Đêm đã về khuya, giáp rạng sáng, Huldbrand đang nằm trên giường, nửa tỉnh nửa mơ. Cứ mỗi lần chàng cố chợp mắt, một nỗi khiếp đảm lại ập đến khiến chàng giật mình thon thót, như thể giấc ngủ của chàng đang bị bủa vây bởi những bóng ma. Nhưng chàng ráng gượng dậy để lấy lại tỉnh táo. Chàng cảm thấy như có đôi cánh thiên nga đang vỗ nhè nhẹ quạt mát, và tiếng nước chảy róc rách ru hời, cho đến khi trong một trạng thái mơ màng ngọt ngào, chàng chìm đắm trở lại vào cõi lơ mơ.
Cuối cùng, có lẽ chàng đã chìm vào giấc ngủ thực sự; bởi vì chàng thấy mình như được nâng lên bởi đôi cánh thiên nga, bay bổng xa xôi qua những miền đất liền và biển cả, trong khi khúc ca của chúng vang lên bên tai thật ngọt ngào. “Tiếng hát của thiên nga! Khúc ca của thiên nga!” chàng cứ lẩm bẩm trong miệng không ngừng mỗi khoảnh khắc; “chẳng phải đó là điềm báo chắc chắn của cái chết hay sao?” Tuy nhiên, có lẽ giấc mơ ấy còn mang một ý nghĩa khác. Bỗng nhiên, chàng thấy mình đang lơ lửng phía trên Địa Trung Hải. Một con thiên nga cất tiếng hát du dương bên tai chàng, rằng đây chính là Địa Trung Hải. Và khi chàng nhìn xuống những con sóng, chúng trở nên trong suốt như pha lê, khiến chàng có thể nhìn xuyên qua tận đáy sâu.
Lúc ấy, một luồng cảm giác sung sướng chạy dọc sống lưng chàng, bởi vì chàng có thể nhìn thấy Undine đang ngồi bên dưới mái vòm pha lê trong suốt. Quả thực, nàng đang khóc nức nở, trông âu sầu hơn hẳn những ngày tháng hạnh phúc khi họ còn sống bên nhau tại lâu đài Ringstetten, cả hồi mới đến lẫn về sau, ngay trước lúc họ lên đường bắt đầu chuyến hành trình định mệnh xuôi dòng sông Danube. Sàng không khỏi chìm đắm trong những hoài niệm với bao nỗi niềm xúc động, nhưng có vẻ như Undine không hề hay biết sự hiện diện của chàng.
Trong khi đó, Kuhleborn đã đến gần nàng và sắp sửa quở trách vì tội khóc lóc, thì nàng đứng thẳng người dậy, nhìn hắn với một vẻ uy nghi và đầy quyền uy khiến hắn suýt chút nữa phải lùi bước.
“Dù giờ đây ta đang sống ở chốn thâm sơn cùng thủy mặc này,” nàng nói, “nhưng ta vẫn mang theo linh hồn của mình. Và vì thế ta có quyền khóc, dẫu ngươi chẳng thể nào thấu hiểu những giọt nước mắt ấy là gì. Chúng thật diễm phúc, cũng như vạn vật đều diễm phúc đối với một sinh linh được ban cho một tâm hồn chân chính.”
Hắn lắc đầu vẻ hoài nghi; và sau một hồi trầm ngâm, hắn đáp: “Tuy nhiên, thưa cháu gái, cháu vẫn phải tuân theo luật lệ của chúng ta, bởi cháu cũng là một sinh thể cùng bản chất với tụi ta; và nếu HẮN phản bội cháu rồi tái giá, cháu buộc phải tước đoạt mạng sống của hắn.”
“Cho đến tận giờ phút này hắn vẫn ở vậy chịu tang,” Undine đáp, “và ta vẫn khắc ghi trong trái tim đầy sầu muộn của hắn.”
“Tuy nhiên, hắn đã đính hôn rồi,” Kuhleborn bật cười nhạt đầy khinh miệt; “và chỉ ít ngày nữa thôi, vị linh mục với lễ ban phước hôn phối sẽ xuất hiện; và lúc ấy ngươi sẽ phải bước lên để chứng kiến cái chết của người chồng có hai người vợ.”
“Ta không có quyền năng đó,” Undine đáp lại với một nụ cười. “Ta đã phong kín con suối ấy thật cẩn mật đối với chính mình và toàn thể dòng tộc ta.”
“Dẫu vậy, nếu hắn rời khỏi lâu đài,” Kuhleborn nói, “hoặc nếu có lúc nào hắn để cho miệng giếng bị lộ thiên, thì sao chứ? Vì hắn nào có bận tâm mấy chuyện đó cho cam.”
“Chính vì thế,” Undine vẫn mỉm cười giữa dòng nước mắt, “chính vì thế mà giờ phút này linh hồn hắn đang lơ lửng bên trên Địa Trung Hải, và mơ về lời cảnh báo mà cuộc trò chuyện của chúng ta mang lại cho hắn. Ta đã dụng công sắp đặt tất cả những điều này.”
Ngay khoảnh khắc đó, Kuhleborn giận tím mặt, ngước nhìn lên hiệp sĩ, giận dữ đe dọa, giậm chân xuống đất, rồi lao vút xuống dưới những con sóng như một mũi tên. Trong cơn thịnh nộ, hình thù của hắn dường như phình to ra cỡ một con cá voi. Bấy giờ, bầy thiên nga lại bắt đầu cất tiếng hót, vỗ cánh bay lượn; chàng hiệp sĩ dường như vút bay qua những ngọn núi và dòng sông, để rồi cuối cùng hạ xuống lâu đài Ringstetten và bừng tỉnh trên chiếc giường của mình.
Chàng quả thực đã tỉnh giấc trên chiếc giường của mình; và người hầu cận bước vào ngay lúc ấy, thông báo rằng cha xứ Heilmann vẫn còn lưu lại vùng lân cận; rằng chiều tối hôm trước ông đã gặp vị linh mục trong rừng, khi ông đang trú ẩn dưới một cái chòi được kết bằng các cành cây đan xen, lợp bằng rêu và cành lá khô; và khi được hỏi rằng “Ông đang làm gì ở đây, trong khi ông nhất quyết không chịu làm lễ ban phước cho đám cưới?”, câu trả lời của ông là—
“Có vô vàn lời chúc phúc khác ngoài những lời chúc trong lễ cưới; và dù ta không đến để chủ trì đám cưới, ta vẫn có thể chủ trì một buổi lễ trang nghiêm rất khác. Mọi thứ đều có thời điểm của nó; chúng ta phải luôn sẵn sàng đón nhận tất cả. Hơn nữa, việc kết hôn và việc tang chế kỳ thực chẳng khác nhau là mấy; bất cứ ai không cố tình che giấu đôi mắt đều thừa hiểu điều đó.”
Hiệp sĩ chìm trong muôn vàn suy nghĩ hoang mang về những lời nói ấy và về giấc mơ của mình. Nhưng thật khó lòng từ bỏ một điều mà ta từng đinh ninh là chắc chắn; thế nên mọi chuyện vẫn tiếp diễn đúng theo những gì đã được định đoạt từ trước.
Nếu ta kể cho quý vị nghe về khung cảnh tiệc mừng hôn lễ tại lâu đài Ringstetten diễn ra thế nào, thì nó chẳng khác nào việc quý vị đang nhìn thấy một đống đồ vật rực rỡ vui tươi, nhưng lại bị trùm kín bởi một tấm khăn tang đen tuyền, xuyên qua lớp màn u ám ấy, sự chói lọi của chúng chỉ hiện lên như một lời chế giễu sự phù du của mọi niềm vui trần thế.
Không phải vì có bóng ma yêu quái nào phá rối khung cảnh yến tiệc; bởi vì như chúng ta đều rõ, lâu đài đã được yểm bùa để tránh khỏi những tai họa do thủy thần gây ra. Nhưng vị hiệp sĩ, lão ngư phủ và tất cả các vị khách mời đều không sao gạt bỏ được cảm giác rằng nhân vật quan trọng bậc nhất của bữa tiệc vẫn đang vắng bóng, và nhân vật trọng yếu ấy không ai khác chính là nàng Undine dịu dàng và được yêu thương.
Mỗi khi nghe tiếng cửa mở, mọi ánh mắt lại bất giác hướng về phía đó; và nếu đó chẳng qua chỉ là viên quản gia mang những món ăn mới lên, hay người rót rượu mang theo bình rượu ngon hơn hẳn những mẻ trước, họ lại cúi đầu xuống trong nỗi buồn tủi và thất vọng, trong khi những tia sáng dí dỏm và tiếng cười vui thỉnh thoảng vang lên giữa mọi người lại bị dập tắt bởi những giọt nước mắt hoài niệm đầy xót xa.
Cô dâu là người ít bận tâm nhất trong số khách khứa, và vì thế cũng là người hạnh phúc nhất; nhưng ngay cả với nàng, đôi khi nàng vẫn thấy lạ lùng khi mình lại đang ngồi ở vị trí trang trọng nhất đầu bàn, đầu đội vòng hoa xanh và khoác trên mình chiếc áo thêu chỉ vàng, trong khi Undine đang nằm lạnh ngắt và cứng đờ như một thây ma dưới đáy sông Danube, hoặc bị dòng nước cuốn trôi ra biển lớn. Bởi vì kể từ khi cha nàng gợi ý về điều gì đó đại loại như thế, những lời nói ấy cứ văng vẳng bên tai nàng không dứt; và riêng trong ngày hôm nay, chúng nhất quyết không phai mờ trong ký ức cũng chẳng chịu nhường chỗ cho những suy nghĩ khác.
Buổi chiều vừa mới sang, khách khứa đã lục tục ra về; không phải vì sự nóng lòng của chú rể mà các bữa tiệc cưới đôi khi bị giải tán sớm, mà hoàn toàn bị kìm nén bởi nỗi buồn nặng nề cùng những điềm gở về tai họa. Bertalda lui về phòng cùng các tì nữ, còn hiệp sĩ cùng đoàn tùy tùng đi thay trang phục, nhưng chẳng có đám đông phù dâu phù rể nào cười nói rôm rả trong ngày lễ tang thương này.
Bertalda muốn khơi gợi những suy nghĩ tươi vui hơn; nàng ra lệnh cho các tì nữ bày ra trước mặt mình một bộ trang sức lấp lánh, món quà từ Huldbrand, cùng với những xiêm y và khăn voan lộng lẫy, để nàng có thể chọn ra thứ rực rỡ và đẹp đẽ nhất cho bộ trang phục vào buổi sáng hôm sau. Các tì nữ mừng rỡ trước cơ hội này để tuôn trào những lời chúc phúc cùng hứa hẹn về một tương lai hạnh phúc dành cho cô chủ trẻ, và không quên ca tụng nhan sắc của cô dâu bằng những lời lẽ nồng nhiệt nhất. Cứ thế suốt một hồi lâu, cho đến khi Bertalda soi gương và thốt lên một tiếng thở dài—
“Ồ, nhưng các ngươi không thấy rõ là ta đang bị tàn nhang sao? Hãy nhìn đây này, ở bên cổ ta này.”
Họ nhìn vào chỗ đó, và quả thực thấy những vết tàn nhang đúng như lời vị tiểu thư xinh đẹp của họ đã nói; nhưng họ gọi đó chỉ là những nốt ruồi duyên, những cái chạm khẽ khàng của ánh mặt trời, chỉ làm tôn lên làn da trắng ngần tinh khiết của nàng. Bertalda lắc đầu, vẫn coi đó là một tì vết. “Và ta hoàn toàn có thể tẩy sạch chúng,” cuối cùng nàng thở dài nói. “Nhưng cái giếng trong lâu đài đã bị đậy kín mất rồi, nơi mà trước kia ta thường lấy thứ nước quý giá ấy, thứ nước làm sạch da vô cùng kỳ diệu. Ồ,áá giá như tối nay ta có được dù chỉ một bình nước ấy thôi!”
“Chỉ thế thôi sao?” một tì nữ lanh lẹ cười vang và lách mình bước ra khỏi phòng.
“Con bé ấy hẳn sẽ không đến nỗi ngốc nghếch,” Bertalda vừa hài lòng vừa ngạc nhiên nói, “đến mức dám cho cậy tấm đậy bằng đá của giếng lên ngay trong tối nay chứ?” Ngay khoảnh khắc ấy, họ nghe thấy tiếng bước chân người qua lại dưới sân, và từ cửa sổ có thể nhìn thấy cô tì nữ lanh lợi đang dẫn họ tiến thẳng về phía giếng trời, trên vai họ vác theo những cây đòn bẩy cùng nhiều dụng cụ khác.
“Đúng là ý ta muốn vậy,” Bertalda mỉm cười nói, “nếu việc đó không tốn quá nhiều thời gian của họ.” Và cảm thấy vô cùng đắc ý khi nghĩ rằng chỉ một lời nói của nàng giờ đây cũng đủ để hoàn thành điều từng bị từ chối bằng một lời quở trách cay đắng, nàng nhìn xuống công việc của họ dưới khoảng sân lâu đài ngập tràn ánh trăng sáng rực.
Mấy người đàn ông dùng sức nhấc phiến đá khổng lồ lên; thỉnh thoảng lại có người trong số họ thở dài khi sực nhớ ra rằng họ đang phá hủy công trình của vị nữ chủ nhân từng được yêu quý trước kia. Tuy nhiên, công việc của họ lại nhẹ nhàng hơn nhiều so với dự tính. Dường như có một sức mạnh nào đó từ chính lòng giếng đang hỗ trợ họ nhấc tấm đá lên.
“Có vẻ như,” mấy người thợ ngạc nhiên bảo nhau, “nguồn nước bị kìm nến bấy lâu nay đã biến thành một mạch nước phun.” Và phiến đá ngày càng nhô lên cao, rồi gần như chẳng cần đến sự trợ giúp của đám thợ, từ từ lăn xuống nền đá với một âm thanh trầm đục. Nhưng cảnh tượng hiện ra từ miệng giếng khiến họ vô cùng kinh hãi, khi nó trồi lên như một cột nước trắng xóa; thoạt đầu họ cứ đinh ninh đó thực sự là một đài phun nước, cho đến khi nhận ra hình dáng đang vươn lên ấy là một người phụ nữ nhợt nhạt, khoác tấm khăn voan trắng. Nàng khóc nức nở, đưa hai tay lên đầu, vò võ trong đau đớn khi lê bước chậm chạp và trang nghiêm tiến về phía lâu đài. Đám gia nhân hoảng hốt lùi bước, tháo chạy khỏi miệng giếng, trong khi cô dâu với gương mặt tái mét vì kinh hãi vẫn đứng chết trân cùng các tì nữ bên cửa sổ. Khi bóng hình ấy đã tiến sát ngay bên dưới căn phòng của họ, nàng ngước lên nhìn họ với tiếng nấc nghẹn ngào, và Bertalda chợt nhận ra qua lớp khăn voan những nét mặt nhợt nhạt của Undine. Nhưng bóng hình tang tóc ấy vẫn tiếp tục lê bước, buồn bã, miễn cưỡng và tần ngần, như thể đang bước ra pháp trường. Bertalda thét lên giục các tì nữ đi gọi hiệp sĩ; nhưng chẳng một ai dám nhúc nhích khỏi chỗ đứng; và ngay cả bản thân cô dâu cũng câm lặng trở lại, như thể đang run rẩy trước chính tiếng la hét của mình.
Trong khi họ vẫn đứng bất động như những bức tượng bên cửa sổ, vị lữ khách bí ẩn đã bước vào trong lâu đài, bước lên bậc thang quen thuộc và đi qua những căn phòng quen thuộc trong dòng nước mắt thầm lặng. Ôi, ngày trước nàng từng bước qua những gian phòng này với tâm trạng khác biết nhường nào!
Trong khi đó, vị hiệp sĩ đã cho lui hết đoàn tùy tùng. Nửa cởi trần và chìm đắm trong nỗi buồn sâu sắc, chàng đang đứng trước một tấm gương lớn, bên cạnh là một ngọn nến sáp đang cháy mập mờ. Đúng lúc ấy, có tiếng gõ cửa rất khẽ, rất khẽ. Ngày trước Undine cũng từng gõ cửa theo cách này, mỗi khi nàng bày trò đùa nghịch nũng nịu.
“Tất cả chỉ là ảo giác mà thôi!” chàng tự nhủ. “Ta phải ra giường tân hôn thôi.”
“Quả thực anh phải bước ra, nhưng là đến một chiếc giường lạnh ngắt!” chàng nghe thấy một giọng nói nghẹn ngào vì tiếng nấc vọng vào từ bên ngoài; và rồi chàng nhìn thấy trong gương, cánh cửa phòng mình đang từ từ, từ từ mở ra, và bóng hình trắng muốt bước vào, khép lại cửa phía sau một cách nhẹ nhàng.
“Họ đã mở tung mạch nước rồi,” nàng cất giọng trầm buồn nói; “và giờ thì ta đã ở đây, còn anh phải chết.”
Trong hơi thở đang lịm dần, chàng cảm nhận được rằng điều này chắc chắn phải xảy ra; nhưng đưa hai tay ôm mặt, chàng kêu lên: “Xin đừng, vào giờ phút lâm终 này, xin đừng khiến ta phát điên vì sợ hãi. Nếu tấm khăn voan kia che giấu một dung nhan gớm ghiếc, xin đừng giở nó lên! Hãy tước đoạt mạng sống của ta, nhưng đừng bắt ta phải nhìn thấy em.”
“Ôi!” bóng người nhợt nhạt đáp lại, “chẳng lẽ anh không muốn ngắm nhìn ta thêm một lần nữa sao? Giờ đây ta xinh đẹp nhường nào, hệt như khi anh cầu hôn ta trên hòn đảo ấy!”
“Ôi, nếu quả thực là như vậy,” Huldbrand thở dài, “và giá như ta được chết bởi một nụ hôn từ em!”
“Hân hạnh biết bao, người yêu dấu của ta,” nàng nói. Nàng hất tấm khăn voan ra; khuôn mặt tinh khôi hiện lên đẹp đẽ tựa thiên thần. Run rẩy vì tình yêu và nỗi sợ hãi trước cái chết cận kề, chàng hiệp sĩ ngả người về phía nàng. Nàng trao cho chàng một nụ hôn thánh thiện; nhưng nàng không hề nới lỏng vòng tay, mà siết chặt chàng hơn nữa vào ngực, khóc nức nở như muốn khóc cạn cả linh hồn. Những giọt nước mắt trào ra khóe mi vị hiệp sĩ, trong khi một luồng cảm giác vừa hạnh phúc vừa đớn đau xuyên thủng trái tim chàng, cho đến khi cuối cùng chàng trút hơi thở cuối cùng, lả đi từ vòng tay xinh đẹp của nàng xuống chiếc gối trên giường và bất động như một thây ma.
“Ta đã ôm lấy anh ấy mà khóc cho đến chết!” nàng nói với vài kẻ hầu đang đứng chờ ở phòng ngoài; và bước xuyên qua đám đông đang run sợ, nàng chậm rãi bước ra ngoài, rồi biến mất vào trong giếng nước.
