Tối Thứ Ba.
[Dấu bưu điện, ngày 25 tháng 3 năm 1846.]
À; nếu em "làm"… nếu em "nên"… nếu em sẽ… nếu em muốn… nếu em buộc phải… thì tất cả những chữ "nếu" ấy có thể chứng minh điều gì, ngoài một trạng thái đầy tính giả định của lương tâm? Suy cho cùng, em cầu xin anh hãy đinh ninh một điều rằng, hễ khi nào "thời điểm nhất định" ấy đến để công khai, "tuyên bố" (ôi những từ ngữ làm sao!) sự "ghét viết thư cho em", thì em sẽ chẳng thích chút nào đâu—chẳng màng đến mọi lời giải thích… và những cảnh trí trên ghế kiệu thuyền, mà người được nhìn thấy chẳng có lấy chút lợi lộc gì! Cái bóng hình ấy ngồi bên đống lửa—còn Ba bằng xương bằng thịt lại lạnh giá ở tận đáy lòng vì khao khát lá thư của anh. Và đó là giáo lý cần phải được ra giảng lúc này,… phải vậy không? Em "co rúm", co rúm lại trước điều đó. Đó là từ của anh đấy!—và của em nữa! Người yêu dấu ơi, em bắt đầu bằng một nửa trò đùa và kết thúc bằng một nửa sự nghiêm túc, em nghĩ đó là lỗi do giáo lý của anh chứ không phải tại em. Tuy nhiên, thật là vong ân khi cứ tỏ ra nghiêm nghị, trong khi trên thực tế anh rất tốt và công bằng về chuyện thư từ, đôi khi lại còn hào phóng nữa, và em không thể chịu nổi ý nghĩ ép buộc anh phải viết thư cho em, dù chỉ là một lần… khi mà…. Giờ thì xin anh đừng tưởng tượng rằng em không hiểu. Trái lại, em hiểu rất rõ. Chỉ là anh hãy cố gắng đừng tỏ ra chán ghét việc viết thư khi cầm bút, hoặc đừng viết khi anh chán ghét nó… điều đó, em xin anh, người yêu dấu nhất của em—và xin hãy tha thứ cho em vì tất cả sự viết lắm lời, trêu chọc và phiền nhiễu này, thật ngốc nghếch và đàn bà theo cái nghĩa tệ hại nhất. Đó là một cách gặp gỡ,… sự gặp gỡ qua những bức thư,… và bên cạnh việc nhận được thư từ anh, em thích viết thư cho anh biết bao… và vì thế, em chống lại ý nghĩ cho phép anh được quyền chán ghét…. Chà! Ngay cả Nữ thần Sự Nhàm Chán cũng không thể viết điều này hay hơn thế, dù sao đi nữa, cũng chẳng thể hiện đúng tính cách hơn đâu.
Em sẽ kể cho anh nghe mọi chuyện thế nào. Anh đã chiều hư em cũng giống như cách em chiều hư Flush vậy. Thỉnh thoảng Flush nhìn em bằng đôi mắt trách móc "đứt từng khúc ruột" bởi vì em từ chối đưa cho nó mấy cái cổ tay áo bằng lông để nó xé tơi ra. Còn về phần mình, em thú nhận là ghen tị hơn một nửa với cái bóng hình ngồi trên chiếc ghế kiệu thuyền kia, rốt cuộc thì đó đâu phải là Ba bằng xương bằng thịt, vậy mà lại được dựng lên ở đó để dẹp bỏ sự cần thiết "vào những thời điểm nhất định" phải viết thư cho nàng. Thậm chí còn tệ hơn cả Flush. Bởi vì Flush, dẫu cho nó từng bắt đầu bằng sự run rẩy vì giận dữ, sủa vang, tru tréo và nghiến răng trước con chó nâu trong gương, thì giờ đây qua kinh nghiệm, nó đã hiểu hình ảnh đó có ý nghĩa gì,… và giờ thì điềm tĩnh ngắm nhìn nó với tinh thần triết lý tự nhiên. Tất cả những điều này mới có ý nghĩ làm sao!—và được "truyền đạt" thật can đảm làm sao!
Đầu anh lại đau rồi, người yêu dấu ơi. Dẫu sao thì ông Moxon cũng sắp làm xong cái phần tồi tệ nhất của mình, và khi đó em rất hy vọng và tin tưởng rằng anh sẽ khá hơn một chút—và trong lúc này, những bản in thử sẽ ít gây hại hơn đôi chút so với bản thảo. Anh sẽ lại lấy lại can đảm về vở "Luria"… mà em đồng ý với anh rằng nó mang tính tản mạn hơn… nghĩa là ít chặt chẽ hơn so với bất kỳ tác phẩm nào của anh, không phải tản mạn theo chiều hướng xấu, mà là tròn trịa, dồi dào, và là một bằng chứng nữa về sự phong phú kỳ diệu của tài năng vốn rất nổi bật ở anh, đồng thời tự khẳng định mình cả trong tư tưởng lẫn phương tiện biểu đạt tư tưởng. Rồi anh sẽ đánh giá đúng "Luria" khi thời gian đến—hoặc những người khác sẽ làm thay anh. Đó là một tác phẩm cao quý dưới mọi khía cạnh. "Luria" thân yêu ơi! Anh có nhớ cách anh kể cho em nghe về "Luria" vào năm ngoái, trong một bức thư đầu tiên của anh không? Lúc đó em nào có ngờ rằng có ngày, có ngày em lại cảm thấy như thế này, trong lúc "Luria" được đem đi in! Một chuỗi dài những suy nghĩ, giống như những đám mây trôi trên bầu trời, theo bước chân sự ra đi của nó. Em tự hỏi, liệu đó có phải là cùng một "Luria", cái "Luria với trái tim bằng vàng" mà anh từng nói với em, khi anh phàn nàn về việc giữ "bạn đồng hành hoang dã", trong bức thư cũ thân thương ấy? Và từ đó đến nay em đã hiểu rằng "trái tim bằng vàng" không phải là từ dành riêng cho một mình anh ấy, hay dành cho anh ấy nhiều nhất. Nguyện xin Chúa ban phước cho anh, người tuyệt vời và thân yêu nhất của em! Em mãi là người của anh cho đến trọn đời trọn kiếp—
Ba.
Hãy cho em biết sức khỏe của anh thế nào nhé. Ngày mai em sẽ xuống nhà nếu trời vẫn ấm.
Cô Thomson muốn em dịch cảnh Hector và Andromache từ sử thi "Iliad" cho cuốn sách của cô ấy; và em sẽ thử làm xem sao.
KẾT THÚC TẬP MỘT
Nhà in Spottiswoode & Co., New-street Square, Luân Đôn