Ipsa quoque assiduo labuntur tempora motu,
Non secus ac flumen. Neque enim consistere flumen,
Nec levis hora potest: sed ut unda impellitur unda,
Urgeturque prior veniente, urgeturque priorem,
Tempora sic fugiunt pariter, pariterque sequuntur.
Ovid, Met. xv. 179.
With constant motion as the moments glide.
Behold in running life the rolling tide!
For none can stem by art, or stop by pow'r,
The flowing ocean, or the fleeting hour:
But wave by wave pursued arrives on shore,
And each impell'd behind impels before:
So time on time revolving we descry;
So minutes follow, and so minutes fly.
Elphinston.
Seneca từng nói: "Cuộc đời là một hải trình, trong đó chúng ta liên tục đổi thay cảnh vật: trước hết ta bỏ lại sau lưng thời thơ ấu, rồi đến tuổi trẻ, những năm tháng tráng kiện của tuổi trung niên, và cuối cùng là phần tươi đẹp cùng dễ chịu hơn cả của tuổi già." Việc ngẫm nghĩ đoạn văn này đã khơi gợi trong tôi chuỗi suy tư về tình trạng con người, sự dao động không dứt trong những ước muốn của họ, sự đổi thay dần dần trong tính khí đối với mọi ngoại vật, cùng với sự vô tâm mà họ thả mình trôi theo dòng thời gian. Giữa những dòng suy ngẫm, tôi chìm vào giấc ngủ, và đột nhiên, tai tôi ngập tràn trong tiếng ồn ào của lao động, tiếng hô hò hân hoan, tiếng kêu hoảng loạn, tiếng gió rít, và tiếng sóng vỗ rì rào.
Sự kinh ngạc thoạt đầu kìm hãm sự tò mò của tôi; nhưng chẳng mấy chốc, lấy lại bình tĩnh để gặng hỏi xem chúng ta đang đi đâu và nguyên nhân nào gây ra cảnh náo loạn cùng hỗn độn ấy, tôi được cho biết rằng chúng ta đang hạ thủy ra đại dương cuộc đời; rằng chúng ta đã vượt qua những eo biển của thời thơ ấu – nơi muôn vàn kẻ đã bỏ mạng, kẻ thì do tàu thuyền yếu ớt, m mong manh, người thì do sự dại khờ, ngoan cố hoặc tắc trách của những kẻ nhận lái tàu – và giờ đây chúng ta đang ở trên biển lớn, phó mặc cho gió gào sóng cả, chẳng có gì bảo đảm ngoài sự cẩn trọng của người hoa tiêu mà ta luôn có quyền lựa chọn giữa rất nhiều người đang ngỏ ý dẫn dắt và giúp đỡ.
Bấy giờ, tôi lo lắng đưa mắt nhìn quanh; và thoạt tiên hướng mắt về phía sau, tôi nhìn thấy một dòng sông chảy qua những hòn đảo đầy hoa, mà bất cứ ai lướt qua dường như cũng ngắm nhìn với vẻ thích thú; thế nhưng vừa chạm vào thì dòng nước – dẫu không ồn ào hay cuồn cuộn nhưng lại có sức cuốn không tài nào cưỡng lại được – liền cuốn phăng họ đi. Phía bên kia những hòn đảo ấy là một màn đêm bao trùm, và chẳng có vị hành khách nào có thể mô tả nổi bến bờ nơi họ từng khởi hành.
Trước mặt tôi, và ở cả hai bên, là một vùng nước trải rộng đang chuyển động dữ dội, bị bao phủ bởi một làn sương dày đặc đến mức dẫu tinh anh đến đâu cũng chỉ nhìn thấy được một khoảng ngắn. Nơi đây dường như tràn ngập đá ngầm và những vũng nước xoáy, bởi rất nhiều kẻ đã chìm nghỉm bất ngờ ngay khi đang giương cao buồm đón gió và ngạo mạn chế giễu những người họ vừa bỏ lại phía sau. Quả thực, hiểm nguy nhiều khôn xiết, và sương mù dày đặc đến mức chẳng sự thận trọng nào có thể đem lại sự an toàn. Dù vậy, vẫn có không ít kẻ, bằng những tin tức sai lệch, đã dụ dỗ những kẻ đi theo mình sa vào các vũng nước xoáy, hoặc dùng vũ lực đẩy những kẻ ngáng đường đâm sầm vào đá ngầm.
Dòng chảy ấy trước sau như một và không thể vượt qua; nhưng dẫu không thể chèo lái ngược dòng hay quay trở lại chốn đã qua, nó cũng không đến mức cuồng nộ mà không chừa lại cơ hội cho sự khéo léo hay lòng dũng cảm. Bởi lẽ, dẫu chẳng ai có thể lùi tránh hiểm nguy, họ vẫn có thể thường xuyên né tránh nó bằng cách đi chéo hướng.
Mặc dù vậy, rất hiếm khi có ai chèo lái với nhiều sự cẩn trọng hay khôn ngoan; vì bởi một thứ mê muội phổ quát nào đó, ai nấy đều ngỡ rằng mình an toàn, dẫu họ vẫn thấy bạn đồng hành của mình chìm nghỉm từng khoảnh khắc ngay bên cạnh; và sóng nước vừa khép lại trên đầu những kẻ ấy thì số phận cùng sự lầm lạc của họ cũng rơi vào quên lãng. Cuộc hành trình lại tiếp tục với niềm tự tin hân hoan ấy; ai nấy đều tự hào về độ vững chắc của con thuyền mình, và tin rằng bản thân đủ sức vượt qua vũng xoáy từng nuốt chửng bạn mình, hay lướt qua những mỏm đá từng xé nát thuyền của họ. Người ta cũng hiếm khi thấy cảnh tượng đắm tàu làm thay đổi hướng đi của bất kỳ ai: nếu có lảng ra một chốc, họ cũng nhanh chóng quên mất tay chèo, rồi lại phó mặc mình cho vận may định đoạt.
Sự xao lãng này không xuất phát từ sự thờ ơ hay chán ghét hoàn cảnh hiện tại; bởi chẳng một ai trong số những kẻ lao đầu vào diệt vong ấy lại không cất lời kêu cứu thật lớn với những người đồng hành khi đang chìm dần — một sự giúp đỡ giờ đây đã quá muộn màng; và nhiều kẻ đã dành những phút cuối đời để cảnh báo người khác về sự dại khờ từng khiến họ gục ngã giữa chừng giông bão. Lòng tốt của họ đôi khi được ngợi khen, nhưng những lời răn dạy thì chẳng ai màng tới.
Những con thuyền mà chúng ta đặt chân lên vốn dĩ chẳng chịu nổi sự cuồng nộ của dòng đời, nên đã hư hại thấy rõ trong suốt cuộc hải trình; đến mức mọi hành khách đều đinh ninh rằng, dẫu họ có được cứu vãn bao lâu đi nữa nhờ những may mắn tình cờ hay sự cảnh giác không ngừng, cuối cùng họ cũng sẽ phải chìm xuống.
Sự tất yếu phải diệt vong ấy ngỡ đâu sẽ làm những kẻ tung tăng thêm buồn rầu, khiến những kẻ liều lĩnh phải chùn bước, hoặc chí ít cũng dằn vặt những kẻ u sầu và nhát gan trong nỗi sợ hãi khôn nguôi, ngăn cản họ tận hưởng những hương vị và niềm vui mà tự nhiên ban tặng để làm dịu đi nhọc nhằn. Thế nhưng, trên thực tế, chẳng có kẻ nào tỏ ra ít mong đợi sự hủy diệt hơn chính những kẻ khiếp sợ nó nhất; tất cả bọn họ đều có thứ nghệ thuật che giấu hiểm nguy khỏi chính mình. Những ai biết rõ bản thân không chịu nổi cảnh tượng kinh hoàng ngáng đường đã cẩn trọng chẳng bao giờ nhìn về phía trước, thay vào đó họ tìm kiếm đôi chút tiêu khiển cho hiện tại, và thường tự khuây khỏa bằng cách nô đùa cùng Nữ thần Hy Vọng — người bạn đồng hành không thể rời nửa bước trong chuyến hải trình cuộc đời.
Tuy vậy, tất cả những gì Hy Vọng dám hứa hẹn, ngay cả với những kẻ được nàng sủng ái nhất, không phải là họ sẽ thoát nạn, mà là họ sẽ chìm sau cùng. Và với lời hứa ấy, ai nấy đều mãn nguyện, dẫu họ có cười cợt những kẻ khác vì tỏ ra tin tưởng vào nàng. Quả thực, Hy Vọng dường như đang chế giễu sự nhẹ dạ của những người đồng hành; bởi vì khi thuyền của họ càng thủng nhiều lỗ, nàng càng nhân đôi những lời cam đoan về sự an toàn; và chẳng ai bận rộn chuẩn bị cho một chuyến đi dài cho bằng những kẻ mà ai nhìn vào cũng thấy sắp sửa gục ngã bởi sự tàn phá không thể cứu vãn.
Nằm giữa dòng đời chính là Vực thẳm Trác táng, một vũng nước xoáy đáng sợ đan xen với những bãi đá ngầm. Những mỏm đá nhọn hoắt ẩn sâu dưới mặt nước, còn đỉnh của chúng được phủ một thảm cỏ xanh tươi, nơi Sự Thơi Thả bày ra những chiếc ghế bãi biển để nghỉ ngơi, cùng những tán lá râm mát nơi Sự Khoái Lạc cất cao khúc ca mời gọi. Bất kỳ ai buồm xuôi theo đại dương cuộc đời đều buộc phải đi qua trong tầm mắt của những mỏm đá này. Lý Trí quả thực luôn túc trực để dẫn dắt các hành khách qua một lối thoát hẹp giúp họ trốn chạy; thế nhưng rất ít kẻ chịu nghe theo những lời nài nỉ hay can ngăn của nàng để trao tay lái cho nàng, trừ khi họ ra điều kiện rằng nàng phải ghé sát các mỏm đá Khoái Lạc để họ có thể tận hưởng chớp nhoáng vùng đất mê hồn ấy, sau đó họ mới kiên quyết tiếp tục hải trình mà không rẽ ngang rẽ dọc nào nữa.
Lý Trí quá nhiều lần bị thuyết phục bởi những lời hứa hẹn ấy đến mức đưa con thuyền tiến vào vùng nước xoáy của Vực thẳm Trác táng — nơi tuy vòng xoay còn yếu ớt, nhưng vẫn làm gián đoạn nhịp tiến của con thuyền, và kéo nó bằng những vòng quay vô hình hướng về tâm điểm. Khi ấy, nàng hối hận vì sự liều lĩnh của mình và dốc toàn lực tìm cách rút lui; thế nhưng sức hút của vực thẳm thường quá lớn để có thể vượt qua, và người hành khách, sau khi đã quay cuồng trong những vòng tròn với tốc độ vừa say đắm vừa chóng mặt, cuối cùng cũng bị nhấn chìm và biến mất. Những kẻ hiếm hoi được Lý Trí giải cứu thường phải hứng chịu quá nhiều cú va đập vào các mỏm nhọn tua tủa của vùn vập Khoái Lạc, đến mức họ chẳng thể tiếp tục hành trình với sức lực và sự dễ dàng như trước nữa. Thay vào đó, họ dật dờ trôi đi trong nỗi sợ hãi và yếu ớt, bị đe dọa bởi mọi cơn gió thoảng, bị xé tơi bởi mọi gợn sóng nhỏ, cho đến khi chìm dần qua những chặng đường chậm chạp, sau bao phen vật lộn và không biết bao nhiêu phương kế — miệng luôn lẩm bẩm oán thán sự dại khờ của bản thân và cảnh báo người khác trước thềm cửa của Vực thẳm Trác táng.
Có những người thợ khéo tay chuyên nghề vá víu và bịt những chỗ thủng cho các con thuyền từng tan vỡ trên bãi đá Khoái Lạc. Nhiều người tỏ ra vô cùng tự tin vào tay nghề của họ, và quả thực, một số kẻ chỉ mới chịu một cú va đập đã được cứu sống khỏi cảnh chìm tàu nhờ họ. Thế nhưng tôi nhận thấy rất ít con thuyền nào trụ được lâu nếu đã qua sửa chữa nhiều lần, và người ta cũng chẳng thấy những người thợ ấy trụ lại trên mặt nước lâu hơn những kẻ ít nhờ cậy họ nhất.
Lợi ích duy nhất mà những kẻ cẩn trọng có được trong chuyến hải trình cuộc đời so với những kẻ sơ suất, đó là họ chìm muộn hơn và đột ngột hơn. Họ cứ thế tiến bước cho đến khi đôi khi tận mắt chứng kiến tất cả những người từng đồng hành xuất phát từ eo biển tuổi thơ đều đã bỏ mạng dọc đường, để rồi cuối cùng bị một cơn gió táp lật nhào, chẳng phải nhọc công kháng cự hay oằn mình trong nỗi thống khổ của sự chờ đợi. Trái lại, những kẻ thường xuyên đâm vào bãi đá Khoái Lạc thường chìm nghỉm một cách từ từ rõ rệt, phải đấu tranh lâu dài với dòng nước đang dâng lên, và tự hành hạ mình bởi những nỗ lực mà ngay cả Nữ thần Hy Vọng cũng khó lòng mỉm cười ban cho chút thành công nào.
Khi đang quan sát số phận muôn màu của đám đông quanh mình, tôi bỗng giật mình trước lời cảnh tỉnh từ một Thế lực vô danh nào đó: "Đừng dại dột ngắm nhìn người khác khi chính ngươi cũng đang chìm dần. Cớ sao lại có sự bình thản vô tâm này, khi ngươi và họ đều đang đối mặt với hiểm nguy như nhau?" Tôi nhìn quanh, và khi thấy Vực thẳm Trác táng ở trước mặt, tôi giật mình bừng tỉnh.