“Tấm lưng của những người đứng hướng về phía bảng thông báo tuyển dụng mãi là câu đố không có lời giải đáp của thành phố này.”
- KO HYEONG RYEOL -
(Trích Đằng sau tấm bảng thông báo tuyển dụng của tôi)
Đầu mối chữa trị căn bệnh kinh niên của xã hội nằm ở vấn đề việc làm
Mặc dù vấn đề tìm kiếm phương án tạo việc làm đã trở thành chương trình nghị sự mang tầm quốc gia, nhưng đây không phải là vấn đề có thể nhanh chóng tìm ra cách giải quyết triệt để chỉ trong một sớm một chiều. Nền kinh tế toàn cầu không thể nào thoát ra khỏi đường hầm khủng hoảng dài đằng đẵng. Trong khi đó, nền kinh tế của Hàn Quốc vốn phụ thuộc rất lớn vào nước ngoài cũng đang dậm chân tại chỗ trong vũng lầy của đình trệ, đồng thời đang chuyển sang cơ cấu kinh tế dựa trên hệ thống hóa, tự động hóa và dần phát triển theo xu hướng hạn chế tuyển dụng lao động.
Phải chăng điều này có nghĩa là còn rất lâu nữa chúng ta mới có thể giải quyết được vấn đề việc làm?
Vấn đề việc làm có thể coi là vấn đề nhức nhối nhất trong xã hội của chúng ta, đồng thời cũng là xuất phát điểm của hướng giải quyết, nơi chứa đựng đầu mối chữa trị rất nhiều căn bệnh cố hữu của xã hội. Đây chính là lý do chúng ta nhất định phải tìm ra lời giải đáp cho dù cuộc chiến này có khó khăn thế nào đi nữa. Nếu nhiều việc làm được tạo ra hơn nữa và mang lại cơ hội nâng cao thu nhập cho tầng lớp thu nhập thấp thì nó cũng có ý nghĩa giúp họ thoát khỏi cảnh đói nghèo. Do đó, vấn đề việc làm là vấn đề căn bản nhất của chính sách phúc lợi xã hội. Nếu như sinh viên tốt nghiệp từ bất cứ trường đại học nào, cho dù có danh tiếng hay không, vẫn có thể tìm được việc làm tốt thì sẽ không xảy ra cuộc cạnh tranh gay gắt quá độ trong lĩnh vực giáo dục tư nhân. Vấn đề việc làm cũng là vấn đề căn bản nhất của chính sách giáo dục. Khi có nhiều việc làm tốt được tạo ra, cũng đồng nghĩa với việc thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng, giúp vực dậy nền kinh tế đang đình trệ. Bởi vậy, vấn đề việc làm cũng là vấn đề căn bản nhất trong chính sách kinh tế. Tạo việc làm là vấn đề trọng tâm, có liên quan đến vô số các chương trình nghị sự chính sách của một quốc gia hiện đại ngày nay.
Trên thực tế, ở đây tồn tại một khía cạnh mà nếu không nhận thức được thì không thể giải quyết được vấn đề. Hiện nay, nếu nhìn vào các chính sách hay bản cam kết chung của chính phủ, chúng ta sẽ nhận thấy rằng vấn đề việc làm luôn được đề cập đến như một trong những vấn đề cần phải đưa ra thảo luận hàng đầu. Tuy nhiên, bất chấp mọi nỗ lực này, tình hình việc làm vẫn không hề được cải thiện. Điều này xuất phát từ lý do môi trường kinh tế xã hội hiện nay vẫn chưa thực sự thân thiện với người lao động.
Khi công nghệ thông tin và tự động hóa đạt được những bước phát triển nhảy vọt như hiện nay thì quá trình phát triển của các doanh nghiệp sản xuất đã không còn đồng hành cùng với sự tăng lên của các cơ hội việc làm. Cùng với sự phát triển của y học hiện đại, tuổi thọ trung bình của con người ngày càng được nâng lên. Tuy nhiên, thực tế là những công việc phù hợp với tuổi thọ ngày càng tăng lên của con người còn rất giới hạn và thậm chí, độ tuổi về hưu của con người đang có xu hướng bị đẩy lên sớm hơn. Điều này làm nảy sinh thêm một vấn đề mới cần được giải quyết, đó là công việc dành cho những người đã về hưu. Mặc dù mỗi ngành nghề thuộc các lĩnh vực khác nhau đều đề xuất chiến lược tạo việc làm riêng, nhưng do điều kiện đưa ra cùng với các quy chế mà thị trường việc làm vẫn nằm trong trạng thái đình trệ. Trong bối cảnh này, đối tượng chịu tổn thất nặng nề nhất chính là thế hệ trẻ đang bước những bước đi đầu tiên ra ngoài xã hội. Ngay lúc này đây, thế hệ trẻ Hàn Quốc đang phải đối mặt với vấn nạn thất nghiệp.
Một chính sách việc làm đúng đắn nhất cũng có thể một lần nữa châm ngòi cho động cơ phát triển đang dần lắng xuống của nền kinh tế Hàn Quốc. Tuy nhiên, đây cũng không phải là việc đơn giản. Bởi chịu ảnh hưởng của sự đình trệ kinh tế toàn cầu, việc mở rộng quy mô một nền kinh tế phụ thuộc rất lớn vào xuất khẩu như Hàn Quốc là điều không hề dễ dàng, nhất là trong tình hình bất ổn của nền kinh tế thế giới hiện nay. Thêm vào đó, sức cạnh tranh về công nghệ của các nước đang phát triển mà tiêu biểu là Trung Quốc ngày càng được nâng cao đang tạo ra cú sốc lớn đối với nền kinh tế Hàn Quốc.
Thoát ra khỏi Zero-sum game1 đầy mâu thuẫn, “nghề nghiệp tương lai” đang trở thành xu hướng mới và là niềm hy vọng của tương lai
1. “Zero-sum game” hay “Zero-sum” là thuật ngữ diễn tả tình huống trong đó nếu một người thu được lợi ích thì người kia sẽ bị thiệt hại tương đương và ngược lại. Sở dĩ gọi là Zero-sum vì sau khi cộng tất cả các lợi ích, trừ đi các khoản thiệt hại, được kết quả là 0. (ND.)
Bất chấp tình hình cấp bách hiện nay, việc tìm kiếm đầu mối để giải quyết vấn đề việc làm không hề đơn giản. Các chính sách tạo việc làm như hỗ trợ các công ty vừa và nhỏ, thúc đẩy kinh tế địa phương, đào tạo khởi nghiệp, phổ biến rộng rãi thông tin tuyển dụng, tiến hành các chương trình giáo dục trọn đời, vv… đều rất cần thiết và đang tạo được những mối liên hệ mật thiết nhất định. Tuy nhiên, những chính sách này tự nó không dễ gì mang lại kết quả cần đạt được.
Hơn nữa, tạo việc làm không chỉ đơn giản là vấn đề thuộc về các chính sách kinh tế mà còn là một chủ đề nhạy cảm. Càng đào sâu vào các tiêu chuẩn cụ thể thì mâu thuẫn càng trở nên sâu sắc. Bất cứ ai cũng có thể đồng cảm trước khái niệm tổng quát “Hãy tạo ra nhiều việc làm hơn nữa”. Nhưng khi đi vào các hạng mục thảo luận chi tiết thì rất khó để tìm kiếm sự đồng lòng toàn dân trong việc tiến hành một giải pháp nào đó. Nếu tăng số lượng nhân viên tuyển dụng của các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang hoạt động tốt lên hơn 300 người thì xét về khía cạnh luật pháp, chúng ta đã đánh mất vị trí của các công ty vừa và nhỏ. Nên loại bỏ quy định này, hay tiếp tục duy trì hạn chế vốn có để bảo vệ các doanh nghiệp yếu hơn? Theo tiến trình già hóa của xã hội hiện nay, ngày càng có nhiều người ủng hộ ý kiến nên tăng độ tuổi về hưu cho người lao động. Nhưng liệu điều này có khiến tình hình thất nghiệp nghiêm trọng ở thanh niên phát triển theo chiều hướng xấu hơn, hay sẽ tạo ra những ảnh hưởng tích cực đến tính chất ổn định của nghề nghiệp? Ngoài ra, cũng có chủ trương cho rằng các doanh nghiệp cần phải có chính sách tuyển dụng linh hoạt hơn nữa. Nói theo cách khác là doanh nghiệp cần nới lỏng điều kiện sa thải nhân viên để có thể gia tăng tuyển dụng. Trái lại, điều này khiến nhiều người lo ngại, nếu giải pháp này được thi hành thì người dân cả nước sẽ phải sống trong cảm giác bất an, lo lắng không biết lúc nào mình sẽ bị sa thải. Đâu mới là ý kiến đúng đắn? Mặc dù có một làn sóng rất mạnh mẽ ủng hộ chủ trương cho rằng cần phải rút ngắn khoảng cách giữa lao động chính thức và lao động không chính thức, thực hiện chính sách đồng nhất lao động, đồng nhất lương bổng nhằm tạo ra nhiều việc làm linh động, vv… nhưng chủ trương này cũng đang vấp phải ý kiến phản đối kịch liệt của những người lao động chính thức và doanh nghiệp. Chúng ta đang bị giằng xé giữa một bên là chủ trương cho rằng phải tăng ngày nghỉ, giảm giờ làm mới có thể nâng cao năng suất làm việc và thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp giải trí, giúp tạo ra nhiều việc làm; với một bên là những e ngại về việc làm tăng chi phí nhân công và gây ảnh hưởng tiêu cực đến vấn đề tạo việc làm. Bên cạnh đó, chủ trương mở thêm nhiều bệnh viện thu lợi nhuận hay sòng bạc nhằm phát triển ngành công nghiệp dịch vụ được cho là có hiệu quả vượt trội hơn hẳn ngành công nghiệp sản xuất trong vấn đề tạo việc làm. Tuy nhiên, chủ trương này cũng đang vấp phải những ý kiến phản đối mạnh mẽ.
Nói tóm lại, vấn đề tạo việc làm của Hàn Quốc không chỉ là xuất phát điểm để tiến tới giải quyết các vấn đề nhức nhối hiện nay; mà còn là một mặt trận đối đầu ác liệt của các nhân tố mâu thuẫn trong xã hội như mẫu thuẫn giữa người lao động với người sử dụng lao động, giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ, giữa thành phố với địa phương, giữa lao động chính thức và lao động không chính thức, giữa thanh niên và người cao tuổi, vv… Đối sách tạo ra nhiều việc làm luôn được coi là vấn đề trọng tâm được ưu tiên hàng đầu của chính phủ trong mọi thời kỳ, tuy nhiên cho tới nay vẫn chưa thấy bất kỳ một thay đổi tích cực nào cho dù là nhỏ nhất. Chúng ta hoàn toàn có lý do để lý giải cho điều này.
Ngày nay, các phương tiện truyền thông, ngôn luận liên tục đưa tin về các tin tức nóng hổi liên quan đến vấn đề việc làm, điều này cho thấy sức nóng của vấn đề này trong xã hội đương thời. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là các cuộc bàn luận có liên quan đến vấn đề việc làm đều đang được thực hiện theo mô hình “zero- sum” và quá tập trung vào các khái niệm, khiến tình hình vấn đề tạo việc làm chậm tiến triển, kém hiệu quả. Trong một xã hội đa nguyên hóa như ngày nay, sẽ rất khó tìm ra câu trả lời nếu chúng ta tiếp tục giải quyết dựa theo cách làm cũ, đó là phân định ra ai đúng, ai sai như đã đề cập ở trên. Có lẽ, để theo kịp những biến hóa không ngừng và các xu hướng mới của xã hội trong tương lai, chúng ta cần phải đưa vấn đề việc làm ra thảo luận theo hướng đôi bên cùng có lợi và có tầm nhìn tương lai hơn nữa, nhằm chia sẻ ý thức về nguy cơ và nâng cao lợi ích của cộng đồng. Từ khóa xu hướng việc làm tương lai gói gọn trong từ “FUTURE” được đề cập trong cuốn sách này hướng tới sẽ trở thành xuất phát điểm cho hình thức thảo luận như vậy.
Thanh niên thích cả mỳ trộn lẫn mỳ nước?
Thế hệ đi trước đang nhìn nhận vấn đề việc làm của thanh niên như một logic rõ rệt chỉ tồn tại hai thái cực “có việc làm” hoặc “thất nghiệp”. Cùng với đó là quan niệm cho rằng chỉ cần có việc làm thì “thế nào cũng được”, mà không cần quan tâm xem liệu công việc đó là gì hay là đương sự có yêu thích công việc đó hay không. Ngược lại, hành động rong chơi sẽ bị phê phán. Tuy nhiên, “thanh niên” ngày nay hoàn toàn không đồng tình với suy nghĩ này. Đối với họ, tìm việc không phải vấn đề đơn giản như việc lựa chọn món mỳ trộn và mỳ nước. Họ sẵn sàng đưa ra một câu trả lời duy nhất “Tôi sẽ ăn cả hai”. Những bạn trẻ cổ cồn nâu mà tôi đã gặp gỡ và nhắc tới trong cuốn sách này trong hành trình đi tới 10 quốc gia trên thế giới cũng chính là những thanh niên lựa chọn “hai loại mỳ”. Những tiêu chuẩn nghề nghiệp và hệ thống tuyển dụng cũ do thế hệ đi trước tạo ra đã không còn phù hợp với thế hệ trẻ ngày nay. Thanh niên ngày nay thật khác biệt và đáng ngưỡng mộ, bởi họ đã dũng cảm tự lựa chọn nghề nghiệp cho mình, đồng thời sáng tạo ra nhiều công việc mới.
Khái niệm cổ cồn nâu không chỉ đơn thuần là khái niệm trung gian giữa cổ cồn xanh và cổ cồn trắng. Đây là một mô hình nghề nghiệp to lớn hòa lẫn mơ ước và hy vọng của thanh niên ngày nay. Thế hệ mới lựa chọn những công việc vất vả hơn một chút, nếu đã là việc mình muốn làm thì cho dù người khác có nói gì cũng không quan trọng, khi người khác chọn chuyến xe “ổn định” từ tỉnh lên thành phố thì họ lại đi chuyến xe “mạo hiểm” từ thành phố về vùng thôn quê, lựa chọn hạnh phúc trong cuộc sống thay vì chọn lương cao, lựa chọn công việc có thể mang lại hạnh phúc không chỉ cho mình mà còn cho mọi người, đó chính là cổ cồn nâu. Sự kết hợp giữa cổ cồn xanh và cổ cồn trắng thành cổ cồn nâu không tạo ra một nhân vật mâu thuẫn, mà tạo nên một nhân vật tài năng biết kết hợp một cách sáng tạo giữa những kiến thức đa dạng với tính cách của bản thân.
“Smart Job” của Steve Jobs
Thanh niên ngày nay cũng giống như những chiếc điện thoại thông minh. Thật đáng tiếc nếu có ai đó coi chiếc điện thoại thông minh có giá trị cao cùng với vô số ứng dụng đa dạng là một chiếc điện thoại chỉ dùng để nghe và gọi. Tương tự như vậy, nếu thế hệ trẻ ngày nay là một thế hệ tài năng, được hưởng một nền giáo dục chất lượng nhưng lại không có cơ hội để phát huy năng lực, thì đó sẽ là một sự lãng phí vô cùng lớn và cũng là bi kịch của xã hội. Cho tới giờ, “những chiếc điện thoại thông minh” mang tên thanh niên này vẫn chưa được sạc đầy pin và thậm chí có nhiều trường hợp còn chưa được khởi động. Nếu coi nguyên nhân của vấn đề thất nghiệp ở thanh niên xuất phát từ sự thiếu ý chí, thiếu năng lực của chính họ, hay là tình huống không thể nào khác được do khủng hoảng kinh tế toàn cầu và sự già hóa của xã hội thì đó quả nhiên là suy nghĩ rất thiếu thông minh. Vậy, đâu là “phương pháp thông minh” để đánh thức những “thanh niên thông minh” này? Việc cần làm chính là chạm vào nút nguồn để khởi động “tài năng” và “lòng nhiệt tình” của họ. Và như vậy, có thể nói rằng nhiệm vụ của chính phủ, doanh nghiệp và thế hệ đi trước là đảm bảo nguồn cung cấp điện năng ổn định cho thế hệ trẻ.
Đã từng có thời cả xã hội tôn vinh Steve Jobs, người sáng lập nên Apple, làm thần tượng và nói rằng cần phải học tập theo Jobs. Nhưng dường như chúng ta đã bỏ qua mất bài học quý giá nhất mà Jobs để lại. Ông không chỉ là “nhà kinh doanh thiên tài” đã tạo ra một sản phẩm thành công vang dội như iPhone và thu về những lợi ích kinh tế khổng lồ. Điều vĩ đại nhất mà Jobs đã tạo ra là không gian App Store − nơi thức tỉnh sức sáng tạo của vô số người dùng.
Cậu bé 12 tuổi Thomas Suarez đã trở thành tâm điểm của sự chú ý khi xuất hiện trên sân khấu diễn thuyết TED vào năm 2011. Với tư cách là người sáng lập nên công ty phát triển ứng dụng CarrotCorp, Thomas đã tạo nên các phần mềm ứng dụng nổi tiếng như “Earth Fortune” (một ứng dụng xem vận số của bản thân dựa vào sự biến đổi màu sắc của trái đất) và “Bustin Jieber” (một ứng dụng game mà người chơi sẽ phải đánh vào đầu của ngôi sao ca nhạc Justin Bieber). Với mong muốn được sáng tạo ra các ứng dụng, Thomas đã học tập, nghiên cứu về lĩnh vực phần mềm ứng dụng, thành lập câu lạc bộ ở trường để chia sẻ kiến thức, tạo ra doanh thu và thậm chí còn tham gia vào các hoạt động quyên góp. Như vậy, App Store đã biến trí tưởng tượng và giấc mơ của cậu bé 12 tuổi Thomas Suarez trở thành hiện thực.
Có tới hơn 1 triệu ứng dụng được phát triển dành cho iPhone và hiện nay mỗi ngày có thêm khoảng 200 đến 600 ứng dụng mới được tạo ra. Được biết, vào thời Steve Jobs, đại hội nhà phát triển ứng dụng được tổ chức ngay tại trụ sở của Apple đã thu hút được sự tham dự của hơn 5.000 người trên toàn thế giới. Một điều còn đáng kinh ngạc hơn giá trị về mặt kinh tế mà App Store đã tạo ra. Sau khi App Store ra đời, cho đến nay, các nhà phát triển ứng dụng đã thu về hơn 90 tỷ đô-la và có tới 800 giao dịch mua ứng dụng được hoàn tất mỗi giây. Bên cạnh đó, trong thời gian gần đây, thế giới đang được chứng kiến cuộc cạnh tranh gay gắt nhằm chiếm lĩnh thị trường ứng dụng khổng lồ giữa Android và Apple. Chỉ tính riêng tại Hàn Quốc, một quốc gia có tới 90.000 nhà phát triển ứng dụng cùng với 1.200 công ty nội dung thông minh (Smart Content Company) thì quy mô kinh tế mà họ tạo ra đã lên tới 2.000 tỉ won (tương đương với 2 tỉ đô-la Mỹ). Như vậy, Steve Jobs đã tạo ra hàng trăm nghìn, hàng triệu doanh nhân chỉ từ một chiếc iPhone nhỏ bé. Giống như cái tên của mình, Jobs, có nghĩa là việc làm, con người này đã tạo ra khối lượng việc làm khổng lồ một cách vô cùng thông minh.
Cả xã hội đều phải lên tiếng vì vấn đề thiếu việc làm của thanh niên hiện nay. Đây hoàn toàn là sự thật và nỗi đau này cũng quá lớn. Nhưng giờ đây, đã đến lúc chúng ta cần phải chuyển hướng quan tâm đến những công việc mới “sẽ xuất hiện” thay vì trông cậy vào những công việc “sẽ biến mất”. Sẽ không còn tương lai cho một xã hội chỉ giành những tràng vỗ tay tán thưởng cho những ai vượt qua được kỳ thi đại học gian nan và thành công khi lọt qua vòng tuyển chọn eo hẹp của các tập đoàn lớn. Xã hội sẽ không chia đều những công việc “không được yêu thích” tới tất cả những ai đứng dưới kim tự tháp việc làm, thay vào đó, cần phải đề xuất và tạo ra những việc làm mới có giá trị, có ý nghĩa. Đây chính là trường hợp của các “nhân lực cổ cồn nâu”, “nhân công xê dịch”, “country boy” và các “nhà khởi nghiệp kinh doanh nhỏ” mà chúng ta từng gặp trong cuốn sách này. 50% số việc làm chúng ta biết tới hiện nay sẽ biến mất hoàn toàn vào năm 2030. Chúng ta cần phải hành động vì những thế hệ sẽ bước vào thị trường việc làm trong vòng 15 năm tới và rõ ràng chúng ta không còn nhiều thời gian.
Gửi tới những bạn trẻ có quyết tâm kiến tạo tương lai ngay trên nền móng cằn cỗi hiện nay
Hiện nay, việc làm đang trở thành chương trình nghị sự xã hội được ưu tiên hàng đầu. Trước khi khiển trách những người tìm việc rằng họ cần phải chăm chỉ hơn nữa, thiết nghĩ, xã hội cần phải tạo ra cho họ nhiều công việc tốt hơn hiện tại. Hy vọng rằng cùng với sự góp sức của các doanh nhân, người lao động, chính phủ, các nhà hoạt động chính trị và các đoàn thể địa phương, trong thời gian tới chúng ta sẽ tạo ra sẽ tạo ra được một cấu trúc vòng tuần hoàn có thể liên tục tạo ra nhiều việc làm tốt hơn nữa cho xã hội. Tuy nhiên, những người tìm kiếm việc làm, mà đặc biệt là thế hệ thanh niên − những người sẽ gánh vác tương lai của thế giới, cũng không thể tỏ ra vô trách nhiệm khi khoanh tay chờ đợi một cách không có mục đích cho tới khi có nhiều việc làm mới được tạo ra. Mặc dù hiện nay chúng ta đang đứng trên một nền móng vô cùng cằn cỗi, nhưng trong một phạm vi nhất định nào đó, chúng ta vẫn là những thực thể tồn tại cần phải có trách nhiệm đối với cuộc sống và vẫn phải tự khám phá ra tương lai của chính mình.
Thông qua cuốn sách này, tôi muốn gửi tới các bạn trẻ có quyết tâm kiến tạo tương lai của bản thân những lời khuyên thực sự có giá trị. Tôi cũng muốn gửi lời khuyên nhủ này tới những bạn trẻ đã vượt qua kỳ thi đại học khó khăn và hiện đang bắt đầu trăn trở về nghề nghiệp của bản thân. Câu trả lời của tôi là các bạn đừng tự trói buộc mình vào những công việc lý tưởng trong quá khứ, vào những công việc mà người khác cho là tốt, hơn thế, các bạn cần phải có chí tiến thủ và hãy tự tạo dựng tương lai cho chính mình. Nếu vậy, giống như những gì tôi đã tóm tắt thông qua từ khóa MY JOB trong phần hai của cuốn sách này, các bạn hãy hướng tầm mắt ra toàn thế giới và thu thập thông tin về những biến đổi của xã hội, để từ đó hạn chế hiện tượng lệch pha, đồng thời tự tạo ra một thương hiệu cho bản thân bằng cách không ngừng học tập. Khi ấy, tự nhiên các bạn sẽ trở thành những con người có thể làm việc vì mưu cầu hạnh phúc mà không chỉ vì kế sinh nhai.
Tôi chợt nghĩ tới anh bạn Lee In Jae của Ride Artee, người đã từ bỏ công việc ở một công ty tín dụng nổi tiếng sau khi du học trở về để trở thành một người kéo xe ở khu vực Jongno, Seoul. Khi tôi vừa bước lên xe đạp kéo, Lee In Jae đã nhìn thẳng vào mắt tôi và nói: “Có điều này tôi muốn nói với quý khách. Tôi làm công việc này bởi tôi yêu thích nó. Bởi vậy hy vọng quý khách đừng lo rằng người kéo xe sẽ phải vất vả như thế nào khi kéo xe lên dốc. Tôi rất mong quý khách có thể yên tâm thưởng thức khung cảnh xung quanh.” Vừa cật lực đạp xe, In Jae vừa ngẩng đầu lên cất lời chào tới những người mà chúng tôi gặp trên suốt dọc đường đi “Xin chào!” Những vị khách tham quan nước ngoài nhanh tay chụp lại khoảnh khắc thú vị đó, trong khi các cụ già trong xóm vốn đã rất quen thuộc với In Jae thì vẫy tay và mỉm cười đáp lại anh.
Điều này khiến tôi chợt nhớ tới chuyến du lịch Philippines của mình trước đây. Trong tour du lịch bụi này có chương trình vượt thác Pagsanjan bằng bè mảng. Và trong suốt chuyến vượt thác, những người chèo đò cứ nhìn tôi và liên tục nói bằng tiếng Hàn Quốc “Mệt chết đi được”, “Đói bụng quá”. Ý của họ là yêu cầu khi xuống khỏi thác hành khách nhớ cho họ thêm tiền bồi dưỡng vì sự vất vả đó. Điều này khiến tôi không thể nào tập trung thưởng thức cảnh đẹp nguyên sơ của thác Pagsanjan. Bởi câu nói của người hướng dẫn viên khi nhắc tôi tuyệt đối đừng cho họ nhiều tiền bồi dưỡng quá cứ khiến tôi suy nghĩ mãi “Rốt cuộc thì phải cho họ bao nhiêu tiền bồi dưỡng đây nhỉ?”
Hai cảnh tượng này cứ đan xen nhau trong đầu tôi, một bên là nụ cười hân hoan của In Jae khi nói trước với tôi rằng mình làm việc vì yêu thích nên không hề thấy mệt, với một bên là vẻ mặt méo mó của người chèo bè Philippines. Giữa hai câu nói “Mệt chết đi được” và “Xin chào” có lòng nhiệt tình, sự thú vị, sự tự hào, lợi ích và cả tinh thần doanh nhân. In Jae từng nói rằng sau này anh muốn mở rộng dịch vụ tham quan bằng xe đạp kéo tới các địa điểm du lịch tiêu biểu của Hàn Quốc, xa hơn nữa là đến cả các địa danh nổi tiếng trên thế giới. Để làm được điều này, ngay từ bây giờ, In Jae đã tạo ra trang chủ và tài khoản Facebook để giới thiệu về Ride Artee, đồng thời phát triển các nội dung chứa đựng các câu chuyện bằng tiếng Anh và tiếng Hàn về mỗi địa điểm mà xe đạp kéo đi qua. Bạn đã bao giờ nhìn thấy những chiếc xe đạp kéo ở khắp nơi xung quanh hồ Shichahai ở Bắc Kinh, Trung Quốc chưa? Trên thực tế, có thể thấy rằng xe đạp kéo là một dịch vụ rất có triển vọng để mở rộng quy mô nếu nhìn vào những dịch vụ tương tự ở Asakusa và Yufuin ở Nhật Bản, hay là ở Việt Nam, Campuchia, Ấn Độ, vv… Ngay cả New York cũng có chương trình tham quan bằng xe đạp kéo với chi phí khoảng 400 đô-la một lượt. Hơn nữa nếu liên kết với các địa điểm tham quan lân cận, các cửa hàng, cửa hiệu, khách sạn nữa thì sẽ tạo ra một sức mạnh tổng hợp to lớn. Tôi tin rằng nếu lòng nhiệt huyết và những ý tưởng của In Jae được thổi bùng lên thì trong một tương lai không xa, chàng thanh niên này hoàn toàn có thể thực hiện được mơ ước của mình. Khi ấy, chưa biết chừng In Jae sẽ có được thành công và niềm tự hào mà một nhân viên công ty tín dụng không thể tưởng tượng ra được.
Mặc dù không thể nói một cách chắc chắn về những thành công trên phạm vi thế giới của Ride Artee, nhưng có một điều rất rõ ràng: Đó là cuộc sống phải không ngừng tiến lên đối đầu với thử thách, nếu không dám đối đầu với thử thách thì chúng ta không bao giờ có được sự thành công, và để có thể đối đầu với thử thách thì cần phải có lòng nhiệt thành và dũng khí hơn người.
Tinh thần sẵn sàng đối đầu với thử thách này không thể chỉ dựa vào ý chí cá nhân của các bạn trẻ, mà còn cần tới những điều kiện xã hội và sự ủng hộ của gia đình. Xã hội cần phải thể hiện được sự tôn trọng đối với tất cả các nghề nghiệp. Để làm được điều này, trước tiên chúng ta cần phải thay đổi nhận thức về việc công nhận và ủng hộ đối với những giá trị khác biệt đối với bản thân mình. Chúng ta sẽ không thể kiến tạo nên những việc làm của xã hội siêu liên kết đang được toàn cầu hóa nếu còn giữ nguyên tinh thần “sĩ, nông, công, thương” của xã hội nông nghiệp trong quá khứ. Không tồn tại bất kỳ một thứ bậc hay sự phân chia giàu nghèo nào đối với hơn 20.000 nghề nghiệp vô cùng đa dạng của xã hội hiện đại ngày nay. Chỉ cần coi những công việc ấy là vĩ tuyến và kẻ thêm đường kinh tuyến của tinh thần doanh nhân, ý tưởng và khả năng thực thi thì nghề nghiệp của chính mình (My Job) sẽ xuất hiện và giúp bạn tạo dựng nên một tương lai (Tomorrow) mà không ai có thể bắt chước được.
“1+1+1” = Cuộc Sống, công việc cộng công việc cộng công việc bằng “cuộc sống”1
1. Trong tiếng Hàn Quốc, từ “công việc” và “số 1” là hai từ đồng âm khác nghĩa, từ “cuộc sống” và “số 3” cũng là hai từ đồng âm khác nghĩa. (ND)
Chúng ta làm việc bao lâu trong suốt cuộc đời mình?
Nếu từ khi 21 tuổi cho đến khi 65 tuổi, mỗi tuần bạn làm việc trung bình 40 tiếng thì bạn sẽ làm việc khoảng 91.250 tiếng đồng hồ. Và nếu tính tới khi chúng ta sống đến 78 tuổi, trừ đi khoảng thời gian dành cho việc ăn và ngủ thì thời gian làm việc này tương ứng với 22,4% cuộc đời mỗi người. Như vậy, gần như suốt cả cuộc đời, chúng ta chỉ làm việc rồi từ giã cõi đời. Con người đang lấp đầy quãng thời gian dài nhất và những thời kỳ quan trọng nhất của cuộc đời bằng công việc. Không quá lời khi nói rằng chỉ cần dựa vào câu hỏi bạn đã làm gì trong suốt cuộc đời mình là đã có thể nhận xét được về cuộc đời của một ai đó. “Công việc (một) cộng công việc (một) cộng công việc (một) không bằng ba mà bằng cuộc đời”. Công việc không phải thứ nằm bên ngoài cuộc đời của mỗi con người, mà là một trong những yếu tố cấu thành nên nội dung bên trong của cuộc đời. Không phải cứ làm việc cho đến khi đã mệt ngoài rồi trở về nhà mới là cuộc sống. Xét về khía cạnh này thì cách nói mà chúng ta thường sử dụng “sự cân bằng giữa cuộc sống và công việc” cần phải sửa lại là “sự cân bằng trong công việc vì cuộc sống”. Công việc không chỉ là phương tiện kinh tế mà còn là một trong những phương thức để duy trì cuộc sống. Nếu không yêu công việc của bản thân thì con người không thể trưởng thành và cũng không có được thành công. Các bạn trẻ mà chúng ta có dịp được gặp gỡ trên toàn thế giới đang biến lời nhắn nhủ này hiện thực.
Chắc chắn là họ yêu công việc nhưng không thêm vào từ “rất nhiều” một cách vô căn cứ. Họ dành toàn bộ nhiệt huyết cho công việc nhưng không biến công việc thành áp lực của bản thân. Họ không tách “công việc” ra khỏi cuộc sống, cũng không trốn tránh hay làm việc một cách khiên cưỡng. Họ là những người tích cực đón nhận công việc như một phần của cuộc sống và sử dụng công việc như công cụ của hạnh phúc và mơ ước.
Có một điều tôi muốn một lần nữa nhắn nhủ tới các bạn trẻ đọc cuốn sách này.
“Nếu không có công việc thì cũng không có cuộc sống.”
Chúng ta đang sống trong một thời đại vô cùng khó khăn. Vấn đề việc làm là một vấn đề không dễ giải quyết. Tuy nhiên, bất chấp hiện thực này, các bạn trẻ hãy dùng mọi sức lực để chiến thắng những hạn chế của thời đại, yêu cầu vị trí của mình trên thế giới và tìm kiếm công việc mơ ước của bản thân. Các bạn hãy bỏ qua những lời nói cho rằng kế sinh nhai ngay lúc này đây mới là nghề nghiệp, để đi kiếm tìm công việc có thể mang lại hạnh phúc cho bản thân. Sứ mệnh của thanh niên là tìm kiếm sự nghiệp tương lai. Trong khi đó, nghĩa vụ của toàn xã hội là giúp đỡ cho những người tìm việc và không ngừng tìm kiếm biện pháp giải quyết cho đến khi thanh niên hoàn thành được sứ mệnh của mình.
Một ngày nào đó trong tương lai, khi tôi cho ra mắt tập tiếp theo của cuốn sách này, hy vọng rằng chúng ta có thể tìm thấy họ. Hy vọng rằng họ sẽ xuất hiện như những ví dụ tiên phong tiêu biểu nhất đã tự tạo nên xu hướng việc làm tương lai của bản thân và trở thành người truyền bá xu hướng nghề nghiệp đó.
Hỡi các bạn trẻ, hãy làm công việc thực sự thuộc về mình, hãy sống một cuộc sống có thể mang lại tương lai cho mình.