Đại Tông trọng thương, khởi đầu ban đầu chính là Triệu Khang Nghĩa, chính là hắn phái sứ giả ra biển, nhiệt tình mời gọi ngoại phiên thương nhân đến Đại Tông kinh doanh, đây chính là khởi đầu của Đại Tông và thương mại hải ngoại, và trong những năm tháng sau đó không ngừng phát triển, trở thành sự bổ sung đắc lực cho thương mại Đại Tông.

Mà các hoạt động thương mại bản địa của Đại Tông lại càng đang phát triển rực rỡ, các ngành các nghề bùng nổ phát triển, có thể coi là thời kỳ hoàng kim của sự phát triển kinh tế.

Bất kỳ thời kỳ nào, bất kỳ quốc gia nào, một khi đã bước vào thời kỳ phát triển kinh tế tốc độ cao, thì đó chính là cơ hội nghìn năm có một.

Vô số ví dụ hậu thế đã chứng minh điều này, chỉ cần nỗ lực bảo đảm kinh tế phát triển tốc độ cao, đi theo sau đó chính là quốc lực tổng thể không ngừng được tăng cường.

Quá trình này kéo dài càng lâu, quốc lực lại càng thêm hùng mạnh.

Một khi kéo dài suốt mấy chục năm, cơ bản đều có thể biến một quốc gia yếu thành một quốc gia cường thịnh.

Đại Tông không thiếu dân số, cương vực cũng không tệ, bẩm sinh đã có đầy đủ điều kiện này.

Thế nhưng quân thần Đại Tông lại không hiểu kinh tế, cách quản lý gần như thô phóng, cùng với sự thiếu hụt tiền tệ, đã khiến kinh tế Đại Tông phải đối mặt với nguy cơ khốnốn vì tiền.

Nếu như không giải quyết được nguy cơ này, sự phát triển kinh tế sẽ tự động giảm tốc.

Đại Tông muốn cường thịnh, phát triển kinh tế buộc phải duy trì tốc độ tăng trưởng cao, như vậy mới có tài lực để cải cách quân đội, để làm việc lớn.

“... Đồng tiền của Đại Tông không đủ dùng, thần xin nói một câu ở đây, cho dù có nhiều đồng tiền hơn nữa cũng sẽ không bao giờ đủ dùng!”

Giọng nói của Thẩm An vang vọng trong điện, Triệu Thự đang chăm chú lắng nghe, Tư Mã Quang cũng đang chăm chú lắng nghe, sau đó cảm nhận được một ánh mắt, nghiêng đầu nhìn sang, hóa ra lại là Bao Chửng.

Trong ánh mắt của Bao lão có thêm vài phần bất mãn, đại khái là ngươi đã muốn hách tội Thẩm An, vậy thì hãy làm rõ tình hình kinh tế của Đại Tông rồi hãy nói.

Cái gì cũng không hiểu mà cứ ở đó bàn nhảm, ngươi là tri Gián viện hay là con ve sầu thế?

Con ve sầu vào mùa hè cứ kêu gào thảm thiết, âm thanh vô cùng lớn, lúc đầu mọi người sẽ cảm thấy đó là sự ồn ào, nhưng một khi đã quen với sự ồn ào này rồi, sẽ dần dần thích nghi, nếu như một ngày nào đó không nghe thấy tiếng ve sầu kêu gào nữa, đại khái sẽ cảm thấy trống vắng hụt hẫng.

Tư Mã Quang khẽ gật đầu, sau đó tập trung lắng nghe Thẩm An phân tích về kinh tế Đại Tông.

Muốn nổi bật hơn người, thì nhất định phải có học thức uyên bác, mà hiếu học chính là con đường duy nhất dẫn đến sự uyên bác.

Tâm trạng của Thẩm An vô cùng tốt, cho nên trong giọng nói đã mang theo vài phần vui mừng, “Cung ứng tiền tệ là việc lớn trong phát triển kinh tế, theo lý mà nói triều đình phải học cách kiểm soát những điều này, thế nhưng...”

Hắn bất đắc dĩ nói: “Thế nhưng thần làm quan mấy năm nay, lại chưa từng nghe thấy có ai nói qua những chuyện này.”

Triệu Thự cảm thấy đây không phải là nồi của mình.

Các tể phụ trước đây rất tốt, nhưng tầm nhìn và kiến thức lại không bằng Thẩm An – kẻ sở hữu lợi thế ngàn năm, cho nên hễ nhắc đến kinh tế, những danh từ mà Thẩm An phun ra thì bọn họ hoàn toàn không hiểu.

Đây chỉ là ngẫu nhiên, khi đó Thẩm An vẫn chưa trình bày toàn diện quan điểm của mình về kinh tế Đại Tông. Bởi vì ý chí cải cách của Triệu Trinh không mạnh, nếu phát động trước thời hạn, chắc chắn sẽ bị từ chối, hơn nữa lại dễ khơi mào sự tích tụ cảm xúc phản đối.

Triệu Thự đăng cơ, vị hoàng tử này chịu đựng uất ức nhiều năm, một sớm thành đế vương, những u uất trong lòng đều hóa thành động lực, chỉ hận không thể trong một đêm trở thành vị đế vương anh minh nhất từ xưa đến nay của Đại Tông, để cho sảng khoái một phen trong sử sách, trút hết nỗi uất khí trước kia.

Đây chính là cơ hội, Thẩm An tuyệt đối sẽ không bỏ lỡ, thế là nhân cơ hội Tư Mã Quang hách tội, hắn thuận thế phản công.

“Tăng trưởng kinh tế hàng năm của Đại Tông không hề ít, điều này đòi hỏi phải đưa tiền tệ vào đầu tư tương ứng, nếu không sẽ xuất hiện tình trạng thiếu tiền...”

Đây là quy luật kinh tế, cái bánh ngọt đã làm to lên, nhưng lại bi kịch phát hiện ra kem không đủ...

Triệu Thự khẽ gật đầu, cảm thấy cách nói như vậy dễ hiểu và gần gũi.

Tên Thẩm An này quả nhiên là nhân tài khó có được mà!

“Nếu như trong triều có lượng dự trữ tiền tệ đầy đủ, thì có thể thông qua số lượng tiền tệ đưa ra thị trường để kiểm soát sự phát triển của kinh tế. Ví dụ như kinh tế phát triển quá nhanh, có nguy cơ mất kiểm soát, lúc này cần phải giảm bớt số lượng tiền tệ đưa ra, để thị trường thiếu tiền... Cái gọi là thị trường, có thể hiểu là nơi cần dùng đến tiền. Thị trường thiếu tiền, tốc độ tăng trưởng sẽ chậm lại, nguy cơ mất kiểm soát sẽ được dập tắt ngay từ trong trứng nước...”

Đây là một lý thuyết rất mới mẻ.

Triệu Thự nhìn về phía Bao Chửng.

Tam ti sứ là chuyên gia, cần phải kết hợp với hiện trạng của Đại Tông để đưa ra cho hắn một lời giải thích.

“Quan gia, Đại Tông thiếu tiền, ví dụ như một thương nhân nào đó muốn nhập hàng, nhưng lại bị kẹt vì trong tay không có tiền... Phải làm sao đây? Hắn đành phải đình chỉ việc nhập hàng lần này.”

Bao Chửng là một vị Tam ti sứ nửa đường xuất gia, về kinh tế cũng chỉ là hạng mập mờ.

Nhưng ông làm việc nghiêm túc, trong mấy năm ở Tam ti đã có sự hiểu biết sâu sắc về kinh tế Đại Tông, biết rõ tác hại của việc thiếu tiền, nhưng lại không tìm ra giải pháp.

“Hắn đã đình chỉ việc nhập hàng lần này, thì thương nhân đáng ra phải bán được lô hàng đó sẽ bị tổn thất mối làm ăn này, và cao hơn nữa... những người thợ thủ công hoặc bách tính sản xuất ra những hàng hóa đó, họ sẽ ít đi một khoản thu nhập này... Cứ tính ngược lên trên như vậy, Đại Tông sẽ bị thất thoát số tiền thuế này, vô số người sẽ bị sụt giảm thu nhập... Quan gia, sự tăng trưởng kinh tế mà Thẩm An nói đến, sự hiểu biết của thần chính là có thêm vô số mối làm ăn, như vậy vô số người sẽ có thêm thu nhập, triều đình cũng sẽ có thêm tiền thuế... Đây chính là kinh tế.”

Bốp bốp bốp...

Triệu Thự đang suy ngẫm về đoạn lời này, thì bị âm thanh này cắt đứt mạch suy nghĩ, đợi khi hắn mặt lạnh nhìn sang, thì hóa ra là Thẩm An đang vỗ tay.

Thẩm An không thể không vỗ tay, hắn không ngờ Bao Chửng sau mấy năm ở Tam ti, vậy mà lại có thể thốt ra được những lời này.

Ai dám nói Bao lão là kẻ tầm thường, Thẩm An lúc này dám liều mạng với kẻ đó.

Thẩm An lúng túng dừng tay vỗ lại, Triệu Thự bực bội nói: “Nói như vậy, thực chất chính là... từng thương vụ giao dịch qua lại sẽ mang lại thu nhập tăng thêm cho các ngành các nghề, mà sự thiếu hụt tiền tệ sẽ dẫn đến những giao dịch này bị đình trệ hoặc suy giảm... Hậu quả chính là thu nhập của những người đó giảm sút, tiền thuế của triều đình giảm sút... Tức là, sự giàu có của bách tính và triều đình cần phải có thương mại không ngừng phát triển...”

“Vâng, bệ hạ.” Sự vui mừng của Thẩm An thậm chí còn khiến Triệu Thự cảm nhận được rõ ràng.

Tên nhóc này chẳng lẽ cảm thấy trẫm không hề ngu ngốc, cho nên mới vui mừng như vậy sao?

Triệu Thự có chút xoắn xuýt trước niềm vui này.

“Đồng tiền không thể dùng được!”

Thẩm An trước tiên giáng một đòn chí mạng vào đồng tiền: “Quan gia, giá trị của đồng tiền quá thấp, mà quy mô kinh tế của Đại Tông lại quá lớn, nếu hoàn toàn dùng đồng tiền, làm thế nào cũng sẽ không đủ, hơn nữa lại còn rất phiền phức. Việc khai thác và luyện mỏ đồng rất phiền phức, điều này không phù hợp với lợi ích của triều đình.”

Cái này cũng giống như việc hậu thế chỉ phát hành đồng xu một tệ, nhưng dưới quy mô kinh tế khổng lồ, việc mang theo một lượng lớn đồng xu đã trở thành một phiền toái lớn.

Hơn nữa vấn đề mấu chốt nhất chính là chi phí đúc tiền đồng không hề thấp, điều này khiến cho việc triều đình phát hành tiền tệ trở thành một việc làm ăn không có lãi...

Dù là bất kỳ ai ở hậu thế đến đây, cũng sẽ nói rằng phát hành tiền đồng là không có lợi.

Nhưng Đại Tông lúc này có thể dùng cái gì để thay thế đồng tiền?

“Vàng bạc quá ít, không thể dùng được.”

Điểm này quân thần Đại Tông đều biết rõ, cho nên mới phải đau đầu.

Vàng bạc không thể xuất hiện dưới dạng tiền tệ, vậy thì còn có cái gì nữa?

Thì chỉ còn có đồng tiền thôi chứ sao!

Đau đầu quá!

“Thần cho rằng con đường duy nhất chính là tiền giấy.”

Vàng bạc muốn dùng làm tiền tệ, số lượng lớn là điều kiện bắt buộc.

Nhưng số lượng ở bản địa Đại Tông lại không đủ, theo sự hiểu biết của Thẩm An, nếu muốn dùng vàng bạc làm tiền tệ, dự trữ tại bản địa Đại Tông là hoàn toàn vô vọng.

Chỉ có nước Oa ở phía đông hơn, và phía bên kia đại dương mới có dự trữ mỏ vàng mỏ bạc phong phú.

Cổ vũ viễn chinh đi, nhưng thời đại này dù có đi thì cũng chỉ là khai hoang, muốn tìm được mỏ vàng mỏ bạc sẽ phải tiêu tốn không ít thời gian, Đại Tông hiện tại hoàn toàn không có tâm sức đâu mà lo việc này.

Cải cách nội bộ Đại Tông hiện tại mới là chân lý, không thể phân tâm.

“Ngươi đã nói đến đây, trẫm cũng đã hiểu rồi.” Con người Triệu Thự ít nhất không phải là kiểu người không hiểu mà cứ ra vẻ ta đây hiểu biết, “Thế nhưng tiền giấy làm sao để kiểm soát? Bách tính không tin tưởng thì phải làm sao?”

Đây là một vấn đề thực tế.

Thẩm An nói: “Điều này cần phải có sự bảo đảm. Cần phải có uy tín của triều đình, nhưng điều này lại có chút khó khăn.”

Bách tính mới mặc kệ cái gọi là uy tín của các người, vàng thật bạc thật mới là chân lý.

“Cho nên cần phải dùng vàng thật bạc thật để khiến họ tin rằng, tiền giấy do triều đình phát hành không phải là giấy lộn, mà là thứ có thể đổi lấy đồng tiền hoặc vàng bạc.”

“Thế nhưng triều đình lấy đâu ra nhiều vàng bạc đồng như vậy?”

Điều khiến Bao Chửng đau đầu nhất chính là chuyện này.

Triệu Thự cũng cảm thấy vấn đề này vô phương giải quyết.

“Nhưng các thương nhân có mà!”

Lời nói của Thẩm An giống như một tiếng sét đánh ngang tai, lập tức đánh thức Triệu Thự và Bao Chửng, mà Tư Mã Quang lúc này đã biến thành một chiếc bình trong suốt cũng ngẩn ngơ.

“Ý của ngươi là... kéo các thương nhân vào cuộc, để họ dùng tiền giấy trước tiên?”

Bao Chửng phản ứng đầu tiên, Triệu Thự ngay sau đó cũng bừng tỉnh, “Các thương nhân liệu có đồng ý không?”

“Đương nhiên sẽ đồng ý rồi.” Thẩm An đã suy nghĩ về chuyện này từ lâu, lúc này vô cùng tự tin nói: “Thương nhân chịu đủ khổ sở vì thiếu tiền, chuyện này họ là người được hưởng lợi nhiều nhất, chỉ cần nói lý lẽ với họ cho đàng hoàng, dùng tình cảm lay động, dùng lý lẽ thuyết phục, nghĩ đến họ sẽ đồng ý thôi.”

Mí mắt của Bao Chửng giật giật một cái.

Cái gọi là nói lý lẽ của Thẩm An, đại khái chính là không có lý lẽ nào cả. Còn dùng tình cảm lay động, dùng lý lẽ thuyết phục, đó chính là đe dọa.

Như vậy có ổn không đây?

“Thu gom vàng bạc đồng vô cùng bất tiện, cho nên khởi đầu tốt nhất chính là dùng tiền giấy để đổi lấy số vàng bạc đồng trong tay họ, đây chính là cách tích lũy tốt nhất.”

“Giữa các thương nhân đã lưu thông được rồi, những chuyện còn lại sẽ dễ giải quyết.”

Thẩm An ra điều kiện vô cùng nghiêm túc: “Tiếp theo chính là các quan lại, ví dụ như bổng lộc của họ đều phát bằng tiền giấy thì thế nào? Là quan lại, phải biết chia sẻ lo lắng cùng đất nước, nghĩ đến họ sẽ đồng ý thôi.”

Bao Chửng cảm thấy Thẩm An chính là một tên họa hại!

“Quan lại bất ổn, oán thán đầy bụng, tiền giấy này làm sao có thể thuận lợi phát hành xuống dưới được?”

Bao Chửng nghiêm trang nói: “Nhiều nhất là một nửa tiền giấy, nửa còn lại vẫn phải dùng đồng tiền.”

Triệu Thự nhìn hai kẻ này kẻ tung người hứng, tựa hồ như việc phát hành tiền giấy đã là chuyện ván đã đóng thuyền, không khỏi buồn cười nói: “Chuyện này vẫn phải để các tể phụ thương nghị đã.”

Ngay sau đó các tể phụ liền được gọi tới.

“Phát hành tiền giấy?”

Hàn Kỳ vừa nghe liền lắc đầu nói: “Đây là một chủ ý hay, nhưng quá khó, thần chỉ sợ hậu hoạ vô cùng.”

“Đúng vậy!” Tăng Công Lượng nói: “Nếu như phát hành xuống dưới, bách tính đột nhiên không chịu dùng, gây rối loạn lên, thì đó chính là thế như lửa cháy đồng cỏ.”

Bách tính Đại Tông có thói quen nổi dậy làm phản, mười mấy người cũng dám tự xưng là mình muốn mưu phản.

Nếu như tín dụng của tiền giấy xảy ra vấn đề, thì đó thực sự là khói lửa nổi lên khắp nơi.

“Dù thế nào đi nữa cũng không thể ngồi yên mặc kệ chứ? Tổng cộng cũng phải thử xem sao.”

Thẩm An cảm thấy thái độ của bọn họ có vấn đề, quá mức tiêu cực: “Bắt đầu từ các thương nhân và quan lại, cho dù có xảy ra vấn đề thì cũng dễ giải quyết.”