Đó là ngày tiếp khách của bà Higgins. Chưa có ai đến cả. Phòng khách của bà, nằm trong một căn hộ trên bờ kè Chelsea, có ba khung cửa sổ nhìn ra sông; và trần nhà không được cao lắm như trong những ngôi nhà cổ hơn cùng kiểu kiến trúc. Các cửa sổ đều mở, dẫn ra một ban công có đặt những chậu hoa. Nếu bạn đứng quay mặt về phía cửa sổ, lò sưởi sẽ nằm bên tay trái bạn và cánh cửa ở bức tường bên phải nằm sát góc gần cửa sổ nhất.
Bà Higgins lớn lên dưới ảnh hưởng của Morris và Burne Jones; và căn phòng của bà—rất không giống căn phòng của con trai bà ở phố Wimpole—không hề bị chật chội bởi đồ đạc, những chiếc bàn nhỏ và những món đồ lặt vặt. Giữa phòng có một chiếc ghế dài lớn; và món đồ này, cùng với tấm thảm, giấy dán tường kiểu Morris, rèm cửa bằng vải chintz kiểu Morris và lớp bọc gấm của chiếc ghế dài cùng các gối tựa, đã tạo nên toàn bộ điểm nhấn trang trí, vốn quá đẹp đẽ để bị che khuất bởi những món đồ vụn vặt vô dụng. Trên tường treo một vài bức tranh sơn dầu đẹp từ các cuộc triển lãm tại Phòng trưng bày Grosvenor ba mươi năm trước (theo trường phái Burne Jones chứ không phải trường phái Whistler). Bức phong cảnh duy nhất là một tác phẩm của Cecil Lawson với kích thước hoành tráng như tranh của Rubens. Có một bức chân dung bà Higgins thời trẻ, khi bà dám thách thức thời trang trong những bộ trang phục Rossetti đẹp mắt—vốn từng bị biếm họa bởi những kẻ không hiểu biết và dẫn đến những trào lưu thẩm mỹ lố bịch trong thập niên 1870.
Ở góc đối diện đường chéo với cánh cửa, bà Higgins—nay đã hơn sáu tuổi và từ lâu không còn bận tâm đến việc ăn mặc theo mốt—đang ngồi viết bên một chiếc bàn viết đơn giản một cách thanh lịch, với một nút bấm chuông trong tầm tay. Xa hơn về phía sau phòng, giữa chỗ bà ngồi và khung cửa sổ gần phía bà nhất, có một chiếc ghế kiểu Chippendale. Ở phía bên kia phòng, nhô lên phía trước hơn, là một chiếc ghế kiểu Elizabeth được chạm trổ thô kệch theo thị hiếu của Inigo Jones. Cùng phía đó là một cây đàn piano trong chiếc hộp đàn được trang trí. Góc giữa lò sưởi và cửa sổ là một chiếc đi-văng bọc đệm vải chintz kiểu Morris.
Bấy giờ là khoảng giữa bốn và năm giờ chiều.
Cánh cửa bật mở một cách thô bạo; và Higgins bước vào vẫn đội mũ trên đầu.
[BÀ HIGGINS] [hoảng hốt] Henry! [quở trách] Con đang làm gì ở đây vào ngày này thế? Hôm nay là ngày tiếp khách của mẹ: con đã hứa là không đến cơ mà. [Khi hắn cúi xuống hôn mẹ, bà cởi chiếc mũ trên đầu hắn ra và đưa trả lại cho hắn].
HIGGINS. Ồ, phiền phức thật! [Hắn quăng chiếc mũ xuống bàn].
BÀ HIGGINS. Về nhà ngay lập tức.
HIGGINS [hôn mẹ] Con biết rồi, mẹ. Con đến cố ý đấy chứ.
BÀ HIGGINS. Nhưng con không được phép thế. Mẹ nói nghiêm túc đấy, Henry. Con làm tất cả bạn bè của mẹ khó chịu: hễ cứ gặp con là họ lại bỏ không đến nữa.
HIGGINS. Vớ vẩn! Con biết là mình chẳng có khiếu nói chuyện xã giao; nhưng mọi người có để tâm đâu. [Hắn ngồi xuống chiếc ghế bành dài].
BÀ HIGGINS. Ồ! Không để tâm sao? Nói chuyện xã giao cơ đấy! Thế còn những lời ba hoa to tát của con thì sao hả? Thực tình mà nói, con trai cưng ạ, con không được ở lại đây đâu.
HIGGINS. Con buộc phải ở lại. Con có việc nhờ mẹ đây. Một việc liên quan đến ngữ âm.
BÀ HIGGINS. Vô ích thôi, con trai ạ. Mẹ rất tiếc; nhưng mẹ không tài nào uốn lưỡi theo nguyên âm của con nổi đâu; và dù mẹ thích nhận những tấm bưu thiếp xinh xắn viết bằng thứ tốc ký phát minh của con đi chăng nữa, thì mẹ vẫn luôn phải đọc những bản sao bằng chữ viết thông thường mà con chu đáo gửi cho mẹ.
HIGGINS. Chà, lần này không phải việc ngữ âm đâu.
BÀ HIGGINS. Chính con vừa bảo thế còn gì.
HIGGINS. Không phải phần việc dành cho mẹ. Con vừa tóm được một cô gái.
BÀ HIGGINS. Ý con là có cô gái nào đó đã tóm lấy con phỏng?
HIGGINS. Hoàn toàn không. Con không có ý nói chuyện tình ái gì ở đây cả.
BÀ HIGGINS. Tiếc thế nhỉ!
HIGGINS. Sao lại tiếc?
BÀ HIGGINS. Thì đấy, con có bao giờ đem lòng yêu ai dưới bốn mươi lăm tuổi đâu. Đến bao giờ con mới chịu nhận ra xung quanh mình có khối cô gái trẻ trông khá xinh xắn cơ chứ?
HIGGINS. Ồ, con chẳng buồn bận tâm đến mấy cô trẻ tuổi làm gì. Quan niệm của con về một người phụ nữ đáng yêu là phải giống mẹ càng nhiều càng tốt. Con sẽ chẳng bao giờ tập được thói quen thực sự thích thú các cô gái trẻ đâu: có những thói quen ăn sâu đến mức không thể thay đổi nổi. [Đột nhiên đứng phắt dậy và đi lại, xủng xẻng tung đồng xu và chìa khóa trong túi quần] Hơn nữa, bọn họ toàn là lũ ngốc.
BÀ HIGGINS. Con có biết mình sẽ làm gì nếu con thực sự yêu mẹ không, Henry?
HIGGINS. Ồ, rách việc thật! Làm gì cơ? Lấy vợ chắc?
BÀ HIGGINS. Không. Thôi đừng bồn chồn nữa và bỏ tay ra khỏi túi quần đi. [Với một cử động đầy tuyệt vọng, hắn vâng lời và ngồi xuống lại]. Thế mới là đứa con ngoan chứ. Giờ thì kể cho mẹ nghe về cô gái đó đi.
HIGGINS. Cô ấy sắp đến thăm mẹ đấy.
BÀ HIGGINS. Mẹ không nhớ là mình đã mời cô ta.
HIGGINS. Mẹ nào có mời. Chính con mời cơ mà. Nếu mẹ biết cô ấy thì mẹ đã chẳng đời nào mời rồi.
BÀ HIGGINS. Thật thế ư! Tại sao vậy?
HIGGINS. Chà, cơ sự là thế này. Cô ấy là một cô bé bán hoa tầm thường. Con vớt cô ta lên từ lề đường.
BÀ HIGGINS. Và mời cô ta đến buổi tiếp khách của mẹ ư!
HIGGINS [đứng dậy và tiến lại gần mẹ để nịnh nọt] Ồ, chuyện đó sẽ ổn cả thôi. Con đã dạy cô ấy cách ăn nói cho đàng hoàng; và cô ấy có những quy tắc nghiêm ngặt về cách cư xử. Cô ấy chỉ được phép xoay quanh hai đề tài: thời tiết và sức khỏe của mọi người—kiểu như Trời đẹp quá và Chào bác, vâng đại loại thế—và không được buông thả bàn luận về những chuyện chung chung khác. Thế thì sẽ an toàn thôi.
BÀ HIGGINS. An toàn á! Lại đi bàn về sức khỏe của chúng ta cơ à! Về bộ lòng của chúng ta ấy hả! Có khi lại cả về bề ngoài của chúng ta nữa không chừng! Sao con lại ngốc nghếch thế hở Henry?
HIGGINS [mất kiên nhẫn] Thì cô ta phải nói về cái gì đó chứ. [Hắn kìm chế lại và ngồi xuống lần nữa]. Ồ, cô ấy sẽ ổn thôi: mẹ đừng có mà nhặng xị lên. Pickering cũng tham gia cùng con trong vụ này. Con có đặt một kiểu cá cược rằng mình sẽ biến cô ta thành một nữ công tước trong vòng sáu tháng. Con bắt đầu dạy cô ta từ vài tháng trước; và cô ấy tiến bộ nhanh như lửa bắt rơm vậy. Con sẽ thắng cược cho mà xem. Cô ta có đôi tai thính nhạy; và dạy cô ta còn dễ hơn cả mấy học trò trung lưu của con, bởi vì cô ta phải học một thứ ngôn ngữ hoàn toàn mới. Cô ấy nói tiếng Anh gần sõi như cách mẹ nói tiếng Pháp vậy.
BÀ HIGGINS. Ít ra thì điều đó cũng đáng mừng.
HIGGINS. Chà, vừa mừng lại vừa lo.
BÀ HIGGINS. Thế nghĩa là sao?
HIGGINS. Mẹ thấy đấy, con đã uốn nắn được cách phát âm của cô ta trôi chảy rồi; nhưng người ta không chỉ cần xem xét một cô gái phát âm thế nào, mà còn phải xem cô ta phát âm cái gì nữa; và chính ở điểm đó...
Họ bị ngắt lời bởi người đầy tớ gái đang dắt khách vào.
ĐẦY TỚ GÁI. Bà và cô Eynsford Hill. [Cô lui ra].
HIGGINS. Ôi Chúa ơi! [Hắn đứng phắt dậy; chộp lấy chiếc mũ trên bàn; định chuồn ra cửa; nhưng trước khi hắn kịp với tới thì mẹ hắn đã giới thiệu về hắn].
Bà và cô Eynsford Hill chính là người mẹ và người con gái đã trú mưa ở Covent Garden. Người mẹ có giáo dục, điềm đạm, mang nỗi lo âu thường trực của cảnh túng thiếu. Người cô con gái thì ra vẻ phơi phới như thể rất quen thuộc với giới thượng lưu: sự ngông cuồng của tầng lớp nghèo ngụy tạo.
BÀ EYNSFORD HILL [nói với bà Higgins] Chào chị ạ? [Họ bắt tay nhau].
CÔ EYNSFORD HILL. Chào bác ạ? [Cô bắt tay].
BÀ HIGGINS [giới thiệu] Con trai tôi, Henry.
BÀ EYNSFORD HILL. Con trai nổi tiếng của chị đây ư! Tôi ao ước được gặp anh từ lâu lắm rồi, Giáo sư Higgins.
HIGGINS [ủ rũ, chẳng thèm nhúc nhích về phía bà ấy] Hân hạnh. [Hắn lùi ra sát cây đàn piano và cúi đầu một cách cộc cằn].
CÔ EYNSFORD HILL [tiến lại phía hắn với vẻ thân mật đầy tự tin] Chào anh ạ?
HIGGINS [chằm chằm nhìn cô ta] Tôi đã gặp cô ở đâu đó rồi thì phải. Tôi chịu chết không nhớ nổi ở đâu; nhưng tôi đã nghe giọng cô rồi. [Giọng chán chường] Không quan trọng đâu. Tốt hơn là cô nên ngồi xuống đi.
BÀ HIGGINS. Tôi rất tiếc phải nói rằng đứa con trai nổi tiếng của tôi chẳng có lấy một phép lịch sự nào cả. Các vị đừng có chấp nó nhé.
CÔ EYNSFORD HILL [vui vẻ] Cháu không sao đâu ạ. [Cô ngồi xuống chiếc ghế kiểu Elizabeth].
BÀ EYNSFORD HILL [có phần bối rối] Vâng, không sao ạ. [Bà ngồi xuống chiếc ghế dài giữa con gái mình và bà Higgins—người vừa quay chiếc ghế của mình đi hướng khác khỏi bàn viết].
HIGGINS. Ồ, tôi thô lỗ lắm hả? Tôi đâu có cố tình thế. [Hắn bước ra phía khung cửa sổ ở giữa phòng, quay lưng lại với mọi người, thẫn thờ ngắm nhìn dòng sông và những khóm hoa ở Công viên Battersea bên bờ đối diện như thể chúng là một món tráng miệng đông lạnh vậy].
Người đầy tớ gái quay lại, dẫn Đại tá Pickering vào.
ĐẦY TỚ GÁI. Đại tá Pickering. [Cô lui ra].
PICKERING. Chào bà Higgins ạ?
BÀ HIGGINS. Mừng là anh đã đến. Anh có biết bà Eynsford Hill và cô Eynsford Hill đây không? [Mọi người cúi đầu chào nhau. Viên Đại tá kéo chiếc ghế kiểu Chippendale nhích lên phía trước một chút nằm giữa bà Hill và bà Higgins, rồi ngồi xuống].
PICKERING. Henry đã kể cho chị nghe mục đích chúng tôi đến đây chưa?
HIGGINS [nói vọng qua vai] Chúng tôi đang nói dở thì bị ngắt quãng: quái quỷ thật!
BÀ HIGGINS. Ôi Henry, Henry, thực tình mà nói!
BÀ EYNSFORD HILL [hơi đứng dậy] Chúng tôi làm phiền hai người phải không?
BÀ HIGGINS [đứng dậy và kéo bà ngồi xuống lại] Không, không. Các chị đến đúng lúc lắm: chúng tôi đang muốn các chị gặp một người bạn của chúng tôi.
HIGGINS [quay lại với vẻ đầy hy vọng] Đúng thế, có chúa chứng giám! Chúng tôi cần hai hay ba người cơ. Các vị làm khách ở đây cũng tốt chán như bất kỳ ai khác.
Người đầy tớ gái quay lại, dẫn Freddy vào.
ĐẦY TỚ GÁI. Cậu Eynsford Hill.
HIGGINS [thốt lên gần như thành tiếng, quá sức chịu đựng] Chúa trên cao thiên đàng! Lại thêm một kẻ nữa xuất hiện.
FREDDY [bắt tay bà Higgins] Chào bác ạ?
BÀ HIGGINS. Cám ơn cậu đã đến. [Giới thiệu] Đại tá Pickering đây.
FREDDY [cúi đầu] Chào đại tá ạ?
BÀ HIGGINS. Chắc cậu chưa biết con trai tôi, Giáo sư Higgins.
FREDDY [tiến lại phía Higgins] Chào giáo sư ạ?
HIGGINS [nhìn cậu ta chăm chú hệt như thể cậu ta là một tên móc túi] Tôi dám cá là đã gặp cậu ở đâu đó rồi. Ở đâu nhỉ?
FREDDY. Cháu không nghĩ vậy đâu ạ.
HIGGINS [vẻ buông xuôi] Thôi bỏ đi, chẳng quan trọng gì đâu. Ngồi xuống đi. Hắn bắt tay Freddy, rồi gần như quăng phắt cậu ta lên chiếc ghế dài với khuôn mặt hướng về phía các cửa sổ; sau đó hắn bước vòng ra phía bên kia ghế.
HIGGINS. Nào, dẫu sao thì chúng ta cũng tề tựu ở đây cả rồi! [Hắn ngồi xuống chiếc ghế dài cạnh bà Eynsford Hill, bên phía tay trái bà]. Và giờ thì, quái quỷ thật, chúng ta sẽ nói chuyện gì đây cho đến lúc Eliza tới?
BÀ HIGGINS. Henry: con đúng là linh hồn trong các buổi dạ tiệc của Hội Hoàng gia; nhưng thực tình con khá là khó ưa trong những dịp bình thường thế này đấy.
HIGGINS. Thế ư? Rất tiếc nha. [Bỗng nhiên rạng rỡ hẳn lên] Chắc là con vậy thật đấy, mẹ biết mà. [Cười vang dội] Ha, ha!
CÔ EYNSFORD HILL [người coi Higgins là một đám bắt vợ hoàn toàn lý tưởng] Cháu đồng cảm với giáo sư đấy. Cháu chẳng có chút khiếu nói chuyện xã giao nào cả. Giá mà mọi người cứ thành thật và nói ra những gì họ thực sự nghĩ cơ chứ!
HIGGINS [lại chìm nghỉm vào vẻ ủ rũ] Chúa xin cấm cái điều đó!
BÀ EYNSFORD HILL [nương theo câu nói của con gái] Nhưng tại sao lại thế?
HIGGINS. Những gì họ nghĩ rằng mình nên nghĩ đã đủ tệ hại rồi, lạy Chúa tôi; chứ còn những gì họ thực sự nghĩ thì sẽ làm tan nát toàn bộ cái bộn bề này mất. Các người có tưởng tượng được là sẽ thực sự dễ chịu không nếu bây giờ tôi xổ ra những điều tôi đang thực sự nghĩ trong đầu?
CÔ EYNSFORD HILL [vui vẻ] Nó cay độc đến thế cơ à?
HIGGINS. Cay độc! Quỷ tha ma bắt đứa nào bảo là cay độc nào! Ý tôi là nó sẽ không còn ra thể thống gì nữa.
BÀ EYNSFORD HILL [nghiêm túc] Ồ! Tôi chắc là anh không có ý đó đâu, ông Higgins.
HIGGINS. Các vị thấy đấy, tất cả chúng ta ít nhiều đều là dã man cả thôi. Chúng ta cứ ngỡ là mình văn minh và có học thức—rằng mình am tường mọi thứ về thơ ca, triết học, nghệ thuật và khoa học, vân vân; nhưng có mấy ai trong chúng ta thực sự hiểu được ý nghĩa của những danh từ ấy? [Nói với cô Hill] Cô biết gì về thơ ca? [Nói với bà Hill] Chị biết gì về khoa học? [Chỉ vào Freddy] Nó biết cái quái gì về nghệ thuật hay khoa học hay bất cứ thứ gì khác trên đời? Các người tưởng tượng quái gì là tôi hiểu về triết học cơ chứ?
BÀ HIGGINS [cảnh cáo] Hay là về phép tắc xã giao hả, Henry?
ĐẦY TỚ GÁI [mở cửa] Cô Doolittle. [Cô lui ra].
HIGGINS [vội vàng đứng dậy và chạy tới chỗ bà Higgins] Cô ấy đến rồi kìa, mẹ ơi. [Hắn kiễng chân lên và ra hiệu qua đầu mẹ mình về phía Eliza để chỉ cho cô biết đâu là nữ chủ nhân của ngôi nhà].
Eliza, người được ăn mặc vô cùng tinh tế, tạo nên một ấn tượng về sự tao nhã và kiều diễm đến ngạc nhiên khi bước vào khiến tất cả mọi người đều đứng dậy, vô cùng bối rối. Được dẫn đường bởi những tín hiệu của Higgins, cô tiến về phía bà Higgins với vẻ duyên dáng đã được trau chuốt kỹ lưỡng.
LIZA [nói với phát âm chuẩn mực đến mức câu nệ và chất giọng cực kỳ hay] Chào bà Higgins ạ? [Cô khẽ hít một hơi để chắc chắn rằng mình đã phát âm đúng âm H trong từ Higgins, nhưng đã thành công mỹ mãn]. Anh Higgins bảo cháu là được phép đến.
BÀ HIGGINS [ân cần] Rất đúng đấy cháu ạ: bác thực sự rất vui được gặp cháu.
PICKERING. Chào cô Doolittle ạ?
LIZA [bắt tay ông] Thưa có phải Đại tá Pickering đó không ạ?
BÀ EYNSFORD HILL. Tôi có cảm giác chắc chắn là chúng ta đã gặp nhau trước đây rồi, cô Doolittle ạ. Tôi nhớ đôi mắt của cô.
LIZA. Chào cụ ạ? [Cô duyên dáng ngồi xuống chiếc ghế dài đúng vào chỗ vừa được Higgins bỏ trống].
BÀ EYNSFORD HILL [giới thiệu] Con gái tôi, Clara.
LIZA. Chào chị ạ?
CLARA [bộc phát] Chào chị ạ? [Cô ngồi xuống chiếc ghế dài bên cạnh Eliza, dán chặt mắt ngấu nghiến nhìn cô].
FREDDY [tiến lại phía chiếc ghế dài của họ] Cháu chắc chắn là mình đã có vinh hạnh này rồi.
BÀ EYNSFORD HILL [giới thiệu] Con trai tôi, Freddy.
LIZA. Chào cậu ạ?
Freddy cúi đầu rồi ngồi xuống chiếc ghế kiểu Elizabeth, mặt mày ngẩn ngơ say đắm.
HIGGINS [bất thình lình] Ôi trời đất quỷ thần ơi, đúng thế rồi: mọi thứ ùa về trong trí tôi đây này! [Mọi người trân trân nhìn hắn]. Chợ Covent Garden! [Giọng ê chề] Quả là một chuyện chết tiệt!
BÀ HIGGINS. Henry, xin anh đấy! [Hắn đang định ngồi lên rìa bàn]. Đừng có ngồi lên bàn viết của tôi: anh sẽ làm gãy nó mất.
HIGGINS [hằn học] Xin lỗi.
Hắn đi về phía chiếc đi-văng, va phải chắn lò sưởi và vấp vào bộ dụng cụ lò sưởi trên đường đi; tự gỡ rối bằng những lời nguyền rủa lầm bầm; và kết thúc chuyến hành trình thảm họa của mình bằng cách lao người một cách thiếu kiên nhẫn lên chiếc đi-văng đến nỗi suýt làm gãy cả nó. Bà Higgins nhìn hắn, nhưng tự kìm chế lại và không nói gì cả.
Một khoảng lặng kéo dài và đầy ngượng ngùng diễn ra.
BÀ HIGGINS [cuối cùng, với giọng trò chuyện thông thường] Các bác có nghĩ trời sắp mưa không nhỉ?
LIZA. Vùng áp thấp cạn ở phía tây của quần đảo này có khả năng sẽ dịch chuyển chậm theo hướng đông. Hiện không có dấu hiệu nào cho thấy sự biến động lớn về tình hình khí áp.
FREDDY. Ha! ha! buồn cười chết mất!
LIZA. Câu đó có gì sai hả, anh chàng trẻ tuổi kia? Tôi cá là mình nói đúng tăm tắp nhé.
FREDDY. Cười bể bụng!
BÀ EYNSFORD HILL. Tôi thực lòng hy vọng trời sẽ không trở lạnh. Dạo này dịch cúm hoành hành dữ dội quá. Cả gia đình chúng tôi đều mắc phải đều đặn vào mỗi mùa xuân.
LIZA [với giọng u ám] Dì tôi đã chết vì bệnh cúm đấy: mọi người bảo thế.
BÀ EYNSFORD HILL [tặc lưỡi đầy thông cảm]!!!
LIZA [với giọng bi thảm tương tự] Nhưng theo niềm tin của tôi thì chính lũ chúng nó đã thủ tiêu mụ già rồi.
BÀ HIGGINS [bối rối] Thủ tiêu mụ ấy ư?
LIZA. Đ-ú-n-g thế, lạy Chúa lòng lành! Tại sao mụ lại phải chết vì cúm cơ chứ? Mụ đã vượt qua cơn bạch hầu ngon lành vào năm trước còn gì. Chính mắt tôi trông thấy mụ ấy đấy. Mụ xanh lét cả người vì bệnh ấy chứ. Ai nấy đều tưởng mụ chết đến nơi rồi; thế nhưng bố tôi cứ múc gin đổ vào họng mụ cho đến khi mụ tỉnh lại đột ngột đến mức cắn đứt cả đầu chiếc thìa.
BÀ EYNSFORD HILL [giật mình] Ối giời ơi!
LIZA [bồi thêm những lời buộc tội] Một người phụ nữ có sức sống trâu bò như thế thì có lý do quái gì để mà chết vì cúm cơ chứ? Thế còn chiếc mũ rơm mới của mụ lẽ ra phải thuộc về tôi thì trôi dạt đi đằng nào? Đứa nào đó đã nẫng tay trên mất rồi; và những gì tôi muốn nói là, chính đứa nào nẫng chiếc mũ đã thủ tiêu mụ ta chứ ai vào đây nữa.
BÀ EYNSFORD HILL. Thủ tiêu mụ ta nghĩa là thế nào vậy?
HIGGINS [vội vã] Ồ, đó là lối nói chuyện xã giao mới đấy ạ. Giết chết ai đó thì gọi là thủ tiêu người ta.
BÀ EYNSFORD HILL [hốt hoảng quay sang Eliza] Chắc chắn là cô không tin rằng dì mình đã bị sát hại đấy chứ?
LIZA. Tôi lại chẳng tin chắc ấy chứ! Mấy kẻ sống chung với mụ sẵn sàng giết mụ chỉ vì một chiếc ghim cài mũ chứ đừng nói chi đến cái mũ.
BÀ EYNSFORD HILL. Nhưng bố cô tu rượu mạnh vào cổ họng bà ấy như thế thì chắc gì đã đúng. Nó có thể giết chết bà ấy ấy chứ.
LIZA. Giết thế nào được mụ. Rượu gin đối với mụ chẳng khác nào sữa mẹ. Hơn nữa, bố tôi cũng nốc ngần ấy thứ vào cổ họng lão nên lão biết rõ tỏng cái tốt của nó cơ mà.
BÀ EYNSFORD HILL. Ý cô là ông ấy nghiện rượu à?
LIZA. Nghiện rượu á! Chúa tôi! Kinh niên luôn ấy chứ.
BÀ EYNSFORD HILL. Mới khủng khiếp làm sao đối với cô!
LIZA. Có gì mà khủng khiếp. Chẳng thấy nó làm hại gì đến lão cả xét theo những gì tôi thấy. Nhưng ngặt nỗi là lão không giữ thói quen đó đều đặn. [Vui vẻ] Thỉnh thoảng lại nổi cơn bợm nhậu một trận, nói thế cho phải phép. Và lão lúc nào cũng dễ thương hơn sau khi nốc được vài giọt vào người. Những lúc lão thất nghiệp, mẹ tôi thường đưa cho lão bốn xu rồi bảo lão cút ra ngoài và đừng có bén mảng về nhà cho đến khi nào nốc say sưa trong niềm vui sướng và yêu đời thì thôi. Khối bà vợ phải chuốc cho chồng say mèm thì mới mong sống chung nổi với họ đấy. [Giờ thì đã hoàn toàn thoải mái] Các vị thấy đấy, cơ sự là thế này. Nếu một người đàn ông có chút lương tâm nào đó, nó luôn hành hạ anh ta lúc tỉnh táo; và khi đó nó khiến anh ta chán nản tinh thần. Vài giọt rượu mạnh sẽ xua tan đi cảm giác đó và làm anh ta hạnh phúc trở lại. [Nói với Freddy—người đang co giật vì cố nén cười] Này! Cậu đang nhe răng cười cái quái gì thế?
FREDDY. Kiểu nói chuyện xã giao mới ấy mà. Cô diễn đạt cừ khéo làm sao.
LIZA. Nếu tôi đang nói chuẩn chỉnh thì cậu cười cái nỗi gì? [Quay sang Higgins] Tôi có nói điều gì không nên nói không hả?
BÀ HIGGINS [chen vào] Hoàn toàn không đâu, cô Doolittle ạ.
LIZA. Chà, thế thì phúc tổ bảy đời rồi. [Giọng phóng khoáng] Điều mà tôi vẫn hay nói là...
HIGGINS [đứng dậy và nhìn đồng hồ] Hèm!
LIZA [ngoảnh lại nhìn hắn; hiểu ý; rồi đứng dậy] Chà: tôi phải đi đây. [Tất cả đứng dậy. Freddy đi ra cửa]. Rất vui được gặp mọi người. Chào tạm biệt ạ. [Cô bắt tay bà Higgins].
BÀ HIGGINS. Chào tạm biệt cháu.
LIZA. Tạm biệt Đại tá Pickering.
PICKERING. Tạm biệt cô Doolittle. [Họ bắt tay nhau].
LIZA [gật đầu chào những người còn lại] Tạm biệt tất cả mọi người nhé.
FREDDY [mở cửa cho cô] Cô có đi bộ băng qua Công viên không, cô Doolittle? Nếu có thì...
LIZA. Đi bộ á! Cầu trời khấn phật đừng có hòng. [Cảnh tượng gây sốc]. Tôi đi tắc-xi cơ. [Cô bước ra ngoài].
Pickering há hốc mồm ngỡ ngàng rồi ngồi thụp xuống ghế. Freddy đi ra ban công để ngắm bóng dáng Eliza thêm lần nữa.
BÀ EYNSFORD HILL [vẫn đang chịu cú sốc tâm lý] Chà, thực tình tôi không tài nào quen nổi với những cung cách mới mẻ này.
CLARA [bực bội ngả người phịch xuống chiếc ghế kiểu Elizabeth]. Ồ, mọi thứ đều ổn cả thôi, thưa mẹ, hoàn toàn ổn mà. Người ta sẽ tưởng là chúng ta chẳng bao giờ đi đâu hay gặp gỡ ai nếu mẹ cứ cổ hủ mãi thế.
BÀ EYNSFORD HILL. Mẹ có thể rất cổ hủ; nhưng mẹ thực sự hy vọng con sẽ không bắt đầu dùng cái cụm từ đó đấy, Clara ạ. Mẹ đã phải tập quen dần với việc nghe tụi con gọi đàn ông là lũ tồi, rồi gọi mọi thứ là bẩn thỉu và ghê tởm; mặc dù mẹ vẫn thấy nó thật kinh khủng và thiếu nữ tính. Nhưng cái điều vừa rồi thì thực sự là quá sức chịu đựng. Chẳng lẽ Đại tá không nghĩ thế sao ạ?
PICKERING. Xin đừng hỏi tôi. Tôi đã ở tuốt bên Ấn Độ mấy năm trời; và phong tục thay đổi nhiều đến mức đôi khi tôi chẳng biết mình đang ngồi ở một bàn ăn lịch sự hay ở ngay dưới khoang tàu nữa.
CLARA. Tất cả chỉ là vấn đề thói quen thôi mà. Chẳng có gì là đúng hay sai trong chuyện đó cả. Chẳng có ai ẩn ý gì đằng sau những từ đó đâu. Và nó thật kỳ quặc làm sao, lại mang đến một sức nặng thời thượng cho những thứ vốn dĩ chẳng lấy gì làm dí dỏm cho lắm. Cháu thấy kiểu nói chuyện xã giao mới này rất thú vị và hoàn toàn vô hại.
BÀ EYNSFORD HILL [đứng dậy] Chà, sau chuyện này, tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta phải cáo lui rồi.
Pickering và Higgins cùng đứng dậy.
CLARA [đứng dậy] Ồ vâng: chúng ta vẫn còn ba buổi tiếp khách phải ghé qua nữa cơ. Chào bà Higgins ạ. Chào Đại tá Pickering. Chào Giáo sư Higgins.
HIGGINS [với vẻ mặt lạnh lùng tiến lại từ chiếc đi-văng, tháp tùng cô ra tận cửa] Tạm biệt. Nhớ thử áp dụng cái kiểu nói chuyện xã giao đó ở cả ba buổi tiếp khách kia nhé. Đừng có mà bạo dạ ngượng ngùng gì cả. Cứ quất thật lực vào.
CLARA [rạng rỡ nụ cười] Cháu sẽ làm thế. Tạm biệt bác. Thật nhảm nhí làm sao, cái thói ra vẻ đoan trang thời đầu thời Victoria này!
HIGGINS [khiêu khích cô ta] Thật là một thứ nhảm nhí chết tiệt!
CLARA. Thật là một thứ nhảm nhí khốn khiếp!
BÀ EYNSFORD HILL [co giật cả người] Clara!
CLARA. Ha! ha! [Cô bước ra ngoài với vẻ mặt rạng ngời, ý thức được rằng mình hoàn toàn sành điệu, và người ta nghe thấy tiếng cô bước xuống cầu thang hòa trong một tràng cười lanh lảnh như tiếng bạc].
FREDDY [thốt lên với trời đất] Cháu xin các bác đấy [Cậu ta bỏ cuộc, rồi bước lại chỗ bà Higgins]. Tạm biệt bác.
BÀ HIGGINS [bắt tay] Tạm biệt cháu. Cháu có muốn gặp lại cô Doolittle nữa không?
FREDDY [há hức] Vâng, cháu muốn lắm ạ, thực sự rất muốn ấy chứ.
BÀ HIGGINS. Thế thì cháu biết mấy ngày tiếp khách của bác rồi đấy.
FREDDY. Vâng ạ. Cảm ơn bác nhiều lắm. Tạm biệt bác. [Cậu ta đi ra ngoài].
BÀ EYNSFORD HILL. Chào anh Higgins nhé.
HIGGINS. Vâng. Tạm biệt chị.
BÀ EYNSFORD HILL [nói nhỏ với Pickering] Vô ích thôi. Tôi sẽ không bao giờ có thể ép mình thốt ra cái từ đó đâu.
PICKERING. Xin đừng ép. Đâu có ai bắt buộc đâu, chị biết đấy. Chị vẫn sống ổn mà chẳng cần đến nó thôi.
BÀ EYNSFORD HILL. Chỉ có điều là Clara cứ chì chiết tôi suốt nếu tôi không ngập ngụa trong thứ tiếng lóng mới nhất. Tạm biệt đại tá.
PICKERING. Tạm biệt chị [Họ bắt tay nhau].
BÀ EYNSFORD HILL [nói với bà Higgins] Chị đừng chấp nhặt Clara nhé. [Pickering, nhận ra từ giọng nói hạ thấp của bà rằng chuyện này không dành cho mình nghe, bèn khôn khéo nhập bọn với Higgins bên cửa sổ]. Chúng tôi nghèo lắm! và con bé có được đi dự mấy bữa tiệc tùng đâu, tội nghiệp nó chứ! Nó nào có biết suy nghĩ thấu đáo đâu. [Bà Higgins, thấy mắt bà ấy rưng rưng, liền ân cần cầm lấy tay bà và tiễn ra tận cửa]. Nhưng thằng bé nhà tôi ngoan lắm phải không chị? Chị có nghĩ thế không?
BÀ HIGGINS. Ồ, ngoan lắm chứ. Lúc nào bác cũng rất vui lòng được đón tiếp cậu ấy.
BÀ EYNSFORD HILL. Cảm ơn chị yêu. Tạm biệt chị. [Bà bước ra ngoài].
HIGGINS [sốt sắng] Thế nào? Trông con bé Eliza có thể đem ra diện kiến thiên hạ được chưa [hắn lao vào mẹ mình và lôi bà về phía chiếc ghế dài, nơi bà ngồi xuống chỗ của Eliza còn con trai bà ngồi ở bên trái]?
Pickering quay trở lại ghế của mình ở phía bên phải bà.
BÀ HIGGINS. Cái thằng con ngốc nghếch của mẹ, dĩ nhiên là nó chưa thể diện kiến được rồi. Nó là một kiệt tác nghệ thuật của con và của thợ may nhà con đấy; nhưng nếu con nghĩ dù chỉ một phút rằng nó không tự lòi cái đuôi dốt nát ra trong từng câu thốt ra thì chắc con bị điên nặng vì con nhỏ này rồi đấy.
PICKERING. Nhưng anh chị không nghĩ là chúng ta có thể làm gì đó sao? Ý tôi là làm sao để loại bỏ cái yếu tố máu me đẫm máu khỏi cách nói chuyện của cô ấy ấy.
BÀ HIGGINS. Không đời nào chừng nào cô ta hãy còn nằm trong tay thằng Henry.
HIGGINS [vẻ ấm ức] Ý mẹ là ngôn ngữ của con không lịch sự đấy phỏng?
BÀ HIGGINS. Không, con yêu của mẹ: nó sẽ rất lịch sự—giả sử như ở trên một chiếc sà lan chở hàng trên kênh đào chẳng hạn; nhưng nó sẽ chẳng thích hợp chút nào nếu để con bé dùng ở một buổi tiệc ngoài trời.
HIGGINS [tổn thương sâu sắc] Chà, con có lời này muốn nói...
PICKERING [ngắt lời hắn] Thôi nào, Higgins: anh phải học cách tự nhìn nhận lại chính mình đi chứ. Tôi đã chẳng được nghe thứ ngôn ngữ nào giống như của anh kể từ hồi chúng ta đi duyệt binh đội nghĩa quân ở Công viên Hyde cách đây hai mươi năm rồi đấy.
HIGGINS [hằn học] Ồ, chà, nếu anh đã nói thế thì chắc là tôi không phải lúc nào cũng ăn nói giống một vị giám mục đâu.
BÀ HIGGINS [vỗ nhẹ để trấn an Henry] Đại tá Pickering: ngài có thể cho tôi biết tình hình chính xác ở phố Wimpole lúc này ra sao rồi không?
PICKERING [vui vẻ: như thể điều này đã hoàn toàn làm thay đổi chủ đề] Chà, tôi đã chuyển đến sống ở đó cùng với Henry rồi. Chúng tôi cùng nhau nghiên cứu về các Phương ngữ Ấn Độ của tôi; và chúng tôi thấy thế tiện hơn...
BÀ HIGGINS. Phải rồi. Mẹ biết hết chuyện đó rồi: đó là một sự sắp xếp tuyệt vời. Nhưng còn cô gái này thì sống ở đâu?
HIGGINS. Ở cùng chúng tôi chứ còn đâu nữa. Chứ cô ta còn sống ở đâu được cơ chứ?
BÀ HIGGINS. Nhưng với tư cách gì? Nó là người hầu à? Nếu không phải, thì nó là cái gì?
PICKERING [chậm rãi] Tôi nghĩ tôi hiểu ý bà muốn nói gì rồi, bà Higgins ạ.
HIGGINS. Chà, quái quỷ thật nếu tôi hiểu được đấy! Tôi đã phải cặm cụi huấn luyện con bé ấy mỗi ngày suốt mấy tháng trời mới đưa nó lên được đến mức độ như hiện nay đấy. Hơn nữa, nó rất hữu dụng. Nó biết đồ đạc của tôi để ở đâu, nhớ lịch hẹn của tôi và vân vân và vân vân.
BÀ HIGGINS. Thế quản gia của con đối phó thế nào với nó?
HIGGINS. Bà Pearce á? Ồ, bà ấy mừng húm vì trút được biết bao nhiêu việc khỏi đầu; bởi vì trước khi Eliza đến, chính bà ấy phải là người đi tìm đồ đạc và nhắc nhở lịch hẹn cho tôi. Nhưng bà ấy lại mắc cái chứng hoang tưởng ngớ ngẩn gì đó về Eliza. Cứ mở miệng ra là bà ấy lại lặp đi lặp lại câu “Cậu không suy nghĩ đâu, thưa ngài”: có phải thế không, Pick?
PICKERING. Vâng: chính xác là câu cửa miệng ấy. “Cậu không suy nghĩ đâu, thưa ngài.” Đó là đoạn kết của mọi cuộc trò chuyện bàn về Eliza.
HIGGINS. Cứ làm như lúc nào tôi cũng thôi suy nghĩ về con bé đó cùng với mấy cái nguyên âm và phụ âm quái quỷ của nó vậy. Tôi kiệt sức cả người vì phải suy nghĩ về nó, rồi ngắm nghía đôi môi, hàm răng và cái lưỡi của nó, chưa thèm kể đến cái tâm hồn của nó—thứ tâm hồn kỳ quặc nhất trong số đó.
BÀ HIGGINS. Hai đứa chúng mày đúng là một cặp trẻ con xinh xắn, đang hí hoáy chơi đùa với con búp bê bằng xương bằng thịt của mình.
HIGGINS. Chơi đùa á! Đó là công việc khó khăn nhất mà tôi từng dấn thân vào đấy: đừng có mà nhầm lẫn chuyện đó nhé, mẹ. Nhưng mẹ chẳng thể hình dung nổi việc biến một con người bằng xương bằng thịt thành một con người hoàn toàn khác bằng cách tạo ra một thứ ngôn ngữ mới cho cô ấy thú vị đến mức nào đâu. Nó chính là việc san lấp cái hố sâu thẳm nhất ngăn cách giữa giai cấp này với giai cấp khác và giữa tâm hồn này với tâm hồn khác đấy.
PICKERING [kéo ghế xích lại gần bà Higgins hơn và há hức nhoài người sang phía bà] Vâng: nó cực kỳ thú vị luôn. Tôi xin đảm bảo với bà, bà Higgins, chúng tôi coi trọng Eliza lắm. Cứ mỗi tuần—gần như mỗi ngày—lại có một sự thay đổi mới nào đó diễn ra. [Lại xích lại gần hơn nữa] Chúng tôi lưu giữ hồ sơ về mọi giai đoạn—hàng tá đĩa máy hát và cả ảnh chụp nữa...
HIGGINS [công kích vào tai bên kia của bà] Đúng thế, có chúa chứng giám: đó là thí nghiệm lôi cuốn nhất mà tôi từng thực hiện. Nó chiếm trọn cuộc sống hằng ngày của chúng tôi luôn; phải thế không, Pick?
PICKERING. Lúc nào chúng tôi cũng chỉ bàn về Eliza.
HIGGINS. Dạy dỗ Eliza.
PICKERING. Chưng diện cho Eliza.
BÀ HIGGINS. Cái gì cơ!
HIGGINS. Phát minh ra những cô Eliza hoàn toàn mới.
Higgins và Pickering đồng thanh cất lời:
HIGGINS. Chị biết đấy, con bé có đôi tai thính nhạy phi thường:
PICKERING. Tôi xin đảm bảo với bà Higgins thân mến rằng cô gái ấy
HIGGINS. hệt như một con vẹt vậy. Tôi đã thử thách nó với mọi
PICKERING. thực sự là một thiên tài. Cô ấy có thể chơi đàn piano khá hay
HIGGINS. loại âm thanh có thể phát ra được của con người—
PICKERING. Chúng tôi đã đưa cô ấy đi nghe các buổi hòa nhạc cổ điển và các tụ điểm ca múa nhạc;
HIGGINS. phương ngữ lục địa, phương ngữ châu Phi, tiếng tặc lưỡi của người Hottentot,
PICKERING. và với cô ấy cái nào cũng thế tất: cô ấy chơi tuốt mọi thứ
HIGGINS. những thứ mà tôi mất cả nhiều năm mới nắm bắt được; và
PICKERING. ngay khi vừa về nhà là cô ấy tấu lên được liền, dù đó là bản nhạc của
HIGGINS. nó chộp lấy chúng nhanh như chớp, ngay lập tức, cứ như thể
PICKERING. Beethoven và Brahms hay của Lehar và Lionel Monckton;
HIGGINS. nó đã làm việc đó suốt cả cuộc đời rồi vậy.
PICKERING. mặc dù sáu tháng trước, cô ấy chưa hề chạm tay vào đàn bao giờ.
BÀ HIGGINS [đưa tay bịt chặt hai tai lại, vì lúc này họ đang hét át cả giọng nhau lên với một thứ âm thanh đinh tai nhức óc] Suỵt—suỵt—suỵt—suỵt! [Cả hai im bặt].
PICKERING. Xin lỗi bà. [Ông đầy vẻ hối lỗi kéo lùi ghế lại].
HIGGINS. Xin lỗi nhé. Cứ hễ Pickering cất giọng quát lên là chẳng ai tài nào chèn được một câu nào vào nổi.
BÀ HIGGINS. Im lặng nào, Henry. Đại tá Pickering: ngài không nhận ra rằng khi Eliza bước chân vào phố Wimpole, có một thứ gì đó đã theo chân con bé bước vào nhà sao?
PICKERING. Bố cô ta đấy chứ ai. Nhưng Henry đã tống cổ lão đi nhanh lắm.
BÀ HIGGINS. Giá mà mẹ con bé làm được thế thì còn trúng đích hơn. Nhưng vì mẹ nó không làm thế nên một thứ khác đã lọt vào.
PICKERING. Nhưng là thứ gì cơ chứ?
BÀ HIGGINS [vô tình bộc lộ tuổi tác của mình qua từ ngữ sử dụng] Một rắc rối.
PICKERING. À, tôi hiểu rồi. Rắc rối làm sao để biến cô ta thành một quý cô ấy mà.
HIGGINS. Tôi sẽ giải quyết cái rắc rối đó. Tôi đã giải quyết được một nửa rồi còn gì.
BÀ HIGGINS. Không, hai cái giống đực ngốc nghếch đến cùng cực này ạ: rắc rối là ở chỗ sẽ phải làm gì với con bé đó sau tất cả những chuyện này cơ.
HIGGINS. Tôi thấy có gì đâu mà phải xoắn. Nó có thể tự đi theo con đường riêng của mình, với tất cả những lợi thế mà tôi đã trao cho nó.
BÀ HIGGINS. Những lợi thế hệt như của người phụ nữ tội nghiệp vừa mới ở đây lúc nãy ấy phỏng! Những phép tắc và thói quen khiến một quý cô thanh lịch không tài nào tự kiếm nổi kế sinh nhai mà lại chẳng hề đem lại cho cô ta một nguồn thu nhập tương xứng với tầng lớp quý cô! Đó là điều con muốn nói đấy phỏng?
PICKERING [với vẻ khoan dung, tỏ ý hơi chán ngán] Ồ, chuyện đó sẽ ổn cả thôi, bà Higgins ạ. [Ông đứng dậy cáo từ].
HIGGINS [cũng đứng dậy theo] Chúng tôi sẽ tìm cho cô ấy một công việc nhẹ nhàng nào đó.
PICKERING. Cô ấy đang sống hạnh phúc cơ mà. Bà việc gì phải lo lắng cho cô ấy chứ. Tạm biệt bà. [Ông bắt tay như thể đang dỗ dành một đứa trẻ hoảng sợ, rồi tiến thẳng ra cửa].
HIGGINS. Dẫu sao đi nữa, bận tâm lúc này cũng chẳng ích gì. Chuyện đã rồi cả rồi. Tạm biệt mẹ nhé. [Hắn hôn mẹ, rồi lẽo đẽo theo sau Pickering].
PICKERING [quay lại để an ủi câu cuối] Có khối cơ hội việc làm mà. Chúng ta sẽ làm những việc đúng đắn. Tạm biệt bà.
HIGGINS [nói với Pickering khi cả hai cùng bước ra ngoài] Hay là chúng ta đưa cô ấy đến triển lãm Shakespeare ở Earls Court nhỉ.
PICKERING. Vâng: đi đi. Những phát ngôn của cô ấy sẽ thú vị phải biết.
HIGGINS. Khi về nhà thế nào nó cũng nhại lại tất cả mọi người cho chúng ta xem cho mà xem.
PICKERING. Tuyệt cú mèo. [Người ta nghe thấy tiếng cả hai cười vang dội khi đang bước xuống cầu thang].
BÀ HIGGINS [đứng phắt dậy với một cái nhún người đầy sốt ruột, rồi quay trở lại bàn làm việc. Bà quét sạch đống giấy tờ lộn xộn sang một bên; chộp lấy một tờ giấy từ hộp đựng văn phòng phẩm; và kiên quyết tập trung viết. Đến dòng thứ ba thì bà bỏ cuộc; quăng phắt bút xuống; giận dữ bấu chặt lấy chiếc bàn rồi thốt lên] Ôi, đàn ông! Đàn ông với nhau chứ đàn ông gì nữa cơ chứ!!!
