Ngô Đại Vượng nghỉ phép về quê ở Tây Dự hơn một tháng rồi quay lại đơn vị. Trong hơn một tháng nghỉ phép ấy, cậu cứ như sống trong tù suốt bốn mươi mấy ngày. Không biết sau khi sư trưởng về, bên cạnh Lưu Liên đã xảy ra những chuyện khó lường gì, có những bất ngờ nào đang nảy mầm và lớn lên. Không biết sau khi bộ đội huấn luyện dã ngoại về, đại đội trưởng và chính trị viên, cùng với đám lính cũ, lính mới trong đại đội sẽ bàn tán thế nào về sự biến mất của cậu. Cậu là quân nhân, là một người lính xuất sắc, là điển hình mẫu mực của cả sư đoàn, cậu không thể cứ thế lặng lẽ biến mất khỏi quê hương thứ hai của mình, không một chút tin tức nào từ doanh trại, cũng chẳng có mảy may thông tin nào về việc đại đội đồng ý hay không đồng ý cho cậu nghỉ phép. Cứ thế lững lờ ở nhà gần một tháng rưỡi, đến khi vợ, hàng xóm, tất cả người trong làng nhìn cậu bằng ánh mắt khác lạ, lúc nào cũng phải hỏi cậu một câu "Sao cậu vẫn chưa về đơn vị?" hoặc cảm thán "Kỳ nghỉ của cậu dài thật đấy", cậu không thể không xách hành lý quay về đơn vị.

Tàu hỏa, ô tô, rồi còn ngồi cả một đoạn máy kéo kêu bình bịch, chuyến hành trình gian nan hai ngày một đêm chẳng khiến Ngô Đại Vượng cảm thấy mệt mỏi là bao. Chỉ là khi gần đến doanh trại, tim cậu không nghe lời mà đập loạn xạ từ chậm sang nhanh, trên mặt còn lấm tấm vài giọt mồ hôi không nên có, cứ như một tên trộm đang quay về đầu thú. Trước cổng doanh trại, cậu đặt hành lý xuống, hung hăng lau mồ hôi mấy cái, hít thở sâu vài hơi, đợi lòng mình bớt nhảy múa cuồng loạn mới xách hành lý đi vào bên trong. Lúc này là sau giờ cơm trưa, trong doanh trại vẫn sạch sẽ và yên tĩnh như mọi ngày, những hàng dương, hàng ngô đồng bên đường, có lẽ là để phục vụ đợt kiểm tra của thủ trưởng, cũng là để chuẩn bị cho mùa đông, tất cả đều được quét vôi trắng ở thân cây cách mặt đất một mét, nhìn từ xa cứ như tất cả cây cối đều đang mặc váy trắng. Đang là giữa mùa thu, lá cây xào xạc rơi không dứt trong gió, thế mà trên đường cái trong doanh trại, bên sân tập, trước sau các dãy nhà đại đội, đâu đâu cũng sạch bong không một cọng lá. Đợi không kịp để lá rơi đứng chân trên mặt đất, đã có những người lính chăm chỉ, tích cực gom hết lá rụng vào hố rác, để lại một mảng sạch sẽ trắng xóa. Cảnh tượng trong doanh trại cho thấy dấu hiệu bình yên vô sự. Tuy nhiên, dưới sự yên bình này đang ẩn giấu những đợt sóng ngầm và nguy cơ chưa từng có, chỉ là đến tận lúc này, những đợt sóng ngầm và nguy cơ ấy vẫn chưa thực sự chạm tới thần kinh nhạy cảm của Ngô Đại Vượng. Hành lý cậu mang theo — một chiếc cặp công văn xinh đẹp Lưu Liên đưa cho khi cậu về nhà, và một chiếc túi du lịch bằng da nhân tạo màu đỏ cậu tiện tay mua trên đường. Trong cặp công văn chứa bộ quân phục được xếp phẳng phiu như công văn, còn túi du lịch chứa đủ loại đặc sản quê hương như óc chó, lạc, hạt hướng dương và một túi hạt thông. Hạt thông không phải đặc sản quê cậu, nhưng Lưu Liên thỉnh thoảng hứng lên lại thích ăn vài hạt, nên cậu đã mua mấy cân ở thành cổ Tây Dự. Hạt thông bóng loáng, mỗi hạt đều ánh lên sắc đỏ hồng, tuy chỉ tốn chưa đầy sáu tệ, nhưng đó là tấm lòng của Ngô Đại Vượng. Dẫu không đại diện cho tấm lòng của Ngô Đại Vượng, thì khi gặp mặt Lưu Liên, cậu cũng có thể lôi nó ra, đưa cho cô, nhờ thế mà phá tan sự ngượng ngùng và bế tắc ấy, hoặc ít nhất cũng có thể chứng minh với cô rằng, trong giao tiếp giữa người với người, "quà nhẹ tình nặng, lông hồng tựa Thái Sơn"; chứng minh Ngô Đại Vượng thực sự luôn nhớ nhung cô, chưa ngày nào không nghĩ về cô; chứng minh Ngô Đại Vượng tuy xuất thân thấp hèn, chỉ là một người lính đến từ vùng quê nghèo khó, nhưng là kẻ hiểu chuyện, có lòng thiện lương, tôn sùng mỹ đức, tất nhiên là loại người nhân trí có ơn tất báo.

Khi cậu đi về phía doanh trại, tên lính gác ở cổng lớn không nhận ra cậu, nhưng thấy cậu xách lớn xách bé trở về sau kỳ nghỉ, bỗng nhiên đứng nghiêm, chào cậu một cái, rồi hóm hỉnh nhấn nhá gọi một câu: "Lính cũ khỏe!". Điều này khiến cậu hơi bất ngờ, đành gật đầu ra hiệu, ý bảo tay đang xách đồ nên không thể chào lại, nói xin lỗi cậu nhé.

Lính gác cười với cậu, nói liên tiếp vài câu "Không sao, không sao". Sau đó lại nói vài câu khiến cậu thấy khó hiểu. Lính gác nói: "Lính cũ này, anh mới nghỉ phép về hả?". Cậu nói: "Ừ".

Lính gác nói: "Về làm gì chứ, cứ để đại đội vận chuyển đồ của anh về là xong rồi".

Cậu ngẩn người nhìn tên lính gác, như đang nhìn một bài toán không thể giải nổi. Rõ ràng, lính gác đọc được thắc mắc ngây ngô trong ánh mắt cậu, liền cười nhẹ đầy ẩn ý, bảo: "Anh không biết sư đoàn mình đã xảy ra chuyện gì à? Bảo không biết cũng được, đỡ cho anh trong lòng chua chua chát chát, cứ như ăn phải ruồi vậy".

Cậu cứ chằm chằm nhìn tên lính gác, hỏi rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì?

Lính gác bảo: "Về đến đại đội anh sẽ biết".

Cậu hỏi: "Rốt cuộc là xảy ra chuyện gì cơ chứ".

Lính gác lại bảo: "Thì đã bảo về đến đại đội anh sẽ biết mà".

Cậu đành bỏ đi khỏi trước mặt lính gác.

Đi rồi, nhưng những lời nói mập mờ của tên lính gác không chỉ vo ve trong lòng cậu như ruồi, mà còn như ong vàng bay tới chích, những chiếc gai độc sắc nhọn đâm vào khiến lòng cậu sưng tấy, âm ỉ đau, như thể dòng máu đang căng trướng lấp đầy cả lồng ngực. Cậu không biết đơn vị đã xảy ra chuyện gì, nhưng cậu tin chắc chuyện đó chỉ có thể là chuyện của mình và Lưu Liên. Khi đi về phía doanh trại, đôi chân cậu hơi nhũn ra, mồ hôi tuôn như mưa từ trên đầu, sau lưng rơi xuống, có mấy lần cậu muốn quay đầu rời khỏi doanh trại, nhưng ngần ngừ một lát, cậu vẫn cắn răng đi tiếp vào trong. Theo thói quen của các công vụ viên khi về phép quay lại đơn vị, thường là phải đến nhà thủ trưởng báo cáo trước, mang quà cho thủ trưởng và gia đình, hỏi thăm sức khỏe xong mới về đại đội. Thế nhưng Ngô Đại Vượng vào doanh trại lại không đến nhà sư trưởng trước, lý do thì không nói cũng rõ, khi cậu run rẩy đôi chân đi ngang qua con đường lớn trước viện số 1, chỉ dám nhìn liếc qua đó một cái đầy sợ hãi. Vì có tường viện ngăn cách, cậu không nhìn thấy cảnh tượng ở tầng một và trong sân, chỉ thấy cửa sổ tầng hai phía bên này đều đóng kín, có một con chim sẻ đậu trên bệ cửa sổ căn phòng ngủ mà cậu và Lưu Liên đã ở cùng nhau gần hai tháng. Lúc này, cậu cực kỳ muốn nhìn thấy cảnh Lưu Liên đột ngột mở cửa sổ, nhìn thấy khuôn mặt hồng hào động lòng người tựa quả táo của Lưu Liên, từ sự thay đổi sắc mặt trên khuôn mặt ấy mà đoán xem tình yêu giữa cậu và cô đã trở thành chuyện tày đình trong doanh trại như lời lính gác nói hay chưa. Để chứng minh điều này, cậu dừng chân bên đường, đứng đó nhìn chằm chằm vào cửa sổ ấy. Ô cửa sổ ấy từng chứng kiến, làm chứng cho tình yêu và câu chuyện phi thường giữa cậu và Lưu Liên, nhưng lúc này, nó cứ đứng sừng sững giữa không trung, im lìm câm lặng, chẳng chịu mở ra nhìn cậu một cái. Điều này khiến cậu trong chớp mắt nảy sinh cảm giác bấp bênh về câu chuyện tình yêu khác thường kia. Một cảm giác không chân thực thổi qua não cậu như cơn gió, sự mất mát và cô đơn ấy lại một lần nữa lấp đầy trái tim cậu. Cứ ngây ngốc nhìn một lúc, thấy con chim sẻ đậu trên bệ cửa sổ kia vẫn thong dong tự tại, không kinh không sợ, điều này nói cho cậu biết, Lưu Liên sẽ không tình cờ đẩy cửa sổ đó ra ngay được. Có lẽ cô không ở trong căn phòng đó. Suy cho cùng cô vẫn chưa biết cậu đã ở nhà quay lại. Trước khi đi, cô dặn đi dặn lại cậu, nếu chưa nhận được thông báo quay về của đại đội thì đừng bao giờ về đơn vị, cứ yên tâm ở nhà.

Nhưng cậu đã quay về.

Cậu run rẩy về đến đại đội trước tiên.

Đến đại đội, đúng vào lúc sau cơm trưa là giờ hoạt động tự do. Theo lẽ thường, giờ này binh sĩ không ở trong phòng viết thư nhà bồi bổ đời sống tinh thần, thì cũng ở ngoài trời đu xà, nhảy ngựa, giặt giũ, phơi chăn màn, hoặc tán gẫu dưới bóng cây hay ngoài nắng, bàn luận tình hình cách mạng, ôn lại chuyện xưa quê nhà. Thế nhưng, ngày hôm nay, trước cửa đại đội lại không một bóng người, tĩnh lặng như chốn đồng không mông quạnh. Ngô Đại Vượng đã cảm nhận rõ ràng sự tĩnh lặng trong doanh trại có chút bất thường, giống như sự im lìm bất thường trước cơn bão ập đến. Sự yên tĩnh không tiếng động ấy, càng sâu xa hiu quạnh, càng có nghĩa là cơn bão sắp tới sẽ càng mãnh liệt, thậm chí sẽ phá hủy tất cả. Nỗi đau và sự bất an bị ong chích trong lòng cậu lúc này đã lên đến đỉnh điểm, khi chỉ còn cách cơ quan đại đội mười mấy mét trên đường, đôi chân đột nhiên nhũn ra không thể nhấc nổi, bước đi khó khăn, mồ hôi lạnh tuôn như trút nước trên mặt, khiến cậu choáng váng muốn ngã quỵ xuống đất. Thế là cậu vội vàng đặt hành lý xuống, vịn lấy một cây ngô đồng bên đường. Đúng lúc này, một chiếc ô tô của đơn vị anh em chạy qua trước mặt cậu. Hai bên ô tô ngồi chật kín những người lính ăn mặc chỉnh tề, ở giữa chất đầy ba lô của họ, còn trên mặt mỗi người lính đều là vẻ mặt gượng gạo và nghiêm túc, dường như họ đang đi thực hiện một nhiệm vụ mà họ không muốn nhưng cũng không thể không đi. Còn trên thùng xe phía sát chỗ Ngô Đại Vượng đứng, treo một biểu ngữ bằng vải đỏ, trên biểu ngữ viết một khẩu hiệu cậu không hiểu nổi — "Thiên hạ là nhà ta, nhà ta đóng quân bốn bể". Chiếc ô tô chạy trong doanh trại rất chậm, như người già đi bộ, nhưng đến trước cửa doanh trại đơn vị hậu cần, tài xế sang số, đạp ga, chiếc xe từ tốc độ đi bộ trở nên nhanh như xe đạp. Điều này giúp Ngô Đại Vượng vẫn còn cơ hội nhìn chiếc xe ấy, nghĩ vẩn vơ những chuyện kỳ quái. Đúng lúc đó, đột nhiên từ trên xe văng ra hai cái chai rượu, như lựu đạn ném vào bức tường gạch đỏ của đại đội, tiếng "bộp bộp" nổ vang như sấm sét, tiếp đó còn có lính trên xe chửi đổng vài câu hung tợn, xe liền chạy đi trước mặt cậu. Cảnh tượng này xảy ra quá đột ngột, Ngô Đại Vượng hoàn toàn không kịp đề phòng, trong lòng không khỏi giật thót, ngơ ngác nhìn những mảnh chai vỡ dưới chân tường, ngửi thấy mùi rượu mạnh, nồng nặc trắng đục xộc thẳng vào mũi như chông gai. Cậu sững người.

Lúc này, liên lạc viên đại đội dường như đã biết trước sẽ xảy ra chuyện gì, cậu ta đã chuẩn bị sẵn sàng, cầm chổi, hót rác đi từ trong đại đội ra, nhanh chóng quét những mảnh thủy tinh kia vào hót rác.

Ngô Đại Vượng đi về phía liên lạc viên.

Không cần nói cũng biết, với trải nghiệm sống của cậu, từ sự thay đổi biểu cảm trên mặt liên lạc viên, cậu có thể khẳng định tại đại đội, tại doanh trại, tại viện số 1 nhà sư trưởng, đã xảy ra chuyện gì đó khiến người ta khó mà quên được, từ đó mới dẫn đến việc có lính dám ném chai rượu trắng vào tường trong lúc đang đi thực hiện nhiệm vụ.

Cậu gọi liên lạc viên từ xa.

Nhưng liên lạc viên dường như nghe thấy tiếng cậu, cũng liếc nhìn cậu một cái, nhưng rồi lại như không nghe thấy mà đi về phía cơ quan đại đội. Điều này lại khiến tim Ngô Đại Vượng đập loạn xạ. Nỗi sợ hãi và bất an của kẻ trộm đi đầu thú vừa tan biến kia, giờ lại nhân lên gấp bội, chiếm lấy toàn bộ tâm trí cậu. Mồ hôi lại một lần nữa đầm đìa trên mặt. Ngẩn người ra, đang muốn điều chỉnh tâm trạng thì may thay, câu chuyện phát triển tiếp, tình tiết xảy ra thay đổi. Câu chuyện vốn ảm đạm ngột ngạt vì dậm chân tại chỗ đột nhiên mở ra một cánh cửa, một ô cửa sổ, đẩy về phía trước. Có những nhân tố mới được đưa vào câu chuyện này.

Chính trị viên xuất hiện trước cửa đại đội. Không biết ông ta ra ngoài làm gì, vừa nhìn đã thấy Ngô Đại Vượng.

Ngô Đại Vượng cũng nhìn thấy chính trị viên.

Ánh mắt hai người chạm nhau tóe lửa, như ánh mặt trời gay gắt chiếu đến mức cả hai nhất thời hoa mắt, không mở nổi mí mắt, dường như ai cũng không dám tin đối phương là ai vậy. Lúc đó, sự kinh ngạc không nên có trên mặt chính trị viên khiến Ngô Đại Vượng lòng rối như tơ vò, hai tay đẫm mồ hôi, chiếc túi du lịch da nhân tạo kêu "bịch" một tiếng, tuột khỏi tay rơi xuống đất. Thế nhưng, vài giây sau, sự kinh ngạc cứng đờ trên mặt chính trị viên lại đột ngột tan đi như mây trời ngày nắng, nở ra nụ cười vàng óng, bước nhanh tới nói: "Ngô ban trưởng, là cậu à, tôi không bảo cậu quay về sao cậu đã về rồi?". Ông vừa nói vừa đi, bước mấy bước tới, lại nhặt hành lý dưới đất lên, kéo Ngô Đại Vượng nhanh chóng đi vào ký túc xá của mình, rồi rót nước sôi, nhường ghế, đích thân ra vòi nước hứng nước cho Ngô Đại Vượng rửa mặt, còn lấy bánh xà phòng hiệu Thượng Hải mà bình thường ông không nỡ dùng ra cho Ngô Đại Vượng rửa tay tẩy trần. Chuỗi nhiệt tình vượt quá lẽ thường này của ông khiến nỗi kinh hoàng lúc nãy trong lòng Ngô Đại Vượng lại dịu đi, trái tim treo lơ lửng kia lại chậm rãi rơi xuống. Sau đó, ông hỏi vắn tắt tình hình đi lại vất vả của Ngô Đại Vượng trên đường, biết Ngô Đại Vượng chưa ăn cơm trưa, lại lập tức bảo liên lạc viên báo nhà bếp nấu cho cậu một bát mì trứng.

Trong lúc Ngô Đại Vượng ăn mì, chính trị viên rành mạch, nhiệt tình, chi tiết kể cho cậu nghe mấy điểm sau:

Một, vợ sư trưởng là Lưu Liên đã đích thân nói với họ, rằng nhà Ngô Đại Vượng có việc khó khăn, phải về một đến ba tháng, nói đây là trường hợp đặc biệt, tổ chức đã phê chuẩn kỳ nghỉ dài hạn cho cậu, dặn đại đội nếu không có việc gấp thì đừng giục cậu về.

Hai, nói sư trưởng đi Bắc Kinh học tập, tham gia lớp nghiên cứu tinh giản biên chế, củng cố trường thành của các cán bộ cao cấp, tại buổi hội thảo do thủ trưởng Quân ủy tổ chức và chủ trì ở đó, ông đã chủ động xin nhận một nhiệm vụ gian nan, đó là thí điểm tinh giản biên chế toàn quân này. Khi các đơn vị khác đều không muốn nhận, sư trưởng đã nhận đơn vị thí điểm tinh giản biên chế về đặt tại sư đoàn của họ. Nghĩa là, trong một thời gian khá ngắn ngủi, bộ đội của họ sẽ giải tán từ đây. Biên chế sư đoàn của họ sẽ biến mất hoàn toàn khỏi danh sách của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc trong thời gian tới, chỉ còn lại vài dòng ghi chép trong những trang sách quân sử đã ố vàng giòn rụm. Nói bộ đội giải tán, quân nhân các trung đoàn, tiểu đoàn, đại đội có ba hướng đi: một là lấy đại đội làm đơn vị, rời khỏi doanh trại, biên chế vào đơn vị anh em; hai là ở lại doanh trại, đổi phiên hiệu, biên chế vào một đơn vị khác; ba là trung đoàn, tiểu đoàn, đại đội giải tán tập thể, mỗi quân nhân đều cởi quân phục, trở về quê cũ, từ đó bắt đầu một vận mệnh cuộc đời của người dân thường hoàn toàn mới. Chính trị viên nói, một số đại đội biên chế vào đơn vị anh em đã bị rút khỏi doanh trại vài đơn vị rồi, còn ở lại thì ai cũng chưa biết mình sẽ bị giải tán về quê, hay sẽ được ở lại tiếp tục phục vụ, bảo vệ đất nước, vì dân cũng là vì mình. Nói giải tán hay điều đi, đi hay ở đều nằm trong tầm kiểm soát của sư trưởng.

Ba, hiện tại, việc tồn vong đi ở của đại đội hậu cần vẫn chưa quyết định. Nhưng dựa theo tình hình của vài tiểu đoàn, đại đội đã điều đi mà phân tích, những đơn vị bị điều đi đó đều không phải là đơn vị sư trưởng ưa thích. Cán bộ những đơn vị đó cũng ít có ai quen biết và thân cận với sư trưởng, còn những "Tiểu đoàn Mãnh hổ", "Đại đội Thép", "Trung đoàn Bất khả chiến bại", cùng các đại đội, tiểu đoàn có "Tiểu đội Mũi nhọn" và "Trung đội Thép" mà sư trưởng yêu thích đều vẫn đang cắm chốt an ổn trong doanh trại. Ngay cả những đơn vị không có danh hiệu đặc biệt gì, phân tích kỹ ra thì cũng luôn có tiểu đoàn trưởng, đại đội trưởng nào đó có mối quan hệ riêng tư như cá với nước với sư trưởng hoặc chính ủy sư đoàn. Như vậy mà nói, các đơn vị ở lại trong doanh trại phần lớn vẫn sẽ ở lại, giải tán và đi chỉ là cá biệt và thiểu số. Còn cụ thể nói đến đại đội hậu cần, chính trị viên nói, theo lẽ thường, đại đội hậu cần khi phục vụ mỗi thủ trưởng và gia đình thủ trưởng đều dốc toàn lực, hết lòng hết dạ, chu đáo tỉ mỉ, các thủ trưởng sư đoàn ai cũng hài lòng, nhà nào cũng hài lòng, tuy là công việc, cũng đều có tình cảm cá nhân giữa đại đội và các thủ trưởng, suy luận như vậy, khả năng đại đội hậu cần giải tán gần như không có, tóm lại, chỉ là vấn đề ở lại biên chế vào đơn vị anh em nào mà thôi. Nói tình hình tuy là như vậy, có thể coi là một mảnh tốt tươi, nhưng xét cho cùng là chỉnh biên, đơn vị thí điểm sư đoàn bắt buộc phải cung cấp cho Quân ủy báo cáo và kinh nghiệm chỉnh biên khả thi, nên hiện tại việc điều động nhân sự và chỉ tiêu đề bạt cán bộ toàn sư đoàn đều hủy bỏ hết, bộ phận cán bộ đã đóng băng mọi quy trình và kênh đề bạt. Như vậy, dự định đề bạt Ngô Đại Vượng trước đây chỉ có thể tan thành mây khói. Nhưng xét đến việc cậu là công vụ viên mẫu mực được sư trưởng mặc định và Lưu Liên nhiệt tình tiến cử nhất, sư trưởng đã chỉ thị bộ phận liên quan, phá lệ sắp xếp công việc cho cậu tại thành phố cổ nơi quê nhà cậu, đưa hộ khẩu vợ con cậu vào thành phố, không chỉ thực hiện chuyển nông sang phi nông nghiệp mà còn sắp xếp công việc tương ứng.

Bốn, công tác chỉnh biên đã bắt đầu, việc xuất ngũ của lính cũ năm nay có thể sớm hơn, công vụ viên nhà sư trưởng đã liên tục đổi người khác, nhưng công việc đều không suôn sẻ, mỗi công vụ viên đều cẩn trọng từng li từng tí, thế mà vẫn thường xuyên chọc sư trưởng tức giận, nếu không phải Lưu Liên độ lượng, sợ là công vụ viên này đã đổi đến người thứ ba, thứ tư rồi. Như vậy, yêu cầu Ngô Đại Vượng không những không được đến làm việc ở nhà sư trưởng nữa, mà còn, nếu không có việc gì lớn thì tốt nhất đừng đến nhà sư trưởng.

Lời của chính trị viên khiến Ngô Đại Vượng có chút trút được gánh nặng, nỗi bất an nảy sinh từ khi bước vào doanh trại bắt đầu trở nên nhẹ tựa gió bay, nhạt như mây trôi trong lòng. Hóa ra chuyện tình của cậu và Lưu Liên không ai hay biết, một bí mật khổng lồ vẫn đang ẩn giấu trong lòng cậu và Lưu Liên, người khác đều chưa biết mảy may. Điều này khiến cậu cảm thấy một sự may mắn ngọt ngào lan tỏa trong lòng như nước đường, cho đến khi chính trị viên lại nói, không biết tại sao sư trưởng tính tình trở nên đặc biệt thô bạo, nhìn thấy công vụ viên là trừng mắt, hận không thể ăn tươi nuốt sống công vụ viên vào bụng. Nói để tránh gây rắc rối không đáng có cho công việc của đại đội, mong cậu đừng ra vào nhà sư trưởng khi chưa xin phép, cậu mới lại bắt đầu đưa trái tim vừa thả lỏng lên treo ở cổ họng. Cuối cùng, chính trị viên còn hỏi Ngô Đại Vượng: "Tiểu Ngô, rốt cuộc cậu đã làm gì ở nhà sư trưởng? Khiến sư trưởng vừa yêu vừa hận, một mặt hễ công vụ viên mới nhắc đến tên cậu là trên mặt sư trưởng lại có màu xanh khó chịu; mặt khác, lại chỉ thị cơ quan, gấp rút sắp xếp công việc cho cậu, càng nhanh càng tốt, muốn cậu rời khỏi bộ đội, đi làm việc ở địa phương trước khi bộ đội chỉnh biên, giải tán".

Khi chính trị viên hỏi Ngô Đại Vượng như vậy, ông đang rót thêm nước trà cho cậu uống dở, Ngô Đại Vượng quay đầu nhìn mặt chính trị viên, tràn đầy sự tò mò và ngưỡng mộ khó hiểu đối với cậu, cậu vừa giằng lấy bình nước trong tay chính trị viên nói "Để tôi tự rót, tự rót", vừa cảm thấy một sự thỏa mãn "danh xứng với thực" sau chút tiếc nuối trong lòng. Dường như nỗi nhớ nhung không thể chịu đựng nổi đối với Lưu Liên và doanh trại khi ở nhà, thực ra chính là sự lo lắng về sự bất định trong vận mệnh tương lai của mình. Bây giờ, vì đợt chỉnh biên đột ngột, mình không được đề bạt nữa, tổ chức không những sắp xếp công việc cho mình ở thành phố quê nhà, còn điều chuyển hộ khẩu vợ con, điều này khiến cậu có cảm giác may mắn vì làm việc có báo đáp, hơn nữa báo đáp còn vượt giá trị. Cậu bắt đầu thầm cảm ơn Lưu Liên trong lòng, mặt rạng rỡ ánh hồng, nhìn chính trị viên, vốn muốn dùng chi tiết giành rót nước này để qua loa cho xong câu hỏi ngượng ngùng của chính trị viên, nhưng sau khi chính trị viên đưa bình nước cho cậu, lại truy hỏi một câu rằng: "Rốt cuộc cậu đã làm chuyện gì ở nhà sư trưởng?". Cậu nói: "Có làm gì đâu ạ".

Chính trị viên nói: "Thật không?".

Cậu nói: "Thật ạ".

Chính trị viên nói: "Tôi không tin. Nói không làm gì, sư trưởng mà hễ nghe thấy tên cậu là mặt đã xanh lại?".

Cậu trầm ngâm một lúc, cúi đầu, trên mặt có vài giọt mồ hôi lạnh mỏng manh.

Tuy nhiên, Ngô Đại Vượng lúc này đã không còn là công vụ viên kiêm nhân viên nhà bếp luôn bẽn lẽn mà chính trị viên quen thuộc trước đây. Tình yêu đã thúc đẩy sự ứng biến và trưởng thành của cậu, đặc biệt là khi có một đoạn trải nghiệm tình ái kinh thiên động địa với một nữ sĩ quan xinh đẹp từ thành phố Dương Châu, phu nhân của sư trưởng, cậu đã trở nên trưởng thành hơn trong lúc chính bản thân cũng chưa nhận ra. Mức độ trưởng thành ấy, dù cậu đang ở địa vị binh sĩ, nhưng đã vượt quá tầm cao của sĩ quan thông thường. Suy cho cùng, người ngủ chung giường, điên cuồng không kiêng nể với cậu suốt hai tháng là phu nhân sư trưởng, là nữ hoàng trong sư đoàn mà ai thấy cũng kính trọng. Sau khi đổ mồ hôi lạnh, cậu nhanh chóng bình tâm lại, như thể chẳng có chuyện gì xảy ra, vừa tự rót trà cho mình, vừa lướt nhanh trong đầu trò chơi tình ái phản cách mạng, trần trụi không lời nào tả xiết giữa cậu và Lưu Liên, điều này khiến trong đầu cậu như có tia chớp xẹt qua bầu trời âm u. Trong tia chớp ấy, cậu nhìn thấy một cái cớ tuyệt vời, liền nói dối một lời nói dối tày đình với chính trị viên: "Chính trị viên ơi, sợ là lần đó ở phòng sư trưởng lau bàn, tôi lỡ tay làm đổ bức tượng Chủ tịch Mao quét bột vàng trên bàn sư trưởng, làm gãy mũi tượng Chủ tịch Mao ạ. Nghe người ta bảo, bức tượng đó là do thủ trưởng nào đó trong Quân ủy Trung ương tặng sư trưởng ạ". Nói đến đây, Ngô Đại Vượng lại ngẩng đầu nhìn mặt chính trị viên. Cậu thấy chính trị viên nửa tin nửa ngờ, một tầng nặng nề phủ trên mặt ông, nhìn cậu như nhìn một tên lính mới phạm sai lầm tày trời. Nhưng sau giây lát im lặng và nặng nề, chính trị viên lại nhẹ nhàng nói ba chữ — "Thảo nào". Tiếp đó tự lẩm bẩm: "Làm hỏng tượng Chủ tịch Mao, đây là chuyện tày đình, cũng là chuyện bé bằng hạt vừng. Xem ra sư trưởng coi nó là chuyện tày đình rồi". Nói: "Nếu đã như vậy, cậu tuyệt đối đừng đến nhà sư trưởng, đừng dễ dàng để ông ấy nhìn thấy dấu vết của cậu là được".

Đến đây, câu chuyện tình yêu phi thường này, dường như đã gần kết thúc theo sự tinh giản biên chế và việc Ngô Đại Vượng rời khỏi doanh trại. Điều này khiến người ta có chút tiếc nuối, cũng có chút bất lực. Ngẫm kỹ lại, cuộc đời chính là nồi niêu xoong chảo, hết nhầm lẫn này đến sai sót nọ, ngoài ra không có thứ đồ vật và thiết bị nào mới hơn.

"Âm sai dương thác" (nhầm lẫn tai hại) là tinh hoa trong các vở kịch lớn truyền thống của chúng ta, cũng là tủy xương cấu thành câu chuyện tình ái này của chúng ta. Các điểm một, hai, ba, bốn của chính trị viên khiến Ngô Đại Vượng cảm thấy an lòng đôi chút, giống như một tên trộm sau khi nơm nớp lo sợ quay về tay không, cuối cùng lại nhặt được thỏi vàng, khiến trái tim vốn dĩ thăng trầm lên xuống của cậu bắt đầu có sự nuôi dưỡng bình yên, có thể trong sự bình yên này, chậm rãi suy nghĩ và đối mặt với tất cả, chỉ tiếc là, sự bình yên tương đối này chẳng duy trì được bao lâu, lại bắt đầu có những đợt sóng gió khác trong lòng cậu. Cậu ở đại đội nửa ngày, mà chẳng thấy bóng dáng đại đội trưởng đâu. Cậu biết, so với chính trị viên, đại đội trưởng và sư trưởng với Lưu Liên có một mối quan hệ mật thiết hơn. Bởi vì đại đội trưởng cũng từng là công vụ viên của sư trưởng, khi sư trưởng chia tay người vợ trước, đại đội trưởng vẫn đang phục vụ nhân dân ở nhà sư trưởng đấy thôi. Mối quan hệ đặc biệt này khiến đại đội trưởng đến tận ngày nay, bước vào văn phòng sư trưởng không cần báo cáo, sư trưởng cũng không trừng mắt chỉ trích cậu ta không hiểu nguyên tắc quân sự, không có quan niệm cấp trên cấp dưới. Chính vì mối quan hệ như vậy, Ngô Đại Vượng sốt ruột muốn gặp đại đội trưởng một lần, muốn từ chỗ anh ta nhận được một số tin tức và manh mối chi tiết hơn. Cậu giống như một tên tội phạm giết người, vừa phải giả vờ như không có chuyện gì, lại cực kỳ muốn biết người ta rốt cuộc đã biết, đã nghe thấy những gì về thảm họa giết người đó, thế là sau giờ học buổi chiều, bộ đội đều ra sân tập luyện, cậu nói mình có việc gấp muốn báo cáo với đại đội trưởng, chính trị viên nghĩ một lát, liền bảo liên lạc viên dẫn cậu đi tìm đại đội trưởng.

Rõ ràng, đại đội trưởng ở đâu, đang làm gì, chính trị viên biết rõ như lòng bàn tay. Thế nhưng ông ta lại nói không biết đại đội trưởng ở đâu, bảo liên lạc viên dẫn cậu đi tìm xem. Cậu liền đi theo liên lạc viên lính mới, đến trước ký túc xá tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn ba trung đoàn hai trong doanh trại. Ở đó, Ngô Đại Vượng gặp phải một cảnh tượng khiến cậu chấn động. Cảnh tượng này khiến câu chuyện tình yêu giữa cậu và Lưu Liên trở nên phức tạp mà đầy ý vị vô cùng. Khiến tình yêu tốt đẹp giữa cậu và cô ấy có ý nghĩa rộng lớn và bao la hơn, tựa như giữa cánh đồng hoa thơm ngát hương, mọc thêm đầy những cái gai không thể chạm vào, hay nói cách khác, khiến cánh đồng hoa tỏa hương ấy rơi vào giữa vùng núi hoang dã đầy gai góc vô tận, khiến đám hoa cỏ vốn tỏa hương thơm ngát ấy, không còn vẻ đẹp để người ta thưởng thức nhấm nháp nữa.

Tiểu đoàn ba trung đoàn hai nằm ở phía sau cùng cực nam doanh trại, trước cửa tiểu đoàn là một rừng cây hông rộng lớn. Không biết vì nơi này hẻo lánh, hay tiểu đoàn lười quản lý, khiến môi trường nơi đây hoàn toàn khác biệt với sự sạch sẽ ngăn nắp khi Ngô Đại Vượng bước vào doanh trại. Cây hông không được quét vôi trắng, dưới những hàng cây hoàng dương bên đường cũng không có bờ đất phẳng phiu. Lá cây hông vàng úa đầy đất, phủ một lớp dày trước cửa tiểu đoàn, cảnh tượng trông thật tiêu điều và lạnh lẽo. Ngay trong cái lạnh lẽo ấy, trước cửa phòng tiểu đoàn trưởng ba, đứng một tên lính gác, thấp béo, khờ khạo, thế mà lại cố chấp không cho họ bước vào ký túc xá tiểu đoàn trưởng, bảo tiểu đoàn trưởng dặn kỹ, ai đến cũng không cho vào trong phòng, nên họ chỉ có thể đứng ở cửa, đợi cậu ta vào báo cáo, xem đại đội trưởng đại đội hậu cần có ở ký túc xá tiểu đoàn trưởng ba không. Ngô Đại Vượng nói: "Để tôi tự vào tìm, tôi quen tiểu đoàn trưởng các cậu lắm".

Lính gác nói: "Quen cũng không được".

Ngô Đại Vượng nói: "Chẳng lẽ tiểu đoàn trưởng các cậu đang âm mưu binh biến trong phòng à?".

Lính gác nói: "Gần như thế".

Tên lính gác đó vừa nói vừa mở cửa vào ký túc xá tiểu đoàn trưởng, vào xong liền lập tức đóng cửa lại. Họ cứ đứng đợi ngoài cửa, đợi đến mức mặt trời mọc rồi lặn, thời gian đằng đẵng, vẫn không thấy tên lính gác đó ra khỏi phòng. Ngô Đại Vượng hỏi liên lạc viên đại đội: "Đại đội trưởng ở đây à?". Liên lạc viên gật đầu khẳng định. Đợi thêm một lúc, Ngô Đại Vượng có chút không kiên nhẫn nổi liền đi về phía cửa sổ tiểu đoàn trưởng ba, cậu thấy trong phòng đã là cuộc họp bí mật, mà cửa sổ tiểu đoàn trưởng ba lại còn mở. Đúng lúc này, chính ô cửa sổ này khiến Ngô Đại Vượng nhìn thấy một cảnh tượng kinh hoàng, cảm thấy mối quan hệ giữa cậu và Lưu Liên không đơn thuần là tình dục và tình yêu. Từ cửa sổ ấy, cậu ngửi thấy một mùi rượu xộc vào mặt, người còn chưa đến cửa sổ, mùi rượu ấy đã nồng nặc đập vào mặt cậu, tiếp đó cậu còn nghe thấy tiếng tát "bốp bốp". Vội vàng cẩn thận bò đến cửa sổ, kinh ngạc phát hiện trong phòng không phải họp hành, mà là đang uống rượu, trên chiếc bàn làm việc của tiểu đoàn trưởng ba được kéo từ cửa sổ ra giữa phòng làm bàn ăn, bày đầy bát đĩa không, có mấy chai rượu Lão Bạch Can đặc sản địa phương nằm lăn lóc giữa bát đĩa, năm, sáu đôi đũa đỏ tươi nằm ngang dọc trên bàn, rơi dưới đất. Rõ ràng, họ bắt đầu uống từ bữa trưa, giờ đều đã say mèm, bốn, năm cán bộ, gần như đã say không còn gì để nói, cảnh tượng đó hoàn toàn là một vở kịch thực tế về cảnh phá sản sau trận thua trận. Ngô Đại Vượng ngẩn người bên cửa sổ, cậu phát hiện ngoài tiểu đoàn trưởng ba và đại đội trưởng của cậu ra, trong đám sĩ quan say rượu này còn có phó trung đoàn trưởng trung đoàn ba và giáo đạo viên tiểu đoàn ba trung đoàn ba, còn một người nữa, hình như là tham mưu khoa nào đó của bộ tư lệnh sư đoàn. Những người này không phải đồng hương, cũng không phải đồng nghiệp chiến hữu tại nơi làm việc, sở dĩ có thể tụ tập với nhau là vì họ đều từng là công vụ viên, hoặc cảnh vệ viên nhà sư trưởng, hoặc là liên lạc viên khi sư trưởng còn làm tiểu đoàn trưởng, đại đội trưởng. Ví dụ như phó trung đoàn trưởng trung đoàn ba, chính là liên lạc viên khi sư trưởng làm tiểu đoàn trưởng, giáo đạo viên tiểu đoàn hai trung đoàn ba, chính là công vụ viên đầu tiên trong nhà khi sư trưởng làm phó sư đoàn trưởng. Ngô Đại Vượng không biết tại sao họ lại tụ tập với nhau, ai nấy đều mất đi sự tỉnh táo và nguyên tắc, buông thả lý trí và kỷ luật của chính mình, cởi bỏ quân phục, phô bày cổ họng, ai nấy uống say như chết, đang chà đạp phong thái và hình ảnh quân nhân một cách tan nát. Phó trung đoàn trưởng đã nằm trên giường tiểu đoàn trưởng ngáy khò khò ngủ mất rồi, vị tham mưu kia không biết sao lại tựa vào chân giường, ngồi dưới đất, vừa khóc vừa cười, còn tiểu đoàn trưởng ba thì tự mình ngồi dưới chân bàn, không ngừng lấy hai tay tự tát vào mặt mình, chửi mình rằng: "Tao bảo mày ăn nói bậy bạ! Tao ăn nói bậy bạ!". Ngược lại, đại đội trưởng của họ và giáo đạo viên tiểu đoàn hai trung đoàn ba đều còn tỉnh táo, không ngừng kéo tiểu đoàn trưởng, khuyên anh ta rằng: "Hà khổ gì chứ, hà khổ gì chứ, đơn vị nào ở lại, đơn vị nào giải tán, ai cũng chưa biết, cậu hà khổ gì thế này?".

Tiểu đoàn trưởng ba cứ ngồi đó cười ha hả vừa kêu vừa gọi.

— Rõ rành rành ra đấy còn gì!

Sau đó, liên lạc viên của anh ta bưng một cốc trà pha sẵn đến trước mặt anh ta, trước tiên dùng môi thử xem nóng không, rồi đưa cốc nước trà đó cho tiểu đoàn trưởng nói: "Uống đi tiểu đoàn trưởng, người ta bảo trà đặc giải rượu đấy ạ". Tiểu đoàn trưởng liền nhận lấy cốc nước đó, chậm rãi đổ xuống mặt đất, để dòng nước trà vàng óng kia chảy vô định về bốn phía, ngẩng đầu nhìn người trước mặt, nói: "Các cậu xem, đây chính là lính tiểu đoàn ba chúng ta, cũng như nước này, chảy về bốn phương tám hướng".

Đến đây, Ngô Đại Vượng bên cửa sổ bắt đầu trở nên ngây ngô và mê hoặc, cậu không biết tại sao họ lại tụ tập lại một chỗ, tại sao lại uống đến mức không màng ảnh hưởng, ai nấy đều say mềm. Đúng lúc này, đại đội trưởng quay đầu nhìn thấy cậu, kinh ngạc một chút, trên mặt hiện ra vẻ trắng bệch, liếc nhìn chiến hữu nằm đổ rạp trong phòng, vội vã bỏ tiểu đoàn trưởng chạy nhanh ra khỏi phòng, túm lấy Ngô Đại Vượng kéo khỏi cửa sổ, trừng mắt chất vấn cậu: "Tôi không bảo cậu quay về sao cậu lại quay về?".

Cậu nói: "Đại đội trưởng, em về nhà đã một tháng rưỡi rồi ạ".

Đại đội trưởng nói: "Có đến nhà sư trưởng chưa?".

Cậu nói: "Chưa ạ".

Đại đội trưởng liền thở phào một hơi, lại quay vào phòng tiểu đoàn trưởng nói gì đó, rồi bước ra kéo Ngô Đại Vượng, dẫn theo liên lạc viên, quay về đại đội hậu cần của mình. Trên đường đi, đại đội trưởng ngược lại hoàn toàn với chính trị viên, anh ta nói năng kiệm lời, chỉ nói với Ngô Đại Vượng một câu rằng: "Hôm nay cậu nghe thấy, nhìn thấy gì, ai cũng đừng nói, nói ra truyền đến tai sư trưởng, thì chuyện lớn đấy, không thể thu xếp nổi đâu".

Sự việc là như thế đấy, Ngô Đại Vượng quay về doanh trại, giống như một chiếc cúc áo, rơi vào một búi tơ vò, tuy có muôn vàn mối gỡ, nhưng không có lấy một sợi chỉ nào có thể xỏ vào lỗ cúc của chiếc cúc áo ấy. Tinh giản biên chế, đó là chuyện lớn biết bao, cậu là một người lính nhỏ bé, sao có thể gỡ ra một đầu mối được. Mà điều cậu quan tâm, chỉ là tình yêu của cậu và Lưu Liên, cùng với thắng lợi nhờ tình yêu ấy mà cậu được xuất ngũ về nhà, sắp xếp công việc và chuyển hộ khẩu vợ con vào thành phố. Trong mắt Ngô Đại Vượng, sự việc đơn giản là thế. Trong những ngày ngắn ngủi quay lại doanh trại. Điều khiến cậu cảm thấy bất ngờ thực sự là, vốn dĩ chuẩn bị kết thúc câu chuyện tình yêu ấy bằng bi kịch, lại bất ngờ nhận được kết quả hậu hỉ gấp bội. Không ngờ, vì sự xuất hiện không đúng lúc của cậu trong doanh trại, lại đẩy nhanh tiến độ tổ chức sắp xếp cho cậu rời khỏi bộ đội sớm nhất có thể. Thật không ngờ chỉ trong vòng một tuần ngắn ngủi, người ta đã sắp xếp ổn thỏa công việc của cậu, làm xong mọi thủ tục chuyển nông sang phi cho vợ, con cậu vào thành phố. Hơn nữa, những việc rắc rối, quấn quýt như búi gai này, lại chẳng khiến Ngô Đại Vượng gặp một chút khó khăn, tốn một chút công sức nào. Mà việc cậu cần phối hợp chỉ là, dưới sự chỉ dẫn của cán bộ cơ quan, điền vài tờ khai; ký tên mình vào dưới các tờ khai liên quan. Chỉ có thế thôi.

Kết thúc sự việc, thực sự là nhanh đến mức không kịp bịt tai, khiến Ngô Đại Vượng có chút trở tay không kịp, thiếu sự chuẩn bị tâm lý. Mấy ngày nay, cậu gạt chuyện chỉnh biên liên quan đến quốc kế dân sinh, củng cố trường thành, cường quân sang một bên, tận dụng ban ngày, làm quen lại với doanh trại đã xa lạ hơn một tháng, gặp gỡ đồng hương một lần, giặt chăn màn, quần áo một lượt; tận dụng ban đêm, đơn giản sắp xếp lại tâm lý của mình, biến nỗi nhớ nhung Lưu Liên từ sự khao khát và vương vấn mơ hồ, sắp xếp thành câu chuyện tình yêu "vận đào hoa" gần như cách nói của thôn quê, để dùng bốn chữ hời hợt "vận đào hoa" nhằm giảm bớt đi ham muốn vốn đã không còn thực tế với cậu. Ngô Đại Vượng đã lờ mờ cảm nhận được toàn bộ quá trình diễn ra của mối tình này, dường như từ đầu đã nằm trong một kế hoạch được lên kịch bản sẵn, bắt đầu thế nào, kết thúc ra sao, đều như một vở kịch có đạo diễn đứng sau chỉ tay năm ngón, mà không gian phát huy để lại cho cậu, chỉ là tự mình bộc lộ tình cảm chân thật ra ngoài, cho đến khi tự mình dấn thân vào một cách ít nhiều không thể tự rút chân ra được. Cảm nhận được sự trôi đi của tình yêu, nhưng lại không muốn thừa nhận tình yêu giữa mình và Lưu Liên có pha lẫn tạp chất. Từ sâu thẳm trong lòng, cậu thà tự lừa dối bản thân, cũng muốn duy trì câu chuyện cổ tích tốt đẹp trong lòng mình. Bởi vì đã nếm trải vẻ đẹp bên trong sự sống, nên càng không muốn đem câu chuyện của mình liên hệ với chuyện chỉnh biên bên ngoài để xem xét và suy nghĩ. Cậu không tin sư trưởng sẽ cam lòng đem bộ đội của mình mượn gió "tinh giản biên chế" mà biến thành lá rụng mùa thu, để cấp dưới của ông, từ trung đoàn, tiểu đoàn, đại đội, trung đội, tiểu bang, cho đến từng người lính, đều như lá cây mùa này theo gió bay đi. Tuy đã có ba tiểu đoàn và bốn đại đội sau một tiếng lệnh, bị ô tô chở đến đơn vị anh em cách xa nghìn dặm, đến vùng biên cương đầy rẫy dân tộc thiểu số đó, nhưng cậu vẫn không muốn đối mặt với sự thật như vậy. Trong hai ngày tận mắt chứng kiến, cậu thấy bộ đội chỉnh biên, trong sư đoàn có tổ công tác của quân khu và quân đoàn, tổ trưởng tổ công tác do đích thân quân đoàn trưởng đảm nhiệm, thông qua hình thức trang nghiêm này, cậu lĩnh hội được sự nghiêm túc của chỉnh biên, bằng ánh mắt người ngoài cuộc, chứng kiến những đơn vị bị điều khỏi doanh trại này, cùng các thủ trưởng nuốt lệ đau thương dùng bữa cuối cùng thịnh soạn, có rất nhiều người mượn chút rượu, ở nơi vắng vẻ không ai hay biết, đập phá kính cửa sổ đại đội che mưa chắn gió cùng họ sớm tối, vứt bỏ nhiều thiết bị huấn luyện cùng họ chung vinh nhục, đồng hoạn nạn hơn mười năm nay, cuối cùng khi rời doanh trại phải đi, họ ôm đầu khóc lớn, đau đớn không muốn rời xa, như một cuộc sinh ly tử biệt không bao giờ gặp lại được nữa. Thế nhưng, họ vẫn đi.

Trung đoàn một bị điều đi.

Tiểu đoàn một trung đoàn hai bị điều đi.

Đại đội súng máy thuộc sư đoàn cũng bị điều đi.

Ngô Đại Vượng là vào chiều hôm qua, lặng lẽ đến đại đội súng máy cạnh đại đội hậu cần, lúc đó đại đội từng hai lần lập công tập thể trong Chiến tranh Giải phóng đã được năm chiếc xe tải giải phóng chở đến trạm chuyển quân trên đường sắt. Khi cậu đến đại đội súng máy, ở đó chỉ còn lại sự bừa bãi nồng đậm, giống như cảnh tượng cô và Lưu Liên hai tháng trước đập phá văng tung tóe trong tòa nhà tây của sư trưởng để lại, điểm khác biệt là, họ thu hoạch được tình yêu điên cuồng và chân thành trong cảnh bừa bãi, còn đại đội này, trong cảnh bừa bãi chỉ có thể thu hoạch được sự thăng trầm và thay đổi vận mệnh đột ngột của mỗi người lính. Súng gỗ huấn luyện bị ném trong phòng, lớp cao su mới trên ngựa gỗ bị người ta dùng dao rạch rách, vết rách lộ ra như cái miệng đang la hét. Tờ báo tường vốn sạch sẽ ngăn nắp, viết nổi bật một dòng chữ thô bạo mà nóng bỏng chân thành — "ĐM mày chứ, tao không muốn rời khỏi doanh trại này!".

Còn trên lá niêm phong cửa phòng ký túc xá bị niêm phong, có người lính dùng bút máy đỏ viết vài câu vè — "Đi trên biển dựa vào người lái, người lái nghe lệnh nước chảy xuôi; nước chảy về đông tao về đông, vận mệnh quân nhân càng tự do".

Tác giả của bài vè này ký tên là "Ái à da" (ôi chao ôi) đầy ẩn ý.

Ngô Đại Vượng đứng trước cửa đại đội cơ khí rất lâu, màu máu của hoàng hôn lặng lẽ trải ra từ một khoảng tĩnh lặng, có vài con chuột vô gia cư, từ nhà bếp đại đội súng máy chạy ra ngó nghiêng, cuối cùng chạy về phía nhà bếp đại đội súng chống tăng vẫn chưa bị giải tán. Có một cảm giác đau xót cảnh nhà tan cửa nát, từ ánh hoàng hôn ập đến lòng Ngô Đại Vượng, cậu thấy rất muốn rơi nước mắt, dụi mắt mấy cái, nhưng trong mắt lại trống rỗng. Đến lúc này, cậu mới thực sự hiểu ra, tinh giản biên chế không có mấy nỗi đau buồn thực sự tồn tại trong lòng mình. Mà điều khiến cậu đau khổ bất an thực sự, là đại đội trưởng và chính trị viên kiên quyết không cho cậu đến nhà sư trưởng, không cho cậu gặp mặt Lưu Liên. Cậu bỏ đi khỏi cửa đại đội súng máy.

Trên đường về đại đội, cậu gặp trưởng khoa quản lý đến tìm cậu ký tên vào tờ khai sắp xếp công việc. Trưởng khoa quản lý lúc cậu ký xong, vỗ vỗ vai cậu bên đường, cười đầy ẩn ý, nói: "Ngô ban trưởng, cậu hưởng phúc của Lưu Liên rồi, vận mệnh của cán bộ chiến sĩ toàn sư đoàn không ai tốt bằng cậu". Nói rồi cầm tờ khai đó bỏ đi.

Cậu cứ đứng bên đường đó nửa buổi, cho đến gần bữa tối, cậu vẫn đang nhấm nháp lời của trưởng khoa quản lý, và nụ cười nửa âm nửa dương trên mặt trưởng khoa quản lý khi nói chuyện.

Ban đêm, sau khi tiếng kèn tắt đèn của bộ đội vang lên, cán bộ, chiến sĩ đều đã lần lượt nhắm mắt, đi vào giấc mộng, còn cậu nằm dưới bức tường phía đông của ban công vụ, đơn độc mở mắt nhìn vách tường, suy nghĩ về tất cả những chuyện này, không biết tại sao, ban ngày, cậu luôn tách biệt chỉnh biên và chuyện tình dục giữa cậu và Lưu Liên để nhìn nhận và suy nghĩ, mà đến ban đêm, lại luôn vô thức liên hệ tình yêu giữa cậu và Lưu Liên với việc bộ đội giải tán, chỉnh biên. Lúc này, có một cảm giác bị trêu đùa, sẽ xâm chiếm tâm trí như sâu mọt, lòng tự trọng vốn không rõ rệt lắm lúc này, sẽ cảm nhận được sự tổn thương rõ ràng hơn một chút. Nhưng nghĩ đến những ngày ở bên Lưu Liên, đủ loại điểm tốt của cô, tình yêu của cô dành cho cậu không biết là mẹ, chị cả, hay là cấp trên và vợ, lại khiến lòng tự trọng bị sỉ nhục vừa dấy lên trong lòng cậu, sẽ ngay lập tức bị che lấp đi từng chút một, mà thứ nhìn thấy lại, chính là thân hình ngọt ngào, xinh đẹp, động lòng người của Lưu Liên, làn da trắng mịn trơn láng và khuôn mặt luôn có vẻ quyến rũ, mê hoặc không nói nên lời của cô. Nằm trên giường, trằn trọc thao thức, nhớ lại những khoảnh khắc điên cuồng và mỹ diệu đã qua, Ngô Đại Vượng luôn không kìm được muốn có ý niệm ôn lại giấc mộng uyên ương, có một dục niệm không thể gọi tên, sẽ trong chớp mắt chuyển hóa thành sự bôn tập của máu, đột nhiên khiến toàn thân cậu ở trong trạng thái bứt rứt. Lúc này, dường như vì khoái lạc trong phút chốc ấy và tình dục cùng tình yêu vĩ đại, tất cả cuộc đời, vận mệnh, chuyện mình xuất ngũ đến thành phố làm việc, vợ con từ nay từ nông dân vùng quê nghèo khó trở thành người thành phố mơ ước, cái lý tưởng sắp thành hiện thực ấy, dường như đều trở nên nhỏ bé không đáng kể, không đáng nhắc tới. Mà chỉ cần có thể gặp cô một lần, là có thể mất đi tất cả sự thôi thúc, sẽ ngay lập tức cuộn trào lên người cậu như vòi rồng. Mà chuyện tinh giản và giải tán bi tráng của bộ đội, sẽ tạm thời biến mất khỏi não cậu, chỉ để lại sự cầu khẩn về tình cảm và linh hồn không thể kìm nén của cậu trong việc cần gặp Lưu Liên. Đúng đêm hôm đó, ngủ đến nửa đêm, cậu đánh bạo dậy lén lút từ trên giường, mặc quân phục, lặng lẽ đi về phía nhà sư trưởng trong viện số 1. Nhưng khi cậu sắp rời khỏi khu vực quản lý của đại đội, phía sau cậu truyền đến một tiếng quát tháo, âm thanh đó vừa thô vừa nặng, năm chữ gào thét như tiếng rống, lập tức đinh chặt bước chân cậu như đóng đinh — "Mày không muốn sống nữa à!".

Quay đầu lại nhìn, người mắng nhiếc cậu là đại đội trưởng. Đại đội trưởng ở phía sau cậu vài bước, dường như như cái bóng vậy. Cậu không biết là đại đội trưởng đi đâu về gặp cậu, hay vốn dĩ luôn theo sau cậu, đang quan sát hành động của cậu. Cậu đứng trong bóng tối dưới gốc cây bên đường, đại đội trưởng đứng ở nơi sáng sủa dưới đèn đường, cậu nhìn thấy trên mặt đại đội trưởng cứng đờ một tầng màu xanh tím.

Nhìn nhau một lát, đại đội trưởng lại quát lên với cậu một câu — "Về đi!". Cậu liền ngoan ngoãn từ chỗ đại đội trưởng đi về phía ký túc xá đại đội. Khi lướt vai qua đại đội trưởng, đại đội trưởng như anh cả trách móc nhẹ nhàng nói với cậu vài câu. Nói: "Mày cũng không nghĩ xem mày là ai, con trai một nông dân. Nghĩ xem người ta là ai? Đường đường là phu nhân sư trưởng, sư trưởng không những không xử lý mày, mà còn điều cả nhà mày vào thành phố, sắp xếp công việc, mày còn muốn thế nào nữa hả Ngô Đại Vượng?".

Cậu liền đứng đó.

Đại đội trưởng nói: "Về ngủ đi, chuyện của mày chỉ tao mới đoán ra được, người khác đều không biết đâu".

Cậu không về, vẫn đứng đó ngẩn người nhìn mặt đại đội trưởng.

Đại đội trưởng nói: "Mày quên tao là công vụ viên nhà sư trưởng khi ông ấy còn làm phó sư đoàn trưởng à? Chuyện tại sao người vợ đầu tiên của ông ấy thà lấy một công nhân, cũng không muốn theo sư trưởng hưởng phúc, mày tưởng chỉ mình mày biết à?".

Đại đội trưởng nói: "Tao nói thực với mày, trong ba bữa hai ngày tới, sẽ công bố các đơn vị tiểu đoàn, trung đoàn, đại đội ở lại trong doanh trại, đơn vị nào giải tán về nhà, đơn vị nào ở lại biên chế vào đơn vị anh em, hiện tại trên dưới, lòng người hoang mang, thế mà mày còn có tâm sự tơ tưởng viển vông, tự vấn lòng mình xem, mày Ngô Đại Vượng không cảm thấy giác ngộ của mình thấp à? Nói tao thực sự không biết, lúc đó tại sao sư trưởng lại nhìn trúng mày, lại điều mày đến nhà làm công vụ viên. Không biết Lưu Liên tại sao lại có thể nhìn trúng mày, nhìn trúng tên lính hồ đồ thế này". Ngô Đại Vượng đứng ngẩn ngơ ở đó, cậu nhớ lại ba ngày trước cậu nhìn thấy cảnh tượng các sĩ quan các chức vụ từ trung đoàn, tiểu đoàn, đại đội từng làm công vụ viên, cảnh vệ viên nhà sư trưởng say mềm ở ký túc xá tiểu đoàn trưởng ba, liền nhìn chằm chằm đại đội trưởng hỏi: "Đại đội hậu cần cũng sẽ bị xóa bỏ à?".

Đại đội trưởng nói: "Có lẽ không đâu, nhưng mày mà đi đến nhà sư trưởng, thì chưa biết chừng đấy".

Cậu liền lặng lẽ cúi đầu, đi khỏi trước mặt đại đội trưởng.

Từ đó, Ngô Đại Vượng không bao giờ rời khỏi ký túc xá đại đội nửa bước, mỗi ngày đều nằm chết trên ván giường của ký túc xá. May mà, thời gian đáng buồn như vậy không dài, chỉ ba ngày. Một buổi trưa ba ngày sau, Ngô Đại Vượng chính thức nhận được thông báo rời khỏi bộ đội. Thông báo đến đại đội không lâu, chính trị viên và đại đội trưởng cùng đàm thoại với cậu. Chính trị viên nói: "Ngô Đại Vượng, mời khách đi mày, tổ chức đã lo liệu ổn thỏa công việc của mày và hộ khẩu của cả gia đình mày rồi". Nói: "Mày đoán xem mày được phân về đâu? Nhà máy lớn nhất thành phố quê mày, Nhà máy máy kéo Đông Phương Hồng, nói chức vụ của nhà máy trưởng mày còn cao hơn chức vụ của tỉnh trưởng, quân đoàn trưởng". Đại đội trưởng nói: "Mời khách thì thôi đi, mày về địa phương, chỗ nào cũng cần tiêu tiền, ở bộ đội tiết kiệm được đồng nào hay đồng ấy". Nói: "Mau thu dọn đồ đạc đi, địa phương yêu cầu mày nhất định ngày kia phải báo danh, như vậy mày nhất định hôm nay phải lên tàu hỏa, ngày mai đến thành phố đó".

Cuộc đàm thoại cái gọi là này, cốt lõi trọng tâm, nội dung ngắn gọn rõ ràng, nói xong vài câu như vậy, chính trị viên và đại đội trưởng liền đích thân giúp cậu buộc hành lý rời khỏi bộ đội của mình.

Khi mọi thứ vẫn còn trong lúc Ngô Đại Vượng mơ hồ không hay biết gì, thì lớn nhỏ, trước sau, trái phải, đều đã được tổ chức sắp xếp một cách chặt chẽ khẩn trương, vội vàng nhưng có trật tự. Vừa nói là phải đi, từ thùng giấy, thùng gỗ đựng hành lý cho đến dây buộc thùng, tổ chức lại chuẩn bị cho anh không thiếu thứ gì, đâu ra đấy. Tất cả điều này có vẻ hơi hỗn loạn, nhưng phân tích kỹ lại, mọi thứ đều tỏ ra rất nhịp nhàng, kín kẽ, không một sơ hở. Ngô Đại Vượng đi chuyến tàu mười hai giờ rưỡi đêm, vì vậy, vào bữa tối, đơn vị không chỉ thong thả thêm cho anh mấy món ăn, mà sau bữa cơm còn vội vàng tổ chức một buổi liên hoan chia tay cho anh. Buổi liên hoan diễn ra ngay tại nhà ăn của đơn vị, toàn thể chiến sĩ hơn một trăm người đều mặc quân phục chỉnh tề ngồi trên ghế nhỏ. Khi mọi người hát xong, cùng nhau đọc thuộc mấy đoạn trích dẫn của Chủ tịch Mao, chính trị viên liền tuyên bố với mọi người tin Ngô Đại Vượng xuất ngũ sớm. Tin tức đó tựa như một trận mưa đá giáng xuống khiến ai nấy đều sững sờ ngơ ngác.

Tiếp đó, trưởng phòng quản lý đến tiễn đưa Ngô Đại Vượng, lại đọc một bản thông báo về việc Ngô Đại Vượng vinh dự lập chiến công hạng ba mà ngay cả Ngô Đại Vượng, đại đội trưởng và chính trị viên đều chưa hề hay biết. Bản thông báo nói rằng, Ngô Đại Vượng không chỉ có giác ngộ cao, tư tưởng đỏ, phẩm chất tốt, là phần tử tích cực trong việc học tập tác phẩm của Chủ tịch Mao, mà còn nói đi đôi với làm, có lời ắt có hành động, dùng hành động thực tế để thực hiện tôn chỉ toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân, được sư đoàn bình chọn là điển hình tiên tiến duy nhất của toàn sư đoàn trong việc phục vụ nhân dân. Nói rằng tại sao địa phương lại chủ động đến quân đội lựa chọn Ngô Đại Vượng về địa phương làm việc? Chính là vì anh có một trái tim thực sự nóng bỏng, toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân.

Trong buổi chia tay này, từ đầu đến cuối, Ngô Đại Vượng không nói một câu nào, ngay cả khi lên đài nhận huy chương chiến công hạng ba, nét mặt anh cũng tỏ ra nghiêm nghị và bình thản. Chính trị viên khẩn khoản yêu cầu anh nói vài lời với mọi người, anh liền nói tôi không có gì để nói, xin cúi chào mọi người và tổ chức vậy. Anh cúi chào thật sâu trước các chiến hữu trong đơn vị, rồi quay đầu lại chào theo kiểu quân đội xoay người trước trưởng phòng quản lý và chính trị viên – những người đại diện cho tổ chức. Buổi chia tay kết thúc.

Trở về ký túc xá, đại đội trưởng đang dán nhãn ký gửi hành lý của nhà ga lên hành lý của anh. Thấy Ngô Đại Vượng, ông dán chiếc nhãn cuối cùng lên, cười khổ với anh một cái rồi nói, cậu đi rồi, tôi cũng nhận được thông báo chuyển ngành rồi. Ông nói đợt này đi không chỉ có mình tôi, tất cả những cán bộ từng làm nhân viên công vụ tại nhà sư trưởng đều đi cả, không trách ai khác, chỉ trách chúng ta không làm được điều "không nên nói thì đừng nói", bàn tán riêng tư về vợ cũ và vợ hiện tại Lưu Liên của sư trưởng hơi nhiều, không biết làm sao mà sư trưởng lại biết được. Ngô Đại Vượng sững sờ nói, chỉ vì chuyện này thôi sao?

Đại đội trưởng lại cười cười, nói có lẽ không phải, đều là tôi đoán mò thôi.

Ngô Đại Vượng lặng người đứng trước mặt đại đội trưởng hồi lâu.

Khi rời đơn vị, trăng mới chớm sáng, không biết là ngày mấy âm lịch, vầng trăng tựa như chiếc liềm móc trên mây trời, dường như sẽ rơi xuống bất cứ lúc nào. Ngô Đại Vượng rời đơn vị vẫn ngồi chiếc xe jeep cũ của phòng quản lý. Sau khi anh lên xe, toàn thể cán bộ chiến sĩ trong đơn vị đều ra tiễn anh, họ lần lượt bắt tay, hỏi han xã giao, hầu hết chiến sĩ đều nói lời chúc mừng anh, bảo rằng "Lão tiểu đội trưởng, anh đi đi, chỉ cần đơn vị chúng ta không giải tán, chúng tôi nhất định sẽ nỗ lực học tập anh, cũng phấn đấu trở thành điển hình tiên tiến phục vụ nhân dân". Khi nghe những lời này, Ngô Đại Vượng không nói một lời, chỉ siết chặt tay đối phương, rồi nhanh chóng buông ra để bắt tay người tiếp theo. Sau khi chào từ biệt từng người, anh lên xe. Lúc rời đơn vị, ban đầu anh định nén không để rơi nước mắt, nhưng đến khoảnh khắc cuối cùng khi xe jeep khởi động, anh vẫn không kìm được tình cảm dâng trào, không nhịn được mà rơi lệ thê lương, vẫy tay từ biệt.

Thế là đi rồi. Mọi thứ đã kết thúc một cách viên mãn.

Viên mãn đến mức ngay cả trưởng phòng quản lý cũng mang nỗi ưu sầu mà nói nhỏ với đại đội trưởng và chính trị viên rằng Ngô Đại Vượng đã rời quân đội thuận lợi rồi, bước tiếp theo sẽ đến lượt mình. Ông nói mình chưa đầy bốn mươi tuổi, đã bảo là sẽ xuống trung đoàn làm trung đoàn trưởng, nhưng giờ đây, nghe nói có khả năng bị sắp xếp chuyển ngành. Ông nói ông không muốn đi, ông vẫn muốn tiếp tục cống hiến trong quân đội. Ông nói ông phải đến văn phòng sư trưởng một chuyến, đi cầu xin sư trưởng, để sư trưởng giữ mình lại. Nói xong câu này, ông nhìn đại đội trưởng và chính trị viên đầy vẻ đáng thương, đại đội trưởng và chính trị viên cũng nhìn ông đầy kinh ngạc, lặng đi một lát, ông lại cười với đại đội trưởng và chính trị viên, nói rằng mọi người tự bảo trọng nhé, tôi sẽ không trực tiếp ra ga tiễn Ngô Đại Vượng đâu, để các anh thay mặt tiễn đưa nhé.

Trưởng phòng quản lý nói xong, nhìn chiếc xe jeep rời khỏi đơn vị, ông liền đi thẳng về phía tòa nhà văn phòng, còn chiếc xe jeep cũng bật đèn đêm lái về phía cổng trại quân đội, như một chiếc canô rời bến, lao đi trong những con sóng đêm. Vầng trăng khuyết sáng ngời đã từ bên ngoài quân khu đi vào bầu trời phía trên quân khu, cây cối trong đêm thu trông trơ trụi và hoang vắng. Không có tiếng chim sơn ca, cũng chẳng có tiếng dế kêu ca vui vẻ trong tĩnh lặng. Còi tắt đèn trong quân khu đã vang lên, các đơn vị đều hy vọng mình có thể bằng biểu hiện cuối cùng để giành được sự tin tưởng của lãnh đạo sư đoàn, với hy vọng trong đợt biên chế lại này, đơn vị của mình được giữ lại, đơn vị khác phải giải tán, vì thế họ đều với những bước chân không tiếng động, chỉnh tề đi vào giấc mộng đầy lo âu. Không mấy người có thể nhận ra, trên mảnh đất này, trong tòa quân khu này, có một câu chuyện phi thường đang đến lúc kết thúc. Ngay cả những nhân vật chính của câu chuyện và những người có cảm nhận mơ hồ về nó, như đại đội trưởng và chính trị viên của Ngô Đại Vượng, dẫu biết câu chuyện đã gần hạ màn, cũng không ngờ rằng, sau khi vở kịch lớn của cuộc đời khép lại, lại có thể từ khe hở của tấm màn diễn ra thêm một cái kết ngoài lề, khiến cái kết lặng lẽ ấy của bản nhạc huy hoàng tăng thêm nhiều nỗi ưu sầu và dư vị, bi tráng và thê lương.

Chiếc xe jeep vẫn chạy dưới ánh đèn đường của quân khu, ánh đèn lờ mờ như nước đục hắt xuống mặt đường, còn ánh đèn sáng trưng của chiếc xe jeep chiếu lên vệt mờ mờ đó, giống như hai luồng đèn pha. Qua một dãy nhà, rồi lại qua một dãy nhà, cây cối, cột điện bên đường cứ đổ dần về phía sau xe, như thể bị luồng sáng tựa như lưỡi dao kia chém đứt tận gốc, xóa sạch tất cả. Ngô Đại Vượng ngồi trên ghế xe bên trái, đại đội trưởng và chính trị viên ngồi đối diện anh, lúc đầu còn nói vài câu như kiểm tra xem có mang vé xe không, bảo lái xe nhanh một chút, hay thủ tục ký gửi ở nhà ga rất chậm, sau đó thì không ai nói gì nữa. Một nỗi buồn và sự nặng nề của cảnh chia ly đè nặng trên đầu họ, ngay cả khi chiếc xe jeep đi qua con đường trước sân nhà thủ trưởng, Ngô Đại Vượng, đại đội trưởng và chính trị viên, không ai nói thêm một câu nào, cũng không ai liếc nhìn về phía đó. Thế nhưng ngay khi chiếc xe jeep sắp đến cổng doanh trại, mọi thứ sắp sửa kết thúc, thì ánh đèn vốn dĩ tối om ở tầng hai tòa nhà số 1 bỗng chốc bừng sáng. Cái cửa sổ sáng đèn đó chính là phòng ngủ của Lưu Liên, sự bừng sáng này khiến Ngô Đại Vượng – người đã đi qua trước tòa nhà – trong lòng dâng trào một sự thôi thúc ẩn giấu bấy lâu, tựa như con đê bất ngờ vỡ tung, lũ lụt tràn về. Trước đó, khuôn mặt anh có màu sắc của đất đá, tựa như một tấm ván gỗ hông không biểu cảm, nhưng bây giờ, ánh đèn lọt vào mắt anh đã biến khuôn mặt đất đá kia thành màu đỏ ướt át. Đôi môi vốn nửa khép nửa mở bỗng mím chặt thành một đường thẳng tắp. Anh liếc nhìn ánh đèn ấy một cái, lại liếc thêm một cái nữa, khi chiếc xe jeep sắp rời xa ánh đèn ấy, anh đột nhiên hét lớn một tiếng – dừng lại chút.

Tài xế phanh kẹt một cái giữa đường.

Sao thế? Chính trị viên hỏi.

Ngô Đại Vượng không trả lời, tiện tay lấy ra một vật trong đống hành lý rồi nhảy xuống xe, quay người bước về phía tòa nhà số 1.

Chính trị viên và đại đội trưởng đều hiểu anh định đi đâu, định làm gì. Đại đội trưởng gọi với theo bóng lưng anh, "Ngô Đại Vượng, cậu đứng lại!"

Ngô Đại Vượng không dừng lại, nhưng bước chân chậm dần.

Đại đội trưởng gầm lên, "Cậu mà dám bước vào tòa nhà số 1 thì tôi dám kỷ luật cậu ngay lập tức, đừng tưởng cậu cởi quân phục ra rồi, hồ sơ của cậu phải đến ngày mai mới gửi đi đấy."

Ngô Đại Vượng khựng lại.

Nhưng chính trị viên lại mỉm cười với đại đội trưởng đầy ấm áp và nhân văn, nói rằng sư trưởng đang ở văn phòng, cứ để cậu ấy đi chào biệt một tiếng đi, đây là tình người mà.

Nghe vậy, đại đội trưởng im lặng. Chính trị viên nhảy xuống xe, đi cùng Ngô Đại Vượng đến nhà sư trưởng. Từ cổng sư đoàn đến cổng sân nhà thủ trưởng, tính ra cũng chỉ hai trăm mét, ánh đèn trên đoạn đường này sáng hơn rất nhiều so với ánh đèn trên con đường chính của doanh trại, có thể nhìn rõ trên mặt Ngô Đại Vượng là một màu xanh nhạt, có thể thấy một luồng oán khí phảng phất trên mặt, không biết oán khí đó là đối với sự quát tháo của đại đội trưởng lúc nãy, hay là thứ tình yêu hỗn tạp mà Lưu Liên dành cho anh. Chính trị viên sánh vai cùng anh, vừa đi vừa thì thầm làm công tác tư tưởng tỉ mỉ tựa như mưa xuân, nói rằng, "Tôi luôn nói những lời sáo rỗng, đại ngôn trên hội nghị, những lời khách sáo và giả tạo, hôm nay cậu Ngô Đại Vượng sắp rời quân đội rồi, tôi bắt buộc phải nói với cậu vài lời chân thật. Nói đi nói lại, đời người sống trên đời, mục đích cuối cùng là phải sống cho tốt. Mỗi người lính, xuất thân từ gia đình công nhân, thì muốn biến gia đình công nhân thành gia đình cán bộ; xuất thân từ gia đình cán bộ bình thường, thì muốn biến gia đình cán bộ bình thường thành gia đình cán bộ cấp trung hoặc cao cấp; xuất thân từ gia đình nông dân, đương nhiên muốn biến mình và người thân trong gia đình thành người thành phố." Chính trị viên nói, "Có lẽ lý tưởng này không phù hợp với tiêu chuẩn làm một người lính cách mạng vô tư, nhưng lại rất thực tế, rất sát với thực tế. Đối với một người mà nói, những mục tiêu cuộc đời này không lớn, nhưng đôi khi để nỗ lực thực hiện được lại phải trả giá bằng cả cuộc đời." Nói, "Này cậu Ngô nhỏ à, đơn vị giải tán đã cận kề rồi, nghe nói ở lại thì ít, giải tán về quê thì nhiều, trong tình hình này, dù thế nào đi nữa, tám mươi phần trăm cán bộ trong doanh trại này không thực hiện được mục tiêu đã không còn cơ hội nữa, vậy mà cậu lại trong vòng ba ngày hai đêm đã thực hiện được tất cả. Chỉ riêng điểm này, đến nhà sư trưởng cậu cũng nên lễ phép, ăn nói ôn hòa, cuối cùng để lại cho Lưu Liên một ấn tượng tốt. Núi không chuyển thì nước chuyển, bao nhiêu năm sau, có lẽ cậu lại gặp khó khăn, còn cần sư trưởng và Lưu Liên giúp đỡ giải quyết đấy." Chính trị viên nói, "Này, nghe thấy không? Lời tôi nói ấy."

Ngô Đại Vượng nói, "Nghe thấy rồi, anh yên tâm đi, chính trị viên."

Thế là đã đến sân nhà thủ trưởng.

Người lính đứng gác chào họ, sau khi họ chào đáp lễ, một lát sau đã đến trước tòa nhà số 1. Trong sân nhà thủ trưởng không cần phải tắt đèn đúng giờ, các đơn vị trong doanh trại đều đã tắt đèn đi ngủ từ lâu, dù có không ngủ được cũng phải giả vờ như đang say giấc. Mà ở cái sân này, nhà nào cũng đèn sáng trưng, có tiếng hát từ đài phát thanh bay ra từ tòa nhà nào đó. Nghe tiếng hát đó, họ đến trước cánh cổng sắt quen thuộc đến không thể quen hơn của tòa nhà số 1. Ngô Đại Vượng nhìn thấy giàn nho mùa thu, còn một nửa lá vàng cuộn trên giàn, ánh trăng nhạt màu loang lổ, từ giàn nho rơi xuống, từng mảng từng mảng, như lụa trắng bị ai xé rách rơi trước tòa nhà. Không cần phải nói, nho chín đã chẳng còn, nhưng vẫn có một mùi nho chua chua ngọt ngọt lan tỏa từ giàn nho đó. Ngô Đại Vượng ngửi thấy mùi vị đó, anh hít một hơi đầy tham luyến, lúc này, đang định đẩy cánh cửa nhỏ không khóa trên cổng sắt thì chính trị viên bất chợt kéo Ngô Đại Vượng lại, nói, "Cậu Ngô, tôi có một chuyện cuối cùng muốn nhờ cậu giúp đỡ." Trong ánh trăng, Ngô Đại Vượng nhìn khuôn mặt chính trị viên, trên mặt đó là một lớp cứng nhắc và ngượng ngùng khó nói thành lời.

Ngô Đại Vượng nói, "Anh nói đi, chính trị viên."

Chính trị viên nói, "Cậu nhất định phải giúp việc này."

Ngô Đại Vượng hỏi, "Tôi có thể giúp anh việc gì?"

Chính trị viên nói, "Việc này chỉ có cậu mới giúp được thôi." Ngô Đại Vượng nói, "Chỉ cần giúp được."

Chính trị viên nói, "Tôi nhìn ra quan hệ giữa Lưu Liên và cậu không đơn giản. Cậu sắp đi rồi, cuối cùng hãy nói với Lưu Liên một tiếng, bảo cô ấy nói với sư trưởng một chút, rằng tôi hôm nay nghe tin tổ chức đã sắp xếp cho tôi chuyển ngành rồi, xin Lưu Liên hãy nói giúp sư trưởng một tiếng, tôi không phạm sai lầm gì cả, năm nào cũng được bình chọn là chính trị viên kiểu mẫu, người làm công tác tư tưởng chính trị xuất sắc, không nói đến việc để sư trưởng đề bạt tôi lên một cấp, điều về quan ải, ít nhất cũng cho tôi ở lại quân đội làm thêm một hai năm, nếu đại đội cảnh vệ giải tán thì điều tôi sang đơn vị khác. Đến cuối năm sau là tôi có mười lăm năm quân ngũ rồi, dù không leo được lên phó tiểu đoàn thì vợ cũng có thể theo quân." Chính trị viên nói, "Nói thật nhé, bố vợ tôi là bí thư công xã đấy, người ta chính là nhìn vào việc tôi có khả năng để con gái ông ấy theo quân, sắp xếp công việc cho nên mới để con gái gả cho tôi. Lúc tôi cưới con gái người ta, tôi đã viết cam kết, nói dù thế nào cũng phải để con gái người ta theo quân. Này cậu Ngô nhỏ, cậu và Lưu Liên quan hệ không đơn giản, cậu hãy để cô ấy nói với sư trưởng một tiếng." Ngô Đại Vượng bèn đứng đó đầy khó xử, không động đậy.

Chính trị viên cũng cười đầy ngượng nghịu, nói, "Tôi biết lúc này không nên bảo cậu nói lời này, nhưng cậu sắp đi rồi, không nói thì không còn cơ hội nữa." Lại nói, "Đi thôi, vào đó thấy cơ hội thì tùy cơ ứng biến nhé, nếu nhà sư trưởng còn có người khác thì cậu đừng nói gì cả; không có người khác thì cậu hãy nói với Lưu Liên một tiếng." Họ đẩy cửa vào sân, khi đi qua giàn nho, Ngô Đại Vượng nhìn về phía mảnh vườn hoa, thấy những gốc hoa đáng lẽ phải cắt tỉa thì vẫn còn đó, nghĩ đến mùa thu có những gốc hoa phải cắt tỉa đi, ví dụ như hoa cúc, lúc này nên cắt từ gốc đi để tích dưỡng qua đông, sang xuân năm sau lại nảy mầm. Nhưng hiện giờ, những khóm cúc, mẫu đơn đó đều vẫn còn ở đó, có chút dáng vẻ hoang tàn của mùa thu. Anh rất muốn nói những kiến thức cơ bản về trồng hoa này cho chính trị viên, để anh ta truyền đạt lại cho nhân viên công vụ mới, nhưng chưa kịp nói ra thì đã đến trước tòa nhà, chính trị viên đã nhanh chân hơn một bước, chắn Ngô Đại Vượng ở phía sau, gõ cửa báo cáo hai tiếng không nặng không nhẹ, nghe thấy Lưu Liên hỏi trên lầu một tiếng là ai. Chính trị viên nói là tôi, chính trị viên đại đội cảnh vệ. Tiếng bước chân của Lưu Liên mềm mại cọt kẹt đi xuống từ cầu thang gỗ. Rõ ràng là sư trưởng không có nhà, chỉ có mình Lưu Liên ở trong tòa nhà này. Chính trị viên nói, "Cuối cùng anh ta cũng là chính trị viên, tâm tư tinh tế, biết tình biết lý, làm việc chừng mực biết thời thế, tựa như mưa đúng mùa luôn rơi xuống mảnh đất khô cằn." Anh ta lùi lại phía sau, kéo Ngô Đại Vượng lên phía trước, rồi chính mình đứng vào một mảng tối.

Cửa mở, Lưu Liên mặc một bộ đồ ngủ giữ nhiệt dệt kim màu đỏ tươi như áo khoác xuất hiện ở cửa. Có lẽ cô hoàn toàn không nghĩ đến Ngô Đại Vượng sẽ đến thăm mình vào giây phút cuối cùng trước khi đi, tóc cô hơi rối, mặt hơi vàng, trông có vẻ khá mệt mỏi. Quan trọng nhất là cô đã mang thai, cái bụng đã lồi lên rõ rệt. Khi nhận ra việc mình bụng mang dạ chửa đứng trước mặt Ngô Đại Vượng là không hợp hoàn cảnh, cô khó chịu liếc nhìn chính trị viên sau lưng Ngô Đại Vượng, chính trị viên lại giả vờ như không nhìn thấy ánh mắt cô, nhìn ra bên ngoài tòa nhà. Cứ thế, trong một khoảnh khắc, cô và Ngô Đại Vượng đều đứng cứng đờ, căng thẳng dưới ánh đèn ở cửa, một người trong nhà, một người ngoài nhà, im lặng, như thể đều đang chờ đối phương lên tiếng trước. Ngô Đại Vượng là người nhìn thấy cái bụng lồi của cô trước tiên, sự bất ngờ đó tựa như khi đi đường đâm sầm vào tường, trong một thoáng đầu óc trống rỗng, không biết đã xảy ra chuyện gì. Cứ gỗ đá đứng ở cửa nhà như thế, cho đến khi chính trị viên ở phía sau chọc vào anh một cái, anh mới phần nào tỉnh lại khỏi sự ngơ ngác, khẽ nói một câu "Tôi đi đây." Cô nói, "Tôi biết, tàu mười hai giờ rưỡi mà."

Anh liền nói, "Trước khi đi đến gặp cô lần cuối." Liền đưa gói đồ gói trong giấy dầu trên tay ra, giống như đưa một món đồ mà cô đánh mất rồi anh tìm lại được vậy. Nhưng cô không nhận ngay, mà nhìn gói đồ đó hỏi, "Cái gì thế?" Anh nói, "Hạt thông, tôi đặc biệt mang từ quê lên." Cô bèn nhận gói hạt thông xem xem, còn mở ra lấy một hạt nếm thử, vừa ăn vừa quay người, không nói tiếng nào mà lên tầng hai.

Chính gói hạt thông này đã phá vỡ sự bế tắc của họ, khiến câu chuyện có thể tiếp tục kéo dài và phát triển theo hướng đã định sẵn, khiến cái kết của câu chuyện có thêm ý nghĩa mới. Nhân cơ hội trời ban khi cô lên lầu, Ngô Đại Vượng vào phòng khách tầng một, nhìn sơ qua cách bài trí và sắp xếp trong phòng khách, vẫn không khác gì lúc anh còn ở đây, chỉ có tấm bảng trích dẫn "Phát huy truyền thống cách mạng, giành lấy vinh quang lớn hơn" trong khung kính ở lối vào cầu thang sau khi bị họ làm vỡ, giờ treo ở đó vẫn khung kính lớn như vậy, nội dung đã thành "Không có quân đội của nhân dân, thì không có tất cả của nhân dân". Ngô Đại Vượng còn muốn vào nhà bếp xem một chút, đó là nơi anh từng làm việc và chiến đấu, là bước ngoặt và điểm khởi đầu cho mọi thứ trong cuộc đời anh. Anh đặc biệt muốn liếc nhìn phòng ăn ở bên cạnh phòng khách lớn, muốn xem trên bàn ăn có thay đổi gì không, tấm bảng "Phục vụ nhân dân" đó còn đó không, nếu còn, anh muốn xin Lưu Liên tặng lại tấm bảng gỗ đó cho mình. Chẳng có ý nghĩa gì khác, chỉ đơn thuần là một kỷ niệm cuộc đời thôi. Nhưng khi anh định đi về phía nhà bếp và phòng ăn, Lưu Liên đã nhanh chóng từ trên lầu đi xuống. Lưu Liên cầm một vật được gói bằng vải lụa đỏ, dày nửa tấc, rộng mấy tấc, dài độ một thước hai, cô bước tới lặng lẽ đưa vật đó cho Ngô Đại Vượng, Ngô Đại Vượng hỏi "Cái gì thế?" Cô nói, "Thứ cậu muốn đấy." Anh liền mở ra một góc nhìn thử, mặt lập tức ửng lên màu đỏ nhạt, vội vàng gói lại, ngẩng đầu lên, ánh mắt rực sáng nhìn chằm chằm vào khuôn mặt Lưu Liên, khẽ khàng âu yếm, giọng nói chứa đựng sự từ tính run rẩy, đôi môi run rẩy gọi cô một tiếng "Chị Lưu." Cô bèn nhìn ra ngoài cửa một cái, đưa tay chạm vào mặt anh, nói, "Chính trị viên của các cậu đi cùng cậu đến tìm tôi, có phải là nhờ cậu nói giúp để tôi cầu xin cho anh ta ở lại quân đội không?" Ngô Đại Vượng gật đầu với Lưu Liên, hốc mắt Lưu Liên bèn đỏ lên, nói, "Trên đường về hãy gửi lời xin lỗi đến chính trị viên và đại đội trưởng của các cậu, cứ nói là tôi Lưu Liên có lỗi với họ, tôi không có khả năng giúp họ, cấp trên đã phê chuẩn báo cáo cuối cùng của sư trưởng, đồng ý giải tán toàn bộ các đơn vị còn lại trong doanh trại, không để sót một ai, mỗi người lính đều phải cởi bỏ quân phục, về nhà tự tìm việc làm." Lưu Liên nói, "Tôi có lỗi với đơn vị của các cậu rồi, đi nhanh đi, bảo đại đội trưởng và chính trị viên sau khi chuyển ngành có việc gì thì cứ đến tìm tôi." Lưu Liên nói, "Đi đi, Ngô nhỏ, sư trưởng sắp từ văn phòng về rồi." Ngô Đại Vượng đứng đó không động đậy, trên mặt là một màu trắng bệch mơ hồ. Lưu Liên nói, "Đi nhanh đi cậu, sau này có việc gì thì đến tìm tôi."

Ngô Đại Vượng vẫn không động đậy, anh cắn môi mình đến bật máu. Lưu Liên bèn cười khổ với anh một cái, dùng tay lau máu trên môi anh, lại cầm tay anh đặt lên cái bụng lồi của mình, giục nói, "Đi nhanh đi." Liền lớn tiếng gọi chính trị viên đang đứng trong bóng tối ngoài tòa nhà, "Chính trị viên, các anh mau đi cả đi, đừng lỡ chuyến tàu." Thế là, không thể không đi.

Thế là đi thật.

Cô tiễn anh đến tận cổng lớn tòa nhà số 1, đứng ở đó, trên người cô vẫn tỏa ra mùi táo chín nồng nàn dưới ánh trăng hắt xuống doanh trại, giống như một mùi hương nồng đậm không bao giờ dứt cứ xuyên suốt câu chuyện từ đầu đến cuối. Ba ngày sau, sư đoàn này được tuyên bố giải tán, những người biết câu chuyện tình ái giữa Ngô Đại Vượng và Lưu Liên, tất cả đều đi sạch. Người không biết, cũng đi sạch. Một bí mật bị chôn vùi sâu trong sự quên lãng của mọi người, giống như một khối vàng bị ném xuống đại dương.