Vừng Và Hoa Huệ

Lượt đọc: 103 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 2
Những Bông Huệ. Khuôn Viên Của Các Nữ Vương

❊ ❊ ❊

“Hỡi hoang mạc khát khô, hãy hân hoan; nguyện cho hoang mạc tràn ngập niềm vui và nở rộ như hoa huệ; những vùng đất cằn cỗi bên sông Jordan sẽ hoang dã trùm đầy cây lá.” — Sách Ê-sai, Chương XXXV, Câu 1. (Bản Septuagint)

Có lẽ sẽ là điều hay, khi bài diễn thuyết này là phần tiếp theo của một bài trước đó, nếu tôi tóm tắt ngắn gọn mục đích chung của tôi trong cả hai. Những câu hỏi được đặt ra cụ thể cho quý vị trong bài đầu tiên, cụ thể là: Đọc Như Thế Nào và Đọc Cái Gì, xuất phát từ một câu hỏi sâu xa hơn nhiều mà tôi đã cố gắng khiến quý vị tự đặt ra một cách nghiêm túc, cụ thể là: Vì Sao Lại Đọc. Tôi muốn quý vị cảm nhận cùng tôi rằng bất kỳ lợi thế nào chúng ta có được trong thời đại ngày nay nhờ sự phổ biến của giáo dục và văn chương, chỉ có thể được sử dụng đúng đắn bởi bất kỳ ai trong chúng ta khi chúng ta đã hiểu rõ giáo dục dẫn đến điều gì và văn chương phải dạy điều gì. Tôi muốn quý vị thấy rằng cả việc rèn luyện đạo đức được định hướng tốt lẫn việc đọc sách được lựa chọn kỹ càng đều dẫn đến việc nắm giữ một quyền lực đối với những kẻ kém cỏi và mù chữ — quyền lực ấy, xét theo mức độ của nó, theo nghĩa chân chính nhất là quyền lực của bậc vua chúa; quả thực ban tặng vương quyền tinh tuyết nhất có thể tồn tại giữa loài người: trong khi quá nhiều vương quyền khác (dù được phân biệt bằng các phù hiệu hữu hình hay sức mạnh vật chất) hoặc là mang tính ảo ảnh, hoặc là mang tính bạo tàn;—ảo ảnh—nghĩa là, chỉ là diện mạo và cái bóng của vương quyền, trống rỗng như cái chết, và chỉ mang “hình hài của một chiếc vương miện vua chúa:” hoặc là—bạo tàn—nghĩa là, thay thế luật pháp của công lý và tình yêu — thứ luật pháp mà tất cả các vị vua chân chính dùng để cai trị — bằng chính ý chí của riêng họ.

Do đó, tôi nhắc lại — và vì tôi muốn khắc sâu ý tưởng này vào tâm trí quý vị, tôi bắt đầu với nó và cũng sẽ kết thúc với nó — chỉ có một loại vương quyền thuần khiết duy nhất; một loại vương quyền tất yếu và vĩnh cửu, dù có đội vương miện hay không; cụ thể là vương quyền bao gồm một trạng thái đạo đức vững vàng hơn và một trạng thái tư duy chân chính hơn so với những người khác; nhờ đó giúp quý vị có thể dẫn dắt hoặc nâng đỡ họ. Hãy chú ý đến từ “Trạng thái” (State); chúng ta đã quen sử dụng từ này một cách lỏng lẻo. Theo nghĩa đen, nó có nghĩa là sự đứng vững và tính ổn định của một sự vật; và quý vị có thể thấy toàn bộ sức nặng của nó trong từ phái sinh “bức tượng” (statue) — “thứ không thể di chuyển.” Do đó, sự uy nghi hay “trạng thái” của một vị vua, và quyền của vương quốc ông ta được gọi là một quốc gia (state), phụ thuộc vào sự bất biến của cả hai:—không rung chuyển, không dao động cán cân; được thiết lập và đăng quang trên nền tảng của luật pháp vĩnh cửu mà không gì có thể thay đổi hay lật đổ.

Tin rằng tất cả văn chương và giáo dục chỉ hữu ích chừng nào chúng có xu hướng củng cố quyền lực bình thản, nhân ái và do đó mang tính vương giả này — trước hết là đối với chính chúng ta, và qua chúng ta, đối với tất cả những ai xung quanh — giờ đây tôi chuẩn bị cùng quý vị xem xét sâu hơn rằng phần đặc biệt nào hoặc loại thẩm quyền vương giả nào, xuất phát từ nền giáo dục cao quý, có thể được phụ nữ sở hữu một cách chính đáng; và mức độ họ cũng được kêu gọi nắm giữ một quyền lực đích thực của nữ vương — không chỉ trong gia đình họ, mà trên tất cả những ai nằm trong phạm vi ảnh hưởng của họ. Và theo nghĩa nào, nếu họ hiểu rõ và thực thi ảnh hưởng vương giả hoặc đầy ân huệ này, thì trật tự và vẻ đẹp do quyền lực nhân từ ấy tạo ra sẽ biện minh cho chúng ta khi gọi những lãnh thổ mà mỗi người trong số họ cai trị là “Khuôn viên của các Nữ vương” (Queens’ Gardens).

Và ngay từ khởi đầu, chúng ta đã vấp phải một câu hỏi sâu sắc hơn nhiều, câu hỏi mà — dù có vẻ kỳ lạ — vẫn còn là điều hoàn toàn chưa ngã ngũ đối với nhiều người trong chúng ta bất chấp tầm quan trọng vô hạn của nó.

Chúng ta không thể xác định quyền lực nữ vương của phụ nữ nên là gì, cho đến khi chúng ta đồng thuận về quyền lực thông thường của họ là gì. Chúng ta không thể xem xét giáo dục có thể chuẩn bị cho họ đối mặt với những nhiệm vụ rộng lớn ra sao, cho đến khi chúng ta đồng thuận đâu là nhiệm vụ thường xuyên đích thực của họ. Và chưa từng có thời nào mà những lời lẽ ngông cuồng lại được thốt lên, hay những tưởng tượng hão huyền lại được dung túng nhiều đến thế, liên quan đến câu hỏi này — vốn hoàn toàn cốt thiết đối với mọi hạnh phúc xã hội. Mối quan hệ giữa bản chất nữ tính và nam tính, năng lực trí tuệ hay đức hạnh khác biệt của họ, dường như vẫn chưa bao giờ được đánh giá với sự đồng thuận hoàn toàn. Chúng ta nghe nói về “sứ mệnh” và “quyền lợi” của Phụ nữ, như thể những điều này có thể tách rời khỏi sứ mệnh và quyền lợi của Đàn ông — như thể cô ấy và người chúa tể của mình là những sinh vật thuộc hai giống loài độc lập, với những yêu sách không thể dung hòa. Điều này, ít nhất, là sai lầm. Và không kém phần sai lầm — có lẽ thậm chí còn sai lầm một cách ng u ngốc hơn (vì tôi xin nói trước đôi điều mà tôi hy vọng sẽ chứng minh) — là ý tưởng cho rằng người phụ nữ chỉ là cái bóng và hình ảnh hầu hạ của người chúa tể, nợ hắn sự phục tùng mù quáng và nô lệ, đồng thời được nâng đỡ hoàn toàn trong sự yếu đuối của mình bởi sự kiên định vượt trội của hắn.

Tôi xin nhắc lại, đây là điều sai lầm ng u ngốc nhất trong tất cả các sai lầm về người được tạo ra để làm trợ tá cho con người. Cứ như thể hắn có thể được giúp đỡ một cách hiệu quả bởi một chiếc bóng, hay một cách xứng đáng bởi một người nô lệ!

Vậy chúng ta hãy thử xem liệu mình có thể đạt được một ý tưởng rõ ràng và hài hòa nào đó (nó buộc phải hài hòa nếu đó là sự thật) về việc tâm trí và đức hạnh nữ tính có quyền lực và chức năng gì đối với nam giới; và làm thế nào để mối quan hệ của họ, khi được đón nhận đúng đắn, có thể hỗ trợ và gia tăng sinh lực, danh dự và uy quyền cho cả hai.

Và giờ đây tôi phải nhắc lại một điều tôi đã nói trong bài giảng trước: đó là công dụng đầu tiên của giáo dục là giúp chúng ta có thể tham vấn những người khôn ngoan nhất và vĩ đại nhất về mọi vấn đề khó khăn nghiêm túc. Rằng sử dụng sách vở một cách đúng đắn là tìm đến chúng để nhờ giúp đỡ: là cầu cứu chúng khi kiến thức và khả năng tư duy của chính chúng ta suy sụp: là để chúng dẫn dắt chúng ta đến một tầm nhìn rộng lớn hơn — một quan niệm thuần khiết hơn — so với của chính mình, và nhận từ chúng phán quyết chung của các thẩm phán và hội đồng qua mọi thời đại, chống lại ý kiến đơn độc và dễ lay chuyển của chính chúng ta.

Giờ chúng ta hãy làm điều đó. Hãy xem liệu những con người vĩ đại nhất, khôn ngoan nhất, có tâm hồn thuần khiết nhất qua mọi thời đại có đồng thuận chút nào về điểm này hay không: hãy lắng nghe lời chứng mà họ để lại liên quan đến điều mà họ cho là phẩm giá đích thực của người phụ nữ, và cách thức cô ấy giúp đỡ nam giới.

Và trước hết, chúng ta hãy lấy Shakespeare.

Hãy ghi nhận một cách khái quát ngay từ đầu rằng Shakespeare không có các nam anh hùng; — ông chỉ có các nữ anh hùng. Không có lấy một nhân vật hoàn toàn anh hùng trong tất cả các vở kịch của ông, ngoại trừ bức chân dung phác thảo mờ nhạt về Henry the Fifth, được phóng đại vì mục đích sân khấu; và nhân vật Valentine còn mờ nhạt hơn trong The Two Gentlemen of Verona. Trong những vở kịch được trau chuốt và hoàn hảo của ông, quý vị không tìm thấy nam anh hùng nào cả. Othello có lẽ đã là một người, nếu sự khờ khải chọn lọc của ông không quá lớn đến mức khiến ông trở thành con mồi cho mọi thủ đoạn đê tiện xung quanh; nhưng ông là ví dụ duy nhất thậm chí xấp xỉ với kiểu mẫu anh hùng. Coriolanus — Caesar — Antony đứng trong sức mạnh rạn nứt, và gục ngã bởi sự kiêu ngạo của chính họ; — Hamlet thì lờ đờ, ngái ngủ chìm trong suy tưởng; Romeo là một thiếu niên thiếu kiên nhẫn; The Merchant of Venice thì dửng dưng phục tùng nghịch cảnh; Kent trong King Lear hoàn toàn cao quý trong thâm tâm, nhưng quá thô lỗ và không tinh tế để có thể thực sự hữu ích vào thời khắc nguy cấp, và ông chỉ chìm xuống vai trò của một người đầy tớ. Orlando, cũng cao quý không kém, lại là món đồ chơi tuyệt vọng của vận may, được theo đuổi, an ủi, cứu vớt bởi Rosalind. Trong khi đó, hầu như không có vở kịch nào mà không có một người phụ nữ hoàn hảo, kiên định trong niềm tin trang nghiêm và mục đích không sai lầm: Cordelia, Desdemona, Isabella, Hermione, Imogen, Nữ vương Catherine, Perdita, Sylvia, Viola, Rosalind, Helena, và cuối cùng, có lẽ là đáng yêu nhất, Virgilia, tất cả đều không tì vết; được khắc hoạ theo hình mẫu anh hùng cao cả nhất của nhân loại.

Thứ hai, xin hãy quan sát:

Bi kịch của mọi vở kịch luôn do sự ngu ngốc hoặc lầm lỗi của một người đàn ông gây ra; sự cứu rỗi, nếu có, là nhờ trí tuệ và đức hạnh của một người phụ nữ, và nếu thiếu điều đó, sẽ chẳng có sự cứu rỗi nào cả. Bi kịch của King Lear là do sự thiếu phán đoán của chính ông, sự kiêu ngạo thiếu kiên nhẫn, sự hiểu lầm các con của mình; đức hạnh của người con gái chân chính duy nhất của ông lẽ ra đã cứu ông khỏi mọi tổn thương từ những người khác, nếu ông không ruồng bỏ cô; như hiện tại, cô đã cứu ông khỏi tất cả ngoại trừ việc suýt mất mạng.

Về Othello, tôi không cần phải thuật lại câu chuyện; — cũng không cần nói về điểm yếu duy nhất trong tình yêu quá hùng dũng của ông; hay sự kém cỏi về trí tuệ nhận thức của ông so với ngay cả nhân vật nữ thứ hai trong vở kịch, nàng Emilia — người đã chết trong lời chứng thực đầy phẫn nộ chống lại sai lầm của ông:

“Ôi, gã thợ cạo hoang dã sát nhân! Một kẻ ng u ngốc như thế

lại có thể làm gì với một người vợ tốt nhường này?”

Trong Romeo và Juliet, mưu kế khôn ngoan và dũng cảm của người vợ bị đẩy đến kết cục thảm khốc bởi sự thiếu kiên nhẫn liều lĩnh của người chồng. Trong Winter’s Tale và Cymbeline, hạnh phúc và sự tồn tại của hai gia đình vương giả, bị đánh mất qua nhiều năm ròng, và bị đẩy đến bờ vực tử vong bởi sự ngu ngốc và ngoan cố của những người chồng, cuối cùng được cứu chuộc nhờ sự kiên nhẫn và trí tuệ mang dáng dấp nữ vương của những người vợ. Trong Measure for Measure, sự bất công bẩn thỉu của vị thẩm quan và sự hèn nhát bẩn thỉu của người anh trai, được đặt đối lập với sự thật chiến thắng và sự tinh tuyết cứng như kim cương của một người phụ nữ. Trong Coriolanus, lời khuyên của người mẹ, được hành động đúng lúc, lẽ ra đã cứu con trai bà khỏi mọi điều ác; sự quên lãng chớp nhoáng của anh ta đối với lời khuyên ấy là sự hủy diệt của anh ta; lời cầu nguyện của bà, cuối cùng được chấp thuận, đã cứu anh ta — thực ra không phải khỏi cái chết, mà là khỏi lời nguyền sống như kẻ hủy diệt đất nước mình.

Và tôi phải nói gì đây về Julia, người kiên định chống lại sự lật lọng của một kẻ tình nhân chỉ là một đứa trẻ hư hỏng? — về Helena, chống lại sự cáu kỉnh và lăng mạ của một kẻ trẻ tuổi vô tâm? — về sự kiên nhẫn của Hero, niềm đam mê của Beatrice, và trí tuệ bình thản tận tụy của “thiếu nữ chưa từng được dạy dỗ” — người xuất hiện giữa sự bất lực, mù quáng và những niềmm đam mê thù hận của đàn ông, như một thiên thần dịu dàng, mang lại lòng dũng cảm và sự an toàn bằng sự hiện diện của mình, đồng thời đánh bại những ác tâm tồi tệ nhất của tội ác bằng thứ mà phụ nữ thường bị tưởng lầm là kém cỏi nhất: sự chuẩn xác và sắc bén trong tư duy.

Xin hãy quan sát thêm, trong số tất cả các nhân vật chính trong các vở kịch của Shakespeare, chỉ có duy nhất một người phụ nữ yếu đuối — Ophelia; và chính vì cô đã phụ bạc Hamlet vào thời khắc nguy cấp, và không thể, bản chất cô cũng không thể, là người dẫn đường cho anh khi anh cần cô nhất, nên toàn bộ kết cục cay đắng mới xảy ra. Cuối cùng, mặc dù có ba người phụ nữ độc ác trong số các nhân vật chính — Lady Macbeth, Regan và Goneril — người ta lập tức nhận ra họ là những ngoại lệ kinh hoàng đối với các quy luật thông thường của cuộc sống; đồng thời sự ảnh hưởng của họ mang tính hủy diệt, tỷ lệ thuận với quyền lực làm điều thiện mà họ đã từ bỏ.

Dưới ánh sáng rực rỡ ấy, đó là lời chứng của Shakespeare đối với vị trí và nhân cách của phụ nữ trong đời sống con người. Ông miêu tả họ là những cố vấn trung thành và khôn ngoan không thể lay chuyển — những tấm gương trong sạch và không thể mua chuộc — luôn mạnh mẽ để thánh hóa, ngay cả khi họ không thể cứu rỗi.

Không hề sánh được với sự hiểu biết về bản chất con người — càng ít sánh được với sự thấu hiểu về nguyên nhân và dòng chảy của định mệnh — nhưng với tư cách là nhà văn đã trao cho chúng ta cái nhìn bao quát nhất về các điều kiện và phương thức tư duy thông thường trong xã hội hiện đại, tôi xin mời quý vị tiếp nhận lời chứng của Walter Scott.

Tôi gạt sang một bên những tác phẩm văn xuôi thuần túy lãng mạn của ông vì chúng không có giá trị, và mặc dù thơ lãng mạn thời kỳ đầu rất đẹp, lời chứng của nó không có trọng lượng nào ngoài giá trị của lý tưởng tuổi trẻ. Nhưng những tác phẩm thực sự của ông, được nghiên cứu từ đời sống Scotland, mang lại một lời chứng chân xác; và trong toàn bộ phạm vi ấy, chỉ có ba người đàn ông đạt đến hình mẫu anh hùng — Dandie Dinmont, Rob Roy và Claverhouse; trong số đó, một người là nông dân vùng biên giới; một người là kẻ cướp biển; người thứ ba là một người lính chiến đấu cho một chính nghĩa tồi. Và họ chỉ chạm đến lý tưởng anh hùng ở lòng dũng cảm và đức tin, cùng với một sức mạnh trí tuệ mạnh mẽ nhưng chưa được trau chuốt, hoặc bị áp dụng nhầm chỗ; trong khi những nam nhân trẻ tuổi của ông là những món đồ chơi tao nhã của vận may kỳ quái, và chỉ nhờ sự giúp đỡ (hoặc tình cờ) của vận may đó, mới có thể sống sót chứ không phải đánh bại những thử thách mà họ phải gánh chịu một cách bất đắc dĩ. Về bất kỳ nhân vật có kỷ luật hoặc nhất quán nào, nghiêm túc trong một mục đích được suy ngẫm khôn ngoan, hoặc đối phó với các hình thái của cái ác thù địch, được thách thức dứt khoát và khuất phục kiên quyết, thì không hề có dấu vết nào trong các quan niệm của ông về những thanh niên trẻ tuổi. Trong khi đó, trong những tưởng tượng của ông về phụ nữ — trong các nhân vật Ellen Douglas, Flora MacIvor, Rose Bradwardine, Catherine Seyton, Diana Vernon, Lilias Redgauntlet, Alice Bridgenorth, Alice Lee và Jeanie Deans — với vô số biến thể của vẻ sự duyên dáng, sự dịu dàng và năng lực trí tuệ, chúng ta tìm thấy ở tất cả họ một ý thức hoàn toàn không thể sai lầm về phẩm giá và công lý; một sự hy sinh bản thân không sợ hãi, tức thời và không mệt mỏi, thậm chí đối với vẻ bề ngoài của bổn phận, chứ đừng nói đến những yêu sách thực sự của nó; và cuối cùng, một sự khôn ngoan kiên nhẫn của tình cảm bị kìm nén sâu sắc, điều làm được nhiều hơn vô hạn so với việc chỉ bảo vệ các đối tượng của nó khỏi một sai lầm nhất thời; nó dần dần định hình, thổi sức sống và nâng tầm nhân cách của những người tình không xứng đáng, cho đến khi, vào phần cuối của câu chuyện, chúng ta vừa đủ — và chỉ vừa đủ — có thể kiên nhẫn lắng nghe về thành công không xứng đáng của họ.

Thế nên, trong mọi trường hợp, đối với Scott cũng như Shakespeare, chính người phụ nữ là người canh chừng, dạy dỗ và dẫn dắt tuổi trẻ; tuyệt nhiên không bao giờ có chuyện thanh niên canh chừng hay giáo dục người tình của mình.

Tiếp theo, dẫu ngắn gọn hơn, xin hãy đón nhận lời chứng trang nghiêm hơn — của những bậc vĩ nhân người Ý và Hy Lạp. Quý vị thừa biết kế hoạch trong thơ ca vĩ đại của Dante — rằng đó là một bài thơ tình gửi người tình đã khuất của ông; một khúc ca ngợi sự canh chừng của nàng đối với linh hồn ông. Chỉ cúi đầu trước lòng thương xót, không bao giờ vì tình yêu, nàng vẫn cứu ông khỏi sự diệt vong — cứu ông khỏi địa ngục. Ông đang lầm đường lạc lối vĩnh viễn trong tuyệt vọng; nàng từ thiên đường giáng xuống để giúp đỡ ông, và xuyên suốt những bậc thang của Thiên đàng, nàng là người thầy của ông, giải thích cho ông những chân lý khó khăn nhất, cả thần thánh lẫn con người; và dẫn dắt ông, hết lời quở trách này đến lời quở trách khác, từ ngôi sao này sang ngôi sao khác.

Tôi không cố chấp bám lấy quan niệm của Dante; nếu tôi bắt đầu tôi sẽ không thể dừng lại: hơn nữa, quý vị có thể cho đây là một trí tưởng tượng hoang đường từ trái tim của một nhà thơ. Vì vậy, tôi muốn đọc cho quý vị nghe một vài vần thơ được sáng tác một cách có ýδlượng của một hiệp sĩ xứ Pisa gửi cho người tình đang sống của mình, hoàn toàn mang đặc trưng của tình cảm từ tất cả những người đàn ông cao quý nhất của thế kỷ thứ mười ba, hoặc đầu thế kỷ thứ mười bốn — được lưu giữ giữa vô số hồ sơ về danh dự và tình yêu hiệp sĩ khác mà Dante Rossetti đã thu thập cho chúng ta từ các nhà thơ Ý thời kỳ đầu.

“Vì này đây! luật của nàng đã được ban hành

Rằng tình yêu này của tôi phải minh bạch trở thành

Để phụng sự và tôn vinh nàng:

Và tôi làm thế; và niềm vui của tôi thật trọn vẹn,

Được chấp nhận làm kẻ hầu dưới quyền vương của nàng.

Hầu như bề ngoài, tôi hoàn toàn ngây ngất,

Từ khi ý chí của tôi được định đoạt như thế

Để phụng sự, hỡi đóa hoa niềm vui, sự xuất chúng của nàng:

Cũng chẳng có gì dường như có thể khơi dậy

Nỗi đau hay sự tiếc nuối nào.

Nhưng trên nàng ngự trị mọi suy nghĩ và giác quan của tôi;

Nghĩ rằng từ nàng mọi đức hạnh lan tỏa

Như từ một dòng suối nguồn,

Rằng trong món quà của nàng là sự hữu ích tuyệt vời nhất của trí tuệ,

Và danh dự không bao giờ phai mờ,

Nơi mà mọi điều thiện tối cao cư ngụ tách biệt,

Hoàn thiện sự trọn vẹn trong vị thế của nàng.

Hỡi phu nhân, từ khi tôi khắc họa

Dung nhan đầy hoan ca của nàng trong tim,

Cuộc đời tôi đã tách biệt

Trong ánh sáng rực rỡ và chốn của sự thật;

Điều mà cho đến lúc đó, quả thật vậy,

Đã mò mẫm giữa những bóng râm ở một nơi tăm tối,

Nơi mà vô số giờ và ngày

Nó hầu như chẳng bao giờ nhớ đến điều thiện.

Nhưng giờ đây sự nô lệ của tôi

Thuộc về nàng, và tôi tràn ngập niềm vui và sự bình yên.

Từ một con dã thú,

Nàng đã biến tôi thành con người, kể từ khi tôi sống vì tình yêu của nàng.”

Quý vị có lẽ nghĩ rằng một hiệp sĩ Hy Lạp sẽ đánh giá phụ nữ thấp hơn người tình Cơ Đốc giáo này. Sự phục tùng mang tính tinh thần của họ đối với phụ nữ quả thực không tuyệt đối đến thế; nhưng liên quan đến bản chất cá nhân của phụ nữ, chỉ vì quý vị không thể theo dõi tôi một cách dễ dàng, nên tôi mới không chọn phụ nữ Hy Lạp thay vì các nhân vật của Shakespeare; và lấy làm ví dụ cho các mẫu hình lý tưởng hàng đầu về vẻ đẹp và đức tin nhân loại: trái tim người mẹ và người vợ giản dị của Andromache; trí tuệ thần thánh nhưng bị chối bỏ của Cassandra; lòng tốt vui tươi và cuộc sống công chúa giản dị của nàng Nausicaa hạnh phúc; sự bình yên mang phong cách nội trợ của Penelope với ánh mắt ngóng ra biển; lòng sùng kính luôn kiên nhẫn, không sợ hãi và tận tụy đến tuyệt vọng của người em gái và người con gái trong Antigone; sự cúi đầu của Iphigenia như một con cừu non lặng thầm; và cuối cùng, sự kỳ vọng về sự phục sinh, được làm cho sáng tỏ trong tâm hồn người Hy Lạp qua sự trở về từ cõi chết của Alcestis — người, để cứu chồng mình, đã điềm tĩnh bước qua vị đắng cay của cái chết.

Giờ đây, nếu có thời gian, tôi có thể nhân lên hết lời chứng này đến lời chứng khác kiểu này cho quý vị. Tôi có thể lấy Chaucer, và chỉ cho quý vị lý do tại sao ông viết cuốn Huyền thoại về những người phụ nữ tốt (Legend of Good Women); nhưng không có Huyền thoại về những người đàn ông tốt nào cả. Tôi có thể lấy Spenser, và cho quý vị thấy cách tất cả các hiệp sĩ thần tiên của ông đôi khi bị lừa dối và đôi khi bị đánh bại; nhưng linh hồn của Una thì không bao giờ bị vấy bẩn, và ngọn giáo của Britomart không bao giờ gãy. Thậm chí, tôi có thể quay ngược về những lời dạy huyền thoại của thời cổ đại nhất, và cho quý vị thấy cách mà dân tộc vĩ đại ấy — có một vị công chúa đã được định đoạt để nuôi dưỡng Nhà Lập pháp của toàn cõi thế gian, thay vì để người thân ruột thịt của ông làm điều đó — cách mà dân tộc Ai Cập vĩ đại ấy, khôn ngoan nhất trong các quốc gia thời bấy giờ, đã trao cho Linh hồn Trí tuệ của họ hình dáng của một Người Phụ Nữ; và đặt vào tay nàng chiếc thoi của thợ dệt như một biểu tượng; và cách mà tên gọi và hình dáng của linh hồn ấy, được người Hy Lạp tiếp nhận, tôn sinht và tuân theo, đã trở thành vị thần Athena với chiếc mũ miện ô liu và chiếc khiên mây, mà nhờ lòng tin vào đó, cho đến tận ngày nay, quý vị có được bất cứ điều gì quý giá nhất trong nghệ thuật, trong văn chương, hay trong các hình mẫu về đức hạnh dân tộc.

Nhưng tôi sẽ không đi lang man vào yếu tố xa xôi và mang tính huyền thoại này; tôi chỉ muốn đề nghị quý vị trao giá trị chính đáng cho lời chứng của những nhà thơ lớn và những con người từng trải này — vốn vô cùng nhất quán về vấn đề này, như quý vị thấy. Tôi sẽ hỏi quý vị liệu có thể cho rằng những người đàn ông này, trong công trình cốt lõi của cuộc đời họ, đang tự giải trí bằng một cái nhìn giả tưởng và vô bổ về mối quan hệ giữa nam và nữ; — thậm chí còn tồi tệ hơn là giả tưởng hay vô bổ; bởi vì một sự vật có thể mang tính tưởng tượng, nhưng vẫn đáng khao khát nếu nó khả thi; thế nhưng lý tưởng của họ về phụ nữ lại là điều hoàn toàn không đáng khao khát theo quan niệm thông thường của chúng ta về mối quan hệ hôn nhân. Chúng ta bảo rằng người phụ nữ không được phép dẫn đường, thậm chí không được tự suy nghĩ. Người đàn ông luôn phải là người khôn ngoan hơn; anh ta phải là người tư duy, là kẻ cai trị, là người vượt trội về kiến thức và sự uyển chuyển cũng như về sức mạnh.

Chẳng phải là điều khá quan trọng khi chúng ta đưa ra quyết định về vấn đề này sao? Tất cả những vĩ nhân này đều sai lầm, hay chúng ta mới là kẻ sai? Phải chăng Shakespeare và Aeschylus, Dante và Homer, chỉ đang chưng diện những con búp bê cho chúng ta; hay tồi tệ hơn cả búp bê, những ảo ảnh trái tự nhiên mà việc hiện thực hóa chúng, nếu khả thi, sẽ mang lại tình trạng vô chính phủ cho mọi mái nhà và sự hủy diệt cho mọi tình cảm? Hơn nữa, nếu quý vị có thể cho là như vậy, hãy nhìn nhận cuối cùng bằng bằng chứng của các sự kiện, được trao bởi chính trái tim con người. Trong tất cả các thời đại Cơ Đốc giáo nổi tiếng về sự thanh khiết hoặc tiến bộ của họ, đã có sự phục tùng tuyệt đối trong sự tôn sùng vâng lời của người tình dành cho người nữ tình nhân của mình. Tôi nói là vâng lời; — không chỉ đơn thuần là sự nhiệt thành và tôn sùng trong trí tưởng tượng, mà hoàn toàn phục tùng, nhận từ người phụ nữ được yêu dấu, dù còn trẻ tuổi đến đâu, không chỉ sự khích lệ, lời ca ngợi và phần thưởng cho mọi nhọc nhằn, mà — chừng nào còn có sự lựa chọn hoặc bất kỳ câu hỏi khó khăn nào cần quyết định — cả sự định hướng cho mọi nhọc nhằn ấy. Tinh thần hiệp sĩ ấy — mà sự lạm dụng và ô nhục của nó là nguyên nhân chính gây ra mọi tàn ác trong chiến tranh, bất công trong hòa bình, hay sự suy đồi và đê tiện trong quan hệ gia đình; và nhờ sự thanh khiết và sức mạnh ban đầu của nó mà chúng ta mang ơn trong việc bảo vệ đức tin, luật pháp và tình yêu — tinh thần hiệp sĩ ấy, tôi xin nhắc lại, ngay trong khái niệm ban đầu về một cuộc sống danh dự, đã mặc nhiên thừa nhận sự phục tùng của người hiệp sĩ trẻ trước mệnh lệnh — dẫu đó có là mệnh lệnh bắt nguồn từ sự bất chợt — của người nữ hiệp sĩ của mình. Nó thừa nhận điều này, bởi vì những bậc thầy của nó biết rằng xung lực đầu tiên và tất yếu của mọi trái tim được dạy dỗ và mang tinh thần hiệp sĩ chân chính chính là sự phục tùng mù quáng đối với người tình của mình; rằng nơi nào không có đức tin và sự giam cầm chân chính ấy, nơi đó chắc chắn ngự trị những đam mê ngoan cố và tà ác; và rằng trong sự vâng lời đầy hoan ca đối với một tình yêu duy nhất của thời tuổi trẻ, chính là sự thánh hóa mọi sức mạnh của nam giới và sự tiếp diễn của mọi mục đích sống của anh ta. Và điều này, không phải vì sự vâng lời như vậy sẽ an toàn hay đáng tự hào, nếu nó từng được trao cho một kẻ không xứng đáng; mà bởi vì việc yêu bất kỳ ai mà sự khuyên răn dịu dàng của họ không thể tin tưởng, hoặc mệnh lệnh chan chứa lời cầu nguyện của họ mà anh ta có thể ngập ngừng không vâng lời, phải là điều bất khả thi đối với mọi thanh niên cao quý — là điều bất khả thi đối với bất kỳ ai được huấn luyện đúng đắn.

Tôi sẽ không nhấn mạnh thêm bằng bất kỳ lập luận nào nữa về điều này, bởi vì tôi nghĩ nó sẽ tự khẳng định ngay lập tức trong hiểu biết của quý vị về những gì đã xảy ra và trong cảm nhận của quý vị về những gì nên xảy ra. Quý vị không thể nghĩ rằng việc thắt áo giáp cho hiệp sĩ bằng bàn tay của người tình chỉ là một sự bất chợt của thời trang lãng mạn. Đó là hình mẫu của một chân lý vĩnh cửu — rằng tấm áo giáp của linh hồn không bao giờ được gắn chặt vào trái tim trừ khi bàn tay của người phụ nữ đã siết nó lại; và chỉ khi cô ấy siết nó một cách lỏng lẻo thì danh dự của nam nhi mới lụi tàn. Quý vị không biết những vần thơ đáng yêu ấy sao — tôi ước gì tất cả các thiếu nữ ở Anh đều thuộc lòng:

“Ôi người phụ nữ hoang phí! — nàng là kẻ có thể

Tự định giá chính bản thân ngọt ngào của mình,

Khi biết rằng hắn không thể không trả —

Nàng đã làm rẻ rúng Thiên đàng biết bao!

Đã trao đi vô điều kiện món quà vô giá của mình,

Đã làm hỏng bánh mì và làm đổ rượu,

Thứ mà nếu được tiêu xài với sự tiết kiệm đúng mực và tôn trọng,

Đã có thể biến dã thú thành người, và con người thành thần thánh!”

Chừng đó, tôi tin rằng quý vị sẽ chấp nhận về mối quan hệ giữa những người yêu nhau. Nhưng điều chúng ta quá thường xuyên hoài nghi lại là sự thích hợp của việc duy trì một mối quan hệ như vậy trong suốt cả cuộc đời con người. Chúng ta nghĩ rằng điều đó là đúng ở người tình và người nữ tình nhân, nhưng không đúng ở người chồng và người vợ. Nghĩa là, chúng ta nghĩ rằng một bổn phận cung kính và dịu dàng chỉ nên dành cho một người mà tình cảm của họ vẫn còn khiến chúng ta hoài nghi, và tính cách của họ chúng ta mới chỉ nhận thức được một phần và từ xa; và rằng sự cung kính cùng bổn phận đó sẽ được rút lại khi tình cảm đã hoàn toàn và vô hạn thuộc về chúng ta, và tính cách đã được sàng lọc, thử thách đến mức chúng ta không sợ giao phó hạnh phúc cuộc đời mình cho nó. Quý vị không thấy điều này đê tiện đến nhường nào, cũng như vô lý ra sao hay sao? Quý vị không cảm thấy rằng hôn nhân — khi nó thực sự là hôn nhân — chỉ là con dấu đánh dấu sự chuyển đổi đã thề nguyện từ sự phục vụ tạm thời sang sự phục vụ không mệt mỏi, và từ tình yêu chập chờn sang tình yêu vĩnh cửu sao?

Nhưng quý vị sẽ hỏi, làm thế nào ý tưởng về chức năng dẫn dắt này của người phụ nữ có thể dung hòa với sự phục tùng đích thực của người vợ? Đơn giản là ở chỗ đó là một chức năng dẫn dắt, chứ không phải là chức năng quyết định. Hãy để tôi thử cho quý vị thấy một cách ngắn gọn cách mà những quyền lực này dường như có thể phân biệt một cách đúng đắn.

Chúng ta thật ng u ngốc, và ng u ngốc không có lời biện minh, khi nói về sự “vượt trội” của giới tính này so với giới tính kia, cứ như thể họ có thể được so sánh trong những điều tương tự. Mỗi bên sở hữu những gì bên kia không có: mỗi bên hoàn thiện bên kia và được hoàn thiện bởi bên kia: họ không giống nhau ở bất cứ điểm nào, và hạnh phúc cùng sự hoàn hảo của cả hai phụ thuộc vào việc mỗi bên cầu xin và đón nhận từ bên kia những điều mà chỉ duy nhất bên kia mới có thể trao tặng.

Giờ đây, các đặc điểm riêng biệt của họ tóm lại là thế này. Sức mạnh của người đàn ông mang tính chủ động, tiến bộ, phòng thủ. Anh ta đích thực là kẻ hành động, kẻ kiến tạo, kẻ khám phá, kẻ bảo vệ. Trí tuệ của anh ta dành cho sự suy đoán và phát minh; năng lượng của anh ta dành cho cuộc phiêu lưu, cho chiến tranh và cho sự chinh phục, bất cứ nơi nào chiến tranh là chính nghĩa, bất cứ nơi nào chinh phục là cần thiết. Nhưng sức mạnh của người phụ nữ là dành cho việc cai trị, chứ không phải cho chiến trận — và trí tuệ của cô ấy không dành cho sự phát minh hay kiến tạo, mà dành cho sự sắp đặt ngọt ngào, bố trí và quyết định. Cô ấy nhìn thấy phẩm chất của các sự vật, quyền lợi và vị trí của chúng. Chức năng vĩ đại của cô ấy là Tán dương; cô ấy không tham gia vào bất kỳ cuộc tranh tài nào, nhưng lại phán quyết một cách không thể sai lầm chiếc vương miện của cuộc tranh tài ấy. Nhờ chức vụ và vị trí của mình, cô ấy được bảo vệ khỏi mọi nguy hiểm và cám dỗ. Người đàn ông, trong công việc thô ráp của mình nơi thế giới rộng lớn, phải đối mặt với mọi hiểm nguy và thử thách; — do đó, thất bại, sự xúc phạm, sai lầm tất yếu sẽ thuộc về anh ta: anh ta thường xuyên phải chịu thương tích hoặc bị khuất phục; thường xuyên bị dẫn dụ sai đường; và luôn luôn bị tôi luyện thành chai sạn. Nhưng anh ta bảo vệ người phụ nữ khỏi tất cả những điều đó; bên trong ngôi nhà của mình, dưới sự cai trị của cô ấy, trừ khi chính cô ấy tìm kiếm nó, không một nguy hiểm, không một cám dỗ, không một nguyên nhân gây ra sai lầm hay xúc phạm nào cần phải bước vào. Đây là bản chất đích thực của tổ ấm — nó là chốn của Bình yên; là nơi trú ẩn, không chỉ khỏi mọi tổn thương, mà còn khỏi mọi sự kinh hoàng, nghi ngờ và chia rẽ. Chừng nào nó không phải là điều này, nó không phải là tổ ấm; chừng nào những lo âu của cuộc sống bên ngoài thâm nhập vào nó, và xã hội bên ngoài với tâm trí mâu thuẫn, xa lạ, không yêu thương hoặc thù địch bị cho phép bởi cả chồng lẫn vợ bước qua ngưỡng cửa, nó liền ngừng làm tổ ấm; nó lúc đó chỉ là một phần của thế giới bên ngoài mà quý vị đã lợp mái che lên và nhóm lửa bên trong. Nhưng chừng nào nó là một chốn linh thiêng, một ngôi đền trinh nữ, một ngôi đền của ngọn lửa gia đình được canh chừng bởi các Vị thần Hộ mệnh, trước tôn nhan của họ không ai được phép đến gần ngoại trừ những người mà họ có thể tiếp đón bằng tình yêu — chừng nào nó là như vậy, và mái nhà cùng ngọn lửa chỉ là biểu tượng của một bóng râm và ánh sáng cao quý hơn — bóng râm như của tảng đá trong vùng đất mệt mỏi, và ánh sáng như của ngọn hải đăng giữa biển giông bão — chừng đó nó mới minh chứng cho tên gọi, và hoàn thành lời ca tụng về Tổ ấm (Home).

Và bất cứ nơi nào một người vợ đích thực bước đến, tổ ấm ấy luôn hiện hữu xung quanh cô ấy. Chỉ có các vì sao ở trên đầu cô ấy; con đom đóm trong bãi cỏ lạnh ngắt về đêm có thể là ngọn lửa duy nhất dưới chân cô ấy; nhưng tổ ấm vẫn ở bất cứ nơi nào cô ấy có mặt; và đối với một người phụ nữ cao quý, nó vươn tỏa rộng lớn xung quanh cô, tuyệt vời hơn cả việc được trần gỗ tuyết tùng hay sơn son thếp vàng, tỏa ánh sáng tĩnh lặng đi xa, cho những kẻ vốn dĩ không nơi nương tựa.

Đây, tôi tin là — quý vị sẽ không thừa nhận chứ — vị trí và quyền lực đích thực của người phụ nữ? Nhưng quý vị không thấy rằng, để hoàn thành điều này, cô ấy phải — chừng nào người ta có thể dùng những thuật ngữ như vậy cho một sinh vật con người — là kẻ không thể mắc sai lầm sao? Chừng nào cô ấy cai trị, mọi thứ phải đúng đắn, nếu không thì chẳng có gì đúng cả. Cô ấy phải bền bỉ, không thể vấy bẩn một cách tốt đẹp; khôn ngoan một cách bản năng, không thể sai lầm — khôn ngoan, không phải vì sự phát triển bản thân, mà vì sự từ bỏ bản thân; khôn ngoan, không phải để đặt mình lên trên chồng, mà để không bao giờ rời xa bên cạnh anh ta; khôn ngoan, không phải với sự hẹp hòi của lòng kiêu ngạo hống hách và không tình yêu, mà với sự dịu dàng đầy đam mê của một sự khiêm nhường phục vụ có thể biến đổi vô hạn, bởi vì nó có thể áp dụng vô hạn — sự đổi thay đích thực của người phụ nữ. Theo nghĩa lớn lao đó — “La donna è mobile” (Phụ nữ vốn hay thay đổi), không phải “Qual piúm’ al vento” (Như chiếc lông hồng trước gió); không, cũng chẳng phải “Biến đổi như chiếc bóng, được tạo bởi chiếc lá dương xỉ rung rinh trước ánh sáng”; mà hay thay đổi như ánh sáng, đa dạng trong sự phân chia tốt đẹp và thanh tịnh, để nó có thể mang lấy màu sắc của tất cả những gì nó chiếu rọi lên, và tôn vinh điều đó.

(II.) Tôi đã cố gắng, cho đến điểm này, để chỉ cho quý vị thấy vị trí nên có và quyền lực nên có của người phụ nữ. Giờ đây, thứ hai, chúng ta đặt câu hỏi: Loại giáo dục nào sẽ chuẩn bị cho cô ấy những điều này?

Và nếu quý vị thực sự cho đây là một quan niệm chân chính về chức năng và phẩm giá của cô ấy, thì việc vạch ra lộ trình giáo dục giúp cô ấy thích nghi với điều thứ nhất và nâng cô ấy lên điều thứ hai sẽ không phải là điều khó khăn.

Bổn phận đầu tiên của chúng ta đối với cô ấy — hiện nay không ai có tư duy còn hoài nghi điều này — là đảm bảo cho cô ấy việc rèn luyện thể chất và bài tập thể thao nhằm củng cố sức khỏe và hoàn thiện vẻ đẹp của cô ấy; sự tinh tế cao nhất của vẻ đẹp đó là không thể đạt được nếu thiếu đi sự rạng rỡ của sự năng động và sức mạnh thanh tao. Hoàn thiện vẻ đẹp của cô ấy, tôi nói vậy, và gia tăng sức mạnh của nó; nó không thể quá mạnh mẽ, cũng không thể tỏa ánh sáng thiêng liêng đi quá xa: chỉ cần ghi nhớ rằng mọi sự tự do về thể chất đều vô ích trong việc tạo ra vẻ đẹp nếu thiếu đi sự tự do tương ứng của trái tim. Có hai đoạn thơ của nhà thơ đó — người mà tôi thấy nổi bật hơn tất cả những người khác, không phải bởi sức mạnh, mà bởi sự đúng đắn tinh tế — chỉ cho quý vị nguồn cội, và miêu tả cho quý vị trong vài âm tiết sự hoàn thiện của vẻ đẹp nữ tính. Tôi sẽ đọc những khúc thơ mở đầu, nhưng khúc thơ cuối cùng mới là điều tôi muốn quý vị đặc biệt chú ý:

“Ba năm nàng lớn lên trong nắng và mưa,

Rồi Thiên nhiên phán: ‘Một đóa hoa đáng yêu hơn

Trên trái đất chưa từng được gieo trồng;

Đứa trẻ này ta sẽ mang về cho riêng ta;

Nó sẽ thuộc về ta, và ta sẽ tạo nên

Một quý cô của riêng ta.’

‘Chính ta sẽ đối với đứa con cưng của mình

Vừa là luật pháp vừa là xung lực; và cùng với ta

Cô gái ấy, trên vách đá và đồng bằng,

Trong đất trời, trong trảng rừng và vòm cây, sẽ cảm nhận

Một quyền lực giám sát

Để khơi gợi, hoặc kiềm chế.’

‘Những đám mây trôi sẽ cho mượn trạng thái của chúng

Đến cho nàng, vì nàng mà cây liễu uốn cong;

Và nàng sẽ không bỏ lỡ việc nhìn thấy,

Ngay cả trong những chuyển động của giông bão,

Nét duyên dáng sẽ định hình vóc dáng thiếu nữ

Bởi sự đồng cảm thầm lặng.’

‘Và những cảm xúc hoan ca đầy sinh khí

Sẽ nuôi dưỡng vóc dáng nàng vươn cao uy nghi —

Làm phồng bầu ngực trinh trắng của nàng.

Những suy nghĩ như thế ta sẽ trao cho Lucy,

Trong khi nàng và ta cùng chung sống,

Ngay tại thung lũng hạnh phúc này.’”

“Cảm xúc hoan ca đầy sinh khí”, hãy chú ý điều đó. Có những cảm xúc hoan ca mang tính chết chóc; nhưng những cảm xúc tự nhiên thì mang tính sinh khí, cần thiết cho chính sự sống.

Và chúng phải là những cảm xúc hoan ca, nếu chúng muốn mang tính sinh khí. Đừng nghĩ rằng quý vị có thể làm cho một thiếu nữ trở nên đáng yêu, nếu quý vị không làm cho cô ấy hạnh phúc. Không có một sự kìm hãm nào mà quý vị áp đặt lên bản chất của một thiếu nữ ngoan ngoãn — không có một sự kìm ném nào mà quý vị giáng xuống bản năng tình cảm hay nỗ lực của cô ấy — mà lại không được khắc ghi không thể xóa nhòa trên các đường nét gương mặt cô ấy, với một sự cứng nhắc càng thêm phần đau đớn bởi vì nó cướp đi sự rạng rỡ từ đôi mắt ngây thơ, và vẻ quyến rũ từ vầng trán của đức hạnh.

Đó là về phương tiện: giờ hãy chú ý đến mục đích.

Hãy lấy từ cùng nhà thơ ấy, trong hai dòng thơ, một miêu tả hoàn hảo về vẻ đẹp nữ tính —

“Một gương mặt nơi hội tụ

Những ký ức ngọt ngào, và những lời hứa hẹn cũng ngọt ngào không kém.”

Vẻ đáng yêu hoàn hảo của gương mặt một người phụ nữ chỉ có thể bao gồm sự bình yên uy nghi ấy, được xây dựng trên ký ức về những năm tháng hạnh phúc và hữu ích — tràn ngập những ký ức ngọt ngào; và từ sự kết hợp của điều đó với sự ngây thơ trẻ con mang tính uy nghi hơn nữa — thứ vẫn tràn ngập sự đổi thay và hứa hẹn; — luôn rộng mở — vừa khiêm nhường vừa rạng ngời, với niềm hy vọng về những điều tốt đẹp hơn sẽ đạt được và sẽ ban tặng. Không có tuổi già nơi vẫn còn có lời hứa hẹn đó.

Như vậy, trước tiên quý vị phải nhào nặn khung thể xác của cô ấy, và sau đó, khi sức mạnh cô ấy đạt được cho phép quý vị, hãy lấp đầy và tôi luyện tâm trí cô ấy với mọi kiến thức và tư duy có xu hướng củng cố bản năng công lý tự nhiên của nó, đồng thời tinh chế sự nhạy bén tự nhiên về tình yêu của nó.

Tất cả những kiến thức như vậy nên được trao cho cô ấy nhằm giúp cô ấy hiểu, và thậm chí hỗ trợ công việc của đàn ông: tuy nhiên, chúng nên được trao, không phải dưới dạng kiến thức — không phải như thể nó là, hoặc có thể là, một mục đích để biết đối với cô ấy; mà chỉ để cảm nhận và phán đoán. Không thành vấn đề, xét theo khía cạnh kiêu hãnh hay sự hoàn thiện trong bản thân cô ấy, liệu cô ấy biết nhiều ngôn ngữ hay chỉ một; nhưng điều tối quan trọng là cô ấy có thể bày tỏ lòng tốt với một người xa lạ, và hiểu được sự ngọt ngào của tiếng nói người xa lạ ấy. Không thành vấn đề đối với giá trị hay phẩm giá của bản thân cô ấy việc cô ấy phải quen thuộc với khoa học này hay khoa học kia; nhưng điều tối cao là cô ấy phải được huấn luyện trong những thói quen tư duy chuẩn xác; rằng cô ấy phải hiểu ý nghĩa, tính tất yếu và vẻ đẹp của các quy luật tự nhiên; và theo ít nhất một con đường đạt được thành tựu khoa học, cho đến ngưỡng cửa của Thung lũng Nhục nhã đắng cay ấy — nơi chỉ những người khôn ngoan nhất và dũng cảm nhất trong loài người mới có thể hạ mình bước xuống, tự nhận mình mãi mãi là những đứa trẻ, đang nhặt những hòn sỏi trên một bờ biển vô tận. Không có mấy hậu quả về việc cô ấy biết bao nhiêu vị trí thành phố, hay bao nhiêu niên đại sự kiện, hay tên tuổi của những nhân vật nổi tiếng — mục đích của giáo dục không phải là biến người phụ nữ thành một cuốn từ điển; nhưng điều vô cùng cần thiết là cô ấy phải được dạy cách bước vào bằng toàn bộ nhân cách của mình vào lịch sử mà cô ấy đọc; cách hình dung các phân đoạn của nó một cách sinh động trong trí tưởng tượng rạng rỡ của mình; cách thấu hiểu, bằng bản năng tinh tế của mình, những hoàn cảnh bi thương và mối quan hệ kịch tính mà nhà sử học quá thường xuyên chỉ làm lu mờ bằng lý luận của mình và ngắt kết nối bằng cách sắp xếp của mình: phần việc của cô ấy là dò tìm những sự công bằng ẩn giấu của phần thưởng thần thánh, và bắt gặp, xuyên qua bóng tối, những sợi tơ định mệnh được dệt bằng lửa kết nối lỗi lầm với sự trừng phạt. Nhưng trên hết, cô ấy phải được dạy cách mở rộng giới hạn của lòng trắc ẩn liên quan đến lịch sử đang được quyết định mãi mãi khi những khoảnh khắc trôi qua mà cô ấy hít thở bầu không khí hòa bình; và đối với tai ương đương thời — thứ mà nếu chỉ cần được cô ấy tiếc thương đúng mức, sẽ không bao giờ lặp lại nữa trong tương lai. Cô ấy phải tự rèn luyện trong việc tưởng tượng xem điều gì sẽ xảy ra đối với tâm trí và hạnh kiểm của mình, nếu hàng ngày cô ấy bị đưa vào sự hiện diện của nỗi thống khổ vốn không hề kém phần thực tế chỉ vì nó bị che khuất khỏi tầm mắt cô. Cô ấy phải được dạy đôi chút để hiểu được sự vô nghĩa về tỷ lệ mà thế giới nhỏ bé nơi cô ấy sống và yêu thương đang gánh chịu so với thế giới nơi Chúa sống và yêu thương; — và một cách trang nghiêm, cô ấy phải được dạy cách nỗ lực để những suy nghĩ sùng kính của cô ấy không trở nên yếu ớt tỷ lệ thuận với số lượng mà chúng bao trùm, hay lời cầu nguyện của cô ấy không trở nên uể oải hơn so với khi nó được thốt lên để cầu xin sự giải thoát tức thời khỏi nỗi đau của chồng hoặc con mình, khi nó được cất lên cho vô số những kẻ không có ai để yêu thương, và là “cho tất cả những ai bị hoang vu và áp bức.”

Đến đây, tôi nghĩ mình đã có được sự đồng tình của quý vị; có lẽ quý vị sẽ không đồng hành cùng tôi trong điều mà tôi tin là cần thiết nhất để nói. Có một môn khoa học nguy hiểm đối với phụ nữ — môn khoa học mà quả thực họ phải cảnh giác để không chạm vào một cách bất kính — đó là thần học. Thật kỳ lạ, và kỳ lạ một cách thảm hại, khi trong lúc họ đủ khiêm tốn để hoài nghi năng lực của chính mình, và dừng lại ở ngưỡng cửa của những môn khoa học nơi mọi bước đi đều có thể chứng minh và chắc chắn, họ lại lao đầu vào, và không một chút nghĩ ngợi về sự kém cỏi của mình, vào môn khoa học mà những người vĩ đại nhất đã phải run rẩy và những người khôn ngoan nhất đã sai lầm. Thật kỳ lạ, khi họ tự mãn và kiêu ngạo bó buộc bất kỳ thói hư tật xấu hay sự ngu ngốc nào ở họ, bất kỳ sự ngạo mạn, cáu kỉnh hay sự bất dung thứ mù quáng nào, thành một gói myrrh thánh hiến cay đắng. Thật kỳ lạ, ở những sinh vật được sinh ra để làm Tình yêu hữu hình, là nơi họ có thể hiểu biết ít nhất, họ lại lên án trước tiên, và tưởng rằng mình làm đẹp lòng Chủ nhân của họ bằng cách bò lên các bậc ngai phán xét của Ngài để chia sẻ nó với Ngài. Kỳ lạ nhất trong tất cả là việc họ nghĩ rằng mình được dẫn dắt bởi Thần An ủi vào những thói quen tâm lý vốn đã trở thành những yếu tố thuần túy gây khó chịu trong tổ ấm; và rằng họ dám biến các Vị thần Hộ mệnh của Cơ Đốc giáo thành những thần tượng xấu xí của riêng họ; — những con búp bê tinh thần để họ chưng diện theo ý thích của mình; và khiến cho các ông chồng của họ phải quay đi trong sự khinh miệt đầy đau đớn, kẻo họ bị hét vào mặt vì dám làm vỡ chúng.

Do đó, tôi tin rằng, ngoại trừ ngoại lệ này, giáo dục của một thiếu nữ nên gần như tương tự, về lộ trình và tài liệu học tập, với giáo dục của một thiếu nam; nhưng được định hướng hoàn toàn khác biệt. Một người phụ nữ, ở bất kỳ tầng lớp xã hội nào, đều nên biết bất cứ điều gì mà chồng cô ấy có khả năng biết, nhưng biết nó theo một cách khác. Sự nắm bắt của anh ta đối với nó phải mang tính nền tảng và tiến bộ; của cô ấy phải mang tính tổng quát và hoàn mỹ để phục vụ hàng ngày và hữu ích. Không phải là sẽ khôn ngoan hơn nếu đàn ông học các sự vật theo cách của phụ nữ, để phục vụ cho hiện tại, và tìm kiếm sự rèn luyện và huấn luyện các năng lực tinh thần của họ trong các nhánh học tập phù hợp nhất sau đó cho dịch vụ xã hội; nhưng nói một cách khái quát, một người đàn ông nên biết bất kỳ ngôn ngữ hoặc khoa học nào anh ta học một cách thấu đáo — trong khi một người phụ nữ chỉ nên biết cùng ngôn ngữ hoặc khoa học đó chừng nào đủ để cho phép cô ấy đồng cảm với những niềm vui của chồng mình và của những người bạn thân nhất của anh ta.

Tuy nhiên, xin hãy lưu ý, với độ chính xác tinh tế cho đến tận giới hạn mà cô ấy vươn tới. Có một khoảng cách lớn giữa kiến thức sơ đẳng và kiến thức hời hợt — giữa một khởi đầu vững chắc và một nỗ lực yếu ớt nhằm bao quát. Một người phụ nữ luôn có thể giúp đỡ chồng mình bằng những gì cô ấy biết, dù ít ỏi đến đâu; bằng những gì cô ấy biết nửa vời, hoặc biết sai, cô ấy sẽ chỉ làm anh ta phát bực.

Và quả thực, nếu phải có bất kỳ sự khác biệt nào giữa giáo dục của một thiếu nữ và một thiếu nam, tôi sẽ nói rằng trong hai người, thiếu nữ nên được dẫn dắt sớm hơn, vì trí tuệ của cô ấy chín muồi nhanh hơn, vào các chủ đề sâu sắc và nghiêm túc; và phạm vi văn chương của cô ấy không nên nhiều hơn, mà ít mang tính phù phiếm hơn; được tính toán để bổ sung phẩm chất kiên trì và nghiêm túc vào sự nhạy bén tự nhiên trong tư duy và sự nhanh trí của cô ấy; đồng thời giữ cô ấy trong một bầu không khí tư duy cao cả và thanh khiết. Lúc này tôi không đi vào bất kỳ câu hỏi nào về việc lựa chọn sách; chỉ xin hãy chắc chắn rằng sách của cô ấy không bị chất đống trên lòng cô ấy như thể chúng rơi ra từ gói hàng của thư viện cho thuê, ướt đẫm bọt nước nhẹ nhất và mới nhất từ đài phun nước của sự phù phiếm.

Hoặc thậm chí từ đài phun nước của sự thông minh; bởi vì đối với sự cám dỗ nhức nhối của việc đọc tiểu thuyết, điều chúng ta nên sợ không phải là sự tồi tệ của một cuốn tiểu thuyết, mà là sự hấp dẫn quá mức của nó. Cuốn tiểu thuyết yếu ớt nhất cũng không làm người ta đờ đẫn bằng những hình thức thấp kém của văn chương kích thích tôn giáo, và cuốn tiểu thuyết tồi tệết nhất cũng không làm hư hỏng bằng lịch sử sai lầm, triết lý sai lầm hoặc tiểu luận chính trị sai lầm. Nhưng cuốn tiểu thuyết hay nhất trở nên nguy hiểm, nếu sự kích thích của nó làm cho dòng chảy bình thường của cuộc sống trở nên tẻ nhạt, và làm gia tăng cơn khát bệnh hoạn đối với sự quen thuộc vô ích với những khung cảnh mà chúng ta sẽ không bao giờ được gọi là phải hành động trong đó.

Do đó, tôi chỉ nói về những cuốn tiểu thuyết hay; và văn học hiện đại của chúng ta đặc biệt phong phú về các thể loại như vậy. Được đọc kỹ lưỡng, những cuốn sách này thực sự có công dụng nghiêm túc, không gì khác hơn là các chuyên luận về giải phẫu và hóa học đạo đức; các nghiên cứu về bản chất con người trong các yếu tố cấu thành của nó. Nhưng tôi không đặt nặng chức năng này: chúng hầu như không bao giờ được đọc với đủ sự nghiêm túc để cho phép chúng thực hiện điều đó. Điều tối đa mà chúng thường làm là mở rộng phần nào lòng bác ái của một độc giả tử tế, hoặc sự cay độc của một kẻ ác ý; bởi vì mỗi người sẽ thu lượm từ cuốn tiểu thuyết thức ăn cho chính tính khí của mình. Những kẻ vốn kiêu ngạo và đố kỵ sẽ học từ Thackeray để coi thường nhân loại; những kẻ vốn dịu dàng sẽ học để thương xót nhân loại; những kẻ vốn nông cạn sẽ học để cười nhạo nhân loại. Tương tự như vậy, có thể có một sức mạnh hữu ích trong tiểu thuyết để đưa ra trước mắt chúng ta, một cách sinh động, một chân lý con người mà trước đó chúng ta mới chỉ hình dung một cách mờ nhạt; nhưng sự cám dỗ về tính thơ mỹ trong cách diễn đạt là quá lớn đến mức thường thì những nhà văn viết truyện hư cấu xuất sắc nhất không thể cưỡng lại nó; và quan điểm của chúng ta trở nên bạo lực và phiến diện đến mức sức sống của chúng gây hại nhiều hơn là có lợi.

Tuy nhiên, không mạo hiểm đưa ra bất kỳ nỗ lực quyết định nào ở đây về việc nên cho phép đọc tiểu thuyết đến mức nào, ít nhất hãy để tôi khẳng định rõ ràng điều này — rằng dù là đọc tiểu thuyết, thơ ca hay lịch sử, chúng nên được lựa chọn, không phải vì sự vắng bóng cái ác, mà vì sự sở hữu cái điều thiện. Cái ác ngẫu nhiên và tản mác có thể lảng vảng hoặc ẩn giấu ở đây đó trong một cuốn sách có sức nặng, không bao giờ gây ra bất kỳ tác hại nào cho một thiếu nữ cao quý; nhưng sự trống rỗng của một tác giả lại đè bẹp cô ấy, và sự ngu ngốc khả ái của hắn làm hạ thấp phẩm giá cô ấy. Và nếu cô ấy có thể tiếp cận với một thư viện sách cổ và kinh điển tốt, sẽ chẳng cần phải lựa chọn gì sất. Hãy giữ cho các tạp chí và tiểu thuyết hiện đại tránh xa tầm tay thiếu nữ của quý vị; hãy thả lỏng cô ấy vào thư viện cũ vào mọi ngày mưa, và mặc kệ cô ấy. Cô ấy sẽ tìm thấy những gì tốt cho mình; quý vị không thể làm thay: bởi vì có sự khác biệt duy nhất này giữa việc tạo dựng nhân cách của một thiếu nữ và một thiếu nam — quý vị có thể đục đẽo một thiếu nam thành hình dáng như thể đẽo một tảng đá, hoặc nện anh ta vào khuôn nếu anh ta thuộc loại tốt hơn, giống như nện một miếng đồng thau. Nhưng quý vị không thể nện một thiếu nữ thành bất cứ thứ gì. Cô ấy lớn lên như một bông hoa — cô ấy sẽ héo tạt nếu thiếu ánh nắng; cô ấy sẽ lụi tàn trong lớp vỏ của mình, giống như một củ thủy tiên, nếu quý vị không cho cô ấy đủ không khí; cô ấy có thể ngã quỵ và vùi đầu vào bụi bặm, nếu quý vị bỏ mặc cô ấy không có sự giúp đỡ vào một số khoảnh khắc trong cuộc đời; nhưng quý vị không thể kìm kẹp cô ấy; cô ấy phải tự mang lấy hình dáng và con đường tươi đẹp của mình, nếu cô ấy muốn mang lấy bất cứ điều gì, và trong tâm trí cũng như trong cơ thể, phải luôn có:

“Những chuyển động tổ ấm của cô ấy nhẹ nhàng và tự do

Và những bước đi của sự tự do trinh trắng.”

Hãy thả lỏng cô ấy trong thư viện, tôi nói vậy, giống như thả một con hươu non ra đồng cỏ. Nó biết rõ những loại cỏ dại tồi tệ gấp hai mươi lần so với quý vị; và cả những loại cỏ tốt nữa, và sẽ ăn một số loại cỏ đắng và có gai rất tốt cho nó, mà quý vị không hề nghĩ rằng chúng lại có ích đến vậy.

Sau đó, trong nghệ thuật, hãy giữ những mô hình tuyệt vời nhất trước mắt cô ấy, và để việc luyện tập của cô ấy trong mọi tài nghệ phải chuẩn xác và thấu đáo, nhằm giúp cô ấy hiểu được nhiều hơn những gì cô ấy thực hiện. Tôi nói những mô hình tuyệt vời nhất — nghĩa là những mô hình chân thật nhất, giản dị nhất, hữu ích nhất. Hãy lưu ý những tính từ đó: chúng sẽ xuyên suốt qua tất cả các loại hình nghệ thuật. Hãy thử chúng trong âm nhạc, nơi quý vị có thể nghĩ rằng chúng ít áp dụng nhất. Tôi nói chân thật nhất, là thứ mà trong đó các nốt nhạc thể hiện một cách sát sao và trung thành nhất ý nghĩa của lời ca, hoặc tính cách của cảm xúc dự định; một lần nữa, đơn giản nhất, là thứ mà trong đó ý nghĩa và giai điệu đạt được với ít nốt nhạc nhất và mang ý nghĩa sâu sắc nhất có thể; và cuối cùng, hữu ích nhất, là thứ âm nhạc làm cho những lời ca hay nhất trở nên đẹp đẽ nhất, khiến chúng bùa phép trong ký ức chúng ta với vinh quang âm thanh của riêng mỗi từ, và áp dụng chúng gần gũi nhất vào trái tim vào khoảnh khắc chúng ta cần chúng.

Và không chỉ trong tài liệu và trong lộ trình, mà còn thiết tha hơn nữa trong tinh thần của nó, hãy để giáo dục của một thiếu nữ nghiêm túc như của một thiếu nam. Quý vị nuôi dưỡng các thiếu nữ của mình cứ như thể họ được sinh ra để làm đồ trang trí tủ ly, rồi sau đó lại phàn nàn về tính phù phiếm của họ. Hãy trao cho họ những lợi thế giống như quý vị trao cho các anh trai của họ — hãy kêu gọi những bản năng vĩ đại tương tự về đức hạnh ở họ; hãy dạy họ rằng lòng dũng cảm và sự thật là những cột trụ cho sự tồn tại của họ: — quý vị có nghĩ rằng họ sẽ không đáp lại lời kêu gọi đó, dũng cảm và chân thật như họ vốn dĩ ngay cả bây giờ, khi quý vị biết rằng hầu như không có trường nữ sinh nào trong vương quốc Cơ Đốc giáo này mà lòng dũng cảm hay sự chân thành của trẻ em được coi trọng bằng một nửa so với cách chúng bước qua một cánh cửa; và khi toàn bộ hệ thống xã hội, liên quan đến phương thức thiết lập cuộc đời cho họ, là một ổ dịch thối rữa của sự hèn nhát và giả mạo — hèn nhát, vì không dám để họ sống hoặc yêu, ngoại trừ theo cách láng giềng của họ lựa chọn; và giả mạo, vì mang lại, cho mục đích kiêu hãnh của chính chúng ta, ánh sáng rực rỡ nhất của sự vanity tồi tệ nhất thế giới vào đôi mắt của một thiếu nữ, ngay tại thời điểm mà toàn bộ hạnh phúc trong sự tồn tại tương lai của cô ấy phụ thuộc vào việc cô ấy vẫn giữ được sự không bị lóa mắt?

Và cuối cùng, hãy trao cho họ, không chỉ những bài giảng cao quý, mà cả những người thầy cao quý. Quý vị suy xét đôi chút trước khi gửi con trai mình đến trường, xem người thầy là loại người gì; — bất kể ông ta là loại người gì, ít nhất quý vị cũng trao cho ông ta toàn quyền đối với con trai mình và bản thân quý vị cũng bày tỏ sự tôn trọng nào đó đối với ông ta; — nếu ông ta đến ăn tối cùng quý vị, quý vị không đặt ông ta ở một chiếc bàn phụ: quý vị cũng biết rằng, ở đại học, gia sư trực tiếp của con quý vị sẽ nằm dưới sự chỉ đạo của một gia sư cao cấp hơn nữa — người mà quý vị dành sự tôn s reverence tuyệt đối. Quý vị không đối xử với Hiệu trưởng Christ Church hay Chủ tịch Trinity như những kẻ bề dưới của mình.

Nhưng quý vị trao những người thầy nào cho các thiếu nữ của mình, và quý vị bày tỏ sự tôn trọng nào đối với những người thầy mà quý vị đã chọn? Liệu một thiếu nữ có cho rằng hạnh kiểm của chính mình, hay trí tuệ của chính mình, có tầm quan trọng lớn lao nào không, khi quý vị phó mặc toàn bộ việc hình thành nhân cách của cô ấy, cả về mặt đạo đức lẫn trí tuệ, cho một người mà quý vị để cho những người đầy tớ của mình đối xử với sự tôn trọng ít hơn cả quản gia của quý vị (cứ như thể linh hồn của con quý vị là một trách nhiệm nhỏ hơn mứt và hàng tạp hóa), và chính quý vị nghĩ rằng mình đang ban ơn cho cô ấy bằng cách đôi khi cho phép cô ấy ngồi trong phòng khách vào buổi tối?

Do đó, văn chương là sự trợ giúp cho cô ấy, và nghệ thuật cũng vậy. Có thêm một sự trợ giúp nữa mà cô ấy không thể thiếu — thứ mà một mình nó đôi khi đã làm được nhiều hơn tất cả các ảnh hưởng khác cộng lại — sự trợ giúp của thiên nhiên hoang dã và tươi đẹp. Hãy lắng nghe điều này về nền giáo dục của Joan of Arc:

“Nền giáo dục của cô gái nghèo này thật nghèo nàn, theo tiêu chuẩn hiện tại; thật vĩ đại đến mức không thể diễn tả nổi, theo một tiêu chuẩn triết học thuần khiết hơn; và chỉ không tốt đối với thời đại chúng ta, bởi vì đối với chúng ta nó sẽ là điều bất khả thi.

“Tiếp sau những lợi thế về mặt tinh thần, cô mang ơn nhiều nhất đối với những lợi thế về hoàn cảnh của mình. Đài phun nước Domrémy nằm bên bờ của một khu rừng vô tận; và nơi đó bị ám ảnh bởi các nàng tiên đến mức linh mục giáo xứ (curé) buộc phải đọc thánh lễ ở đó mỗi năm một lần, nhằm giữ họ trong những giới hạn đoan trang.

“Nhưng những khu rừng ở Domrémy — đó là niềm vinh quang của vùng đất; bởi vì trong đó cư ngụ những quyền lực huyền bí và những bí mật cổ xưa vươn lên thành sức mạnh bi tráng. Có các tu viện, và những cửa sổ tu viện — ‘giống như những ngôi đền Moor của người Hindu’ — thực hiện cả quyền lực vương giả ở Touraine và trong các Nghị viện Đức. Những nơi này có những chiếc chuông ngọt ngào vang vọng khắp các khu rừng qua nhiều dặm vào giờ kinh sáng hoặc kinh chiều, và mỗi nơi mang một truyền thuyết mộng mơ của riêng mình. Ít ỏi thay, và rải rác thay, những tu viện này, đến mức không hề làm xáo trộn sự cô tịch sâu thẳm của vùng đất; thế nhưng lại đủ nhiều để giăng một tấm lưới hoặc mái che bằng sự thánh thiện Cơ Đốc giáo lên cái vốn có thể trông giống như một vùng hoang mạc ngoại giáo.”

Giờ đây, quý vị thực sự không thể có ở Anh những khu rừng sâu mười tám dặm đến tận trung tâm; nhưng có lẽ quý vị vẫn có thể giữ lại một hoặc hai nàng tiên cho con cái mình nếu quý vị muốn giữ chúng. Nhưng quý vị có muốn không? Giả sử mỗi người quý vị có, ở phía sau ngôi nhà của mình, một khu vườn, đủ lớn để con cái quý vị chơi đùa, với đúng một khoảnh sân cỏ đủ rộng cho chúng chạy nhảy — không hơn — và rằng quý vị không thể thay đổi chỗ ở của mình; nhưng nếu muốn, quý vị có thể nhân đôi thu nhập của mình lên, hoặc nhân bốn, bằng cách đào một giếng than ở giữa sân cỏ, và biến những luống hoa thành những đống than cốc. Quý vị có làm điều đó không? Tôi hy vọng là không. Tôi có thể nói với quý vị rằng, quý vị sẽ sai lầm nếu làm thế, ngay cả khi nó mang lại cho quý vị thu nhập gấp sáu mươi lần thay vì gấp bốn lần.

Tuy nhiên, đó là những gì quý vị đang làm với toàn bộ nước Anh. Toàn bộ đất nước chỉ là một khu vườn nhỏ, không quá lớn để con cái quý vị chạy nhảy trên các thảm cỏ, nếu quý vị chịu để tất cả chúng chạy nhảy ở đó. Và khu vườn nhỏ này, quý vị sẽ biến nó thành mặt bằng lò luyện, và lấp đầy nó bằng những đống xỉ than, nếu có thể; và chính những đứa con của quý vị, chứ không phải quý vị, sẽ phải gánh chịu điều đó. Bởi vì các nàng tiên sẽ không bị xua đuổi hoàn toàn; có những nàng tiên của lò luyện cũng như của rừng cây, và những món quà đầu tiên của họ có vẻ là “những mũi tên sắc bén của kẻ quyền uy”; nhưng những món quà cuối cùng của họ lại là “những hòn than của cây bách xù.”

Và thế mà tôi không thể — mặc dù không có phần nào trong chủ đề của tôi mà tôi cảm nhận sâu sắc hơn — ép buộc điều này lên quý vị; bởi vì chúng ta đã sử dụng quá ít sức mạnh của thiên nhiên khi chúng ta còn có nó đến nỗi chúng ta sẽ khó lòng cảm nhận được những gì chúng ta đã đánh mất. Ngay ở phía bên kia sông Mersey, quý vị có Snowdon của mình, và eo biển Menai, và khối đá granite hùng vĩ ấy vượt qua những hoang mạc Anglesea, rực rỡ với chỏm hoa thạch thảo, và chân cắm sâu vào biển cả, từng được coi là linh thiêng — một mũi đất thần thánh, hướng về phía tây; Đầu Thánh (Holy Head) hay Mũi đất, vẫn không thiếu đi sự kinh ngạc khi ánh sáng đỏ của nó bùng lóe đầu tiên xuyên qua cơn giông bão. Đó là những ngọn đồi, và đó là những vịnh và lạch xanh thẳm, mà đối với người Hy Lạp, sẽ luôn được yêu mến, luôn mang tính định mệnh có sức ảnh hưởng đến tâm trí quốc gia. Snowdon đó chính là đỉnh Parnassus của quý vị; nhưng các Nữ thần Thơ ca của nó đâu rồi? Ngọn núi Holyhead đó chính là Hòn đảo Aegina của quý vị; nhưng Ngôi đền thờ Nữ thần Minerva của nó đâu rồi?

Tôi có nên đọc cho quý vị nghe những gì Nữ thần Minerva theo đạo Cơ Đốc đã đạt được dưới bóng râm của đỉnh Parnassus của chúng ta cho đến năm 1848 không? — Dưới đây là một bản tường thuật nhỏ về một trường học xứ Wales, từ trang 261 của Báo cáo về xứ Wales, được xuất bản bởi Ủy ban Hội đồng Giáo dục. Đây là một ngôi trường nằm sát một thị trấn có 5.000 dân:

“Sau đó tôi gọi một lớp lớn hơn, hầu hết mới đến trường. Ba cô gái nhiều lần tuyên bố họ chưa bao giờ nghe nói về Chúa Christ, và hai người chưa bao giờ nghe nói về Chúa Trời. Hai trong số sáu người nghĩ rằng Chúa Christ đang ở trên trần thế bây giờ” (có lẽ họ đã có một suy nghĩ tệ hơn thế), “ba người không biết gì về vụ Đóng đinh trên thập giá. Bốn trong số bảy người không biết tên các tháng cũng như số ngày trong một năm. Họ không có khái niệm gì về phép cộng ngoài hai với hai, hay ba với ba; tâm trí họ hoàn toàn trống rỗng.”

Ôi, những người phụ nữ nước Anh! Từ Nữ vương của xứ Wales đó cho đến người bình dị nhất trong số quý vị, đừng nghĩ rằng con cái của quý vị có thể được đưa vào chuồng nghỉ ngơi đích thực của chúng, trong khi những đứa trẻ này đang tản mát trên các sườn đồi, giống như những con cừu không có người chăn. Và đừng nghĩ rằng các con gái của quý vị có thể được huấn luyện để đạt đến sự thật về vẻ đẹp con người của chính họ, trong khi những nơi chốn dễ chịu, mà Chúa đã tạo ra cùng lúc cho phòng học và sân chơi của chúng, lại nằm hoang phế và bị vấy bẩn. Quý vị không thể báp-têm cho chúng một cách đúng đắn trong những chiếc giếng cạn cở inch của quý vị, trừ khi quý vị cũng báp-têm cho chúng trong những dòng nước ngọt ngào mà Nhà Lập pháp vĩ đại tuôn trào mãi mãi từ những tảng đá trên quê hương quý vị — những dòng nước mà một kẻ ngoại giáo sẽ tôn thờ trong sự tinh khiết của chúng, và quý vị chỉ tôn thờ bằng sự ô uế. Quý vị không thể dẫn dắt con cái mình một cách trung thành đến những bệ thờ nhà thờ hẹp hòi được đẽo bằng rìu của quý vị, trong khi những bệ thờ màu xanh thẳm trên thiên đường — những ngọn núi nâng đỡ ngai vàng hải đảo của quý vị — những ngọn núi mà trên đó một kẻ ngoại giáo sẽ nhìn thấy các quyền năng của thiên đường ngự trị trong mọi đám mây cuộn tròn — vẫn nằm đó không có chữ khắc dành cho quý vị; những bệ thờ được xây dựng, không phải cho, mà bởi một vị Thần Vô Danh.

(III.) Đến đây, chúng ta đã bàn về bản chất, về những lời dạy của người phụ nữ, và về chức năng gia đình cũng như phẩm chất nữ vương của cô ấy. Bây giờ chúng ta đến với câu hỏi cuối cùng, bao quát nhất của chúng ta. — Chức năng nữ vương của cô ấy đối với nhà nước là gì?

Nói chung, chúng ta có ấn tượng rằng bổn phận của đàn ông mang tính công khai, còn của phụ nữ mang tính riêng tư. Nhưng điều này không hoàn toàn như vậy. Một người đàn ông có công việc hoặc bổn phận cá nhân, liên quan đến tổ ấm của chính mình, và công việc hoặc bổn phận công khai, là sự mở rộng của việc kia, liên quan đến nhà nước. Tương tự, một người phụ nữ có công việc hoặc bổn phận cá nhân, liên quan đến tổ ấm của chính mình, và công việc hoặc bổn phận công khai, cũng là sự mở rộng của điều đó.

Giờ đây, công việc của người đàn ông đối với tổ ấm của mình, như đã được nói, là đảm bảo sự duy trì, tiến bộ và phòng thủ của nó; của người phụ nữ là đảm bảo trật tự, sự thoải mái và vẻ đáng yêu của nó.

Hãy mở rộng cả hai chức năng này. Bổn phận của người đàn ông, với tư cách là một thành viên của cộng đồng thịnh vượng, là hỗ trợ trong việc duy trì, trong sự tiến bộ, trong việc phòng thủ nhà nước. Bổn phận của người phụ nữ, với tư cách là một thành viên của cộng đồng thịnh vượng, là hỗ trợ trong việc thiết lập trật tự, trong việc mang lại sự thoải mái, và trong việc trang hoàng vẻ đẹp cho nhà nước.

Điều mà người đàn ông làm ở cổng nhà mình, bảo vệ nó, nếu cần thiết, trước sự lăng mạ và cướp bóc, điều đó, không phải ở mức độ ít hơn, mà ở mức độ tận tụy hơn, anh ta cũng phải thực hiện ở cổng của đất nước mình, rời bỏ tổ ấm của mình, nếu cần thiết, thậm chí giao nó cho kẻ cướp bóc, để thực hiện công việc bức thiết hơn của mình ở đó.

Và tương tự, điều mà người phụ nữ phải là bên trong những cánh cổng của mình, với tư cách là trung tâm của trật tự, là dầu thơm xoa dịu nỗi đau, và là tấm gương phản chiếu vẻ đẹp: cô ấy cũng phải là điều đó bên ngoài những cánh cổng của mình, nơi trật tự khó khăn hơn, nỗi đau bách thiết hơn, vẻ đẹp hiếm hoi hơn.

Và giống như trong trái tim con người luôn được đặt sẵn một bản năng cho mọi bổn phận thực sự của nó — một bản năng mà quý vị không thể dập tắt, mà chỉ có thể bẻ cong và làm vấy bẩn nếu quý vị rút nó khỏi mục đích chân chính của nó: — giống như có bản năng mãnh liệt của tình yêu, nếu được kỷ luật đúng đắn, duy trì mọi sự thánh thiện của cuộc sống, và, nếu bị định hướng sai, sẽ làm suy yếu chúng; và buộc phải làm cái này hoặc cái kia — thì trong trái tim con người cũng có một bản năng không thể dập tắt, đó là tình yêu quyền lực, nếu được định hướng đúng đắn, duy trì toàn bộ sự uy nghi của luật pháp và cuộc sống, và, nếu bị định hướng sai, sẽ phá hủy chúng.

Được cắm rễ sâu thẳm trong đời sống thâm sâu nhất của trái tim nam giới, và của trái tim phụ nữ, Chúa đã đặt nó ở đó, và Chúa giữ nó ở đó. — Thật vô ích, cũng như sai lầm, khi quý vị quở trách hay khiển trách khát khao quyền lực! — Vì Chúa, và vì con người, hãy khao khát nó hết mức có thể. Nhưng quyền lực nào? Đó là toàn bộ câu hỏi. Quyền lực để hủy diệt? Chiếc chân của sư tử, và hơi thở của loài rồng? Không phải vậy. Quyền lực để chữa lành, để cứu chuộc, để dẫn dắt và để bảo vệ. Quyền lực của vương trượng và chiếc khiên; quyền lực của bàn tay vương giả chữa lành bằng cái chạm — trói buộc ác ma, và giải thoát kẻ bị giam cầm; chiếc ngai được xây dựng trên tảng đá Công lý, và chỉ bước xuống bằng những bậc thang của Lòng Thương Xót. Quý vị sẽ không khao khát thứ quyền lực như thế này, và tìm kiếm chiếc ngai như thế này, và không còn là những bà nội trợ nữa, mà là những nữ vương sao?

Đã từ lâu, phụ nữ nước Anh đã tự phụ áp dụng một cách phổ biến một danh hiệu vốn trước đây chỉ thuộc về tầng lớp quý tộc; và, sau một thời gian quen thuộc với việc chấp nhận danh hiệu giản dị “gentlewoman” (quý bà) tương ứng với “gentleman” (quý ông), họ đã khăng khăng đòi đặc quyền mang danh hiệu “Lady” (phu nhân/nữ tước), tương ứng chính xác với danh hiệu “Lord” (lãnh chúa/nam tước).

Tôi không trách họ vì điều này; mà chỉ trách vì động cơ hẹp hòi của họ trong đó. Tôi muốn họ khao khát và đòi hỏi danh hiệu Phu nhân, với điều kiện họ đòi hỏi, không chỉ danh hiệu, mà cả chức vụ và bổn phận được biểu thị bởi nó. Phu nhân (Lady) có nghĩa là “người ban bánh mì” hoặc “người phát ổ bánh mì”, và Lãnh chúa (Lord) có nghĩa là “kẻ duy trì luật pháp”, và cả hai danh hiệu đều đề cập, không phải đến luật pháp được duy trì trong nhà, hay bánh mì được trao cho gia đình; mà đến luật pháp được duy trì cho quần chúng, và bánh mì được bẻ ra giữa quần chúng. Do đó, một Lãnh chúa chỉ có quyền hợp pháp đối với danh hiệu của mình chừng nào ông ta là người duy trì công lý của Chúa của các chúa; và một Phu nhân chỉ có quyền hợp pháp đối với danh hiệu của mình chừng nào cô ấy truyền đạt sự giúp đỡ đó đến những đại diện nghèo khó của Chủ nhân mình — những người phụ nữ từng, phụng sự Ngài bằng tài sản của mình, được phép mở rộng đến chính Chủ nhân đó; và khi cô ấy được biết đến, như chính Ngài từng được biết đến, trong việc bẻ bánh.

Và sự thống trị nhân ái và hợp pháp này, quyền lực của Dominus (Chúa tể gia đình) và Domina (Bà chủ gia đình), thật vĩ đại và đáng kính trọng, không phải ở số lượng những kẻ qua đó nó đã truyền dòng huyết thống, mà ở số lượng những kẻ mà nó nắm giữ trong tầm ảnh hưởng của mình; nó luôn được nhìn nhận với sự tôn sùng kính cẩn bất cứ nơi nào triều đại của nó được thiết lập trên bổn phận của mình, và tham vọng của nó tương quan với lòng nhân ái của mình. Trí tưởng tượng của quý vị cảm thấy vui thích với ý tưởng trở thành những quý cô cao quý, với một đoàn tùy tùng chư hầu. Cứ như thế đi; quý vị không thể quá cao quý và đoàn tùy tùng của quý vị không thể quá lớn; nhưng hãy chắc chắn rằng đoàn tùy tùng của quý vị là những chư hầu mà quý vị phụng sự và nuôi dưỡng, chứ không chỉ là những nô lệ phụng sự và nuôi dưỡng quý vị; và rằng đám đông tuân theo quý vị là những người mà quý vị đã anủi, chứ không phải áp bức — những người mà quý vị đã cứu chuộc, chứ không phải dẫn vào vòng nô lệ.

Và điều này, vốn đúng với sự thống trị thấp hơn hoặc trong gia đình, cũng hoàn toàn đúng với sự thống trị mang tính nữ vương; phẩm giá cao nhất đó rộng mở đón nhận quý vị, nếu quý vị cũng chấp nhận bổn phận cao nhất đó. Rex et Regina — Roi et Reine — “Những kẻ làm điều đúng”; họ chỉ khác với Phu nhân và Lãnh chúa ở chỗ quyền lực của họ tối cao đối với tâm trí cũng như đối với thể xác — rằng họ không chỉ nuôi dưỡng và mặc quần áo, mà còn định hướng và giảng dạy. Và dù có ý thức hay không, quý vị cũng phải được đăng quang trong rất nhiều trái tim: không thể gạt bỏ chiếc vương miện đó; quý vị mãi mãi phải là những nữ vương: nữ vương đối với những người tình của mình; nữ vương đối với chồng và con trai mình; nữ vương của những điều huyền bí cao cả hơn đối với thế giới bên ngoài — thế giới cúi đầu, và sẽ mãi mãi cúi đầu, trước chiếc vương miện vòng nguyệt quế sim và cây vương trượng không tì vết của nữ tính. Nhưng, hỡi ôi! Quý vị quá thường xuyên là những nữ vương lười biếng và bất cẩn, bám lấy sự uy nghi trong những điều nhỏ nhặt nhất, trong khi lại thoái thác nó trong những điều vĩ đại nhất; và để cho sự vô luật pháp và bạo lực hoành hành theo ý muốn của chúng giữa loài người, bất chấp quyền lực mà — nắm giữ thẳng thắn như một món quà từ Hoàng tử của mọi Bình yên — những kẻ tồi tệ trong số quý vị phản bội, và những người tốt quên lãng.

“Hoàng tử Bình yên”. Hãy ghi nhớ cái tên đó. Khi các vị vua cai trị nhân danh cái tên đó, cùng với các quý tộc và các thẩm phán trên trái đất, họ cũng vậy, trong chốn hẹp hòi và thước đo phàm trần của mình, nhận lấy quyền năng của nó. Không có nhà cai trị nào khác ngoài họ; sự cai trị nào khác ngoài của họ chỉ là sự cai trị tồi tệ; những kẻ cai trị thực sự “Dei Gratia” (Nhờ ân huệ của Chúa) đều là các hoàng tử, vâng, hoặc các công chúa của Bình yên. Không có một cuộc chiến tranh nào trên thế giới này, không, ngay cả một sự bất công nào, mà chính các phụ nữ quý vị lại không phải chịu trách nhiệm về nó; không phải vì quý vị đã khiêu khích, mà vì quý vị đã không ngăn cản. Đàn ông, theo bản chất của họ, có xu hướng chiến đấu; họ sẽ chiến đấu vì bất kỳ nguyên nhân nào, hoặc không vì nguyên nhân nào cả. Chính quý vị là người lựa chọn nguyên nhân cho họ và cấm đoán họ khi không có nguyên nhân nào cả. Không có sự thống khổ, không có bất công, không có sự khốn khổ trên trái đất này, mà tội lỗi của nó lại nằm ở quý vị. Đàn ông có thể chịu đựng cảnh tượng đó, nhưng quý vị không nên chịu đựng nổi. Đàn ông có thể giẫm nát nó mà không có sự đồng cảm trong cuộc đấu tranh của chính họ; nhưng đàn ông yếu ớt về sự đồng cảm và thu hẹp trong hy vọng; chỉ có quý vị mới là những người có thể cảm nhận được chiều sâu của nỗi đau và hình dung ra con đường chữa lành nó. Thay vì cố gắng làm điều này, quý vị quay mặt đi; quý vị tự giam mình trong những bức tường công viên và những cánh cổng khu vườn của mình; và quý vị bằng lòng khi biết rằng bên ngoài chúng là cả một thế giới hoang vu — một thế giới của những bí mật mà quý vị không dám thấu suốt; và của sự thống khổ mà quý vị không dám hình dung.

Tôi bảo quý vị rằng đây quả thực là điều đáng kinh ngạc nhất trong số các hiện tượng của nhân loại. Tôi không ngạc nhiên trước bất kỳ vực thẳm nào mà nhân loại, một khi đã bị bẻ cong khỏi danh dự của mình, có thể bị hạ thấp xuống. Tôi không ngạc nhiên trước cái chết của kẻ hà tiện, với đôi bàn tay khi buông lơi, đánh rơi những thỏi vàng. Tôi không ngạc nhiên trước cuộc đời của kẻ đồi bại, với tấm vải liệm quấn quanh đôi chân hắn. Tôi không ngạc nhiên trước vụ án mạng một tay của một nạn nhân đơn độc, do sát thủ thực hiện trong bóng tối của đường ray, hay bóng sậy của đầm lầy. Tôi thậm chí không ngạc nhiên trước vụ án mạng ngàn tay của đám đông, được thực hiện một cách khoe khoang giữa ban ngày, bởi sự cuồng loạn của các quốc gia, và tội lỗi vô lượng, không thể tưởng tượng được chất đống từ địa ngục lên thiên đường của các linh mục và vị vua của họ. Nhưng điều này thật kỳ lạ đối với tôi — ôi, thật kỳ lạ biết bao! — khi nhìn thấy người phụ nữ dịu dàng và mảnh mai trong số quý vị, với đứa con ở ngực, và một quyền lực, nếu cô ấy chịu vận dụng nó, đối với nó và đối với cha của nó, thuần khiết hơn không khí thiên đường và mạnh mẽ hơn những đại dương trên trái đất — hơn thế nữa, một sự vĩ đại của phước lành mà chồng cô ấy sẽ không đánh đổi lấy tất cả những gì trái đất có, dù nó được làm bằng một viên chrysolite nguyên vẹn và hoàn hảo — khi nhìn thấy cô ấy thoái thác sự uy nghi này để chơi trò tranh giành thứ bậc với người hàng xóm sát vách! Điều này thật kỳ lạ — ôi, thật kỳ lạ! — khi nhìn thấy cô ấy, với mọi cảm xúc ngây thơ còn tươi nguyên trong lồng ngực, bước ra vào buổi sáng vào khu vườn của mình để chơi đùa với rìa những bông hoa được bảo vệ của chúng và nâng đầu chúng lên khi chúng đang rủ xuống, với nụ cười hạnh phúc trên khuôn mặt và không một bóng mây trên vầng trán, bởi vì có một bức tường nhỏ xung quanh chốn bình yên của cô ấy: thế mà cô ấy biết, trong thâm tâm mình, nếu cô ấy chịu nhìn nhận sự hiểu biết đó, rằng bên ngoài bức tường nhỏ ngập tràn hoa hồng đó, cỏ hoang cho đến tận chân trời, đang bị xé toạc bởi nỗi thống khổ của con người, và bị đánh bẹt bởi dòng chảy của máu huyết họ.

Quý vị đã bao giờ cân nhắc xem có ý nghĩa sâu xa nào ẩn giấu, hoặc ít nhất có thể đọc được, nếu chúng ta chọn, trong phong tục rải hoa trước những người mà chúng ta cho là hạnh phúc nhất chưa? Quý vị có cho rằng đó chỉ đơn giản là để lừa dối họ vào hy vọng rằng hạnh phúc sẽ luôn tuôn rơi như mưa dưới chân họ — rằng bất cứ nơi nào họ đi qua, họ sẽ bước lên những loài thảo mộc có mùi thơm ngọt ngào, và mặt đất gồ ghề sẽ được làm phẳng cho họ bởi những lớp hoa hồng sâu thẳm? Chắc chắn như việc họ tin điều đó, họ sẽ phải đi trên những loại thảo mộc đắng và gai góc thay thế; và sự mềm mại duy nhất dưới đôi chân họ sẽ là tuyết. Nhưng phong tục đó không có ý định bắt họ phải tin như vậy; có một ý nghĩa tốt đẹp hơn trong phong tục cổ xưa đó. Con đường của một người phụ nữ tốt thực sự được rải đầy hoa; nhưng chúng mọc lên phía sau những bước chân của cô ấy, chứ không phải trước mặt chúng. “Đôi bàn tay của cô ấy đã chạm vào những thảm cỏ, và để lại những bông cúc trắng phớt hồng.”

Quý vị nghĩ rằng đó chỉ là sự tưởng tượng của kẻ si tình — sai lầm và hão huyền! Thế nếu điều đó có thể là sự thật thì sao? Quý vị có lẽ cũng nghĩ rằng đây chỉ là sự tưởng tượng của nhà thơ —

“Ngay cả bông hoa chuông xanh nhẹ nhàng cũng ngẩng đầu lên

Một cách đầy đàn hồi từ bước chân thanh tao của cô ấy.”

Nhưng thật ít ỏi khi nói về một người phụ nữ rằng cô ấy chỉ không tàn phá nơi cô ấy đi qua. Cô ấy phải hồi sinh; những bông hoa chuông xanh phải nở rộ, chứ không cúi đầu, khi cô ấy đi qua. Quý vị nghĩ rằng tôi đang lao vào sự phóng đại hoang đường! Xin hãy thứ lỗi cho tôi, không một chút nào — tôi có ý nói những gì mình nói bằng thứ tiếng Anh bình thản, được cất lên trong sự thật kiên quyết. Quý vị từng nghe người ta nói — (và tôi tin là còn có nhiều điều hơn cả sự tưởng tượng ngay cả trong câu nói đó, nhưng hãy cứ coi nó là một câu nói mang tính tưởng tượng) — rằng hoa chỉ phát triển đúng đắn trong khu vườn của ai đó yêu chúng. Tôi biết quý vị muốn điều đó là sự thật; quý vị sẽ nghĩ đó là một thứ phép thuật dễ chịu nếu quý vị có thể làm cho những bông hoa của mình bừng nở rực rỡ hơn bằng một cái nhìn trìu mến dành cho chúng: hơn thế nữa, nếu cái nhìn của quý vị có sức mạnh, không chỉ để làm phấn chấn, mà còn để bảo vệ — nếu quý vị có thể ra lệnh cho căn bệnh héo đen tồi tệ tránh xa, và loài sâu róm cuộn tròn buông tha — nếu quý vị có thể ra lệnh cho sương mù rơi xuống chúng trong mùa hạn hán, và nói với gió nam, trong giá lạnh — “Hỡi gió nam, hãy đến và thổi qua khu vườn của tôi, để những gia vị trong đó tuôn trào.” Quý vị sẽ nghĩ đây là một điều lớn lao? Và quý vị có nghĩ rằng việc tất cả những điều này (và còn nhiều hơn thế nữa!) quý vị có thể làm cho những bông hoa đẹp đẽ hơn những thứ này — những bông hoa có thể ban phước cho quý vị vì đã ban phước cho chúng, và sẽ yêu quý quý vị vì đã yêu quý chúng; những bông hoa có suy nghĩ giống như quý vị và cuộc đời giống như quý vị; và một khi được cứu rỗi, quý vị cứu rỗi chúng mãi mãi — không phải là một điều lớn lao hơn sao? Đây chỉ là một quyền lực nhỏ bé? Ở tận sâu trong những vùng hoang mạc và những vách đá — tận sâu trong bóng tối của những con phố khủng khiếp — những đóa hoa nhỏ bé yếu ớt này đang nằm đó, với tất cả những chiếc lá tươi non bị xé rách và thân cây bị gãy: quý vị sẽ không bao giờ xuống với chúng, hay sắp xếp chúng lại trong những luống thơm ngát nhỏ bé của chúng, hay rào chắn chúng trong sự run rẩy của chúng trước ngọn gió dữ dội sao? Hết buổi sáng này đến buổi sáng khác sẽ tiếp tục trôi qua đối với quý vị, nhưng không phải đối với chúng; và bình minh sẽ mọc lên để canh chừng, ở tận đằng xa, những Điệu nhảy Thử thách Tử thần đó; nhưng không có bình minh nào mọc lên để thổi hơi thở vào những bờ đất sống động này của hoa violet hoang dã, hoa kim ngân và hoa hồng; cũng không gọi quý vị qua ô cửa sổ của mình — gọi quý vị (không gọi bằng tên người phụ nữ của nhà thơ Anh, mà bằng tên của nàng Matilda vĩ đại của Dante — người, bên bờ sông Lethe hạnh phúc, đứng kết hoa này với hoa khác), nói rằng:

“Hãy bước vào khu vườn, Maud,

Bởi vì con dơi đen, màn đêm, đã bay đi,

Và những hương gia vị hoa kim ngân đang lan tỏa khắp không gian,

Và mùi hương xạ hương của hoa hồng đã nở rộ”?

Quý vị sẽ không xuống với chúng sao? — giữa những sinh vật sống ngọt ngào đó, có lòng dũng cảm mới, vươn lên từ lòng đất với sắc thái sâu thẳm của thiên đường trên đó, đang bật dậy trong sức mạnh của ngọn tháp tươi tốt; và có sự tinh tuyết, được gột rửa khỏi bụi bặm, đang hé nở, từng nụ từng nụ một, thành bông hoa của lời hứa; — và chúng vẫn hướng về quý vị, và vì quý vị, “Bông hoa phi yến lắng nghe — Ta nghe, ta nghe! Và hoa huệ thì thầm — Ta đang chờ đợi.”

Quý vị có nhận thấy rằng tôi đã bỏ sót hai dòng khi đọc cho quý vị nghe khúc thơ đầu tiên đó, và nghĩ rằng tôi đã quên chúng không? Hãy nghe chúng ngay bây giờ:

“Hãy bước vào khu vườn, Maud,

Bởi vì con dơi đen, màn đêm, đã bay đi,

Hãy bước vào khu vườn, Maud,

Ta đang ở đây bên cổng, một mình.”

Quý vị nghĩ ai là người đứng ở cổng của khu vườn ngọt ngào hơn này một mình, đang chờ đợi quý vị? Quý vị đã bao giờ nghe nói, không phải về một nàng Maud, mà là một nàng Madeleine, người đã đi xuống khu vườn của mình vào lúc bình minh, và tìm thấy Một Ai Đố đang đợi ở cổng, mà cô ấy tưởng là người làm vườn chưa? Quý vị chưa từng tìm kiếm Ngài nhiều lần — tìm kiếm Ngài trong vô vọng, suốt cả đêm dài — tìm kiếm Ngài trong vô vọng ở cổng của khu vườn cũ nơi thanh gươm lửa được cắm sẵn sao? Ngài không bao giờ ở đó; nhưng ở cổng của khu vườn này, Ngài đang chờ đợi luôn luôn — chờ đợi để nắm lấy bàn tay quý vị — sẵn sàng đi xuống để nhìn ngắm những trái cây của thung lũng, để xem cây nho đã trổ hoa chưa, và cây lựu đã đơm nụ chưa. Ở đó, quý vị sẽ nhìn thấy cùng Ngài những mầm non nhỏ bé của các dây nho mà bàn tay Ngài đang dẫn dắt — ở đó, quý vị sẽ nhìn thấy cây lựu đâm chồi nơi bàn tay Ngài đã gieo hạt giống đỏ thắm; — hơn thế nữa, quý vị sẽ nhìn thấy những đoàn quân thiên thần hộ vệ dùng đôi cánh của mình xua đi những con chim đói khát khỏi những vệ đường nơi Ngài đã gieo hạt, và gọi nhau giữa các hàng nho: “Hãy bắt cho chúng ta những con cáo, những con cáo nhỏ phá hoại vườn nho, vì vườn nho của chúng ta có những chùm nho non.” Ôi — những nữ vương của tôi — những nữ vương của tôi! Giữa những ngọn đồi và rừng xanh hạnh phúc của vùng đất quý vị, liệu loài cáo có hang, và chim trên trời có tổ; và trong các thành phố của quý vị, những hòn đá có cất tiếng kêu la chống lại quý vị rằng chúng là những chiếc gối duy nhất nơi Con Người có thể tựa đầu không?

❀ ❀ ❀

Để làm cho khẳng định này được hiểu rõ hoàn toàn, lẽ ra tôi nên lưu ý đến các điểm yếu khác nhau làm hạ thấp lý tưởng của các nhân vật nam vĩ đại khác trong tiểu thuyết của Waverley — sự ích kỷ và hẹp hòi trong tư duy của Redgauntlet, sự nhiệt thành tôn giáo yếu ớt ở Edward Glendinning, và những thứ tương tự; và lẽ ra tôi nên lưu ý rằng có một số nhân vật hoàn toàn hoàn hảo đôi khi được phác thảo ở hậu cảnh; ba — hãy vui vẻ chấp nhận sự lịch thiệp này dành cho nước Anh và những người lính của cô ấy — là các sĩ quan Anh: Đại tá Gardiner, Đại tá Talbot và Đại tá Mannering.

Coventry Patmore. Quý vị không thể đọc ông ấy quá thường xuyên hoặc quá cẩn thận; theo hiểu biết của tôi, ông là nhà thơ sống duy nhất luôn củng cố và thanh lọc; những người khác đôi khi làm mờ tối, và hầu như luôn làm nản lòng và chán nản trí tưởng tượng mà họ thâm nhập sâu sắc.

Xin lưu ý, chính “Thiên nhiên” là người đang cất tiếng xuyên suốt, và là người nói, “trong khi nàng và ta cùng chung sống.”

“Joan of Arc: liên quan đến ‘Lịch sử nước Pháp’ của M. Michelet.” Tác phẩm của De Quincey. Tập iii. tr. 217.

Tôi ước gì có một hội hiệp sĩ đích thực được thiết lập cho giới trẻ Anh thuộc một số tầng lớp nhất định, trong đó cả thiếu nam và thiếu nữ đều nhận được, ở một độ tuổi nhất định, danh hiệu hiệp sĩ và quý bà của họ bằng danh hiệu thực sự; chỉ có thể đạt được thông qua sự thử thách và kiểm tra nhất định cả về nhân cách lẫn tài nghệ; và sẽ bị tước bỏ, khi bị kết tội bởi các đồng đẳng của họ, về bất kỳ hành động phi nghĩa nào. Một thể chế như vậy sẽ hoàn toàn, và với mọi kết quả cao quý, khả thi trong một quốc gia yêu chuộng danh dự. Việc nó không thể khả thi ở chúng ta không phải là điều tai tiếng cho kế hoạch đó.

Xem chú thích [19]

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.