Phòng thí nghiệm ở phố Wimpole. Nửa đêm. Căn phòng vắng lặng. Chiếc đồng hồ trên bệ lò sưởi điểm mười hai tiếng. Lửa không cháy: đó là một đêm mùa hè.
Chốc lát sau, nghe tiếng Higgins và Pickering ngoài cầu thang.
HIGGINS [gọi vọng xuống cho Pickering] Này, Pick: khóa cửa lại nhé. Tôi không ra ngoài nữa đâu.
PICKERING. Được. Bà Pearce có thể đi ngủ chưa? Chúng ta không cần gì thêm nữa phải không?
HIGGINS. Trời, không!
Eliza mở cửa và xuất hiện trên chiếu nghỉ rực rỡ ánh đèn, khoác áo choàng dạ hội, diện váy dạ tiệc lộng lẫy và đeo đầy kim cương, tay cầm quạt, hoa và đủ loại phụ kiện. Cô bước tới lò sưởi, bật đèn điện lên. Cô trông mệt mỏi: nước da tái nhợt đối lập hoàn toàn với đôi mắt và mái tóc sẫm màu; vẻ mặt gần như đau khổ tột cùng. Cô cởi áo choàng; đặt quạt và hoa lên cây đàn piano; rồi ngồi xuống băng ghế, lặng lẽ suy tư. Higgins, trong bộ lễ phục, khoác áo choàng ngoài và đội mũ, bước vào, tay xách chiếc áo khoác mặc nhà mà anh ta vừa nhặt được dưới cầu thang. Anh cởi mũ và áo khoác ngoài; vứt bừa bãi lên giá báo; vứt chiếc áo khoác của mình theo cách tương tự; mặc chiếc áo khoác mặc nhà vào; rồi mệt mỏi thả mình xuống chiếc ghế bành bên lò sưởi. Pickering, cũng mặc đồ tương tự, bước vào. Ông cũng cởi mũ và áo khoác ngoài, định vứt đống đồ lên chỗ của Higgins thì khựng lại.
PICKERING. Này: Bà Pearce sẽ càm ràm nếu chúng ta cứ vứt đống đồ này lung tung trong phòng khách đấy.
HIGGINS. Ồ, cứ ném chúng qua lan can xuống sảnh đi. Sáng mai bà ấy sẽ thấy và dọn dẹp ổn thỏa cả thôi. Bà ấy sẽ nghĩ chúng ta say xỉn.
PICKERING. Chúng ta có say thật đấy, một chút. Có thư từ gì không?
HIGGINS. Tôi không xem. [Pickering cầm những chiếc áo khoác và mũ rồi đi xuống cầu thang. Higgins bắt đầu vừa hát vừa ngáp một giai điệu trong vở La Fanciulla del Golden West. Đột nhiên anh dừng lại và thốt lên] Quỷ tha ma bắt, đôi dép của tôi đâu rồi nhỉ!
Eliza nhìn anh với vẻ u tối; rồi rời khỏi phòng.
Higgins ngáp lần nữa và tiếp tục hát. Pickering quay lại, trên tay cầm những lá thư lấy từ hộp thư.
PICKERING. Chỉ toàn tờ rơi quảng cáo, và cái thư tình có ấn triện này của anh đây. [Ông ném đám tờ rơi vào giá chắn lò sưởi, rồi đứng vào vị trí trên tấm thảm trước lò sưởi, quay lưng về phía lò].
HIGGINS [liếc nhìn bức thư tình] Cho vay nặng lãi. [Anh ném bức thư theo đống tờ rơi].
Eliza quay lại với đôi dép đi trong nhà to bản, gót đã sờn. Cô đặt chúng xuống thảm trước mặt Higgins, rồi vẫn ngồi im như trước, không nói một lời.
HIGGINS [lại ngáp] Trời đất! Thật là một buổi tối! Một đám người gì đâu! Đúng là trò hề ngớ ngẩn! [Anh nhấc chân lên để cởi dây giày thì nhìn thấy đôi dép. Anh dừng việc cởi dây và nhìn chúng như thể chúng tự dưng xuất hiện ở đó vậy]. Ồ! Chúng ở đây, phải không?
PICKERING [vươn vai] Chà, tôi thấy hơi mệt. Một ngày dài thật đấy. Tiệc vườn, tiệc tối, và cả opera nữa! Có vẻ hơi quá sức rồi. Nhưng anh đã thắng cược rồi đấy, Higgins. Eliza đã làm nên chuyện, thậm chí còn dư sức, phải không nào?
HIGGINS [nồng nhiệt] Cảm ơn Chúa là mọi chuyện đã kết thúc!
Eliza giật nảy mình dữ dội; nhưng họ chẳng hề để ý đến cô; cô lấy lại bình tĩnh và ngồi cứng đờ như trước.
PICKERING. Anh có hồi hộp ở tiệc vườn không? Tôi thì có. Eliza có vẻ chẳng hồi hộp chút nào.
HIGGINS. Ồ, cô ấy không hồi hộp. Tôi biết cô ấy sẽ ổn thôi. Không, chính sự căng thẳng khi phải thực hiện công việc này suốt bao nhiêu tháng qua mới là thứ làm tôi kiệt sức. Lúc đầu thì cũng thú vị thật, khi chúng tôi đang nghiên cứu ngữ âm; nhưng sau đó tôi chán phát ốm. Nếu tôi không tự đặt cược vào việc thực hiện nó thì tôi đã bỏ cuộc từ hai tháng trước rồi. Đó là một ý tưởng ngớ ngẩn: toàn bộ chuyện này thật nhàm chán.
PICKERING. Ồ thôi nào! Tiệc vườn thú vị kinh khủng. Tim tôi đập thình thịch như muốn nhảy ra ngoài.
HIGGINS. Phải, trong ba phút đầu. Nhưng khi tôi thấy chúng ta sắp thắng chắc rồi, tôi cảm thấy như con gấu bị nhốt trong lồng, cứ quanh quẩn chẳng làm gì cả. Bữa tối còn tệ hơn: ngồi nhồi nhét ở đó hơn một tiếng đồng hồ, chẳng có ai để trò chuyện ngoài một mụ đàn bà thượng lưu ngu ngốc! Tôi nói cho anh nghe này, Pickering, đừng bao giờ bắt tôi làm thế nữa. Không còn những nữ công tước giả tạo nào nữa. Cả chuyện này đúng là địa ngục trần gian.
PICKERING. Anh chưa bao giờ thực sự quen với các thủ tục xã giao. [Đi dạo lại gần chiếc piano] Tôi thì thỉnh thoảng lại thích đắm mình vào đó: nó làm tôi thấy mình trẻ lại. Dù sao thì, đó là một thành công lớn: một thành công vang dội. Tôi đã từng vài lần sợ thót tim vì Eliza thực hiện quá tốt. Anh thấy đấy, rất nhiều người thuộc giới thượng lưu thật sự chẳng làm nổi; họ ngu ngốc đến mức cứ nghĩ rằng phong thái là thứ tự nhiên có được ở những người có địa vị như họ; thế nên họ chẳng bao giờ học hỏi. Luôn có một chút gì đó rất chuyên nghiệp khi thực hiện một việc gì đó đạt đến độ xuất sắc.
HIGGINS. Đúng: đó là điều làm tôi phát điên: những kẻ ngớ ngẩn đó chẳng hề biết cái công việc ngớ ngẩn của chính họ. [Đứng dậy] Tuy nhiên, mọi chuyện đã xong xuôi; và giờ cuối cùng tôi cũng có thể đi ngủ mà không phải lo lắng cho ngày mai.
Vẻ đẹp của Eliza trở nên đầy sát khí.
PICKERING. Tôi nghĩ tôi cũng sẽ đi ngủ thôi. Dù sao thì, đó cũng là một dịp trọng đại: một thắng lợi của anh. Chúc ngủ ngon. [Ông đi ra].
HIGGINS [đi theo ông] Chúc ngủ ngon. [Ngoái đầu lại qua vai ở cửa] Tắt đèn đi, Eliza; và bảo bà Pearce đừng pha cà phê cho tôi vào buổi sáng nhé: tôi sẽ uống trà. [Anh bước ra ngoài].
Eliza cố gắng kiểm soát bản thân và tỏ ra thờ ơ khi cô đứng dậy bước về phía lò sưởi để tắt đèn. Lúc đi đến đó, cô đã ở trên bờ vực của sự gào thét. Cô ngồi xuống ghế của Higgins và bám chặt lấy tay vịn. Cuối cùng, cô không kìm nén được nữa, quăng mình xuống sàn, gào thét đầy giận dữ.
HIGGINS [từ bên ngoài, giọng giận dữ tuyệt vọng] Cái quái gì mình đã làm với đôi dép của mình thế không biết? [Anh xuất hiện ở cửa].
LIZA [chộp lấy đôi dép, ném mạnh từng chiếc vào người anh bằng tất cả sức lực] Dép của anh đây. Và đây nữa. Cầm lấy dép của anh đi; và cầu cho anh chẳng bao giờ gặp may mắn với chúng!
HIGGINS [sửng sốt] Cái quái gì—! [Anh bước tới chỗ cô]. Có chuyện gì vậy? Đứng dậy đi. [Anh kéo cô đứng lên]. Có gì không ổn à?
LIZA [thở hổn hển] Không có gì không ổn—với ANH cả. Tôi đã thắng cược cho anh rồi, đúng không? Thế là đủ cho anh rồi. Còn tôi thì không quan trọng, chắc vậy.
HIGGINS. CÔ thắng cược cho tôi! Cô! Con nhỏ láo xược! Tôi thắng chứ. Sao cô lại ném đôi dép vào tôi?
LIZA. Bởi vì tôi muốn đập nát cái mặt anh. Tôi muốn giết anh, cái đồ ích kỷ tàn nhẫn. Tại sao anh không để mặc tôi ở chỗ anh nhặt tôi về—dưới rãnh nước ấy? Anh cảm ơn Chúa là mọi chuyện đã kết thúc, và giờ anh có thể quăng tôi trở lại đó, phải không? [Cô bấu chặt các ngón tay, điên cuồng].
HIGGINS [nhìn cô với vẻ ngạc nhiên bình thản] Hóa ra con nhỏ này RỐT CUỘC cũng biết hồi hộp.
LIZA [hét lên một tiếng nghẹn ngào đầy giận dữ, theo bản năng lao móng tay vào mặt anh]!!
HIGGINS [túm lấy cổ tay cô] À! Muốn gì hả? Thu móng vuốt lại, con mèo kia. Sao cô dám tỏ thái độ với tôi? Ngồi xuống và im lặng đi. [Anh ném cô thô bạo vào chiếc ghế bành].
LIZA [bị khuất phục bởi sức mạnh và trọng lượng vượt trội] Tôi sẽ ra sao đây? Tôi sẽ trở thành cái gì đây?
HIGGINS. Làm sao quỷ biết được cô sẽ trở thành cái gì? Thì có sao đâu nếu cô trở nên thế nào đi nữa?
LIZA. Anh chẳng quan tâm. Tôi biết anh không quan tâm. Anh sẽ chẳng mảy may bận tâm nếu tôi chết. Tôi chẳng là gì với anh cả—chẳng bằng đôi dép kia.
HIGGINS [gầm lên] ĐÔI dép đó.
LIZA [phục tùng cay đắng] Đôi dép đó. Tôi không nghĩ giờ thì còn có gì khác biệt nữa.
Một khoảng lặng. Eliza tuyệt vọng và suy sụp. Higgins hơi bất an.
HIGGINS [với thái độ cao ngạo nhất] Tại sao cô lại bắt đầu cư xử như thế này? Tôi có thể hỏi liệu cô có phàn nàn về cách đối xử ở đây không?
LIZA. Không.
HIGGINS. Có ai đối xử tệ với cô không? Đại tá Pickering? Bà Pearce? Bất kỳ người hầu nào?
LIZA. Không.
HIGGINS. Tôi cho rằng cô không giả vờ là tôi đã đối xử tệ với cô đấy chứ.
LIZA. Không.
HIGGINS. Tôi rất vui khi nghe điều đó. [Anh dịu giọng]. Có lẽ cô mệt sau sự căng thẳng của cả ngày hôm nay. Cô có muốn uống một ly champagne không? [Anh bước về phía cửa].
LIZA. Không. [Sực nhớ ra lễ độ] Cảm ơn anh.
HIGGINS [vui vẻ trở lại] Chuyện này đã âm ỉ trong cô mấy ngày nay rồi. Tôi cho rằng việc cô lo lắng về tiệc vườn là điều tự nhiên. Nhưng giờ thì xong cả rồi. [Anh vỗ nhẹ vào vai cô một cách tử tế. Cô co người lại]. Chẳng còn gì phải lo lắng nữa đâu.
LIZA. Không. Chẳng còn gì cho anh phải lo lắng nữa cả. [Cô đột ngột đứng dậy và tránh xa anh bằng cách đi đến băng ghế piano, nơi cô ngồi xuống và giấu mặt đi]. Ôi Chúa ơi! Ước gì tôi chết đi cho xong.
HIGGINS [nhìn theo cô với sự ngạc nhiên chân thành] Tại sao? Vì tên Chúa, tại sao chứ? [Hợp lý hóa, đi về phía cô] Nghe tôi này, Eliza. Tất cả sự bực bội này hoàn toàn chỉ là chủ quan thôi.
LIZA. Tôi không hiểu. Tôi quá ngu dốt.
HIGGINS. Đó chỉ là trí tưởng tượng thôi. Tâm trạng xuống thấp chứ không gì khác. Chẳng có ai làm hại cô cả. Không có gì sai trái cả. Cô đi ngủ như một cô bé ngoan và ngủ một giấc cho quên hết đi. Khóc một chút rồi cầu nguyện: điều đó sẽ làm cô thấy dễ chịu hơn.
LIZA. Tôi đã nghe lời cầu nguyện CỦA ANH. “Cảm ơn Chúa là mọi chuyện đã kết thúc!”
HIGGINS [mất kiên nhẫn] Chà, chẳng lẽ cô không cảm ơn Chúa là mọi chuyện đã kết thúc sao? Giờ cô đã tự do và có thể làm bất cứ điều gì cô muốn.
LIZA [gồng mình lên trong tuyệt vọng] Tôi làm được gì? Anh đã để lại cho tôi cái gì để làm? Tôi phải đi đâu? Tôi phải làm gì? Tôi sẽ ra sao đây?
HIGGINS [thông suốt, nhưng chẳng hề ấn tượng chút nào] Ồ, đó là điều làm cô lo lắng, phải không? [Anh thọc tay vào túi quần, đi lại theo cách thường lệ, làm vang lên những thứ trong túi, như thể đang hạ mình giải quyết một vấn đề tầm thường vì lòng tốt thuần túy]. Nếu là tôi, tôi sẽ không bận tâm về điều đó. Tôi cho rằng cô sẽ không gặp mấy khó khăn để tự ổn định cuộc sống ở đâu đó, dù tôi đã không thực sự nhận ra là cô định rời đi. [Cô nhìn nhanh vào anh: anh không nhìn cô, mà đang kiểm tra đĩa tráng miệng trên đàn piano và quyết định rằng mình sẽ ăn một quả táo]. Cô có thể lấy chồng, cô biết đấy. [Anh cắn một miếng táo lớn và nhai nhồm nhoàm]. Cô thấy đấy, Eliza, không phải đàn ông nào cũng là gã độc thân già khó tính như tôi và Đại tá. Hầu hết đàn ông đều thuộc kiểu người muốn kết hôn (những gã khốn khổ!); và cô cũng không đến nỗi tệ; thỉnh thoảng nhìn cô cũng khá dễ chịu—tất nhiên là không phải bây giờ, vì cô đang khóc và trông xấu xí như quỷ—nhưng khi cô ổn và là chính mình, cô là người mà tôi gọi là thu hút. Ý tôi là, với những người đang muốn kết hôn, cô hiểu chứ. Cô cứ đi ngủ và nghỉ ngơi cho khỏe; rồi thức dậy và nhìn mình trong gương; cô sẽ không thấy mình rẻ rúng thế đâu.
Eliza nhìn anh lần nữa, không nói nên lời, và không cử động.
Cái nhìn đó hoàn toàn trôi tuột khỏi anh: anh ăn táo với vẻ hạnh phúc mơ màng, vì quả táo khá ngon.
HIGGINS [một suy nghĩ vui vẻ chợt nảy ra] Tôi dám chắc mẹ tôi có thể tìm được gã nào đó khá khẩm để cô có thể kết hôn—
LIZA. Chúng tôi còn có giá hơn thế ở góc phố Tottenham Court Road.
HIGGINS [bừng tỉnh] Cô có ý gì?
LIZA. Tôi bán hoa. Tôi không bán thân. Giờ anh đã biến tôi thành một quý cô, tôi chẳng còn phù hợp để bán bất cứ thứ gì khác nữa. Ước gì anh cứ để mặc tôi ở nơi anh đã tìm thấy tôi.
HIGGINS [ném lõi táo dứt khoát vào lò sưởi] Nhảm nhí, Eliza. Đừng xúc phạm các mối quan hệ con người bằng cách lôi mớ triết lý mua bán này vào. Cô không cần phải lấy gã đó nếu cô không thích.
LIZA. Thế tôi phải làm gì đây?
HIGGINS. Ồ, nhiều việc lắm. Còn ý tưởng cũ về tiệm hoa của cô thì sao? Pickering có thể mở cho cô một cái: ông ấy có khối tiền. [Cười khúc khích] Ông ấy sẽ phải trả tiền cho tất cả chỗ quần áo cô mặc hôm nay; và khoản đó, cộng với tiền thuê chỗ trang sức, sẽ làm thâm hụt một khoản lớn trong hai trăm bảng đấy. Chà, sáu tháng trước cô hẳn đã nghĩ việc có một tiệm hoa của riêng mình là thiên đường rồi. Thôi nào! Cô sẽ ổn thôi. Tôi phải đi ngủ đây: buồn ngủ chết đi được. Nhân tiện, tôi xuống đây để lấy thứ gì đó: tôi quên mất là gì rồi.
LIZA. Dép của anh.
HIGGINS. Ồ phải rồi, tất nhiên. Cô đã ném chúng vào tôi. [Anh nhặt chúng lên, và định đi ra thì cô đứng dậy và nói với anh].
LIZA. Trước khi anh đi, thưa ông—
HIGGINS [đánh rơi đôi dép vì ngạc nhiên khi nghe cô gọi mình là ông] Hả?
LIZA. Quần áo của tôi thuộc về tôi hay thuộc về Đại tá Pickering?
HIGGINS [bước lại vào phòng như thể câu hỏi của cô là đỉnh điểm của sự vô lý] Quỷ tha ma bắt, chúng có tác dụng gì với Pickering cơ chứ?
LIZA. Ông ấy có thể cần chúng cho cô gái tiếp theo mà anh nhặt về để làm vật thí nghiệm.
HIGGINS [bị sốc và tổn thương] Đó LÀ cách cô cảm nhận về chúng tôi sao?
LIZA. Tôi không muốn nghe thêm bất cứ điều gì về chuyện đó nữa. Tất cả những gì tôi muốn biết là liệu có thứ gì thuộc về tôi không. Quần áo của chính tôi đã bị đốt rồi.
HIGGINS. Nhưng chuyện đó thì có nghĩa lý gì? Sao cô cứ phải bắt đầu bận tâm về điều đó vào giữa đêm thế này?
LIZA. Tôi muốn biết mình có thể mang theo những gì. Tôi không muốn bị buộc tội ăn cắp.
HIGGINS [giờ thì bị tổn thương sâu sắc] Ăn cắp! Cô không nên nói vậy, Eliza. Điều đó cho thấy sự thiếu tế nhị.
LIZA. Tôi xin lỗi. Tôi chỉ là một cô gái bình thường ngu dốt; và ở địa vị của mình, tôi phải cẩn thận. Chẳng thể có tình cảm nào giữa những người như anh và những người như tôi. Xin anh hãy cho tôi biết thứ gì thuộc về tôi và thứ gì không?
HIGGINS [rất hờn dỗi] Cô có thể lấy cả cái nhà khốn kiếp này nếu cô muốn. Trừ chỗ trang sức. Chúng là đồ đi thuê. Thế đã làm cô thỏa mãn chưa? [Anh quay gót và định bước đi trong cơn giận dữ tột độ].
LIZA [uống cạn sự xúc động của anh như mật ngọt, và cằn nhằn để khiêu khích anh thêm] Dừng lại đi, làm ơn. [Cô tháo đồ trang sức ra]. Anh sẽ mang chỗ này về phòng và giữ cẩn thận chứ? Tôi không muốn mạo hiểm để chúng bị mất.
HIGGINS [giận dữ] Đưa đây. [Cô đặt chúng vào tay anh]. Nếu đám này thuộc về tôi chứ không phải tay thợ kim hoàn, tôi đã nhét chúng xuống cái họng vô ơn của cô rồi. [Anh thản nhiên nhét chúng vào túi, vô tình tự trang trí cho mình bằng những đầu sợi dây chuyền đang thò ra].
LIZA [tháo một chiếc nhẫn ra] Chiếc nhẫn này không phải của tay thợ kim hoàn: nó là cái anh mua cho tôi ở Brighton. Tôi không muốn nó nữa. [Higgins ném mạnh chiếc nhẫn vào lò sưởi, và quay lại phía cô đầy đe dọa khiến cô co rúm người trên cây đàn piano với hai tay che mặt, và thốt lên] Đừng có đánh tôi.
HIGGINS. Đánh cô! Con sinh vật đê tiện, sao cô dám buộc tội tôi làm chuyện đó? Chính cô mới là người đánh tôi. Cô đã làm tôi tổn thương tận tâm can.
LIZA [run lên với niềm vui thầm kín] Tôi mừng vì điều đó. Dù sao thì tôi cũng đã lấy lại được một chút công bằng cho mình rồi.
HIGGINS [đầy tự trọng, với phong thái chuyên nghiệp cao nhất] Cô đã khiến tôi mất bình tĩnh: một việc mà hầu như chưa bao giờ xảy ra với tôi trước đây. Tôi chọn cách không nói gì thêm đêm nay nữa. Tôi đi ngủ đây.
LIZA [xấc xược] Anh tốt hơn nên để lại mẩu giấy cho bà Pearce về vụ cà phê; vì bà ấy sẽ không chịu nghe tôi đâu.
HIGGINS [trang trọng] Chết tiệt bà Pearce; và chết tiệt cà phê; và chết tiệt cô; và chết tiệt sự ngu xuẩn của chính tôi khi đã phí phạm KIẾN THỨC khó nhọc và kho báu về sự quan tâm cùng sự gần gũi của tôi vào một con nhóc vô ơn ở rãnh nước. [Anh đi ra với sự đường hoàng đầy ấn tượng, và tự làm hỏng nó bằng cách đóng sầm cửa lại một cách hung bạo].
Eliza mỉm cười lần đầu tiên; thể hiện cảm xúc của mình bằng một điệu bộ hoang dại, trong đó sự bắt chước cú ra đi của Higgins bị trộn lẫn với sự chiến thắng của chính cô; và cuối cùng cô quỳ xuống tấm thảm trước lò sưởi để tìm chiếc nhẫn.
