo huy chương Công giáo, điều đó khiến tôi phải suy ngẫm. Chỗ ngồi của chúng tôi đã được xếp sẵn, và những tấm chiếu được trải cho chúng tôi đối diện với những nhân vật lớn này, ở phía gần của ngôi nhà; khoảng giữa trống rỗng; đám đông áp sát sau lưng chúng tôi, murmuring, vươn cổ và chen lấn để xem, và bóng của họ chao đảo trước mặt chúng tôi trên những viên sỏi sạch sẽ trên sàn nhà. Tôi hơi bị rối trí một chút vì sự phấn khích của đám dân thường, nhưng vẻ ngoài lịch sự yên lặng của các tù trưởng đã làm tôi yên tâm trở lại, càng yên tâm hơn khi người đại diện của họ bắt đầu và đưa ra một bài phát biểu dài với giọng điệu thấp, thỉnh thoảng lại vẫy tay về phía Case, thỉnh thoại lại vẫy về phía tôi, và thỉnh thoảng lại gõ các khớp ngón tay lên chiếu. Có một điều rõ ràng: không hề có dấu hiệu giận dữ ở các tù trưởng.
“Ông ta vừa nói cái gì đấy?” tôi hỏi khi ông ta phát biểu xong.
“Ôi, chỉ là họ rất vui khi được gặp anh, và họ hiểu qua tôi rằng anh muốn đưa ra một số khiếu nại, và anh cứ việc xả ra đi, họ sẽ làm việc một cách sòng phẳng.”
“Mất cả một đống thời gian chỉ để nói có bấy nhiêu thôi sao,” tôi nói.
“Ôi, phần còn lại là mấy lời nịnh hót và chào hỏi đãi bôi đại loại thế,” Case nói. “Anh biết lũ Kanaka thế nào rồi đấy.”
“Chà, họ chẳng thu hoạch được mấy lời chào hỏi đãi bôi từ tôi đâu,” tôi nói. “Anh hãy nói với họ tôi là ai. Tôi là một người da trắng, một thần dân Anh Quốc, và là một tù trưởng lớn không giới hạn ở quê nhà; tôi đến đây để làm điều tốt cho họ, mang văn minh đến cho họ; thế mà tôi vừa mới phân loại xong hàng hóa thì họ đã đi cấm vận tôi, không ai dám đến gần cửa hàng của tôi! Nói với họ rằng tôi không có ý định chống lại bất cứ điều gì hợp pháp; và nếu cái họ muốn là một món quà, tôi sẽ làm những gì công bằng. Nói với họ là tôi không trách bất cứ ai biết tự lo cho mình, vì đó là bản tính con người; nhưng nếu họ nghĩ họ có thể mang bất kỳ ý tưởng bản địa nào của họ ra đè tôi, họ sẽ thấy mình nhầm to. Và hãy nói rõ với họ rằng tôi yêu cầu lý do của sự đối xử này với tư cách là một người da trắng và một thần dân Anh Quốc.”
Đó là bài phát biểu của tôi. Tôi biết cách đối phó với người Kanaka: cứ đưa cho họ lý lẽ rõ ràng và sự đối xử sòng phẳng, và—tôi phải công nhận cho họ điều đó—họ sẽ chịu khuất phục mỗi lần như thế. Họ không có một chính quyền thực sự hay một luật pháp thực sự nào, đó là điều anh phải nhồi vào đầu họ; và ngay cả khi họ có, đó sẽ là một trò đùa nếu nó được áp dụng cho một người da trắng. Thật là một điều kỳ lạ nếu chúng ta đi xa đến thế này mà lại không thể làm những gì mình thích. Chỉ riêng ý nghĩ đó đã luôn làm tôi nổi giận, và tôi đã thốt ra bài phát biểu của mình một cách khá hoành tráng. Sau đó Case dịch nó—hoặc giả vờ dịch thì đúng hơn—và vị tù trưởng đầu tiên đáp lời, rồi đến người thứ hai, và người thứ ba, tất cả đều theo cùng một phong cách, dễ dàng và hào hoa, nhưng nghiêm trang ở bên trong. Có một lần một câu hỏi được đặt ra cho Case, gã trả lời, và tất cả mọi người (cả các tù trưởng lẫn dân thường) đều bật cười thành tiếng và nhìn tôi. Cuối cùng, gã già nhăn nheo và vị tù trưởng trẻ to lớn phát biểu đầu tiên bắt đầu tra hỏi Case theo một kiểu thẩm vấn. Thỉnh thoảng tôi nhận ra Case đang cố gắng gạt đi, nhưng họ bám lấy gã như lũ chó săn, và mồ hôi chảy ròng ròng trên mặt gã, đó không phải là một cảnh tượng dễ chịu gì đối với tôi, và trước một số câu trả lời của gã, đám đông lại than van và rên rẩm, đó lại là một âm thanh tồi tệ hơn. Thật là một sự tủi hổ kinh khủng khi tôi không biết tiếng bản địa, vì (như tôi tin bây giờ) họ đang hỏi Case về cuộc hôn nhân của tôi, và gã chắc hẳn đã có một công việc khó khăn để gỡ gạc lại. Nhưng hãy để Case yên; gã có bộ não đủ để điều hành cả một quốc hội.
“Chà, xong chưa?” tôi hỏi khi có một sự tạm dừng.
“Đi thôi,” gã vừa nói vừa lau mặt; “tôi sẽ nói với anh ở bên ngoài.”
“Ý anh là họ sẽ không dỡ bỏ lệnh cấm vận sao?” tôi gào lên.
“Có điều gì đó kỳ quặc lắm,” gã nói. “Tôi sẽ nói với anh ở bên ngoài. Tốt nhất là đi ra thôi.”
“Tôi sẽ không chấp nhận điều đó từ tay họ đâu,” tôi gào lên. “Tôi không phải loại người đó. Anh không thể tìm thấy tôi quay lưng lại với một đám Kanaka đâu.”
“Anh nên làm thế thì hơn,” Case nói.
Gã nhìn tôi với một tín hiệu trong mắt; và năm vị tù trưởng nhìn tôi khá lịch sự, nhưng có vẻ nhắm vào tôi; còn mọi người thì nhìn tôi, vươn cổ và chen lấn. Tôi nhớ lại những người đã theo dõi nhà tôi, và vị mục sư đã nhảy nhót trên bục giảng như thế nào chỉ vì vừa nhìn thấy bóng dáng tôi; và toàn bộ vụ việc có vẻ quá bất thường đến mức tôi đứng dậy đi theo Case. Đám đông lại mở ra một lần nữa để chúng tôi đi qua, nhưng rộng hơn trước, lũ trẻ ranh ở rìa ngoài thì chạy nhảy và gào khóc, và khi hai người da trắng chúng tôi bước đi, tất cả họ đều đứng đó theo dõi chúng tôi.
“Và bây giờ,” tôi nói, “tất cả chuyện này là sao?”
“Sự thật là chính tôi cũng không thể hiểu nổi. Họ có ác cảm với anh đấy,” Case nói.
“Cấm vận một người chỉ vì họ có ác cảm với người đó sao!” tôi gào lên. “Tôi chưa bao giờ nghe thấy điều gì như thế cả.”
“Nó còn tồi tệ hơn thế nhiều, anh thấy đấy,” Case nói. “Anh không bị cấm vận—tôi đã nói với anh điều đó là không thể rồi mà. Mọi người chỉ là không muốn đến gần anh thôi, Wiltshire, vấn đề là ở chỗ đó đấy.”
“Họ không muốn đến gần tôi sao? Ý anh là gì khi nói thế? Tại sao họ lại không muốn đến gần tôi?” tôi gào lên.
Case ngập ngừng. “Có vẻ như họ sợ,” gã nói bằng một giọng thấp.
Tôi đứng khựng lại. “Sợ sao?” tôi lặp lại. “Anh phát điên rồi sao, Case? Họ sợ cái quái gì cơ chứ?”
“Tôi ước gì mình có thể hiểu được,” Case trả lời, lắc đầu. “Có vẻ như một trong những trò mê tín ngu ngốc của họ. Đó là điều tôi không thích chút nào,” gã nói. “Nó giống như chuyện của Vigours vậy.”
“Tôi muốn biết ý anh là gì khi nói thế, và tôi làm phiền anh nói cho tôi biết đấy,” tôi nói.
“Chà, anh biết đấy, Vigours đã thu dọn đồ đạc bỏ đi và để lại tất cả mọi thứ,” gã nói. “Đó là một số trò mê tín—tôi chưa bao giờ nắm rõ được nó nhưng nó bắt đầu có vẻ tồi tệ trước khi kết thúc.”
“Tôi đã nghe một câu chuyện khác về chuyện đó,” tôi nói, “và tốt hơn là tôi nên nói với anh như vậy. Tôi nghe nói anh ta bỏ chạy vì anh đấy.”
“Ôi! Chà, tôi đoán anh ta thấy xấu hổ khi phải nói ra sự thật,” Case nói; “tôi đoán anh ta nghĩ điều đó thật ngớ ngẩn. Và đó là một sự thật rằng tôi đã gói gém anh ta đi. ‘Anh sẽ làm gì, ông bạn cũ?’ anh ta hỏi. ‘Đi đi,’ tôi nói, ‘và đừng suy nghĩ hai lần về điều đó.’ Tôi là người vui mừng nhất khi thấy anh ta rút lui an toàn. Tôi không có ý định quay lưng lại với một người bạn khi anh ta gặp khó khăn, nhưng có quá nhiều rắc rối trong làng đến mức tôi không thể thấy nó có thể kết thúc ở đâu. Tôi là một kẻ ngốc khi đi lại quá nhiều với Vigours. Hôm nay họ đã nhắc lại chuyện đó với tôi. Anh không nghe thấy Maea—đó là vị tù trưởng trẻ, người to lớn đó—rít lên về ‘Vika’ sao? Đó chính là gã mà họ đang đuổi theo đấy. Họ dường như không quên điều đó, bằng cách nào đó.”
“Tất cả những điều này đều rất tốt,” tôi nói, “nhưng nó không nói cho tôi biết có chuyện gì sai; nó không nói cho tôi biết họ sợ cái gì—ý tưởng của họ là gì.”
“Chà, tôi ước gì mình biết,” Case nói. “Tôi không thể nói công bằng hơn thế.”
“Anh có thể hỏi, tôi nghĩ thế,” tôi nói.
“Và tôi đã làm thế,” gã nói. “Nhưng chính anh chắc hẳn đã thấy rồi, trừ khi anh mù, rằng việc hỏi lại đi theo hướng ngược lại. Tôi sẽ đi xa nhất có thể vì một người da trắng khác; nhưng khi tôi thấy mình rơi vào rắc rối, trước tiên tôi nghĩ đến bản thân mình. Mối lo của tôi là tôi quá tốt bụng. Và tôi sẽ tự do nói với anh rằng anh đang thể hiện một loại lòng biết ơn kỳ quặc đối với một người đã rơi vào tất cả đống lộn xộn này cùng với công việc của anh đấy.”
“Có một điều tôi đang nghĩ đến đây,” tôi nói. “Anh là một kẻ ngốc khi đi lại quá nhiều với Vigours. Một niềm an ủi là anh chưa đi lại nhiều với tôi. Tôi nhận ra anh chưa bao giờ vào trong nhà tôi. Thật thà đi nào; anh đã biết tin về chuyện này từ trước rồi đúng không?”
“Đó là một sự thật rằng tôi chưa từng vào,” gã nói. “Đó là một sự sơ suất, và tôi rất tiếc về điều đó, Wiltshire. Nhưng về việc đến bây giờ, tôi sẽ hoàn toàn thẳng thắn.”
“Ý anh là anh sẽ không đến sao?” tôi hỏi.
“Rất tiếc, ông bạn cũ, nhưng đó là thực tế đấy,” Case nói.
“Tóm lại, anh sợ đúng không?” tôi nói.
“Tóm lại, tôi sợ,” gã nói.
“Và tôi vẫn tiếp tục bị cấm vận mà không vì lý do gì sao?” tôi hỏi
“Tôi đã nói với anh là anh không bị cấm vận mà,” gã nói. “Lũ Kanaka chỉ là không muốn đến gần anh thôi, thế thôi. Và ai có thể bắt họ chứ? Những thương nhân chúng ta có rất nhiều sự gan lỳ, tôi phải nói thế; chúng ta bắt lũ Kanaka tội nghiệp này phải rút lại luật lệ của họ, và hủy bỏ lệnh cấm vận của họ, và những thứ đó, bất cứ khi nào điều đó phù hợp với chúng ta. Nhưng anh không có ý nói rằng anh mong đợi một đạo luật buộc mọi người phải giao dịch trong cửa hàng của anh bất kể họ có muốn hay không đấy chứ? Anh không có ý nói với tôi rằng anh có sự gan lỳ cho điều đó chứ? Và nếu anh có, đó sẽ là một điều kỳ quặc để đề xuất với tôi. Tôi chỉ muốn chỉ ra cho anh thấy, Wiltshire, rằng bản thân tôi cũng là một thương nhân.”
“Tôi không nghĩ tôi sẽ nói về sự gan lỳ nếu tôi là anh,” tôi nói. “Đây là những gì nó dẫn đến, theo như tôi có thể hiểu được: Không ai trong số mọi người được giao dịch với tôi, và tất cả họ đều phải giao dịch với anh. Anh sẽ có dừa khô, và tôi sẽ đi đến quỷ dữ và tự rung lắc mình. Và tôi không biết bất kỳ người bản địa nào, và anh là người duy nhất ở đây đáng nhắc đến nói tiếng Anh, và anh có sự gan lỳ để đứng dậy và ám chỉ với tôi rằng cuộc sống của tôi đang gặp nguy hiểm, và tất cả những gì anh phải nói với tôi là anh không biết tại sao!”
“Chà, đó là tất cả những gì tôi phải nói với anh,” gã nói. “Tôi không biết—tôi ước gì mình biết.”
“Và thế là anh quay lưng và để tôi lại một mình! Đó là vị trí sao?” tôi nói.
“Nếu anh thích đặt nó một cách kinh tởm,” gã nói. “Tôi không đặt nó như vậy. Tôi chỉ nói đơn giản là, ‘Tôi sẽ giữ khoảng cách với anh; hoặc, nếu tôi không làm thế, chính tôi sẽ gặp nguy hiểm.’”
“Chà,” tôi nói, “anh là một loại người da trắng tuyệt vời đấy!”
“Ôi, tôi hiểu; anh đang giận dữ,” gã nói. “Chính tôi cũng sẽ như vậy thôi. Tôi có thể biện minh.”
“Được rồi,” tôi nói, “hãy đi và biện minh ở một nơi nào khác đi. Đường của tôi ở đây, đường của anh ở đằng kia!”
Với điều đó chúng tôi chia tay, và tôi đi thẳng về nhà, trong một cơn giận dữ nóng nảy, và thấy Uma đang thử một đống hàng hóa thương mại như một đứa trẻ.
“Này,” tôi nói, “cô hãy dừng trò ngớ ngẩn đó lại! Đây là một đống lộn xộn đẹp đẽ đã được tạo ra, như thể tôi chưa đủ phiền phức vậy! Và tôi tưởng tôi đã bảo cô đi làm bữa tối rồi chứ!”
Và sau đó tôi tin rằng mình đã cho cô ấy một chút khía cạnh thô giáp của cái lưỡi tôi, như cô ấy đáng bị như vậy. Cô ấy đứng dậy ngay lập tức, giống như một lính gác trước sĩ quan của mình; vì tôi phải nói cô ấy luôn được giáo dục tốt, và có một sự tôn trọng lớn dành cho người da trắng.
“Và bây giờ,” tôi nói, “cô thuộc về quanh đây, cô buộc phải hiểu điều này. Rốt cuộc tôi bị cấm vận vì cái gì? Hoặc, nếu tôi không bị cấm vận, điều gì khiến mọi người sợ tôi?”
Cô ấy đứng đó và nhìn tôi với đôi mắt to như những chiếc đĩa lót tách.
“Anh không biết sao?” cuối cùng cô ấy thốt lên.
“Không,” tôi nói. “Cô mong tôi làm sao biết được? Chúng tôi không có bất kỳ sự điên rồ nào như vậy ở nơi tôi đến đâu.”
“Ese không nói với anh sao?” cô ấy lại hỏi.
(Ese là cái tên mà người bản địa gọi Case; nó có thể có nghĩa là ngoại quốc, hoặc phi thường; hoặc nó có thể có nghĩa là một quả đu đủ; nhưng nhiều khả năng đó chỉ là tên của chính gã bị nghe nhầm và viết theo cách đánh vần Kanaka.)
“Không nhiều lắm,” tôi nói.
“Mẹ kiếp Ese!” cô ấy gào lên.
Anh có thể nghĩ rằng thật buồn cười khi nghe cô gái Kanaka này thốt ra một lời thề lớn. Chẳng có chuyện đó đâu. Không hề có sự thề thốt nào trong cô ấy—chẳng có, cũng chẳng có sự giận dữ; cô ấy đã vượt qua sự giận dữ, và có ý nói từ đó một cách đơn giản và nghiêm túc. Cô ấy đứng đó thẳng tắp khi nói điều đó. Tôi không thể nói một cách công bằng rằng tôi đã từng thấy một người phụ nữ nào trông như thế trước đây hay sau này, và nó làm tôi ngẩn người ra. Sau đó cô ấy thực hiện một kiểu cúi chào, nhưng đó là kiểu tự hào nhất, và đưa hai tay ra mở rộng.
“Tôi xấu hổ,” cô ấy nói. “Tôi nghĩ anh biết. Ese nó nói với tôi anh biết, nó nói với tôi anh không bận tâm, nói với tôi anh yêu tôi quá nhiều. Lệnh cấm vận thuộc về tôi,” cô ấy nói, chạm vào ngực mình, như cô ấy đã làm trong đêm kết hôn của chúng tôi. “Bây giờ tôi đi xa, lệnh cấm vận nó cũng đi xa luôn. Sau đó anh có quá nhiều dừa khô. Anh thích tốt hơn, tôi nghĩ vậy. Tofâ, alii,” cô ấy nói bằng tiếng bản địa—“Tạm biệt, tù trưởng!”
“Khoan đã!” tôi gào lên. “Đừng có vội vàng như thế.”
Cô ấy nhìn tôi nghiêng nghiêng với một nụ cười. “Anh thấy đấy, anh có dừa khô,” cô ấy nói, giống như cách anh có thể đề nghị kẹo cho một đứa trẻ.
“Uma này,” tôi nói, “Hãy nghe lý lẽ này. Tôi đã không biết, và đó là một sự thật; và Case có vẻ như đã chơi một trò khá đê tiện trên cả hai chúng ta. Nhưng bây giờ tôi đã biết, và tôi không bận tâm; tôi yêu cô quá nhiều. Cô không đi xa, cô không bỏ tôi, tôi quá nhiều đau buồn.”
“Anh không yêu tôi,” cô ấy gào lên, “anh nói với tôi những từ ngữ tồi tệ!” Và cô ấy tự ném mình vào một góc sàn nhà, và bắt đầu khóc.
Chà, tôi không phải là một học giả, nhưng tôi không phải mới sinh ra ngày hôm qua, và tôi nghĩ điều tồi tệ nhất của rắc rối đó đã qua. Tuy nhiên, cô ấy nằm đó—lưng quay lại, mặt hướng vào tường—và rung lên vì khóc nức nở như một đứa trẻ nhỏ, đến mức chân cô ấy nhảy lên theo đó. Thật kỳ lạ làm sao khi nó đánh trúng một người đàn ông khi anh ta đang yêu; vì chẳng có ích gì khi úp úp mở mở mọi thứ—Kanaka và tất cả, tôi đã yêu cô ấy, hoặc chỉ đơn giản là tốt như vậy. Tôi đã cố nắm lấy tay cô ấy, nhưng cô ấy sẽ không đồng ý điều đó. “Uma này,” tôi nói, “chẳng có ý nghĩa gì khi tiếp tục như thế này. Tôi muốn cô ở lại đây, tôi muốn người vợ nhỏ của tôi, tôi nói thật với cô đấy.”
“Không nói thật với tôi,” cô ấy sụt sùi khóc.
“Được rồi,” tôi nói, “Tôi sẽ đợi cho đến khi cô xong việc này.” Và tôi ngồi xuống ngay bên cạnh cô ấy trên sàn nhà, và bắt đầu vuốt ve tóc cô ấy bằng tay mình. Mới đầu cô ấy ngọ nguậy bỏ đi khi tôi chạm vào cô ấy; sau đó cô ấy có vẻ không còn chú ý đến tôi nữa; rồi tiếng khóc nức nở của cô ấy giảm dần, và ngay sau đó dừng lại; và điều tiếp theo tôi biết, cô ấy ngẩng mặt lên nhìn tôi.
“Anh nói thật với tôi chứ? Anh thích tôi ở lại sao?” cô ấy hỏi.
“Uma này,” tôi nói, “Tôi thà có cô còn hơn tất cả dừa khô ở Nam Thái Bình Dương,” đó là một sự diễn đạt rất lớn, và điều kỳ lạ nhất là tôi có ý nói điều đó.
Cô ấy ném hai tay quanh tôi, nhảy lại gần, và ép mặt cô ấy vào mặt tôi theo cách hôn của hòn đảo, đến mức tôi hoàn toàn bị ướt bởi những giọt nước mắt của cô ấy, và trái tim tôi hướng về cô ấy hoàn toàn. Tôi chưa bao giờ có điều gì gần gũi với mình như cô gái bé nhỏ màu nâu này. Nhiều thứ đã đi cùng nhau, và tất cả đều giúp quay đầu tôi. Cô ấy đủ xinh đẹp để ăn; có vẻ như cô ấy là người bạn duy nhất của tôi ở cái nơi kỳ quặc này; tôi xấu hổ vì đã nói những lời thô giáp với cô ấy: và cô ấy là một người phụ nữ, và là vợ tôi, và là một loại em bé bên cạnh đó mà tôi thấy tội nghiệp; và muối từ nước mắt của cô ấy ở trong miệng tôi. Và tôi quên mất Case và những người bản địa; và tôi quên mất rằng tôi không biết gì về câu chuyện, hoặc chỉ nhớ nó để xua đuổi ký ức; và tôi quên mất rằng tôi không nhận được dừa khô, và vì vậy không thể kiếm sống; và tôi quên mất những người chủ của mình, và loại dịch vụ kỳ lạ mà tôi đang làm cho họ, khi tôi ưu tiên sự thích thú của mình hơn công việc của họ; và tôi thậm chí còn quên mất rằng Uma không phải là người vợ thực sự của tôi, mà chỉ là một người con gái bị lừa dối, và theo một phong cách khá tồi tàn. Nhưng đó là nhìn quá xa về phía trước. Tôi sẽ đến phần đó tiếp theo.
Trời đã muộn trước khi chúng tôi nghĩ đến việc ăn tối. Bếp đã tắt, và lạnh như đá; nhưng chúng tôi đã nhóm lửa lại sau một thời gian, và nấu mỗi người một món, giúp đỡ và cản trở lẫn nhau, và làm cho nó thành một trò chơi như lũ trẻ. Tôi quá tham lam sự gần gũi của cô ấy đến mức tôi ngồi xuống ăn tối với cô gái của tôi trên đầu gối, chắc chắn về cô ấy bằng một tay, và ăn bằng tay kia. Ồ, và nhiều hơn thế nữa. Cô ấy là người đầu bếp tồi tệ nhất mà tôi đoán Chúa đã tạo ra; những thứ cô ấy nhúng tay vào làm sẽ làm cho một con ngựa trung thực phát nôn khi ăn; thế nhưng tôi đã có bữa ăn của mình vào ngày hôm đó từ tay nghề nấu nướng của Uma, và không bao giờ có thể nhớ lại là đã từng hài lòng hơn thế.
Tôi không giả vờ với bản thân mình, và tôi không giả vờ với cô ấy. Tôi thấy mình đã hoàn toàn biến mất; và nếu cô ấy làm cho tôi thành một kẻ ngốc, cô ấy phải làm thế. Và tôi đoán chính điều này đã khiến cô ấy nói chuyện, vì bây giờ cô ấy chắc chắn rằng chúng tôi là bạn bè. Cô ấy kể cho tôi nghe rất nhiều điều, ngồi trong lòng tôi và ăn món ăn của tôi, khi tôi ăn món của cô ấy, từ trò ngớ ngẩn—rất nhiều về bản thân cô ấy và mẹ cô ấy và Case, tất cả những điều đó sẽ rất chán ngắt, và lấp đầy các tờ giấy nếu tôi viết nó bằng Beach de Mar, nhưng tôi phải đưa ra một gợi ý bằng tiếng Anh rõ ràng, và một điều về bản thân tôi có ảnh hưởng rất lớn đến mối bận tâm của tôi, như anh sẽ sớm được nghe.
Có vẻ như cô ấy sinh ra ở một trong những Hòn đảo Line; chỉ mới ở những vùng này hai hoặc ba năm, nơi cô ấy đến với một người da trắng, người đã kết hôn với mẹ cô ấy và sau đó chết; và chỉ mới một năm ở Falesá. Trước đó họ đã di chuyển khá nhiều, di cư xung quanh theo người da trắng, người là một trong những hòn đá lăn cứ tiếp tục đi vòng quanh tìm kiếm một công việc nhẹ nhàng. Người ta nói về việc tìm kiếm vàng ở cuối cầu vồng; nhưng nếu một người đàn ông muốn có một công việc kéo dài cho đến khi anh ta chết, hãy để anh ta bắt đầu cuộc đi săn công việc nhẹ nhàng. Có thịt và đồ uống trong đó nữa, và bia và trò chơi bowling, vì anh không bao giờ nghe nói họ chết đói, và hiếm khi thấy họ tỉnh táo; và về môn thể thao ổn định, chọi gà không ở trong cùng một quận với nó. Dù sao thì, gã nhặt nhạnh trên bãi biển này đã mang người phụ nữ và con gái cô ấy đi khắp nơi, nhưng hầu như đến các hòn đảo hẻo lánh, nơi không có cảnh sát, và gã nghĩ, có lẽ, công việc nhẹ nhàng treo ra ngoài. Tôi có góc nhìn của riêng mình về gã già này; nhưng tôi chỉ vui vì gã đã giữ Uma tránh xa Apia và Papeete và những thị trấn lòe loẹt này. Cuối cùng gã đến Fale-alii trên hòn đảo này, nhận được một số thương mại—Chúa mới biết làm thế nào!—làm hỏng tất cả theo phong cách thông thường, và chết mà chẳng đáng giá gì, trừ một mẩu đất ở Falesá mà gã nhận được cho một khoản nợ xấu, đó là điều đã đưa nó vào tâm trí của người mẹ và con gái đến đó và sống. Có vẻ như Case đã khuyến khích họ tất cả những gì gã có thể, và giúp họ xây nhà. Gã rất tốt bụng trong những ngày đó, và cho Uma thương mại, và không có gì nghi ngờ gã đã để mắt đến cô ấy ngay từ đầu. Tuy nhiên, họ vừa mới định cư, thì một thanh niên xuất hiện, một người bản địa, và muốn kết hôn với cô ấy. Anh ta là một tù trưởng nhỏ, và có một số tấm chiếu đẹp và những bài hát cũ trong gia đình anh ta, và "rất xinh đẹp," Uma nói; và, nhìn chung, đó là một cuộc hôn nhân phi thường đối với một cô gái không có xu dính túi và một người từ hòn đảo khác.
Ngay từ lời đầu tiên của điều này tôi đã trở nên thực sự phát bệnh vì ghen tông.
“Và ý cô là cô sẽ kết hôn với anh ta sao?” tôi gào lên.
“Ioe, phải,” cô ấy nói. “Tôi thích quá nhiều!”
“Chà!” tôi nói. “Và giả sử tôi đã đến sau đó thì sao?”
“Tôi thích anh tốt hơn bây giờ,” cô ấy nói. “Nhưng, giả sử tôi kết hôn với Ioane, tôi một người vợ tốt. Tôi không phải Kanaka thông thường. Cô gái tốt!” cô ấy nói.
Chà, tôi phải hài lòng với điều đó; nhưng tôi hứa với anh là tôi không bận tâm đến công việc đó một chút nào. Và tôi thích phần kết của câu chuyện đó không hơn gì phần đầu. Vì có vẻ như lời cầu hôn này là sự khởi đầu của mọi rắc rối. Có vẻ như, trước đó, Uma và mẹ cô ấy đã bị coi thường, dĩ nhiên, vì là những người không có bà con họ hàng và những người từ hòn đảo khác, nhưng không có gì tổn thương; và, ngay cả khi Ioane tiến lên, lúc đầu có ít rắc rối hơn so với những gì có thể mong đợi. Và rồi, tất cả đột ngột, khoảng sáu tháng trước khi tôi đến, Ioane đã rút lui và rời khỏi phần đó của hòn đảo, và từ ngày đó đến nay Uma và mẹ cô ấy đã thấy mình cô đơn. Không ai ghé thăm nhà họ, không ai nói chuyện với họ trên đường. Nếu họ đi đến nhà thờ, những người phụ nữ khác kéo chiếu của họ ra xa và để họ ở một nơi trống trải một mình. Đó là một sự khai trừ thông thường, giống như những gì anh đọc trong Thời Trung Cổ; và nguyên nhân hoặc ý nghĩa của nó vượt quá sự đoán mò. Đó là một số tala pepelo, Uma nói, một số lời nói dối, một số lời vu khống; và tất cả những gì cô ấy biết về nó là những cô gái đã ghen tị với may mắn của cô ấy với Ioane thường trêu chọc cô ấy với sự bỏ rơi của anh ta, và gào lên, khi họ gặp cô ấy một mình trong rừng, rằng cô ấy sẽ không bao giờ kết hôn. “Họ nói với tôi không có người đàn ông nào kết hôn với tôi. Anh ta quá nhiều sợ hãi,” cô ấy nói.
Linh hồn duy nhất đến với họ sau sự bỏ rơi này là Master Case. Ngay cả gã cũng thận trọng trong việc thể hiện bản thân, và xuất hiện hầu như vào ban đêm; và ngay sau đó gã bắt đầu ngửa bài và tán tỉnh Uma. Tôi vẫn còn đau đớn về Ioane, và khi Case xuất hiện trong cùng một dòng công việc, tôi đã trở nên vô cùng thô giáp.
“Chà,” tôi nói, mỉa mai, “và tôi đoán cô nghĩ Case ‘rất xinh đẹp’ và ‘thích quá nhiều’?”
“Bây giờ anh nói chuyện ngớ ngẩn,” cô ấy nói. “Người da trắng, anh ta đến đây, tôi kết hôn với anh ta tất cả-giống-như Kanaka; rất tốt vậy thì, anh ta kết hôn với tôi tất cả-giống-như người phụ nữ da trắng. Giả sử anh ta không kết hôn, anh ta đi xa, người phụ nữ anh ta dừng lại. Tất cả-giống-như kẻ trộm, tay trắng, trái tim Tonga—không thể yêu! Bây giờ anh đến kết hôn với tôi. Anh trái tim lớn—anh không xấu hổ cô gái hòn đảo. Điều đó tôi yêu anh quá nhiều vì điều đó. Tôi tự hào.”
Tôi không biết rằng tôi đã từng cảm thấy phát bệnh hơn trong tất cả những ngày của cuộc đời mình. Tôi đặt chiếc nĩa của mình xuống, và tôi cất “cô gái hòn đảo” đi; Tôi dường như bằng cách nào đó không có bất kỳ công dụng nào cho cả hai, và tôi đi dạo lên dạo xuống trong nhà, và Uma đi theo tôi bằng mắt cô ấy, vì cô ấy đang phiền muộn, và chẳng có gì lạ! Nhưng phiền muộn không phải là từ dành cho nó với tôi. Tôi rất muốn, và rất sợ, đưa ra một lời thú nhận sạch sẽ về sự quét sạch mà tôi đã trải qua.
Và ngay lúc đó có tiếng hát từ biển vang lên; nó bật lên đột ngột rõ ràng và gần kề, khi chiếc thuyền ngoặt qua mũi đất, và Uma, chạy đến cửa sổ, gào lên rằng đó là “Misi” đến trong vòng đi dạo của ông ấy.
Tôi nghĩ đó là một điều kỳ lạ khi tôi nên vui mừng khi có một nhà truyền giáo; nhưng, nếu nó kỳ lạ, nó vẫn là sự thật.
“Uma này,” tôi nói, “cô ở lại đây trong phòng này, và đừng nhúc nhích một bước nào ra khỏi nó cho đến khi tôi quay lại.”