Nàng ngồi ngoài hiên đợi chồng về ăn trưa. Từ lúc trời bắt đầu oi ả, người bồi Mã Lai đã hạ sáo xuống, nhưng nàng kéo lên, một chiếc tới nửa chừng để nhìn dòng sông nhợt nhạt dưới ánh nắng ngột ngạt giữa trưa. Một thổ dân chèo một chiếc thuyền độc mộc nhỏ xíu tới nỗi gần như không nhô lên khỏi mặt nước nữa. Cảnh vật ảm đạm một màu tro, màu của sức nóng, nó làm cho ta bực mình, thần kinh căng thẳng, vì cái đơn điệu không dứt khoát của nó, như khi ta nghe một điệu nhạc đoản âm phương Đông, đợi hoài không thấy nó ngừng. Tiếng ve sầu ương ngạnh rỉ rả một điệu ve ve nghe chối tai như tiếng suối rì rào bất tuyệt trên những mỏm đá, nhưng thình lình, nó bị chìm trong tiếng hót lảnh lót, du dương của một con chim và nàng thấy nhói trong tim, nhớ tới con sáo ở Anh.
Có tiếng chân của chồng lạo xạo trên con đường trải đá sỏi sau nhà từ tòa án qua và nàng đứng dậy để đón chồng. Chàng leo vội vào mấy bực thang – vì là nhà sàn – người bồi đã đứng đợi sẵn ở cửa để đỡ chiếc nón. Chàng bước vô một căn phòng vừa là phòng ăn vừa là phòng tiếp khách, vui vẻ ngước cặp mắt long lanh lên nhìn vợ:
- Sao Doris, em đói chưa.
- Đói như cào rồi đây.
- Khoan cho anh một phút để tắm nữa nhé.
Nàng mỉm cười:
- Ừ, mau lên.
Chàng biến vô phòng trang điểm, và nàng nghe thấy tiếng chàng huýt gió trong khi chàng lột vội quần áo, vứt bậy lên sàn, thói đó nàng đã mấy lần trách rồi mà vẫn không chừa. Hai mươi chín tuổi mà vẫn như một học sinh, không bao giờ nghiêm trang được. Có lẽ chính vì vậy mà nàng yêu chàng, vì ai có thiện cảm với chàng tới đâu thì cũng không thể bảo chàng là đẹp trai được. Lùn, mập, mặt đầy mụn, đỏ tròn như mặt trăng rằm, mắt xanh lơ. Nàng đã phải thú thực với chàng rằng chàng chẳng có lấy một nét nào cho mình khen được, chàng không thuộc cái kiểu người mà nàng ưa. Chàng nghe rồi chỉ cười:
- Anh có bao giờ tự khoe là đẹp trai đâu.
- Không hiểu sao mà em có thể mê anh được chứ.
Thực ra nàng hiểu rõ lắm chứ, sao lại không. Lúc nào cũng vui vẻ, hớn hở, không cho cái gì làm long trọng, chàng cười hoài, làm cho nàng cũng phải cười, mà nụ cười của chàng rất tươi. Sống bên cạnh chồng, nàng thấy sung sướng, hóa vui tính. Và nàng cảm động vì vẻ nhìn rất âu yếm của chàng. Được chồng yêu quí như vậy còn gì thích bằng. Một hôm trong tháng trăng mật, ngồi trên đùi chàng, nàng ôm mặt chàng bảo:
- Anh xấu xí, lùn và mập mà sao em vẫn ưa. Em không thể không yêu anh được.
Nàng cảm động đến rưng rưng nước mắt. Chàng cau mày lại một chút rồi run run đáp:
- Bất hạnh cho tôi quá, tôi đã cưới phải một cô vợ khùng.
Nàng cười. Đúng là câu trả lời mà nàng thích.
Vậy mà chín tháng trước, nàng không biết chàng là ai chứ. Nàng gặp chàng trên bãi biển nhỏ, nơi nàng lại nghỉ mát trong một tháng. Doris lúc đó làm thư kí cho một dân biểu, còn Guy được nghỉ phép. Họ ở chung một khách sạn và chàng làm quen với nàng, kể cuộc đời của mình cho nàng nghe: sinh ở Sembulu nơi thân phụ làm việc ba chục năm dưới quyền vị quốc vương Hồi giáo thứ nhì; ở trường ra, chàng cũng theo nghề của cha, và yêu xứ đó lắm:
- Xét cho cùng, Anh quốc đối với tôi là một xứ lạ, quê hương tôi là Sembulu.
Bây giờ Sembulu cũng thành quê hương của nàng nữa. Cuối kì nghỉ một tháng, chàng hỏi cưới nàng. Nàng đã đoán trước được điều đó và đã quyết định từ chối. Thân mẫu nàng ở góa, chỉ có một mình nàng, làm sao nàng có thể xa mẹ được. Vậy mà không hiểu có một xúc cảm gì bất ngờ khiến nàng đã nhận lời. Họ ở lại nhiệm sở hẻo lánh này được bốn tháng rồi. Nàng rất sung sướng.
Có lần nàng bảo chồng mới đầu nàng đã định từ chối việc cầu hôn đó. Chàng nhấp nháy cặp mắt xanh long lanh, hỏi:
- Bây giờ em có tiếc không?
- Nếu lần đó em từ chối thì còn dại dột nào bằng. Thật may mắn mà, duyên phận hay cái gì đó đã xui khiến em đừng hành động theo lí trí.
***
Bây giờ nàng nghe thấy tiếng chân chồng lạch bạch xuống nhà tắm. Thật là con người ồn ào, đi chân không mà cũng vang nhà lên. Nhưng bỗng chàng thốt lên một lời bực mình. Rồi nói hai ba tiếng thổ ngữ mà Doris không hiểu. Có ai đó đáp lại nho nhỏ nhưng giọng như rít lên. Kẻ nào đó chặn chàng lại khi chàng đi tắm như vậy, thật là quá quắt. Chàng lại nói tuy thấp giọng nhưng nàng cũng thấy rằng chàng nổi quạu. Người kia lại cất tiếng, rõ là giọng đàn bà. Chắc lại khiếu nại gì đây. Đúng là cái lối ám muội của bọn phụ nữ Mã Lai. Nhưng rõ ràng là không ăn thua gì, vì nàng nghe thấy chàng quát:
“Đi ra”
Hai tiếng đó, nàng hiểu được. Sau đó chàng cài then, và có tiếng xối nước. Phòng tắm thật giản dị, nàng thấy cũng ngồ ngộ, ở ngay dưới phòng ngủ, trên mặt đất, có một cái thùng lớn đựng nước, một cái ca bằng thiếc để múc nước dội lên mình. Hai phút sau chàng đã trở về phòng ăn. Tóc còn ướt, họ ngồi xuống ăn.
Nàng cười bảo chồng:
- May mắn cho anh là em không phải người đa nghi hoặc cả ghen đấy. Nếu không thì em làm sao chịu được cái cảnh anh nói chuyện ồn ào với phụ nữ trong khi tắm.
Nét mặt của Guy cau có khi bước vô, bỗng tươi ra như thường ngày:
- Bực mình với con đó quá.
- Nghe giọng của anh, em cũng đoán được. Anh có vẻ cộc cằn với họ.
- Cái thói đâu mà rình người ta như vậy.
- Chị ta muốn gì.
- Anh không biết nữa. Nó ở trong làng. Chắc lại gây lộn gì với chồng, hoặc một chuyện gì tương tự.
- Em tự hỏi có phải chính chị ta sáng nay lảng vảng chung quanh đây không.
Chàng hơi cau mày:
- Có kẻ lảng vảng ở đây sao.
- Có, lúc đó em vô thu xếp phòng thay đồ của anh rồi xuống phòng tắm, thấy một bóng người chạy ra phía cửa khi em bước xuống bực thang. Nhìn ra em thấy một người đàn bà đứng ở cửa.
- Em có nói gì với nó không?
- Em hỏi lại có việc gì, chị ta đáp gì đó, em không hiểu.
- Anh không muốn bọn lăng nhăng ấy rình mò ở đây. Tụi nó không được phép tới đây.
Chàng mỉm cười, nhưng Doris yêu chồng nên tinh ý thấu ngay rằng chàng cười gượng, chỉ nhếch mép thôi chứ cặp mắt không vui. Nàng tự hỏi có chuyện gì khiến chàng bực mình đây.
Chàng lại hỏi:
- Sáng nay em làm gì?
- Không làm gì đáng kể. Đi dạo chơi một chút.
- Dạo trong làng ư?
- Dạ, em thấy một con khỉ đột leo tít lên ngọn cây để bẻ dừa, tài quá.
- Như giỡn vậy, phải không?
- À anh Guy, trong đám trẻ nhìn khỉ bẻ dừa, có hai đứa trắng hơn những đứa khác nhiều. Phải chúng lai không. Em hỏi chuyện chúng, nhưng chúng không biết một tiếng Anh nào.
- Phải, có vài ba đứa trẻ lai trong làng.
- Chúng là con ai vậy?
- Mẹ chúng là người làng.
- Còn cha chúng.
- Chà, mình hỏi anh nhiều quá (chàng ngừng lại). Thiếu gì người sống với đàn bà bản xứ, rồi khi họ về quê hương hoặc cưới vợ thì cấp cho một số tiền và bảo về sống với cha mẹ, họ hàng.
Doris làm thinh. Nàng thấy giọng thản nhiên của chồng, có vẻ như vô tình. Nét mặt xinh xắn, cương quyết của nàng hơi cau lại, nàng hỏi tiếp:
- Còn con cái?
- Đừng lo cho chúng. Thường thường những người cha trợ cấp cho chúng ăn học đàng hoàng, lớn lên chúng dễ kiếm được việc trong các công sở, còn cần gì hơn nữa.
Nàng rầu rĩ cười giọng gượng:
- Em không cho rằng giải pháp ấy là hoàn hảo đâu.
- Em nghiêm khắc quá.
- Em không nghiêm khắc. Nhưng may cho em là anh chưa hề có một người vợ Mã Lai, em ghét cảnh đó lắm. Thử nghĩ coi nếu hai đứa bé đó là con anh.
Người bồi thay đĩa, món ăn nào như bữa nấy. Mới đầu là món cá sống nhạt nhẽo, vô vị, nhờ có sốt nấm và cà chua mà tạm được. Rồi sau tới món ra-gu. Guy đổ nhiều nước sốt Worceter lên, chàng nói:
- Cựu vương bảo xứ này người da trắng ở không hợp. Và ông khuyến khích bọn trẻ sống với các thiếu nữ bản xứ. Nhưng thời này không như thời trước nữa. Hoàn toàn thanh bình rồi. Và chúng ta biết cách chống với thủy thổ hơn người trước.
- Này anh, hai đứa đó thì đứa lớn hơn mới khoảng bảy tám tuổi, đứa nhỏ mới chưa đầy năm tuổi chớ gì.
- Ở nơi hẻo lành này người ta thấy cô độc lắm. Nhiều khi sáu tháng không gặp người da trắng. Có kẻ phải tới đây làm việc khi còn là thanh niên (nụ cười có duyên lại hiện lên khuôn mặt xấu xí của chàng) Có lí do để tha thứ được phải không em.
Nàng thấy nụ cười đó rất dễ thương, không còn thể phản đối được chồng nữa, và cặp mắt của nàng lại càng thêm dịu dàng âu yếm:
- Chắc chắn là có (nàng với qua mặt bàn nắm cánh tay chồng). May phước cho em đã câu được anh khi còn rất trẻ. Nói thực ra nếu biết được anh đã sống như vậy thì chắc em chịu không nổi.
Guy nắm chặt bàn tay vợ:
- Em sung sướng không, em?
- Sướng mê đi.
Trông nàng thật tươi mát trong chiếc áo bằng vải phin. Thời tiết nóng nực này không làm cho nàng khó chịu. Nàng chỉ đẹp nhờ cặp mắt nâu và vẻ trẻ trung thôi. Nhưng dưới mớ tóc đen cắt ngắn, chải kỹ, láng mướt, nét mặt nàng có vẻ thông minh ngay thẳng, cởi mở, dễ thương, và vì vậy dễ hiểu chủ cũ của nàng khen nàng là một thư kí kiểu mẫu. Nàng nói:
- Mới tới, em đã yêu ngay xứ này. Tuy thường phải ở nhà một mình, nhưng em không hề thấy cô độc.
Trước kia nàng đã đọc một số tiểu thuyết về Mã Lai và tưởng tượng một xứ tối tăm, với những con sông lớn rùng rợn, những khu rừng rậm lặng lẽ, bí mật, không ai vô được. Khi chiếc tàu chạy theo dọc biển ghé ở Vàm sông rồi một chiếc thuyền lớn với mười hai người Dyak chực sẵn để đưa vợ chồng này về nhiệm sở, nàng mê ngay cảnh ở đây: nó vừa vui vừa đẹp, vừa thân mật như tiếng chim líu lo trong cành lá, chứ đâu có đáng sợ như trước kia nàng tưởng. Thật không ngờ, hai bên bờ sau hàng xoài và thốt lốt là rừng rậm và xa xa là những dãy núi xanh từ thấp tới cao, lớp lớp tới ngút mắt. Không có cái cảm tưởng tù túng, ảm đạm; trái lại óc tưởng tượng tha hồ thơ thẩn trong cảnh mênh mông đó. Trời trong, lá cây lấp lánh dưới ánh trăng. Vạn vật như tươi cười chào đón nàng.
Chiếc thuyền đi sát bờ. Trên đầu họ một cặp chim cu bay vù đi. Một viên ngọc rực rỡ màu sắc bay vụt qua trước mắt họ: một con chim bói cá. Hai con khỉ ngồi sát nhau trên một cành cây, đuôi thòng xuống. Ở chân trời, bên kia bờ con sông rộng và đục ngầu, phía sau rừng hiện lên những đám mây trắng nhỏ - những đám mây duy nhứt trên vòm trời, coi tựa những vũ nữ đang bận áo lụa trắng đứng thành hàng ở cuối sân khấu đợi lúc màn vén lên. Lòng nàng hôm đó vui tưng bừng. Và lúc này đây trong khi nhớ lại, mắt nàng trìu mến nhìn chàng, vừa vững vàng vừa mang ơn chồng.
Rồi việc sắp đặt trang hoàng lại văn phòng lớn cũng là một việc vui nữa. Hôm nàng tới thì trên sân trải một chiếc chiếu dơ và rách, trên vách ván không sơn, treo cao quá, những bức tranh chụp lại của các họa sĩ cổ điển, những cái mộc và parang[1] của người Dyak. Trên những cái bàn phủ vải bản xứ màu sẫm, đặt mấy đồ chơi bẩn thỉu bằng đồng ở Brunei vẽ mấy hộp thuốc lá, những mảnh bạc Mã Lai. Trong cái kệ bằng gỗ xấu, chất những tiểu thuyết rẻ tiền, những cuốn du kí cũ bìa da đã nứt, rách; một cái kệ khác thì đầy những chai không. Đúng là phòng một anh chàng độc thân khắc khổ vô trật tự, và mặc dầu thấy ngộ nghĩnh, nàng cũng thương cho chồng phải sống một cuộc đời buồn tẻ, thiếu mọi tiện nghi như vậy. Nàng bá cổ chồng hôn:
- Tội nghiệp anh.
Bàn tay khéo léo của nàng đã thay đổi hẳn căn phòng. Nàng dọn dẹp, cái gì không dùng tới thì liệng đi, rồi đem bày những đồ đám cưới. Bây giờ căn phòng đã có vẻ ấm cúng đủ tiện nghi rồi. Trong bình pha lê nàng sắm mấy giò lan, và trong mấy cái tô lớn, nàng trồng những cây nhỏ có hoa. Nàng hãnh diện đây là nhà nàng (trước kia nàng chỉ sống trong căn phòng chật hẹp) mà nàng đã tô điểm cho chồng vui.
Khi sắp đặt xong rồi nàng hỏi chồng:
- Anh có bằng lòng không?
Chàng mỉm cười:
- Khỏi phải nói.
Nàng thích sự thông cảm đó lắm. Vợ chồng hiểu nhau như vậy còn gì bằng. Cả hai đều ngượng, không muốn để lộ cảm xúc của mình, và chỉ lâu lâu mới bỏ cái giọng đùa cợt thôi.
Ăn xong, Guy nằm dài trong cái ghế xích đu còn vợ thì về phòng. Nàng hơi ngạc nhiên khi đi ngang qua thì chàng giữ nàng lại và bắt nàng cúi xuống cho mình hôn. Họ không có thói quen ôm nhau hôn vào những giờ đó.
Nàng nói đùa chồng:
- Phải no thân ấm cật mà nổi hứng như vậy đó không, cưng?
- Thôi dông đi, ít nhất là trong hai giờ nữa đừng để tôi thấy mặt.
- Ờ, mà đừng kéo gỗ nghen.
Rồi nàng bỏ đi. Họ đã thức dậy từ sớm. Năm phút sau cả hai đều ngủ cả.
Tiếng xối nước ào ào của chồng trong buồng tắm làm cho Doris thức dậy. Vách họ vang như một cái thùng đàn nên bất kì tiếng động nào của người này, người kia cũng nghe thấy. Nàng uể oải không muốn nhấc tay lên, nhưng nghe tiếng người bồi bưng trà vô, nàng nhảy xuống sàn, chạy vô phòng tắm riêng của nàng. Nước không lạnh mà mát, thật dễ chịu. Khi nàng trở vô phòng khách thì Guy tháo cây vợt ra vì họ chơi quần vợt vào lúc chiều mát được một chút, trước khi mặt trời lặn vào sáu giờ.
Uống trà xong, họ đủng đỉnh lại sân quần vợt cách nhà vài ba trăm thước.
Doris chỉ cho chồng:
- Kìa thiếu nữ sáng em thấy lại tới đây kìa.
Guy vội vàng quay lại, trừng trừng nhìn người đàn bà đó một chút, nhưng không nói gì.
Doris bảo:
- Chị ta bận một cái xà rông đẹp thật. Kiếm ở đâu ra vậy.
Họ đi ngang qua, người đàn bà đó bé nhỏ, mảnh mai, có cặp mắt lớn và đen của người Mã Lai, tóc rậm và đen nhánh như huyền. Chị ta không nhúc nhích và chăm chú ngó hai người một cách kì dị. Chị không còn trẻ như Doris tưởng, đã hơi mập rồi, nước da ngăm ngăm, nhưng vẫn còn đẹp. Chị bồng một đứa nhỏ. Doris mỉm cười với chị, nhưng chị không hề nhích môi đáp lại. Nét mặt cứ thản nhiên. Chị không nhìn Guy, chỉ nhìn Doris. Chàng vẫn bước tới như không thấy gì cả.
Doris quay lại ngó chồng:
- Em nhỏ đó dễ thương quá, như con chó con vậy, anh thấy không?
- Anh không để ý tới.
Nàng ngạc nhiên về sắc mặt của Guy: tái mét và những mụn nhỏ mà Doris không ưa lại càng hiện rõ hơn.
- Anh có nhận thấy chân tay chị ta không? Nhỏ nhắn như các bà quí phái vậy.
Chàng gượng gạo đáp, chứ không vui vẻ như mọi khi:
- Tụi thổ dân, đứa nào chân tay cũng đẹp cả.
Nhưng Doris không nhận thấy vẻ khó chịu của chồng, lại hỏi:
- Ai đấy anh biết không?
- Một người đàn bà trong làng.
Họ tới sân quần vợt. Khi Guy đi soát xem lại cái lưới có căng và đủ cao không, chàng quay lại nhìn: chị kia đứng chỗ cũ. Hai cặp mắt gặp nhau.
Doris hỏi:
- Em giao banh nhé?
- Ừ banh ở bên em mà.
Chàng đánh banh dở quá. Bình thường Guy chấp vợ mười lăm điểm mà vẫn thắng, nhưng hôm nay nàng hạ chồng một cách dễ dàng. Mà chàng lại lầm lì nữa. Mọi khi chàng ồn ào vui vẻ, đỡ hụt thì nguyền rủa, mà giao được một trái ngoài tầm tay nàng thì chế giễu nàng.
Nàng la lên:
- Hôm nay chơi sút quá rồi anh chàng ơi.
- Chẳng sút tí nào đâu.
Chàng quất banh, ráng thắng nàng, nhưng trái nào cũng đụng lưới. Chưa bao giờ chàng bặm môi lại như vậy. Có phải vì thua mà quạu không. Ánh hoàng hôn đã ngả, họ không chơi nữa. Người đàn bà Mã Lai vẫn đứng nguyên chỗ cũ và thản nhiên ngó họ ra về.
Những bức sáo hiện đã kéo lên; hai cái ghế xích đu đã kê sẵn ở hai bên, một cái bàn nhỏ có bày mấy ve whisky và soda. Giờ này họ mới uống rượu và Guy pha hai li rượu có đường và nước thơm. Dòng sông trải ra trước mặt họ. Trên bờ bên kia, khu rừng sắp bị cảnh bí mật của ban đêm bao phủ. Một thổ dân đứng ở mui[2] ghe, lặng lẽ chèo ngược dòng bằng hai mái chèo.
Guy thình lình bảo:
- Anh chơi tồi quá. Thời tiết này làm anh hơi khó chịu.
- Anh có sốt không đấy, có làm sao không.
- Không, ngày mai sẽ hết.
Bóng tối chụp xuống. Ễnh ương kêu vang và thỉnh thoảng họ nghe vài tiếng hét ngắn ngủi của một loài chim ăn đêm đêm đêm bay ngang qua hiên và làm cho những bụi cây chung quanh biến thành những cây Noel trưng những ngọn nến nhỏ xíu, lấp lánh, lấp lánh. Doris tưởng như nghe thấy một tiếng thở dài nhè nhẹ. Nàng đâm lo, Guy vẫn vui vẻ lắm kia mà.
Nàng dịu dàng hỏi:
- Em bé cưng của tôi làm sao vậy nè. Có tâm sự gì đấy không.
Chàng đáp một cách nhẹ nhàng.
- Có gì đâu. Nào thêm một li nữa đi.
***
Hôm sau chàng vui trở lại như thường. Cũng là ngày thư từ đến. Mỗi tháng hai lần có một chuyến tàu đi các mỏ than và lượt trở về ngừng lại ở Vàm, bỏ thư và Guy cho một chiếc Prahu ra lấy. Thực là một biến cố trong cuộc đời phẳng lặng của họ. Một hay hai ngày đầu họ đọc qua cho biết sơ sơ thư của bà con, bạn bè, nhật báo ở Anh và Singgapore, tạp chí và sách, để rồi sau mới đọc kỹ lại. Họ chộp lấy những báo có hình. Nếu Doris không mải mê đọc thì chắc đã nhận thấy một sự thay đổi ở Guy, một sự thay đổi khó xác định được mà giải thích lại càng khó hơn nữa. Cặp mắt của Guy lúc nào cũng như canh chừng một cái gì. Miệng không tươi cười nữa mà có vẻ lo lắng.
Rồi khoảng một tuần sau, một buổi sáng, trong khi ngồi trong một phòng sáo rủ, chăm chỉ học ngữ pháp Mã Lai thì Doris nghe thấy có tiếng ồn ào ngoài sân. Người bồi giận dữ la lớn một người đàn ông nào đó – có lẽ là người xách nước – rồi tới tiếng nguyền rủa the thé của một người đàn bà. Có tiếng ẩu đả nữa. Nàng ra cửa sổ đẩy cánh cửa lá sách ra. Người xách nước nắm cánh tay của một người đàn bà lôi ra ngoài, còn người bồi thì ở phía sau dùng cả hai tay đẩy tiếp. Doris nhận ngay ra người đàn bà Mã Lai mà nàng đã thấy hôm lảng vảng ngoài sân vào buổi sáng rồi gần sân quần vợt vào buổi chiều. Chị ta bồng một đứa bé, cả ba đều giận dữ lớn tiếng với nhau.
Doris la:
- Thôi, làm cái gì đó.
Nghe tiếng nàng, người xách nước buông tay ra và người đàn bà vẫn bị người bồi đẩy ở phía sau nên ngã xuống đất. Im lặng một lát, người bồi cáu kỉnh quay mặt đi. Người xách nước do dự một chút rồi lẩn. Người đàn bà từ từ đứng dậy, xốc lại đứa bé rồi đứng trơ trơ ngó Doris. Người bồi nói câu gì với chị ta, nhưng Doris dù hiểu nổi thì cũng nghe không rõ; chị cứ thản nhiên, như coi thường lời nói đó. Rồi đủng đỉnh quay đi. Người bồi đi theo tới cổng. Khi hắn trở về, Doris gọi hắn, hắn làm bộ không nghe. Nàng nổi đóa, mắt nảy lửa, la:
- Lại đây ngay.
Hắn lấm lét bước vô nhưng cau có đứng ở cửa:
- Làm gì người ta vậy?
- Tuan[3] bảo: nó hổng có vô[4] đây.
- Không được phép cư xử như vậy với một người đàn bà nghe không. Tôi sẽ kể hết cho Tuan nghe.
Người bồi không đáp, quay mặt đi, nhưng nàng cảm thấy hắn ngó lén mình sau cặp lông mi dài. Nàng đuổi hắn:
- Thôi đi đi.
Hắn làm thinh quay trở về khu nhà bồi bếp. Bực mình, nàng không thể chú ý học tiếng Mã Lai được nữa. Lát sau người bồi lên trải khăn ăn. Bỗng hắn chạy vội ra cửa. Nàng hỏi:
- Cái gì vậy?
- Tuan về.
Hắn ra đỡ cái nón của chủ. Hắn thính tai, nghe được tiếng chân của Guy trước nàng. Guy không lên mấy bực thang ngay như thường lệ, chàng đứng lại và Doris đoán chừng rằng người bồi đã vội vã ra đón để kể lại vụ rắc rối lúc nãy cho chàng nghe. Nàng nhún vai. Nhưng nàng ngạc nhiên khi thấy mặt chàng tái mét bước vô.
- Trời anh làm sao vậy anh Guy.
- Có sao đâu. Tại sao em hỏi vậy.
Câu hỏi đó bất ngờ quá. Doris không kịp kể lại những điều mình muốn nói thì Guy đã vô phòng mất rồi. Hôm nay chàng tắm và thay quần áo rất lâu hơn mọi hôm, khi chàng trở ra thì các thức ăn đã bày sẵn trên bàn.
Họ ngồi cả xuống rồi, Doris bảo:
- Anh Guy, người đàn bà hôm nọ sáng nay trở lại đây nữa.
- Anh có nghe nói.
- Bọn bồi đối xử tàn nhẫn với chị ta. Em phải ngăn cản, anh cũng nên răn bảo họ.
Người bồi Mã Lai hiểu hết những lời nàng nói, nhưng làm bộ không nghe thấy, đưa nàng đĩa bánh mì nướng phết bơ.
- Anh đã cấm nó lại đây và ra lệnh nó còn lấp ló nữa thì đuổi nó đi.
- Có cần phải tàn nhẫn vậy không?
- Tại nó không chịu đi. Anh không tin rằng chúng đã thô bạo quá mức.
- Thấy một người đàn bà bị đối xử như vậy, em chịu không được. Chị ta bồng một đứa nhỏ.
- Còn nhỏ gì nữa, nó ba tuổi rồi.
- Sao anh biết.
- Cái gì về con mụ đó mà anh không biết. Nó không có quyền lại đây quấy rầy thiên hạ.
- Nhưng chị ta muốn gì cơ chứ.
- Nó muốn làm như lần trước đó: muốn làm om sòm lên.
Doris làm thinh. Nàng ngạc nhiên vì giọng của chồng. Chàng đáp cộc lốc như thể cho rằng chuyện đó không liên can gì tới nàng cả. Nàng thấy chồng quạu quọ, khó thương.
Guy nói:
- Chiều nay chắc không chơi quần vợt được. Coi trời như sắp có cơn giông.
Khi nàng thức dậy thì trời đổ mưa, không đi đâu được. Suốt bữa trà, Guy làm thinh, vẻ lơ đãng. Nàng lấy đồ ra đan. Guy lại lấy báo Anh ra đọc suốt từ trang đầu tới trang cuối, nhưng chàng bồn chồn không yên, đi tới đi lui trong phòng rộng rồi ra ngoài hiên nhìn nữa. Chàng nghĩ gì vậy. Doris hơi lo ngại.
Bỗng chàng cất tiếng:
- Doris, anh có một chuyện muốn nói với em.
Giọng chàng thật kì dị, chàng như khó khăn lắm mới giữ cho nó khỏi nghẹn ngào, thấy chàng đau khổ quá, lòng nàng như thắt lại và nàng dịu dàng đặt bàn tay mình lên bàn tay chồng. Chàng rút tay lại:
- Chuyện hơi dài, có phần không vui gì, và anh thấy khó nói. Anh xin em để anh kể cho hết, đừng ngắt lời anh hoặc xen vào một tiếng gì.
Trong bóng tối nàng không thấy mặt chồng nhưng cảm thấy rằng chàng ngơ ngác thất thần. Nàng không đáp và chàng nói tiếp, giọng nhỏ đến nỗi nàng phải lắng tai nghe mới nghe được, mặc dầu cảnh đêm rất tĩnh mịch:
“Anh ở trường ra, mới mười tám tuổi thì tới đây liền, ở Kuala Solor ba tháng, rồi được bổ tới nhiệm sở này trên bờ sông Sembulu. Tại đây có vợ chồng một viên công sứ, anh ở tại tòa án nhưng các bữa cơm và cả buổi tối ở bên nhà họ. Hồi đó vui lắm. Nhưng rồi viên công sứ đau, phải trở về Anh. Đương thời chiến tranh, thiếu người, anh được đề cử lên thay. Anh còn trẻ quá, nhưng anh nói tiếng Mã Lai như người bản xứ, với lại người ta nhớ tới ba anh thời trước. Được làm chủ mình, anh thích lắm.”
Chàng ngừng nói, gõ ống điếu thuốc cho hết tàn thuốc rồi nhồi một điếu khác, đánh một cây quẹt để đốt, và Doris nhận thấy tay chàng run run:
“Trước kia, anh không bao giờ ở một mình cả. Ở nhà thì có ba, má, không kể một người phụ tá của ba. Khi đi học thì có bạn bè. Khi đi tàu biển, anh tiếp xúc với các hành khách. Tới nhiệm sở đầu tiên ở Kuala Solor, anh cũng có nhiều người ở chung quanh. Ở đó người ta coi anh như con cháu. Cơ hồ như không bao giờ anh sống lẻ loi cả. Anh yêu mọi người, thích sự náo nhiệt vui vẻ. Cái gì cũng làm anh cười được, mà phải có ai để cùng cười với mình chứ. Ở đây khác. Ban ngày thì không sao vì có công việc để làm và những người Dyak để nói chuyện. Mặc dầu thời đó còn săn đầu người và đôi khi anh cũng bực mình. Tuy nhiên xét chung lại thì họ cũng lương thiện, anh với họ hiểu nhau được. Dĩ nhiên có một người da trắng để nói chuyện phiếm với nhau thì vẫn hơn, nhưng thà có người Dyak còn hơn là không, mà sống với họ cũng dễ vì họ không coi anh là người ngoại quốc. Với lại anh cũng thích công việc nữa. Buổi chiều uống rượu mạnh và khai vị ở ngoài hiên, anh thấy hơi cô độc nhưng anh có thể đọc sách, báo, mà lại có tụi bồi ở chung quanh. Người bồi chính của anh tên Abdul. Hắn biết ba anh. Đọc sách chán thì anh gọi hắn lại, nói chuyện tầm phào.”
“Ban đêm mới thực là chịu không nổi. Sau bữa tối bọn bồi đóng hết các cửa rồi về làng. Lúc đó anh mới hoàn toàn cô độc. Không một tiếng động, chỉ thỉnh thoảng mới có tiếng kêu “quà quà” của con Clickchak[5] giữa cảnh tĩnh mịch, nó bỗng phát lên, khiến anh giật mình. Từ trong làng văng vẳng có tiếng phèng la và tiếng pháo bông nổ. Họ vui đùa với nhau ngay ở sát nách mình đấy mà vì địa vị, anh không thể nhập bọn với họ được. Đọc sách riết rồi chán. Bị nhốt khảm cũng còn sướng hơn. Đêm nào như đêm nấy. Anh nốc ba bốn li Whisky nhưng uống một mình còn gì thú vị nữa, đã không giải sầu được chút nào, mà sáng hôm sau chỉ thêm khó chịu, chán nản thôi. Anh đã ráng ăn xong đi ngủ liền nhưng ngủ không được. Càng nằm càng thấy nóng, càng tỉnh ngủ, trằn trọc hoài muốn phát điên lên được. Trời đất quỷ thần ơi, những đêm đó dài vô tận. Tinh thần anh xuống quá, rầu rĩ quá, tới nỗi có đêm anh khóc, bây giờ nhớ lại mà xấu hổ, nhưng hồi ấy anh mới mười chín tuổi rưỡi.
Rồi sau một bữa tối, Abdul dọn dẹp bàn ăn xong, tính bước ra ngoài thì bỗng đằng hắng và nói:
- Tuần nào Tuan cũng thui thủi một mình trong nhà như vậy có buồn không?
Anh làm bộ cương nghị đáp:
- Không, không sao.
Anh không muốn tỏ ra mình nhu nhược, ngốc, nhưng anh chắc hắn thấu tâm can anh rồi. Hắn đứng yên, muốn nói gì nữa, nhưng còn ngại, anh bảo: “Còn gì nữa thì tuôn ra đi”, hắn đánh bạo, bảo nếu anh có muốn một thiếu nữ bản xứ thì hắn biết một cô bé ngoan ngoãn, không ngại gì cả. Nó sẽ không quấy rầy gì anh và như vậy vui cửa vui nhà. Nó sẽ vá, mạng quần áo cho anh… Tối hôm đó anh chán nản ghê gớm. Mưa suốt ngày hôm đó, không vận động chân tay gì được. Biết chắc lại sắp trằn trọc hàng giờ. Hắn nói thêm: “Không tốn kém gì cả. Gia đình nó nghèo. Cho một số tiền nhỏ là được. Hai trăm đồng bạc Mã Lai, Tuan cứ thử coi mặt xem nếu không ưng thì cho nó về”. Anh hỏi “Nó ở đâu?”. “Ở đây để tôi gọi nó vô”. Hắn bước vô cửa. Đứa con gái đó đợi sẵn ở bực thang với mẹ. Họ bước vô, ngồi bệt xuống sàn. Anh cho họ vài cái kẹo. Con nhỏ đó e lệ, dĩ nhiên, nhưng khá bình tĩnh và khi anh hỏi chuyện thì nó mỉm cười. Nó còn trẻ măng, gần như còn con nít, mới mười lăm tuổi. Thật xinh mà bận bộ đồ đẹp nhất. Anh gợi chuyện, nó nói ít lắm, nhưng cười sằng sặc mỗi khi anh chọc ghẹo. Abdul bảo khi nào quen với anh rồi, nó sẽ nói như sáo, hắn bảo nó lại ngồi bên cạnh anh, nó cười khúc khích, lắc đầu. Mẹ nó bắt nó lại, và anh nhích ra cho nó ngồi chung trên ghế. Nó đỏ mặt lên, cười ngặt nghẽo, nhưng rồi cũng đứng dậy lại nép mình vào anh. Abdul cũng cười: “Thấy không, nó chịu Tuan rồi đấy. Tuan muốn cho nó ở lại không”. Anh hỏi con bé: “Em muốn không?”. Nó úp mặt vào vai anh cười. Nó thật dịu dàng, nhỏ xíu. Anh bảo: “Được, để nó lại ở đây”.”
Guy ngả mình ra phía trước, tự rót cho mình một ly Whisky soda.
Doris hỏi:
- Bây giờ em nói được chưa?
- Hãy khoan, anh chưa kể hết. Anh không mê nó, ngay buổi đầu cũng vậy. Chỉ là muốn có một người trong nhà cho đỡ cô độc thôi, nếu không thì chỉ có thể hóa điên hoặc nghiện rượu được. Trước sau anh chỉ yêu một mình em thôi (chàng do dự một chút). Nó ở đây cho tới lần nghỉ cuối cùng của anh năm ngoái. Nó chính là người đàn bà hôm trước chúng ta thấy lởn vởn chung quanh đây.
- Em cũng đã đoán vậy. Nó bồng một đứa bé, phải con của anh không?
- Phải, đứa con gái.
- Chỉ có một mình đứa nhỏ ấy.
- Còn hai đứa con trai nữa mà em đã thấy ở trong xóm và có nói với anh.
- Vậy nó có tới ba đứa con lận.
- Ừ.
- Cả một gia đình đề huề rồi.
Nàng cảm thấy câu đó làm cho chồng có một cử chỉ lúng túng, nhưng chàng làm thinh.
- Mãi tới khi anh thình lình về đây với em, nó mới hay rằng anh đã có vợ hả.
- Nó biết trước rằng anh sắp có vợ chứ.
- Biết từ hồi nào?
- Trước khi về nước, anh đã đuổi nó về làng, bảo thôi thế là hết. Anh cho nó một số tiền anh đã hứa. Nó vẫn biết từ buổi đầu rằng chỉ là sống tạm bợ với nhau. Anh chán ngấy rồi. Anh cho nó hay sẽ cưới một người da trắng.
- Nhưng hồi đó anh đâu đã gặp em.
- Phải, nhưng anh quyết định về Anh chuyến đó để cưới vợ (Guy lại cười như mọi khi). Anh thú thực hồi mới gặp em, anh đã ngại rằng không thành. Nhưng mới thấy em, anh đã yêu em liền và tự nhủ vợ anh sẽ chỉ là em thôi, chứ không thể là người nào khác.
- Sao hồi đó anh không cho em hay để em quyết định, như vậy có phải là thẳng thắn hơn không. Anh không hề nghĩ rằng một thiếu nữ do ngẫu nhiên mà biết rằng chồng mình đã chung sống mươi năm với một người đàn bà khác và đã có ba con với người ta, thì sẽ khó chịu ra sao ư.
- Anh cho rằng có nói ra em cũng không hiểu được. Lối sống ở đây đặc biệt lắm. Sáu người đàn ông thì có năm người sống như anh. Như vậy là thường tình. Nói ra thì ngại em bất bình mà từ chối anh. Hồi đó anh mê em quá mức, em biết chứ. Mà bây giờ vẫn vậy em ạ. Với lại anh cho rằng không làm sao em biết được sự thực. Anh không ngờ còn trở lại đây. Ít có trường hợp sau khi nghỉ phép rồi lại được đưa về nhiệm sở cũ, ít lắm. Trở lại đây anh đã cho nó tiền để nó đi làng khác. Mới đầu nó bằng lòng, rồi sau nó đổi ý.
- Thế tại sao bây giờ anh lại cho em hay?
- Nó làm rùm beng lên. Anh không hiểu tại sao nó biết rằng em không hay chút gì về chuyện đó cả. Nhưng khi nó biết rồi thì nó tống tiền anh. Anh phải cho nó một số tiền rất lớn. Anh ra lệnh cấm nó vô đây. Sáng nay nó gây chuyện để em chú ý tới. Nó muốn dọa anh. Không thể để cho nó tiếp tục như vậy được. Anh nghĩ có một cách là thú hết với em.
Chàng nói xong thì ngồi im lặng một lúc lâu. Sau cùng chàng nắm tay vợ:
- Em hiểu cho anh chứ, Doris. Anh nhận rằng anh đáng trách.
Nàng không rút tay ra nhưng chàng thấy bàn tay vợ lạnh ngắt trong bàn tay mình.
- Nó có ghen không?
- Hồi ở đây, nó hãnh diện và có đủ thứ lợi, bây giờ mất hết, dĩ nhiên là nó không vui. Nhưng thực sự nó không hề yêu anh mà anh thì cũng vậy. Một phụ nữ bản xứ có bao giờ chung tình với một người da trắng đâu.
- Thế còn mấy đứa nhỏ.
- Ồ không sao, anh chu cấp cho đủ cả. Khi nào hai đứa con trai hơi lớn, anh sẽ cho qua Singapore học.
- Vậy đối với anh, chúng không đáng kể gì sao.
- Nói thực ra, nếu có chuyện gì xảy ra cho chúng thì anh cũng buồn đấy. Khi sắp sinh đứa lớn, anh tưởng sẽ yêu nó hơn là yêu mẹ nó. Nếu nó da trắng thì chắc chắn dễ như vậy rồi. Hồi nó nhỏ xíu, coi cũng ngộ nghĩnh và cảm động, nhưng anh vẫn không coi nó là con anh được. Như vậy đấy, anh không có cảm tưởng rằng nó thuộc về anh. Đôi khi anh cũng tự trách mình là trái với luật thiên nhiên, nhưng cứ nói thực ra thì anh coi chúng cũng như con người khác. Không có gì đặc biệt cả. Những người không có con thì chỉ có nói bậy nói bạ không biết cái quái gì cả.
Chàng đã kể hết cho vợ nghe rồi, đợi nàng nói nhưng nàng làm thinh, ngồi yên, không nhúc nhích.
Sau cùng chàng hỏi:
- Em còn muốn hỏi anh gì nữa không.
- Không, em hơi nhức đầu, muốn đi nằm (giọng nàng điềm tĩnh như thường). Em biết nói gì với anh bây giờ. Thật là quá bất ngờ. Cho em suy nghĩ một thời gian đã.
- Em giận anh không?
- Không, tuyệt nhiên không. Nhưng em cần được nằm một mình, anh cứ ngồi đây, em đi nằm đây.
Nàng rời chiếc ghế xích đu, đứng dậy đặt tay lên vai chồng:
- Đêm nay nực quá, anh cứ ngủ trong phòng trang điểm nhé. Chúc anh yên giấc.
***
Chàng nghe thấy tiếng vợ khóa cửa. Sáng hôm sau mặt nàng nhợt nhạt, như thể trọn đêm không ngủ. Nàng không có vẻ gì là chua chát cả, vẫn nói năng như thường, nhưng thiếu tự nhiên, cơ hồ như ráng tỏ ra nhã nhặn với một người lạ. Họ chưa bao giờ gây lộn với nhau nhưng hôm nay nghe giọng của vợ có cảm tưởng như thể nàng có điều gì bất bình rồi làm lành với chàng nhưng vết thương lòng vẫn còn. Chàng kinh ngạc về vẻ nhìn của vợ, cơ hồ như sợ hãi một cách kì dị. Sau bữa tối nàng nói ngay:
- Tối nay e hơi khó ở. Em phải đi nằm ngay đây.
- Tội nghiệp em quá, anh rầu rĩ lắm.
- Không sao cả, một hai ngày nó sẽ qua.
- Vậy lát nữa anh sẽ vô hôn em nhé.
- Đừng, đừng anh. Để em ráng ngủ.
- Vậy thì hôn anh đi trước khi vô.
Nàng đỏ mặt lên, có vẻ do dự, rồi vừa ngó đi chỗ khác, nàng vừa cúi xuống. Chàng ôm lấy nàng, định hôn vào môi, nhưng nàng tránh, chỉ chìa má ra thôi, rồi vội vàng quay đi. Chàng lại nghe thấy tiếng khóa cửa. Chàng ngồi phịch xuống ghế xích đu. Ráng đọc sách mà không đọc được, lắng tai nghe mọi cử động trong phòng vợ nhưng chỉ thấy im lặng, nghe vợ động đậy, chàng lo quá. Xòe tay ra che ánh sáng đèn, chàng nhìn vào thấy một đường sáng ở chân cửa phòng vợ, vậy là nàng còn thức. Thức làm gì vậy. Chàng đặt sách xuống. Nếu nàng nổi giận lên làm cho một trận, hoặc khóc lóc thì chàng còn chịu nổi, còn cứ im lặng như vậy thì thật đáng ngại. Rồi cái vẻ sợ hãi chàng thấy trong cặp mắt nàng đó là do đâu. Chàng ôn lại hôm trước đã nói với vợ những gì. Có cách nào khác để thú thực với nàng được không. Lời biện giải chính là chàng đã hành động như mọi người khác, mà việc đó đã xảy ra từ lâu trước khi gặp nàng. Bây giờ sự tình như vậy thì quả là chàng đã bậy bạ, nhưng chàng sẽ chữa được như mọi người.
Chàng đưa tay lên chỗ trái tim. Nói đau nhói ở đó, chàng tự hỏi:
- Người ta thường nói nát lòng, là như vậy chăng. Mình phải chịu cảnh bao lâu.
Chàng muốn gõ cửa, vào giãi bày hết nỗi lòng với vợ, cho nó vơi đi. Phải làm sao cho nàng hiểu được. Nhưng thấy phòng hoàn toàn im lặng, chàng lại sợ. Có lẽ nên để yên nàng một mình. Nàng đã bị xúc động mạnh. Chịu kiên nhẫn đợi vậy. Mà nàng biết rõ chàng yêu nàng thắm thiết ra sao rồi. Có lẽ nàng đương tự nén lòng đây; vậy nên để cho nàng một thời gian, phải chịu khó đợi.
Sáng hôm sau, chàng hỏi vợ có ngủ được không.
- Được.
Chàng hỏi, giọng nghe thảm hại:
- Em giận anh lắm không?
Nàng ngó chàng, cặp mắt mở lớn ngây thơ:
- Tuyệt nhiên không.
- Vậy thì anh mừng quá em ạ. Anh là một thằng khốn nạn, một con thú vật. Anh biết rằng hành động của anh đã làm cho em tởm. Nhưng tha thứ cho anh đi em. Anh đau khổ quá em ạ.
- Em tha thứ cho anh rồi. Em cũng không trách anh đâu.
Chàng mỉm cười mà như mếu, và cặp mắt của chàng lấm lét như một con chó bị chủ đánh đuổi.
- Hai đêm nay ngủ một mình, anh rầu quá.
Nàng ngó đi chỗ khác, mặt hơi tái đi:
- Em đã cho dời cái giường đi rồi, nó choán chỗ quá và đã thay bằng một chiếc ghế bố.
- Em nói cái gì lạ vậy.
Nàng nhìn thẳng vào mặt chồng.
- Em không sống như vợ chồng với anh nữa?
- Không bao giờ nữa!
Nàng lắc đầu, Guy sửng sốt nhìn vợ tưởng mình nghe lầm, tim chàng đập mạnh.
- Em tàn nhẫn quá em ơi.
- Đưa em lại đây trong hoàn cảnh như vậy, anh cho là kém tàn nhẫn ư?
- Em vừa mới nói rằng không trách anh mà.
- Điều ấy đúng. Còn ngoài ra thì khác. Em chịu không nổi nữa.
- Nhưng làm sao có thể sống chung như vậy được?
Doris nhìn xuống sàn, có vẻ suy nghĩ lung.
- Hồi hôm khi anh muốn hôn miệng em… em… em muốn ói.
- Doris, em…
Cặp mắt của thiếu phụ bỗng hóa ra hận thù, lạnh lùng. Nàng ngó chồng, bảo:
- Cái giường tôi nằm đó phải là chỗ nó sanh mấy đứa con không? (chàng đỏ mặt lên). Ôi ghê gớm quá. Làm sao anh có thể như vậy được? (Nàng vặn bàn tay và mấy ngón tay xoắn lại như những con rắn con. Nhưng rồi nàng gắng sức tự chủ được). Em đã quyết định rồi. Em không muốn làm cho anh đau khổ, nhưng có những điều anh không thể bắt em làm được. Em đã suy nghĩ kỹ rồi. Từ khi anh kể cho em nghe, thì ngày đêm em chỉ nghĩ tới cái đó, cho tới khi cực mệt mỏi, ngủ thiếp đi. Phản ứng đầu tiên của em là bỏ đi tức thì. Tàu sẽ trở lại đây trong hai ba ngày nữa.
- Em không nghĩ rằng anh yêu em lắm sao?
- Em biết chứ, cho nên em mới không bỏ đi ngay. Em muốn chúng mình thử một thời gian xem sao. Em cũng đã yêu anh lắm, anh Guy (Giọng nàng não nùng, nhưng nàng không khóc). Em muốn tỏ ra mình biết điều. Có trời chứng giám, em không muốn tỏ ra độc ác. Guy, anh cho em một thời gian được không?
- Em muốn nói gì?
- Em xin anh để cho em yên thân một mình. Những cảm tưởng đó làm cho em sợ lắm.
Chàng đã nhận thấy đúng: nàng sợ thật.
- Cảm tưởng nào?
- Em xin anh đừng hỏi em nữa. Em không muốn nói một lời nào khiến anh đau lòng được. Có trời biết cho em, em chỉ mong được vậy. Em hứa với anh là em sẽ gắng sức, gắng sức. Anh cho em sáu tháng. Em sẽ chiều anh mọi thứ, trừ cái đó ra (Nàng có điệu bộ như cầu khẩn). Chúng ta còn có thể sung sướng với nhau được. Nếu anh thực sự yêu em thì anh sẽ… sẽ chịu khó đợi.
Chàng thở dài:
- Em muốn gì cũng được. Dĩ nhiên anh không khi nào ép buộc em cả. Sẽ tùy ý em.
Chàng uể oải ngồi một lát như bỗng già hẳn đi, như phải gắng sức mới cử động được. Rồi chàng đứng dậy, cầm chiếc mũ, bước ra.
***
Một tháng trôi qua. Phụ nữ giấu kín nỗi lòng hơn đàn ông và một người ngoài không sao đoán được Doris thường có gì buồn rầu, suy nghĩ. Nhưng ai cũng thấy thần kinh của Guy căng thẳng, khuôn mặt tròn trĩnh của chàng sọm xuống, cặp mắt hau háu có vẻ mệt nhọc. Chàng dò xét Doris. Nàng vẫn vui vẻ, bông đùa như trước, họ vẫn chơi quần vợt và trò chuyện với nhau. Nhưng rõ ràng là nàng chỉ đóng trò. Sau cùng không chịu nổi nữa, chàng ráng nói thêm về những liên quan của mình với thiếu phụ Mã Lai. Nàng nhẹ nhàng ngắt lời:
- Thôi anh, nhắc lại chuyện cũ làm gì, chúng mình đã nói hết với nhau rồi, mà em không có gì trách anh cả.
- Thế tại sao em còn phạt anh?
- Tội nghiệp anh quá, em đâu có muốn phạt anh. Không phải là lỗi ở em, nếu… (nàng nhún vai) bản tính con người thật kì dị.
- Anh không hiểu em muốn nói gì?
- Đừng nên tìm hiểu.
Nàng dịu dàng mỉm cười cho lời đáp bớt gay gắt.
Tối nào cũng vậy, trước khi vô phòng riêng, nàng cúi xuống nhẹ nhàng hôn má Guy. Môi nàng chỉ khẽ chạm vào mặt chàng như một cánh bướm đêm trong khi bay.
Tháng thứ nhì trôi qua, rồi tháng thứ ba và thình lình đã hết sáu tháng cơ hồ như vô tận ấy. Guy tự hỏi nàng có nhớ lời hứa trước kia không. Chàng lo lắng dò xét từng ngôn ngữ, nét mặt, cử chỉ của vợ. Nàng vẫn bí mật. Nàng đã xin chàng cho nàng sáu tháng; hết sáu tháng rồi đây.
Chiếc tàu biển vẫn ngừng ở vàm sông, bỏ thư rồi tiếp tục con đường của nó. Guy mải viết những bức thư để gởi kịp chuyến nó trở về. Hai ba ngày trôi qua. Hôm đó là thứ ba. Sáng thứ năm, chiếc Prahy phải đi từ tờ mờ sáng để đón tàu. Chỉ trong các bữa ăn là Guy ráng gợi chuyện, ngoài ra họ không nói gì với nhau cả. Hôm đó, sau bữa tối, theo thường lệ họ lấy sách báo ra đọc, nhưng khi người bồi dọn dẹp xong rồi về nhà trong xóm, Doris đặt sách xuống, nói nhỏ với chồng:
- Anh Guy, em có chuyện muốn nói với anh.
Tim chàng bỗng đập thình thình và chàng cảm thấy mình tái mặt đi.
Nàng cười:
- Đừng có cái vẻ mặt đó, anh. Không có gì ghê gớm đâu.
Chàng có cảm tưởng giọng nàng hơi run run.
- Chuyện gì vậy?
- Em xin anh một điều nhé?
- Cái gì anh cũng sẵn lòng chiều em hết.
Chàng đưa tay ra nắm tay vợ, nhưng nàng rút lại.
- Em xin anh để cho em đi.
Chàng thất kinh la lên:
- Đi? Bao giờ? Sao vậy?
- Em đã ráng hết sức rồi. Em chịu hết nổi.
- Em muốn đi trong bao lâu? Đi luôn sao?
- Em cũng không biết nữa, có lẽ là đi luôn (Nàng gom hết nghị lực lại). Vâng, đi luôn.
- Trời đất ơi!
Giọng chàng thật thê thảm. Nàng tưởng chàng sắp khóc.
- Anh Guy ạ. Anh tha thứ cho em. Không phải lỗi ở em. Em không chống lại nổi.
- Em xin anh sáu tháng. Anh đã nhận. Em không thể bảo rằng anh không giữ lời hứa chứ.
- Không không.
- Anh đã ráng không để lộ cho em thấy trong thời gian ấy mình đã đau khổ ra sao?
- Em biết chứ. Và em cảm ơn anh lắm. Anh đã cực kì nhã nhặn. Anh Guy nghe em này, em xin nhắc lại em không bao giờ trách anh một chút gì cả. Xét cho cùng thì hồi đó anh chỉ là một thanh niên, mà anh cũng không làm gì bậy hơn các người khác. Em biết nỗi cô độc ở đây ra sao. Anh ạ, em đau lòng cho anh lắm. Ngay từ lúc đầu, em đã biết rằng sẽ phải tới lúc này. Chính vì vậy mà em đã xin anh sáu tháng. Chuyện bé mà em xé to ra, em biết vậy lắm. Em bất công, em không tốt với anh. Nhưng anh ạ, lí trí không ăn nhập gì cả, trọn con người em phản kháng lại. Mỗi khi em gặp người đàn bà đó, với mấy đứa con ở trong xóm, chân em run lên. Mọi vật trong cái nhà này, cái giường em đã nằm, tất cả đều làm cho em nổi da gà lên… Anh không thể hiểu được nỗi đó.
- Đúng vào lúc anh mong rằng đã thuyết phục được nó đi nơi khác ở. Với lại anh cũng xin đổi nhiệm sở nữa.
- Vô ích, anh. Vẫn còn hình ảnh của người đó. Anh thuộc về người ta và mấy đứa con của anh. Giá chỉ có một đứa con thì may ra em còn chịu được, nhưng có tới ba đứa lận, mà hai đứa con trai đã lớn cả rồi. Anh đã sống chung với người ta mười năm (Nàng đau khổ quá, thổ lộ ra hết những gì dồn ép trong lòng). Nó hoàn toàn thuộc về thể chất, em không thắng nó được, nó mạnh hơn em. Nghĩ tới những cánh tay đen đó bá cổ anh, em muốn ói ra. Rồi nghĩ anh bồng trên tay những đứa bé đen đó. Ôi, tởm quá. Anh chạm tới người em là em rùng mình. Mỗi tối, khi hôn anh em phải chống cự với em, nắm chắc tay lại (nàng cài các ngón tay lại với nhau rồi lại rút ra, vẻ sầu não, lo âu, giọng nàng lạc hẳn đi). Em biết rằng chính em mới đáng trách. Em ngu dại, cuồng trí. Trước kia em tưởng tự chủ được, nhưng không được, suốt đời em, em sẽ không bao giờ nén cảm giác đó được. Lỗi tại em cả thì em sẽ phải chịu mọi hậu quả. Nếu anh bảo em phải ở lại đây thì em sẽ ở, nhưng ở lại thì em sẽ chết mất. Em van anh, để cho em đi.
Và những dòng lệ mà bao lâu nay nàng cố giữ lại, bây giờ tuôn ra, nàng khóc nức nở. Chưa lần nào chàng thấy nàng khóc. Chàng đáp giọng khàn khàn:
- Dĩ nhiên không khi nào anh ép em phải ở lại đây.
Kiệt lực, Doris tựa lưng vào ghế. Nét mặt nàng thảng thốt, nhăn nhó. Thật tội nghiệp, nét mặt vốn điềm tĩnh đó bây giờ vì sầu khổ mà rầu rĩ như vậy:
- Em ân hận lắm, anh Guy. Em phá hủy cuộc đời của anh, nhưng em cũng phá hủy cuộc đời của chính em nữa, đáng lẽ ra chúng mình được sung sướng với nhau biết bao.
- Em tính bao giờ đi? Thứ Năm?
- Dạ.
Nàng động lòng nhìn chồng. Guy úp mặt vào hai bàn tay. Một lát sau, chàng ngửng lên, nói nho nhỏ:
- Anh mệt quá, chịu không nổi.
- Em đi được không.
- Được.
Họ ngồi làm thinh có lẽ tới hai phút. Rồi tiếng kêu khàn khàn chói tai tựa như tiếng người của con Chikchak làm cho nàng giật mình. Guy bước ra hiên tựa lan can nhìn dòng nước lặng lờ trôi. Chàng nghe thấy Doris vô phòng riêng của nàng. Sáng hôm sau, sớm hơn mọi ngày, chàng lại gõ cửa phòng vợ.
- Có gì vậy?
- Hôm nay anh phải đi ngược dòng sông, vô trong ngọn, anh sẽ về trễ.
- Dạ
Nàng hiểu rằng chồng muốn lánh mặt để khỏi thấy mình sửa soạn hành lí. Công việc ấy thật não lòng. Khi gói xong quần áo rồi, nàng nhìn khắp phòng khách xem có đồ gì của mình không. Đem cả đi thì tàn nhẫn ghê gớm quá. Nàng để lại hết, trừ tấm hình của thân mẫu nàng. Mãi mười giờ khuya Guy mới về. Chàng bảo:
- À, anh ân hận không về kịp buổi tối. Viên trưởng xã có nhiều điều muốn nói với anh quá.
Nàng thấy chàng nhìn khắp phòng và nhận ra rằng tấm hình đã biến mất. Chàng hỏi:
- Em đã chuẩn bị xong xuôi hết rồi chứ. Anh đã ra lệnh cho hừng sáng đem thuyền lại đây đợi ở chân cầu thang.
- Em đã dặn chú bồi đánh thức em hồi năm giờ.
- Anh đưa em chút tiền tiêu.
Chàng ngồi xuống bàn kí một chi phiếu, rồi lấy trong một ngăn kéo ra ít tấm giấy bạc.
- Chỗ tiền giấy này để em dùng tới Singapore, lại đó em sẽ lãnh chi phiếu.
- Cảm ơn anh.
- Em muốn anh tiễn em tới vàm sông không?
- Em nghĩ nên chia tay nhau ở đây là hơn.
- Được, thôi để em nghỉ. Anh đi suốt ngày, cũng mệt đừ.
Chàng bắt tay vợ, bước vô phòng của chàng. Vài phút sau Doris nghe thấy chồng ném mình xuống giường. Nàng ngồi yên một lát, nhìn lại lần cuối cùng khắp căn phòng này, nơi mà nàng đã sung sướng biết bao và cũng đau khổ biết bao. Nàng thở dài rồi đứng dậy trở về phòng. Mọi vật đã gói lại rồi chỉ để ngoài vài vật cần dùng ban đêm.
Khi người bồi đánh thức họ thì trời còn tối. Họ vội vàng thay quần áoVừa xong thì bữa điểm tâm dọn sẵn. Có tiếng thuyền ghé vào bờ ở trước nhà. Bọn gia nhân xách đồ xuống. Guy và Doris nghẹn họng, nuốt không trôi. Bóng tối đã nhạt bớt, dòng sông mờ mờ, huyền bí. Chưa phải là ngày cũng không phải là đêm nữa. Tiếng nói trong trẻo của những thổ dân ở cầu tàu vang lên trong cảnh tĩnh mịch. Guy liếc mắt nhìn đĩa thức ăn còn y nguyên của vợ.
- Nếu em ăn xong rồi thì chúng ta xuống thôi. Tới giờ đi rồi.
Nàng không đáp, đứng dậy, bước vô phòng riêng coi xem còn bỏ quên cái gì không rồi họ song song bước xuống bậc thang. Một con đường nhỏ ngoằn ngoèo đưa xuống sông. Tại cầu tàu, mấy người lính gác bản xứ, bận đồng phục bảnh bao, đứng thành hàng, bồng súng chào. Người thủy thủ cầm lái đưa tay ra đỡ cho Doris xuống. Nàng quay lại nhìn Guy. Nàng rất muốn nói với chàng một lời an ủi cuối cùng, muốn một lần nữa xin chàng tha thứ cho mình. Nhưng nàng cứ trơ trơ ra như người câm.
Chàng chìa tay ra:
- Thôi tạm biệt nhau, chúc em đi đường bình yên.
Họ bắt tay nhau.
Guy gật đầu ra dấu cho người cầm lái, và chiếc thuyền rời bến. Ánh bình minh lan dần trên dòng sông sương phủ nhưng bóng tối vẫn ẩm thấp dưới những cành lá trong rừng. Chàng đứng ở cầu tàu cho tới khi chiếc thuyền chừng hút trong đám sương mai. Rồi chàng thở dài quay về, lơ đãng gật đầu khi bọn lính gác bồng súng chào. Về nhà, chàng gọi người bồi. Chàng đi khắp phòng lượm hết những vật thuộc về Doris, bảo người bồi:
- Gói hết lại, đừng bày một thứ nào ở đây nữa.
Rồi chàng ra ngồi ngoài hiên, nhìn mặt trời lên từ từ nặng nề như một nỗi buồn, chua chát quá đáng. Chàng coi đồng hồ. Đã sắp tới giờ làm việc. Chiều đó chàng không ngủ được. Đầu nhức như búa bổ. Chàng xách súng vô rừng không bắn một phát, chỉ cốt đi, cho thần kinh dịu xuống. Khi mặt trời lặn chàng trở về, uống hai ba li Whisky. Tối lúc thay quần áo để ăn tối[6], nhưng bây giờ bận lễ phục làm quái gì nữa; muốn cho thoải mái, chàng bận một chiếc áo cụt rộng của thổ dân, quấn một chiếc xà rông như hồi Doris chưa tới, và đi chân không. Chàng thơ thẩn ăn. Người bồi dọn dẹp xong rồi về nhà. Guy ngồi đọc tờ Latler. Không có tiếng động nào trong nhà mà đọc không được. Mệt quá chàng để tờ báo rớt trên đùi. Óc trống rỗng một cách lạ lùng, không suy nghĩ gì được hết. Con Chikchak tối nay ồn quá. Tiếng hót thình lình, khàn khàn của nó có vẻ như nhạo chàng. Bỗng chàng nghe tiếng khẽ đằng hắng.
Chàng quát:
- Ai đó?
Im lặng một chút. Guy nhìn ra cửa. Tiếng Chikchak còn chát tai hơn nữa như nhạo chàng. Một em bé lai len lén bước vô, đứng ở bậc cửa, bận một chiếc áo gi lê rách rưới và quấn một chiếc xà rông. Nó là đứa con trai đầu lòng của chàng.
Guy hỏi:
- Muốn gì, hả?
Đứa nhỏ tiến vô trong phòng, ngồi bệt xuống, chân quặc lại.
- Ai bảo mày lại đây?
- Má sai con lại hỏi xem ba có cần gì không?
Guy chăm chú nhìn nó. Nó rụt rè, nhìn xuống, không nói thêm gì nữa, ngồi đợi. Chàng úp mặt vào hai bàn tay, suy nghĩ chua chát. Chống lại làm quái gì nữa? Đời như vậy là tàn, tàn, chịu thua. Chàng ngả lưng vào chiếc ghế, thở dài.
- Về bảo ôm hết quần áo của mẹ con rồi lại đây.
Đứa nhỏ thản nhiên hỏi:
- Bao giờ lại?
Những giọt nước mắt nóng chảy ròng ròng trên khuôn mặt tròn vành vạnh, đầy mụn, kì cục của chàng:
- Ngay đêm nay.
Nhan đề tiếng Anh: The force of circumstance
❀ ❀ ❀
[1] Thanh gươm Mã Lai
[2] Nguyên văn: the bow of the beat. Nhưng chèo đôi thì phải đứng ở sau lái mới dễ chứ.
[3] Thổ ngữ nghĩa đại khái cũng như sếp hay quan.
[4] Tiếng Anh sai ngữ pháp: she no come here.
[5] Một loài chim.
[6] Người Anh cả những khi ra nước ngoài cũng giữ tục bận lễ phục để ăn tối.
