Làm thế nào để quảng bá sản phẩm và giới thiệu mô hình của bạn đến thị trường mới
Bài học 75: Đưa chức năng toàn cầu vào sản phẩm
Rất ít công ty ra đời với sứ mệnh vươn ra thế giới ngay từ ban đầu. Thông thường, người ta nghĩ rằng để có thể thành công ở tầm quốc tế, các công ty mới thành lập trước hết phải tạo dựng được một nền tảng vững mạnh trong nước.
Mặc dù tôi không muốn hành động hấp tấp, nhưng tôi cũng không nghĩ mình sẽ chờ đợi quá lâu mới phát triển salesforcecom vươn ra khỏi thung lũng Silicon. Nhu cầu sử dụng CRM có tính toàn cầu, vì vậy, tôi nghĩ chúng tôi có thể thành công ở bất cứ đâu. Các công ty quốc tế đang mòn mỏi chờ đợi dịch vụ của chúng tôi, cũng như các tổ chức bị chia cắt về mặt địa lý cần dịch vụ của chúng tôi để có thể hoạt động như một khối thống nhất. Viễn cảnh đưa dịch vụ của chúng tôi vươn ra ngoài biên giới không còn xa.
Chúng tôi đã cân nhắc tiềm năng quốc tế của dịch vụ ngay từ những ngày đầu thành lập. Chúng tôi xây dựng ứng dụng Salesforce để người dùng có thể cấu hình nó vào bất cứ hệ tiền tệ và ngôn ngữ nào (ngay cả những ngôn ngữ tượng hình) chỉ bằng một cú nhấp chuột. Chức năng dịch tự động đã được tích hợp vào ứng dụng ngay từ phiên bản đầu tiên. Vào thời điểm đó, đây là một chức năng hoàn toàn mới nhưng chúng tôi không hề thu phụ phí. Ý tưởng này bắt nguồn từ những ngày tôi làm việc ở Oracle với công nghệ gia chính người Nhật tên là Yoshi Oikawa; nó chứng minh rằng chức năng toàn cầu không chỉ là một chức năng phụ mà là một phần cốt lõi trong dịch vụ của chúng tôi.
Mặc dù vậy, hãy nhớ rằng việc có một trang Web bằng tiếng nước ngoài không có nghĩa là bạn đã xâm nhập được vào thị trường nước ấy. Sự dịch chuyển phải được thể hiện trên toàn hệ thống: nội dung trên trang Web, trong thông tin trợ giúp và cả những người trực điện thoại. Và cũng đừng quên tham khảo ý kiến của những chuyên gia người bản xứ để được tư vấn về cách dùng từ ngữ phù hợp. Khi KFC xâm nhập thị trường Trung Quốc, câu slogan quảng bá của họ "Vị ngon trên từng ngón tay" dịch sang tiếng Trung Quốc bị chệch thành "Ăn đứt ngón tay". Hãy làm việc với cả chuyên gia và khách hàng để đảm bảo mọi khâu chuyển ngữ sang tiếng địa phương đều ổn thỏa.
Bài học 76: Truyền đặc trưng của công ty vào các lãnh đạo ở địa phương
Bước tiến đầu tiên của công ty chúng tôi vào thị trường quốc tế là vào tháng Hai năm 2000, khi Fergus Gloster, David Dempsey và John Appleby, những lãnh đạo của Oracle ở Ireland, đọc một bài báo trên tạp chí Business Week về salesforcecom và gửi email cho tôi: "Anh định làm gì với thị trường châu Âu?"
Tôi đã tập trung xây dựng hình ảnh quốc tế của công ty và giờ đây, cơ hội đã đến khi xuất hiện một nhóm mà tôi hoàn toàn tin tưởng. Tôi đã có lần cộng tác với những nhà điều hành này trong một chương trình phúc lợi ở Belfast. Sau nhiều tháng thảo luận về việc xây dựng thị trường châu Âu, chúng tôi đã tuyển dụng cả nhóm này và đưa họ sang San Francisco để gặp gỡ mọi người và được thử nghiệm thực sự dịch vụ salesforcecom. Chúng tôi đã mở rộng không gian của mình ở trung tâm Ricon nhưng văn phòng mới lúc ấy chưa hoàn thành. Cùng lúc ấy, đội kinh doanh của chúng tôi lại vừa mới xây dựng một cửa hàng bán sản phẩm ở tầng hầm. Mọi việc không diễn ra như ý – mùi rác bẩn bốc lên kinh khủng và lũ chuột hoành hành. (Bất động sản ở San Francisco trở nên khan hiếm đến mức chúng tôi không còn lựa chọn nào khác.) Thật không may, ngày nhóm từ châu Âu đến thăm chúng tôi lại đúng là ngày mùi rác rưởi bốc lên ghê nhất.
Nhóm điều hành người Ireland mặc complê lịch sự còn chúng tôi lại ăn mặc thoải mái: áo Hawaii, quần soóc và mũ lưỡi trai. Fergus có vẻ sốc khi nhìn thấy cách ăn mặc của chúng tôi và tấm thảm in chữ KHÔNG PHẦN MỀM được trang trí bằng hình những con cá heo. Fergus cũng bị sốc khi phát hiện chuyện tôi nuôi và huấn luyện một chú chó nhỏ tên Kao ở văn phòng và lắp đặt một vòi cứu hỏa ở văn phòng vì mục đích ấy. Lần đầu tiên Kao sử dụng được vòi cứu hỏa chính là lúc Fergus đến thăm văn phòng lần đầu tiên. Tôi phấn khởi với thành tích của Kao đến nỗi phải cho dừng cuộc họp một lúc. "Ôi Chúa ơi, chúng tôi làm việc ở đây ư? Thật khó tin," Fergus phàn nàn.
Tôi nghĩ rằng Fergus sẽ sớm vượt qua được cú sốc văn hóa này. Bên cạnh đó, chúng tôi làm khá nhiều thứ khác biệt ở salesforcecom, vì vậy, sự việc này được coi là lời giới thiệu đầy đủ nhất về cách thức hoạt động của chúng tôi. Tôi thực sự hồi hộp chờ đợi những ý tưởng họ sẽ triển khai khi trở về châu Âu.
Bài học 77: Khôn ngoan chọn địa điểm của Tổng hành dinh và các Văn phòng
Mặc dù chó hay cá heo không bao giờ xuất hiện trong văn phòng đại diện ở Dublin nhưng cách chúng tôi xây dựng công ty ở châu Âu không khác biệt là mấy so với cách chúng tôi xây dựng văn phòng ở Mỹ. Chúng tôi tập trung vào các hoạt động bán hàng với một nhóm bán hàng doanh nghiệp (còn được gọi là bán hàng qua điện thoại) ở một thành phố để tăng cường khả năng đào tạo và xây dựng đội ngũ, như cách chúng tôi đã làm ở Mỹ. Vào thời điểm đó, Dublin là một địa điểm lý tưởng để xây dựng trụ sở. Thành phố nói tiếng Anh này cho phép chúng tôi đặt một chân vào thị trường châu Âu, hơn nữa, mức thuế suất 12,5% khá hấp dẫn. Chúng tôi không phải là công ty Mỹ đầu tiên bị Dublin lôi kéo; Oracle, Microsoft, PayPal và eBay đã bám rễ ở Ireland cũng bởi những lý do như vậy.
Chúng tôi thuê một văn phòng nhỏ và bắt đầu xây dựng đội ngũ bán hàng tài năng bằng cách tuyển dụng những người có kinh nghiệm từ Oracle, Dell và những công ty lớn khác. (Chúng tôi cam kết sẽ xây dựng một đội ngũ bán hàng chuyên biệt ngay khi nhóm bán hàng doanh nghiệp bắt đầu có doanh thu và thị phần, như chúng tôi đã làm ở Mỹ.) Nhóm của chúng tôi là tập hợp những người từ nhiều quốc gia khác nhau: khi một khách hàng người Đức gọi tới, anh ta sẽ nghĩ rằng mình đang nói chuyện với ai đó ở Frankfurt; khi một khách hàng người Pháp gọi tới, cô ấy sẽ tin rằng mình đang được nói chuyện với ai đó ở Paris. (Chúng tôi bảo đảm rằng cuộc gọi được chuyển đến đúng nhân viên vì khách hàng sẽ gọi vào các số điện thoại địa phương, được nối với hệ thống điện thoại trung tâm. Chúng tôi cũng sử dụng email và các biểu mẫu trực tuyến để ghi lại các thắc mắc của khách hàng, và sau đó, trả lời bằng đúng thứ tiếng của khách hàng đó.)
Hệ thống này hoàn toàn khác với những hệ thống bán phần mềm doanh nghiệp hiện có ở châu Âu. Vào thời điểm ấy, người ta cho rằng một công ty CRM không thể kinh doanh bằng cách gọi điện thoại ở những quốc gia như Pháp, Tây Ban Nha hay Thụy Điển. Theo mô hình cổ điển, doanh nghiệp thường xây dựng sự hiện diện thông qua mạng lưới đối tác. Các đối tác có mặt ở những quốc gia khác nhau chính là người xây dựng cơ sở để thu hút khách hàng và giành thị phần.
Chiến lược này có lợi thế ở chỗ các đối tác thông thuộc thị trường địa phương hơn và cơ cấu đối tác sẽ giúp công ty giải quyết các vấn đề tiền mặt và tỉ giá hối đoái. Nhưng mô hình ấy không hiệu quả với chúng tôi. Chúng tôi phải chia sẻ lợi nhuận với đối tác, giá thành sẽ vì thế mà đội lên. Điều này hoàn toàn không phù hợp với mô hình của chúng tôi. Hơn nữa, chúng tôi không có sự lựa chọn nào khác. Khi chúng tôi bắt đầu thâm nhập vào châu Âu, ở đây không có sẵn mạng lưới đối tác nào tập trung vào lĩnh vực phần mềm theo yêu cầu, SaaS hay điện toán đám mây.
Thách thức lớn nhất của chúng tôi ở châu Âu không phải là chiến lược bán hàng không theo thông lệ, chủ yếu dựa vào bán hàng qua điện thoại, mà ở chỗ lĩnh vực phần mềm theo yêu cầu vẫn còn mới mẻ. Một lần nữa, chúng tôi lại phải làm cho thị trường biết đến mô hình của chúng tôi và tạo ra một ngành công nghiệp. Các doanh nghiệp ở Vương quốc Anh mới bắt đầu làm quen với những mô hình mà chúng tôi đã thảo luận trong nước trước đó mười tám tháng. Thị trường Pháp còn chậm hơn khoảng hai đến ba năm.
Tin tốt lành là châu Âu đã tiếp nhận thông điệp của chúng tôi. Thị trường thích chiến lược David bé nhỏ chống lại anh chàng Goliath khổng lồ. Chúng tôi đã kinh doanh tại châu Âu bằng đúng những chiêu thức mà chúng tôi sử dụng ở Mỹ: cho dùng thử miễn phí, xây dựng mối quan hệ với báo chí và vận động khách hàng tuyên truyền giúp về sản phẩm.
Suy nghĩ như một doanh nghiệp mới thành lập
Đường lối đúng đắn cho chiến lược toàn cầu là hãy nhớ lại những ngày đầu thành lập. Hãy nhớ lại cách bạn chinh phục những khách hàng đầu tiên, cách bạn vượt qua những thách thức. Thậm chí hãy cân nhắc sử dụng những thông điệp ban đầu của công ty chứ không phải thông điệp hiện tại. Bạn không thể tiến vào một thị trường mới và rập khuôn những gì bạn đang làm ở thị trường nội địa. Rất có thể thị trường mới vẫn chưa đủ độ chín.
Một trong những người thầy của tôi trong kinh doanh toàn cầu là Chikara Sano, cựu CEO của Oracle Nhật Bản. Ông đã chứng minh sức mạnh của ý tưởng trên khi tận tâm với mục tiêu đưa Oracle Nhật Bản trở thành công ty hàng đầu trong lĩnh vực quản trị cơ sở dữ liệu. Công ty đã chiếm lĩnh thị trường ở Mỹ và đã xây dựng những ứng dụng mới và một công ty tư vấn. Mặc dù phải chịu áp lực đạt được những mục tiêu ấy tại thị trường Nhật Bản, Sano-san vẫn trung thành với những gì Oracle đã làm khi mới thành lập và cuối cùng xây dựng được một công ty làm ăn rất hiệu quả ở Nhật Bản.
Khi suy nghĩ như một doanh nghiệp mới thành lập, hãy làm theo ba nguyên tắc sau đây để giảm thiểu chi phí cơ sở hạ tầng:
1. Chuyển ngữ sản phẩm sang những ngôn ngữ phổ biến ngay từ đầu nhưng chỉ thêm các ngôn ngữ khác khi có nhiều khách hàng yêu cầu. (Ở châu Âu, chúng tôi đã gặp nguyên tắc "80-20", trong đó 80% doanh thu có được từ 20% số ngôn ngữ trong khu vực. Mặc dù chúng tôi đã tính đến chuyện mở rộng mạng lưới khắp thế giới, nhưng chúng tôi đã hạn chế, chỉ còn ở Vương quốc Anh, Đức, Pháp, Tây Ban Nha và các nước Bắc Âu – và tiếp tục tập trung ở đó.)
2. Thu hút một số lượng khách hàng nhỏ trung thành ở mỗi quốc gia trước khi thuê nhân viên ở đó. Điều này chứng minh rằng thị trường đã sẵn sàng và đáng để tận tâm vì nó.
3. Không thuê quá nhiều người. Luật lao động nước ngoài rất phức tạp và ưu tiên rất nhiều cho người lao động. Khi tuyển dụng nhân viên kinh doanh và nhân viên chăm sóc khách hàng, hãy giữ vững những chuẩn mực như ở công ty mẹ.
Bài học 78: Văn phòng tạo sự tin cậy và vững vàng
Cũng giống với cách kinh doanh dàn trải ban đầu ở Mỹ, hầu hết các phi vụ làm ăn đầu tiên của chúng tôi ở châu Âu bắt nguồn từ những công ty công nghệ mới. Không hợp đồng nào là quá nhỏ. Tấm séc thanh toán đầu tiên mà văn phòng Dublin nhận được trị giá 35 bảng. Họ đã lồng nó vào khung ảnh và tổ chức ăn mừng. Chi nhánh châu Âu đã tìm được khách hàng ở Anh, Đức và Pháp. Sau khoảng một năm, chúng tôi đã chuyển từ một văn phòng rộng hơn 37 m2 sang dinh thự Powerscourt nằm ở ngoại ô Dublin. Dinh thự theo phong cách George này được xây dựng từ thế kỷ XVIII. Mặc dù rất thích nó, nhưng tôi vẫn băn khoăn liệu một lâu đài cổ có phù hợp với một công ty với mục tiêu hướng tới tương lai của chúng tôi không. Tệ hơn là mấy cánh cổng vào lại khiến tôi nghĩ đến phim của Monty Python.
Tuy vậy, việc chúng tôi có mặt ở đó cũng có lý do của nó. Thời điểm ấy, việc là một công ty dot-com thực sự là một trở ngại. Do đó, dứt khoát chúng tôi phải xuất hiện thật đáng tin cậy và vững vàng. Văn phòng mới nằm ở nơi mà nhiều người biết đến và ngưỡng mộ ‒ đó chính là những giá trị mà chúng tôi muốn xác lập với thị trường này. Điều này đã phát huy tác dụng. Việc chúng tôi chuyển văn phòng đến Powerscourt thu hút sự chú ý của rất nhiều người dân và giới truyền thông. Một lần nữa, công ty mới thành lập salesforcecom lại tìm được cách vượt ra khỏi cái bóng của chính mình.
Sau này, vào năm 2006, khi công ty phát triển vượt quá quy mô của Powerscourt, chúng tôi chuyển đến một không gian khác, được lựa chọn kỹ lưỡng không kém – một tòa nhà văn phòng ngay cạnh Microsoft.
Bài học 79: Tăng trưởng mà không bội chi
Chúng tôi bắt đầu lớn mạnh lên với những khách hàng tầm cỡ hơn và tuyển dụng những nhà lãnh đạo toàn cầu để giúp chúng tôi xây dựng một đội ngũ bán hàng tập đoàn ở châu Âu. Chúng tôi mở rộng hệ thống bán hàng với những văn phòng chi nhánh được lên kế hoạch kỹ lưỡng. Chúng tôi không rơi vào tình trạng bị "ám ảnh" bởi việc phải có nhiều trụ sở đồ sộ như những công ty còn lại trong ngành công nghiệp này. Doanh thu của chúng tôi vẫn chưa cao nên cần tiết kiệm chi phí thuê văn phòng, đầu tư nhiều hơn vào tiếp thị và thuê thêm nhiều nhân viên kinh doanh chuyên nghiệp để bán hàng trực tiếp.
Mặc dù trụ sở chính nằm ở Dublin, nhưng hầu hết các khách hàng ban đầu, quan hệ báo chí và các chuyên gia phân tích của chúng tôi đều ở London. Vì vậy, tôi phân vân liệu chúng tôi có cần hiện diện ở đây nhiều hơn không. Bất động sản ở trung tâm London rất đắt đỏ nên chúng tôi thuê một văn phòng đơn giản và rất nhỏ ở Camberley Surrey (cách trung tâm thành phố gần 50 km). Chúng tôi chỉ cần có một nơi để xây dựng tinh thần đồng đội, nó không nhất thiết phải là một nơi thuận tiện nhất và chúng tôi cũng không định sử dụng hình ảnh văn phòng này để củng cố cho tên tuổi của mình. Ngay từ những ngày đầu thâm nhập thị trường châu Âu, cá nhân tôi thường xuyên "đóng đô" ở Mandarin Oriental tại London và sử dụng chính khách sạn làm văn phòng gặp gỡ khách hàng. Từ 8 giờ sáng cho đến 12 giờ đêm, các đối tác thường xuyên ra vào phòng khách sạn của tôi. Điều này có thể diễn ra vì chúng tôi kinh doanh phần mềm trên nền Internet. Đối với mô hình cũ, các công ty cần phải có những chiếc máy tính đắt tiền (máy chủ) đặt ở gần địa điểm của khách hàng để vận hành những phần mềm phức tạp và chạy thử, đó là lý do khiến họ phải mua hoặc thuê những văn phòng đắt tiền ở trung tâm thành phố London.
Ngay cả khi đã có văn phòng ở ngoại ô London, chúng tôi vẫn tiếp tục gặp khách hàng ở khách sạn. Việc này giúp chúng tôi tiết kiệm tiền bạc và bằng cách lựa chọn những địa điểm đẳng cấp thế giới, chúng tôi thể hiện được hình ảnh của một doanh nghiệp thành công. Chúng tôi tiếp tục mô hình này trong nhiều năm và đến giờ vẫn sử dụng nó khi khai phá thị trường mới. (Sau này, tôi chuyển ra khỏi Mandarin. Giường ở khách sạn ấy không được thoải mái cho lắm, tôi thì nhớ nhà và chúng tôi đủ lớn mạnh để có được một văn phòng ở trung tâm London cho riêng mình.)
Khi có khách hàng ở khắp châu Âu, chúng tôi thuê những nhân viên làm việc tại nhà (và khách sạn). Chúng tôi mở cả những văn phòng nhỏ ở Đức, Tây Ban Nha, Italia và những quốc gia khác nếu đã có đủ số khách hàng cần thiết.
Bài học 80: Hiểu được con đường phát triển
Chúng tôi đã thực hiện những thay đổi chiến lược và tuyển dụng những nhà quản lý mới phục vụ cho việc kinh doanh ở châu Âu. Nhưng về tổng thể, chúng tôi vẫn phải vận hành công việc kinh doanh ở khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi theo cách mà chúng tôi đã làm ở Mỹ, với mô hình kinh doanh rẽ nhánh trong đó đội bán hàng doanh nghiệp (làm việc với những khách hàng nhỏ) và đội bán hàng tập đoàn (làm việc với những khách hàng lớn) hoạt động gần như độc lập với nhau. Đó không phải là điểm tương đồng duy nhất. Trên thực tế, chúng tôi đã định ra một tiến trình phát triển bắt đầu ở Mỹ và áp dụng nó cho hầu hết những thị trường mà chúng tôi thâm nhập. Tiến trình này bao gồm việc thâm nhập vào một quốc gia, xây dựng được đầu mối, thu hút khách hàng, thu thập tham chiếu cục bộ và sau đó mới tuyển dụng. Tiếp theo, chúng tôi tìm kiếm đối tác, xây dựng những chương trình phụ trợ và phát triển hệ thống kinh doanh. Đó là một hệ thống được tổ chức như một cỗ máy với những bánh răng hoạt động nhịp nhàng với nhau. Đây là một quy trình tương tác hoạt động hiệu quả ở hầu hết các thị trường; hoặc như Doug Farber, người xây dựng thị trường Australia và châu Á đã nói, khả năng "lọc và lặp lại" là chìa khóa của sự lớn mạnh toàn cầu.
Bài học 81: Giữ vững tinh thần chung của công ty bất chấp biên giới
Mạng Internet đã khiến thế giới này trở nên thuần nhất hơn, nhất là nhu cầu về công nghệ và các dịch vụ chúng tôi cung cấp không bị ảnh hưởng bởi biên giới quốc gia. Chính vì thế, triết lý của chúng tôi đó là giữ nguyên vẹn mô hình công ty và chỉ cải tiến khi thực sự cần thiết. Steve Garnett, chủ tịch của công ty ở khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi nói rằng câu thần chú của chúng tôi là xây dựng một salesforce ở châu Âu, chức không phải là xây dựng một công ty salesforcecom châu Âu hoàn toàn mới mẻ. Chúng tôi nhận thấy rằng chia sẻ một tầm nhìn xuyên quốc gia chính là yếu tố kết nối các chi nhánh trên toàn thế giới.
Thương hiệu của chúng tôi ở Mỹ hướng vào những giá trị: thành công, phân tán và tập trung vào khách hàng. Chiến lược truyền thông và tiếp thị quốc tế của chúng tôi cũng hướng tới những giá trị ấy. Tương tự, thương hiệu của chúng tôi hướng tới mô hình phúc lợi 1-1-1, vì vậy, quỹ này có mặt ở khắp các văn phòng trên toàn cầu. Trung thành với những giá trị ấy và duy trì một tầm nhìn không thay đổi cho phép chúng tôi truyền tải thông điệp của mình tới những thị trường mới và thậm chí, thay đổi cách vận hành của các công ty cung cấp phần mềm doanh nghiệp.
Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng, không phải tất cả mọi thứ thuộc thương hiệu của chúng tôi đều được đón nhận ngay lập tức hoặc nhiệt liệt. Đội ngũ nhân viên ở châu Âu không hào hứng lắm khi tham gia các lớp tập yoga hoặc mát-xa trong những cuộc họp chiến lược toàn cầu. Mặc những chiếc áo hoa hòe hoa sói đối với họ cũng là việc khó khăn. Tôi đã mua những chiếc áo đồng phục ở cửa hiệu Tommy Bahama để họ mặc khi tham dự bữa tiệc Aloha thứ Sáu khi họ sang thăm nước Mỹ, còn họ thì nài nỉ được mặc đồ truyền thống Ireland. Sau này, Fergus nói với tôi rằng mặc những chiếc áo này khi ở Dublin khiến anh ấy cảm thấy mình đang ở một bữa tiệc độc thân và quên mất đường về. "Những chiếc áo sặc sỡ toàn xuất hiện ở phía tây Ireland", anh kết luận.
Có thể không phải mọi thứ về salesforcecom đều phù hợp với châu Âu. Đó là bài học quý giúp chúng tôi xây dựng một salesforcecom thành công ở Nhật Bản.
Bài học 82: Theo đuổi chiến lược, chứ không phải cơ hội
Khi mới mở rộng thị trường sang châu Âu, chúng tôi cũng đã bắt đầu xây dựng hình ảnh ở Nhật Bản. Tôi đã từng rất thích làm việc tại Nhật Bản khi còn ở Oracle và luôn đặt Nhật Bản vào vị trí ưu tiên khi mở rộng salesforcecom trên trường quốc tế. Đó là thị trường công nghệ thông tin lớn thứ hai thế giới và tôi biết chắc rằng các doanh nhân Nhật Bản sẽ tận dụng được những lợi thế mà dịch vụ của chúng tôi mang lại.
Chúng tôi đã chuẩn bị rất kỹ lưỡng trước khi thâm nhập thị trường này. Salesforcecom đã tung ra một phiên bản dùng thử cho người Nhật Bản ngay khi sản phẩm thương mại đầu tiên ra mắt ở Mỹ. Chúng tôi cũng đầu tư vào việc đón tiếp khách hàng đến từ khu vực châu Á và chia sẻ với họ tầm nhìn "Ngày tàn của phần mềm". Những cuộc gặp gỡ này là một cách tuyệt vời để hiểu về thị trường Nhật Bản và những nhu cầu của giới doanh nghiệp Nhật Bản.
Mặc dù chúng tôi đã để mắt đến Nhật Bản, nhưng phải đến khi có một công ty lớn của Nhật Bản tiếp cận và đưa ra đề nghị trở thành đại lý cho dịch vụ của chúng tôi ở thị trường này, thì chúng tôi đột nhiên bị thôi thúc phải khám phá tiềm năng kinh doanh ở đất nước này. Lời đề nghị do một công ty vô cùng nổi tiếng đưa ra nhưng tôi biết rằng đây không hẳn là cách tốt nhất để thâm nhập thị trường Nhật Bản.
Tôi gọi điện cho Chikara Sano, CEO của Oracle Nhật Bản và là một trong những người thầy của tôi, để xin ý kiến. Sano-san từng dẫn dắt thành công Oracle ở Nhật Bản và xây dựng mô hình hợp tác mà sau này Oracle áp dụng trên toàn cầu. Lập tức ông tỏ ra lo lắng về việc salesforcecom liên kết quá chặt chẽ với một đối tác lớn như vậy. "Nếu anh bắt đầu bằng việc liên kết quá chặt chẽ với một đối tác thì sau này khả năng tiếp cận các đối tác khác của anh sẽ bị hạn chế", ông cảnh báo. Ông nhắc nhở tôi rằng Oracle đã thành công nhờ vào khả năng hợp tác với mọi công ty.
Khi một công ty đã thành công trên đất Mỹ thì không lạ là một doanh nghiệp nước ngoài cũng thể hiện hứng thú triển khai mô hình ấy ở nước họ. Luôn phải mở cửa đón những cơ hội nhưng đừng vội vã chớp ngay cơ hội đầu tiên. Chủ động hành động sẽ tốt hơn là đối phó. Hơn thế nữa, phải là những quan hệ đối tác "độc quyền". Mặc dù một đối tác như thế có thể giúp bạn nhanh chóng thâm nhập thị trường nước ngoài nhưng cũng có thể là rào cản tăng trưởng. (Công ty của bạn sẽ bị giới hạn nếu đối tác không phát triển với tốc độ mà bạn mong muốn.) Một đối tác sai lầm có thể sẽ trở thành kẻ ăn bám và làm tiêu tốn tài sản của bạn.
Bài học 83: Muốn vươn xa? Hãy tìm một đối tác. Muốn phát triển "nóng"? Hãy đi một mình
Mặc dù việc chọn đối tác vội vã sẽ có hại cho salesforcecom, nhưng chúng tôi cũng hiểu rằng tìm đúng đối tác sẽ giúp chúng tôi xây dựng được hình ảnh ở một thị trường khốc liệt như Nhật Bản. Các công ty Mỹ cần sự lãnh đạo của các chuyên gia bản xứ am hiểu về văn hóa, giao tiếp và tập quán kinh doanh Nhật Bản để thâm nhập vào thị trường này. Sano-san gợi ý chúng tôi liên lạc với Allen Miner, CEO của tập đoàn SunBridge, nơi đỡ đầu cho nhiều công ty công nghệ thông tin mới thành lập ở Nhật Bản và xem xét khả năng công ty này trở thành một đối tác liên doanh.
Tôi nhận thấy cơ hội trở thành đối tác của SunBridge rất hấp dẫn vì tôi đã biết và tin tưởng Allen. Tôi gặp Allen lần đầu tiên vào tháng 5 năm 1986, khi chúng tôi ngồi cạnh nhau trong cuộc họp định hướng cho nhân viên mới của Oracle. Ngay sau khi bắt đầu, anh ấy nhanh chóng được điều sang Nhật Bản. Các công ty Nhật Bản yêu thích sản phẩm và Oracle đã lên sàn chứng khoán thành công. Allen và tôi còn hợp tác vài dự án nữa, trong đó có sản phẩm đầu tiên của Oracle có hỗ trợ tiếng Nhật. Cả hai chúng tôi đều rời khỏi Oracle cùng lúc để theo đuổi sự nghiệp riêng. Thực là một cơ may hiếm có khi hai con đường của chúng tôi lại gặp nhau một lần nữa.
Sử dụng chuyên gia địa phương
Khi xây dựng hình ảnh ở nước ngoài, luôn phải trông cậy vào nguồn lực từ địa phương – đặc biệt là các chuyên gia. Tìm kiếm một đối tác liên doanh có thể là phương án hợp lý. Một đối tác có thể giúp bạn thu hút và tuyển dụng những người tài năng, đồng thời lôi kéo thêm những đối tác và nhà cung cấp khác. Chúng ta hy vọng họ có thể giúp chúng ta khởi đầu và đi vào hoạt động nhịp nhàng, cho phép chúng ta tránh nhiều rắc rối mà rất nhiều công ty (và khách hàng của họ) đã phải trải qua.
SunBridge chủ yếu làm ăn với các công ty Nhật Bản mới thành lập nhưng Allen đặc biệt hứng thú với cơ hội xây dựng salesforcecom ở Nhật Bản. Chúng tôi thảo ra một bản thỏa thuận liên doanh đặc biệt trong đó salesforcecom Nhật Bản là một thực thể độc lập với salesforcecom Mỹ. (Hầu hết các công ty thường thành lập công ty con nhưng chúng tôi tin rằng để thành công, cần phải đầu tư mạnh vào thị trường Nhật Bản theo cách này.) Trong công ty mới thành lập, salesforcecom Mỹ chiếm đa số cổ phần còn SunBridge là nhà đầu tư. Kế hoạch của chúng tôi là sẽ phát hành cổ phiếu ra công chúng để tạo cơ hội cho nhân viên và người mua cổ phiếu cùng sở hữu công ty.
Là một nhà đỡ đầu trong lĩnh vực công nghệ thông tin, SunBridge tham gia ngay từ những bước đầu, giúp công ty phát triển kinh doanh và tuyển dụng đúng nhân viên cần thiết, bao gồm cả giám đốc đầu tiên của salesforcecom Nhật Bản. Akira Kitamura đến với salesforcecom khi đã có hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành công nghệ thông tin. Trong cuộc gặp gỡ đầu tiên, Kitamura-san bày tỏ rằng ông đã vô cùng kinh ngạc khi được giới thiệu về mô hình phần mềm theo yêu cầu của chúng tôi và rằng phần mềm này chưa từng được biết đến ở Nhật Bản. Kitamura-san rất hào hứng với ý tưởng biến điện toán đám mây thành mô hình tương lai cho ứng dụng kinh doanh ở Nhật Bản. Tôi rất thích thái độ say mê của ông. Xác định được thái độ đúng đắn với công việc là yếu tố quyết định thành công trên thị trường quốc tế.
Kitamura-san bước đầu giúp salesforecom thu hút sự chú ý của khách hàng bằng những mối quan hệ cá nhân mà ông đã gây dựng trong nhiều năm làm việc. Trên thực tế, một số khách hàng chỉ vì muốn làm đẹp lòng ông mà mua sản phẩm chứ không hề thử dùng. May mắn là hầu hết những khách hàng mới đều rất háo hức thử dùng sản phẩm của chúng tôi. Như thường lệ, salesforecom hướng tới người dùng thực sự, chứ không phải là người quản lý ngân sách – và những cá nhân này rất ấn tượng với tính năng quản lý khách hàng tuyệt vời mà dịch vụ của chúng tôi đem lại.
Bài học 84: Điều chỉnh để tối ưu hóa chiến lược quốc tế
Sau một thời gian xây dựng doanh nghiệp ở Nhật Bản, chúng tôi nhận thấy mô hình của Oracle – tức là thông qua các đối tác để bán dịch vụ – không thực sự hiệu quả đối với salesforcecom. Chiếm được lòng tin của đối tác là cả một quá trình trong khi chúng tôi lại cần một cách nhanh hơn và hiệu quả hơn để thâm nhập thị trường. Mặc dù chiến lược này không quen thuộc với thị trường phân khúc mạnh như Nhật Bản, chúng tôi vẫn quyết định sử dụng lại chiến thuật mà salesforcecom đã sử dụng ở Mỹ và châu Âu, thông qua chiến lược tiếp thị mạnh mẽ và nhóm bán hàng trực tiếp. Chiến lược này hiệu quả nhưng chúng tôi phải điều chỉnh một số điểm cho phù hợp với thị trường Nhật Bản.
Chúng tôi mời Eiji Uda, một thiên tài trong lĩnh vực bán hàng trực tiếp với 20 năm kinh nghiệm tại IBM, chủ tịch kiêm CEO của SoftBank Commerce (nhà phân phối IT lớn nhất Nhật Bản), về làm chủ tịch để xây dựng bộ phận này. Ngay sau khi Uda-san bắt đầu làm việc, thay vì chỉ xuất hiện trên các phương tiện truyền thông một đến hai lần một tháng thì chúng tôi xuất hiện thường xuyên. Điểm khác biệt nằm ở vấn đề định vị thương hiệu. Mỗi khi Uda-san giới thiệu salesforcecom với tư cách là một công ty toàn cầu, ông đều nhắc đến những công ty đang lên khác như Google, Amazon và eBay. Bài học hợp tác với đúng đối tượng này đã được áp dụng trong tất cả các hoạt động của chúng tôi ở Nhật Bản.
Salesforcecom đã từng chứng minh được sức mạnh của sự chứng nhận từ khách hàng, nhưng giờ đây, chúng tôi biết rằng cần phải có những thay đổi nhất định để chiến lược này thành công ở Nhật Bản. Bí mật không nằm ở nội dung của lời chứng nhận, mà ở nguồn gốc của nó. Để tạo được ảnh hưởng tốt, chứng nhận phải xuất phát từ những người có ảnh hưởng lớn nhất ở nước này – những công ty đa quốc gia lớn và các tổ chức chính phủ.
Mặc dù chúng tôi hiểu sự cần thiết phải thu hút được nhóm khách hàng lớn này nhưng thu phục được họ không phải là việc dễ dàng. Ở Nhật Bản, các công ty hàng đầu và các tổ chức chính phủ có xu hướng bảo thủ cực đoan; đó là một thách thức đối với một công ty nước ngoài áp dụng mô hình mới. Uda-san đã xác định ra các khách hàng mục tiêu rất cụ thể và tập trung nguồn lực theo đuổi họ. Ông tận dụng mối quan hệ với các nhà quản lý của những công ty lớn như Canon, Hitachi, Mizuho, Nippon Steel, NTT và Ricoh.
Chúng tôi mời nhà lãnh đạo của những công ty này tới các sự kiện của salesforcecom, những sự kiện tương tự như ở Mỹ và châu Âu. Một trong những quản lý bán hàng của hãng Canon đã gửi giấy mời cho Haruo Murase, chủ tịch kiêm CMO của Canon Nhật Bản và giải thích dịch vụ của chúng tôi cho ông ta. Murase-san được đánh giá là một trong những lãnh đạo bán hàng hàng đầu của Nhật Bản. Ông không bị dịch vụ của chúng tôi chinh phục ngay từ đầu vì trên thực tế, đội ngũ của ông đang phát triển một hệ thống mới sử dụng phần mềm của Oracle, và ông còn xem thường chúng tôi là một trong những "công ty mạo hiểm liên quan đến Internet đang cố bước chân vào thị trường." Thật may mắn, dù vậy, ông vẫn tham dự sự kiện và tôi đã có cơ hội gặp ông tại đây.
Đầu tiên, chúng tôi chỉ nói chuyện về máy ảnh (tôi là người cực kỳ yêu thích nhiếp ảnh) và về Canon, công ty mà tôi đánh giá là một trong những công ty tích cực đổi mới nhất trên thế giới. Khi quay trở lại Mỹ, tôi đã gửi cho Murase-san một bức thư điện tử nhờ tìm giúp một chiếc máy ảnh kỹ thuật số Canon EOS mới ra mắt và rất khó kiếm. Murase-san đã thu xếp để tôi được nhận một trong những chiếc đầu tiên. (Đến giờ tôi vẫn còn dùng nó, nó thật tuyệt vời.) Tôi vẫn giữ liên lạc với Murase-san. Mỗi khi có dịp đến Nhật Bản, tôi lại đến thăm và chia sẻ với ông những sự phát triển trong kinh doanh. Uda-san cũng dành thời gian giải thích cho ông những lợi ích mà dịch vụ của chúng tôi mang lại và dịch vụ ấy có thể linh hoạt đáp ứng những nhu cầu mà các hoạt động kinh doanh đa dạng của ông đòi hỏi.
Và cuối cùng, Canon đã đồng ý thử sử dụng dịch vụ của chúng tôi cùng với dịch vụ của một đối thủ cạnh tranh trên cùng một gói kinh doanh. Cũng như ở Mỹ, chiến lược cắm rễ và mở rộng của chúng tôi đã thành công ở Nhật Bản. Chẳng bao lâu sau, chúng tôi đã có hàng nghìn nhân viên Canon sử dụng salesforcecom và Murase-san cho biết, dịch vụ ấy gây ấn tượng mạnh với người dùng. "Thái độ của họ đã thay đổi," ông nói. "Ứng dụng đã khiến cuộc sống của họ dễ dàng hơn."
Nhóm chúng tôi cũng tiếp cận các cơ quan trực thuộc chính phủ Nhật Bản vì biết rằng chinh phục được "khách hàng" này là coi như chinh phục được cả phần còn lại của quốc gia. Thời điểm cải tổ trong mỗi cơ quan chính là cơ hội quý báu để thâm nhập vào thực thể đó. Japan Post, cơ quan bưu chính, đồng thời là ngân hàng tiết kiệm quốc gia (và là thể chế tài chính lớn nhất thế giới, tính trên phương diện tài sản) đang trong quá trình tư nhân hóa. Kazuhiko Yoshimoto, CIO của Japan Post, từng là khách hàng của chúng tôi khi còn làm cho Mizuho Information Research. Chúng tôi đã tận dụng mối quan hệ ấy và thành công mà Mizuho đạt được với dịch vụ của salesforcecom làm đòn bẩy. Sau khi Japan Post tiến hành một quy trình khảo sát cẩn trọng và thấu đáo, salesforcecom đã thắng thầu và giành được hợp đồng với 5.000 tài khoản. (Sau này, số tài khoản lên đến hơn 70.000.) Đó là một kỳ tích, không chỉ vì giá trị của bản hợp đồng quá lớn, mà việc một cơ quan nhà nước chấp nhận salesforcecom chính là sự thừa nhận dịch vụ điện toán đám mây là phương án thay thế cho mô hình truyền thống. Điều này cũng chứng minh cho tôi thấy chính phủ Nhật Bản rất công bằng và cởi mở với các công ty nước ngoài có những ý tưởng mới và sáng tạo.
Như Uda-san dự đoán, hợp đồng với Japan Post đã thu hút được sự chú ý của giới truyền thông. Câu chuyện của chúng tôi đã lên trang nhất tạp chí Nikkei, được ví như tạp chí Wall Street Journal, và sau đó, chúng tôi trở thành đề tài của hơn 200 bài báo về chủ đề này. Việc thực hiện hợp đồng cũng rất thành công, chỉ trong vòng 3 tháng, chúng tôi đã triển khai dịch vụ của mình cho 24.000 bưu điện trên toàn Nhật Bản. Thành công với Japan Post còn mang lại cho chúng tôi rất nhiều hợp đồng với các ngân hàng và các công ty bảo hiểm. Đó là hiệu ứng đô-mi-nô. Rất nhiều tổ chức tài chính lớn, nhỏ và vừa trên khắp đất nước Nhật Bản đều chuẩn hóa trên salesforcecom. Trong khi bắt đầu với những công ty nhỏ ở Mỹ và châu Âu thì chúng tôi lại áp dụng chiến lược từ trên xuống dưới ở Nhật Bản, nơi những công ty lớn nhất luôn được các công ty nhỏ hơn kính nể và học tập.
Bài học 85: Gửi đặc phái viên đi xây dựng những thị trường mới
Rất khó để xác định những nhà kinh doanh tài năng ở nước ngoài, và càng khó để tìm ra người phù hợp với văn hóa của công ty bạn. Chính bởi lý do này, hãy gửi những "đặc phái viên" giỏi nhất từ tổng hành dinh đến làm việc tạm thời ở các thị trường mới để tạo dựng và phát triển thị trường. Những "đặc phái viên" này – như cách tôi vẫn gọi họ có nhiệm vụ tìm cho được những người giữ vị trí chủ chốt, xây dựng hệ thống và đặc biệt là tìm một nhà lãnh đạo người bản xứ để thể thay thế cho họ. Lúc đầu, tôi đã nghĩ rằng nhiệm vụ này có thể hoàn thành trong 18 tháng, sau này, chúng tôi nhận thấy rằng nó có thể kéo dài đến 36 tháng.
Với chiến lược gửi "đặc phái viên" sang các khu vực khác làm việc, tôi đã đề nghị Carl Schachter, giám đốc kinh doanh nửa phía tây khu vực Bắc Mỹ trở thành COO của công ty ở Nhật Bản. Đề nghị của tôi là một bất ngờ với Carl. Anh chưa từng sống ở nơi nào khác ngoài California, và mặc dù anh có thể nói tiếng Tây Ban Nha trôi trảy nhưng lại không biết một chữ tiếng Nhật nào. Đó là một ý tưởng mà tôi đã suy nghĩ rất cẩn trọng và tin rằng sẽ hiệu quả.
Trong bất cứ công việc kinh doanh nào, điều sống còn là phải luôn năng động. Một trong những cách để giữ được lửa nhiệt tình của những nhân viên tài năng là trao cho họ những thách thức mới. Carl đã sẵn sàng cho một cơ hội như thế, công việc kinh doanh ở Nhật Bản cần một nhà lãnh đạo hiểu rõ việc kinh doanh và dễ dàng trao đổi với trụ sở chính ở Mỹ. Tôi còn cho rằng việc đặt thêm một vị lãnh đạo vào vị trí số hai có lợi đủ đường. Đó là cách hiệu quả để tiếp cận những góc nhìn mới và khơi gợi những suy nghĩ sáng tạo.
Đầu tiên, tôi đề cập cơ hội này với Carl bằng cách gửi email cho anh vào tối Chủ Nhật. Có thể một số người sẽ không đồng tình với cách trao đổi này nhưng tôi thấy email là một cách rất hiệu quả khi bạn muốn trao đổi ý tưởng mới và thúc đẩy quá trình ra quyết định. Trong trường hợp này, Carl có thời gian để suy nghĩ mà không bị hối thúc phải có câu trả lời ngay lập tức. Ngày hôm sau, tôi mới sắp xếp thời gian gặp riêng Carl.
"Anh nghĩ thế nào về Nhật Bản?" Tôi hỏi khi anh bước vào phòng.
"Tôi chưa bao giờ đến đó." Carl trả lời.
"Tôi nghĩ anh nên đi. Đến khi hạ cánh anh sẽ biết đó có phải là lựa chọn đúng hay không."
Carl không biết mình hạ cánh khi nào (tuy nhiên anh để ý rằng mặt đất ở đó sạch đến mức tưởng như có thể đặt đồ ăn lên). Sau khi thăm văn phòng ở Nhật Bản, thử tham gia giao thông công cộng và chứng kiến nhịp sống ở Tokyo, anh và gia đình đã quyết định mạo hiểm, từ bỏ cuộc sống của mình ở California và chuyến tới Nhật Bản.
Vậy là salesforcecom ở Nhật Bản đã có hai vị lãnh đạo cừ khôi: Uda-san tập trung hoàn toàn vào thị trường Nhật Bản – phương diện "quốc tế" đối với chúng tôi – trong khi Carl, người thấu hiểu văn hóa công ty thì chú trọng vào việc đảm bảo tính nhất quán với tổng hành dinh. Đây chính là phương diện "toàn cầu" nhằm xác định xem văn phòng nước ngoài có phù hợp với văn hóa của toàn công ty hay không. Gần đây, Carl đã rời Nhật Bản và đảm nhận một vị trí mới ở châu Âu. Mục đích cuối cùng luôn là để công việc kinh doanh ở khắp nơi trên thế giới được điều hành bởi các nhà lãnh đạo địa phương.
Tuy nhiên, trong thời kỳ đầu xây dựng những chi nhánh ở nước ngoài, lý tưởng nhất là có hai lãnh đạo phụ trách các mảng khác nhau để xây dựng nền tảng đúng đắn cho công ty.
Lãnh đạo quốc tế và lãnh đạo toàn cầu
Trong nhiều công ty đa quốc gia, có một giả định rằng trụ sở chính của công ty luôn đúng. Tất nhiên không phải mọi trường hợp đều đúng. Trách nhiệm của CEO toàn cầu là đặt những người có trình độ cao vào những vị trí quốc tế và tin tưởng vào quyết định của họ.
Các nhà lãnh đạo quốc tế là những chuyên gia trong thị trường địa phương của họ. Họ là những nhà tư vấn am hiểu lịch sử, văn hóa, pháp luật, hành vi mua hàng và tập quán. Họ là người biết cách làm thế nào để cung cấp cho đất nước và khu vực của họ những dịch vụ tốt nhất.
Các nhà lãnh đạo toàn cầu lại là những chuyên gia trong việc biến đổi những văn phòng quốc tế phù hợp nhất với phần còn lại của công ty. Sự kết hợp giữa những người lãnh đạo này là vô cùng cần thiết.
Bài học 86: Khéo léo giải quyết những tranh chấp toàn cầu
Salesforcecom trước đây từng luôn coi Nhật Bản là thị trường độc lập, chứ không phải là bàn đạp để mở rộng dịch vụ của mình vào khu vực châu Á. Trên thực tế, chúng tôi lại tính chuyện thâm nhập vào châu Á từ Australia. Rất nhiều công ty Mỹ đã sử dụng Australia làm cửa ngõ tiến vào khu vực này. Australia có đặc điểm dân số rất giống với Mỹ, thị trường tương đối cởi mở, còn múi giờ và địa lý gần với châu Á, do đó việc kinh doanh với phần còn lại của châu Á sẽ thuận lợi.
Vào thời điểm Doug Farber, lãnh đạo của chi nhánh
San Francisco, đưa cho tôi phác thảo kế hoạch thâm nhập thị trường Australia và tiếp đó là thị trường châu Á, chúng tôi đã có một vài khách hàng ở Australia, trong đó có một công ty viễn thông hàng đầu với thương hiệu nổi tiếng. Với lượng khách hàng và sự hiểu biết thị trường Australia ngày càng tăng (đến mức mà Doug nói được cả giọng Australia), chúng tôi hiểu rằng đã đến lúc thâm nhập vào thị trường này.
Mặc dù có nhiều điểm tương đồng về văn hóa và số lượng khách hàng tương đối lớn, chúng tôi biết rằng xây dựng doanh nghiệp ở một khu vực mới vẫn đầy thách thức. Mặc dù vậy, chúng tôi cũng ngờ đến tình huống sắp xảy ra, tưởng như sẽ làm chúng tôi không bao giờ tiến vào xứ Oz được nữa.
Một ngày trước khi Doug có kế hoạch bay sang Australia, chúng tôi nhận được một bức thư cảnh cáo từ phòng pháp chế của một công ty lớn ở Australia – có tên là SalesForce. SalesForce của Australia tuyên bố rằng chúng tôi thâm phạm thương hiệu đã được đăng ký bản quyền của họ và thể hiện lo ngại về nguy cơ nhầm lẫn thương hiệu và các thiệt hại đi kèm. Bức thư yêu cầu chúng tôi không được sử dụng tên gọi salesforce nữa.
Đây quả thực là một vấn đề đáng ngại. Xâm phạm thương hiệu là một vấn đề rất nhạy cảm ở Australia và có thể khiến các công ty phải chịu thiệt hại lớn.
Hơn nữa, SalesForce Australia sẽ là một đối thủ đáng gờm nếu phải đối đầu. Đây là một công ty chuyên xây dựng các trung tâm hỗ trợ khách hàng thuê ngoài, xuất hiện trên thị trường từ năm 1994 và họ đã xây dựng được tên tuổi với những khách hàng lớn như Hewlett-Packard và BMW. Trong tình huống xấu nhất, nếu phải sử dụng một tên gọi khác tại thị trường này, chúng tôi đã đăng ký tên ở Australia là sforce. Tuy nhiên, tôi không muốn sử dụng cái tên thay thế. Salesforcecom đã xây dựng được thương hiệu mạnh ở Mỹ và châu Âu. Việc thay đổi thương hiệu ở Australia và châu Á sẽ phá hủy những giá trị mà chúng tôi phải rất vất vả mới đạt được.
Sau khi bộ phận pháp chế của cả hai bên đều không giải quyết được vấn đề thương hiệu, Kevin Panozza, người sáng lập đồng thời là giám đốc điều hành của SalesForce Australia quyết định rằng chúng tôi nên ngừng làm việc với các luật sư, và đã đến lúc nên "làm việc trực tiếp" với nhau. Không lâu sau đó, tôi nói chuyện với đồng nhiệm người Australia qua điện thoại.
Doug bày tỏ lo ngại cuộc trò chuyện có thể làm tình huống xấu đi. Tôi biết rằng điều đó sẽ không xảy ra. Khác với những gì các bạn thường thấy trên phim ảnh, những cuộc đối thoại căng thẳng và nóng nảy chẳng giải quyết được điều gì. Hơn nữa, buổi sáng hôm ấy, tôi đã tập yoga và chuẩn bị tinh thần thật hòa nhã.
Kevin Panozza cũng biết rằng quan điểm "người tốt bao giờ cũng đứng cuối" là triết lý kinh doanh lỗi thời. Anh cũng không muốn kéo dài tình trạng căng thẳng. Là một CEO tuyệt vời và thức thời, Kevin đã xây dựng một công ty thành công nhờ vào sự khác biệt so với các doanh nghiệp truyền thống khác. Công ty của Kevin liên tục được thừa nhận là một trong những nơi làm việc dễ chịu nhất Australia, đây là thành tích đặc biệt ấn tượng trong một ngành công nghiệp mà nhân viên thường phải chịu sức ép rất nặng nề. Công ty này cũng được biết tới bởi nền văn hóa đề cao tự do ngôn luận, công nhận nỗ lực của nhân viên, có các hoạt động bảo vệ môi trường và Ngày hội bên bờ biển – tương đồng với ngày hội Aloha thứ Sáu của chúng tôi. Càng tìm hiểu, tôi càng nhận ra rằng hai salesforce có nhiều nét tương đồng. Thật là tuyệt vời khi hai công ty này có cơ hội "gặp gỡ" nhau.
Kevin và tôi ngay lập tức cảm thấy gắn kết với nhau. Cả hai chúng tôi đều muốn nhanh chóng giải quyết vấn đề và giảm thiểu chi phí pháp luật. "Chúng ta có thể hợp tác với nhau như thế nào?" tôi hỏi.
Là những nhà kinh doanh – và là những người lạc quan – chúng tôi biết rằng có cơ hội ở đây. Chúng tôi xác định rằng có rất nhiều cách để trở thành đối tác của nhau, giới thiệu khách hàng cho nhau và liên kết với nhau. Chúng tôi quyết định rằng có thừa không gian cho cả hai công ty cùng phát triển ở Australia. Không ai muốn những thỏa thuận dài dòng, hình thức nên chúng tôi thảo một trang thỏa thuận hợp tác. Tôi nói với Kevin rằng tôi muốn sự "hòa nhã và tình cảm" được thể hiện trong bản cam kết đó, và với tinh thần "hòa hợp và cân bằng", Kevin lập tức hiểu ý của tôi.
Có thể phần thú vị nhất của câu chuyện ở đây là mọi chuyện không kết thúc khi cả hai bên ký cam kết vào bản thỏa thuận. SalesForce Australia, cũng như công ty của chúng tôi, đều hiểu được lợi ích của việc đóng góp cho cộng đồng. Kevin và tôi đã dành khoản tiền mà đáng lẽ cả hai công ty phải dùng cho tranh chấp kiện tụng để xây dựng một trung tâm phát triển thanh thiếu niên ở Lào. Sau này, khi được công ty Salmat mua lại, SalesForce đã trở thành một khách hàng rất quan trọng của chúng tôi.
Với một quan điểm đúng đắn, tôi nhận thấy rằng, hoàn toàn có thể xoay chuyển tình huống xấu trở thành một may mắn bất ngờ.
Làm sao có thể thảo ra một hợp đồng hòa nhã và tình cảm (hay, điều mà các luật sư không nói cho bạn biết)
Một bản hợp đồng "hòa nhã và tình cảm" là một trang thỏa thuận chặt chẽ và được thực hiện hoàn hảo – với càng ít ngôn từ pháp lý càng tốt. Điều quan trọng trong bản thỏa thuận này chính là sự ngắn gọn.
Bất cứ ai – không nhất thiết phải là người làm trong lĩnh vực pháp lý – cũng có thể hiểu được nội dung của hợp đồng này. Nó phải chặt chẽ để không bên nào có thể "lật kèo" được nhưng lại phải tạo đủ phạm vi cho mỗi bên đều có thể thực hiện nó một cách dễ dàng.
Ngay khi có được một bản hợp đồng như thế, hãy thực thi càng nhanh càng tốt. Thời gian sẽ dập tắt sự hăng hái và chừa lại cho bạn những rủi ro tiềm ẩn.
Triết lý hòa nhã và tình cảm không phù hợp với mọi tình huống; trong rất nhiều trường hợp, một bản hợp đồng chi tiết là khôn ngoan và cần thiết. Tuy vậy, chúng tôi nhận thấy những bản cam kết được xây dựng bởi sự hòa nhã và tình cảm rất có ích trong những mối quan hệ quốc tế nếu không muốn bị coi là những người Mỹ thích kiện tụng hoặc nếu cần xây dựng quan hệ chặt chẽ với đối tác nhà cung cấp. Đôi khi các công ty nước ngoài (đặc biệt là ở châu Á) ngập trong những tập quán pháp lý từ các đối tác Mỹ. Họ sẽ cảm thấy thoải mái khi gặp được một công ty Mỹ với cách tiếp cận nhẹ nhàng, dễ chịu hơn.
Hãy nhớ rằng bạn đang thâm nhập vào một thị trường mới và hãy tạo ấn tượng tốt ngay từ đầu. Tinh thần và triết lý trong cách tiếp cận của bạn rất quan trọng: Khi bước chân vào một ngôi nhà, bạn có hỏi chủ nhà xem mình có phải cởi giày ra hay không? Hay bạn gác luôn chân lên bàn uống nước? Hãy luôn tế nhị và lịch thiệp khi tiếp cận đối tác và bạn sẽ được đón tiếp trọng thị hơn.
Bài học 87: Thay đổi cách nhìn tổng thể
Không lâu sau, chúng tôi bùng nổ ở Australia. Người Australia đánh giá cao tinh thần bất tuân và khách hàng thích mô hình đột phá mà chúng tôi đang chào bán và những cách làm táo bạo của chúng tôi. Các bản dùng thử, những thông điệp mà chúng tôi đã truyền đi, những thủ thuật mà chúng tôi đã sử dụng trước đó đều được áp dụng một cách hoàn hảo ở Australia.
Giờ đã đến lúc phải tấn công vào thị trường châu Á. Khu vực này tạo ra một cơ hội tuyệt vời. Hơn một nửa dân số thế giới đang tập trung ở đây và khu vực này hứa hẹn sẽ còn tiếp tục tăng trưởng. Tuy nhiên, khu vực này – với thị trường đa dạng, hệ thống chính trị khác biệt và những rào cản văn hóa – lại đem đến những thách thức khổng lồ. Nhiều công ty đi trước đã thấy rằng thâm nhập thị trường này cực kỳ khó khăn.
Hiểu được rằng quá trình này đòi hỏi rất nhiều thời gian, và để giảm thiểu tối đa rủi ro, chúng tôi đã tạo dựng thị trường Australia thành đầu tàu cho khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Với một đồng tiền mạnh và một chu trình mua bán tương tự như ở Mỹ, Australia là nơi có thể thu hút khách hàng, tích lũy thành công và từ đó, có thể triển khai khâu tiếp thị, tác nghiệp và bán hàng.
Mặc dù chiến lược "hạt nhân" này đã được nhiều công ty của Mỹ sử dụng, chúng tôi thấy nó còn khiếm khuyết. Khi chúng tôi đã có những nhân viên chuyên trách thị trường ở châu Á – Thái Bình Dương, hầu hết các đơn đặt hàng vẫn tiếp tục đến từ Australia. Hơn thế nữa, chúng tôi còn phát hiện ra rằng những thứ là động lực cho sự phát triển ở Australia (cũng giống như ở Mỹ và châu Âu) lại không phù hợp với phần còn lại của châu Á. Chúng tôi đã quen với việc đưa ra chiến lược cho cả một khu vực thay vì nhìn vào từng quốc gia với những phong cách kinh doanh địa phương khác biệt. Ở châu Á, các quốc gia xa cách nhau về cả địa lý lẫn hệ tư tưởng, không giống như ở châu Âu. Do đó, một chiến lược chung cho tất cả sẽ không hiệu quả.
Ở cấp độ đơn giản nhất, về mặt địa lý, nếu coi Sydney là trung tâm điều hành thực sự thì thành phố này lại nằm quá xa thị trường mục tiêu. Thành phố này cách Bangkok chín giờ bay, cách Bắc Kinh mười hai giờ bay và cách Delhi mười lăm giờ bay. Mặc dù chúng tôi đã tiến sát các mục tiêu của mình hơn bao giờ hết, nhưng về cả nghĩa đen và nghĩa bóng thì khoảng cách ấy vẫn còn xa tít tắp.
Chúng tôi cần một văn phòng ở trung tâm khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Singapore, một trung tâm kinh doanh quốc tế nói tiếng Anh là một địa điểm tuyệt vời để nhắm đến những thị trường lớn hơn (và có khoảng cách địa lý bằng nhau) là Trung Quốc và Ấn Độ. Nguồn nhân lực đông đảo và tài năng ở đây cũng là một yếu tố hấp dẫn. Các công ty công nghệ từ lâu đã tập trung ở Singapore khi nhắm vào thị trường châu Á – Thái Bình Dương, chính vì thế khu vực này có rất nhiều tài năng công nghệ. Hơn nữa, trình độ dân trí cao và đặc biệt là khả năng sử dụng thành thạo từ hai đến ba ngôn ngữ hoặc hơn giúp họ có thể làm việc tại nhiều nơi trên thế giới.
Cũng như những gì chúng tôi đã làm ở Mỹ và châu Âu – bất chấp những gì đối thủ cạnh tranh của chúng tôi đã làm – bắt đầu bằng việc bán hàng doanh nghiệp vẫn phát huy tác dụng ở châu Á. Bạn có thể nhắm đến và giành được khách hàng là những công ty nhỏ mà không cần phải có nhân viên ở mỗi quốc gia. Aaron Katz, người có kinh nghiệm quốc tế và đã làm việc cho chúng tôi ở Mỹ vài năm, đã chuyển từ California sang Singapore để phụ trách bộ phận bán hàng của salesforcecom. Trong sáu tháng đầu tiên, anh đã tuyển dụng được những "ngôi sao" bán hàng từ Microsoft, Oracle và Siebel, những người đang làm việc ở Bangalore, Hồng Kông, Trung Quốc và Hàn Quốc. Chúng tôi trông chờ những chuyên gia bản xứ hướng dẫn mọi thứ từ giá cả, định vị sản phẩm và tiếp thị ở từng nước. Chúng tôi nói cho họ biết cách thức hoạt động của mình để họ có thể mang sản phẩm đến thị trường mà họ am hiểu nhất.
Thu hút khách hàng nước ngoài
Các văn phòng vệ tinh thường là nơi lý tưởng để bạn xâm nhập vào một thị trường mới. Thông thường, những công ty lớn sẽ thử nghiệm một điều mới mẻ bằng một văn phòng ở nước ngoài, nếu hiệu quả thì họ sẽ phát triển nó ở quy mô lớn hơn. Đầu tiên, chúng tôi chinh phục được khách hàng là các công ty đa quốc gia ở châu Âu hoặc Australia, và sau này mới mở rộng ra những khu vực xung quanh.
Không như hầu hết các công ty khác trong ngành (những công ty thuê hàng tá nhân viên ở mỗi quốc gia và đến thời điểm cần phải bán hàng thì lại xao lãng), chúng tôi đưa tất cả các nhân viên bán hàng mới đến Singapore, nơi họ có thể dễ dàng tiếp cận những người lãnh đạo của salesforcecom. Từ vị trí trung tâm ấy, họ cũng dễ dàng tiếp thụ văn hóa của chúng tôi.
Lúc đầu, rất khó thuyết phục những nhân viên bán hàng xuất sắc đến Singapore làm việc. Ở Mỹ, thay đổi công việc là chuyện quá đỗi bình thường so với các quốc gia khác. Còn ở châu Á, rời bỏ một công việc ổn định ở một công ty phần mềm uy tín để chuyển sang một công ty không tên tuổi trong một lĩnh vực chưa mấy người biết đến là một việc hết sức mạo hiểm. Việc sống xa gia đình và rời khỏi môi trường quen thuộc còn mạo hiểm hơn nữa. Tuy vậy, sau này chúng tôi nhận ra rằng, chính việc chấp nhận mạo hiểm lại kích thích và thúc đẩy thành công. Các ứng viên mà chúng tôi thuyết phục chấp nhận thách thức thường là những người có suy nghĩ thích cực và tin tưởng vào mô hình điện toán đám mây. Chuyển đến một chỗ mới khiến họ phấn chấn hơn. Đã chấp nhận mạo hiểm như vậy, họ thấy mình nhất định phải thành công. Cam kết thành công của họ mang lại thành công cho khách hàng – và điều đó tạo nên thành công của chúng tôi trong khu vực.
Đội ngũ bán hàng doanh nghiệp của chúng tôi ở Singapore cũng hoạt động dựa trên quy trình bán hàng chúng tôi đã thực hiện ở các khu vực khác (bao gồm phân khúc thị trường, bán hàng cho lãnh đạo, đồng nhắm vào các công ty công nghệ cao và các công ty dịch vụ tài chính). Tất nhiên, chúng tôi cũng có cách tiếp cận tập trung hơn để phù hợp với thị trường châu Á – Thái Bình Dương.
Thay vì đặt toàn bộ tổ chức bán hàng doanh nghiệp ở Singapore trong một thời gian dài, chúng tôi đã tạo lập một đội ngũ bán hàng vệ tinh, hay còn gọi là những "vòi bạch tuộc" để tiếp cận từng thị trường cụ thể nhằm nhận biết sự đa dạng của khu vực và hướng tới những nhu cầu đặc thù của từng quốc gia. Sau gần mười tám tháng làm việc ở Singapore, chúng tôi nhận ra rằng các nhân viên đã sẵn sàng trở về, mang theo những kinh nghiệm mà họ thu lượm được. Công cuộc mở rộng mạng lưới vẫn tiếp tục khi những đặc phái viên đó trở về và xây dựng thành công những thị trường mới.
Bài học 88: Rượu cũ, bình mới
Mặc dù mô hình đã hoạt động hiệu quả ở khu vực Bắc Mỹ và châu Âu vẫn cần phải cải tiến nhưng còn nhiều phần cơ bản của mô hình này vẫn có thể áp dụng được trên toàn thế giới. Ví dụ, chúng tôi luôn phải xây dựng nhận thức và nhu cầu thị trường đối với sản phẩm trước khi chính thức xuất hiện. Thêm nữa, chúng tôi tiếp cận thị trường thông qua đội ngũ bán hàng doanh nghiệp, đó là cách dễ dàng hơn và chu trình bán hàng cũng ngắn hơn. Đội ngũ bán hàng doanh nghiệp cũng cho thấy hiệu quả ở hai thị trường lớn là Trung Quốc và Ấn Độ, bởi cả hai quốc gia này có rất nhiều công ty vừa và nhỏ.
Chúng tôi phát hiện ra rằng có thể vận dụng một vài thủ thuật marketing cũ mà chúng tôi sử dụng ở những nơi khác. Chúng tôi cũng hiểu được tầm quan trọng của việc tiến hành đánh giá với tinh thần trách nhiệm cao nhất để đảm bảo là những nỗ lực của chúng tôi sẽ có hiệu quả ở thị trường mới. Chúng tôi đã phải nhọc nhằn mới hiểu ra được bài học đó. Vài năm trước, tôi được mời đến làm diễn giả cho một sự kiện do Cơ quan phát triển Thông tin và Truyền thông của Chính phủ Singapore tài trợ. Tôi cảm thấy rất vinh dự; Michael Dell của tập đoàn Dell, John Chambers của tập đoàn Cisco cũng từng là diễn giả của sự kiện này những năm trước đó. Đó cũng là một cơ hội tuyệt vời để giới thiệu AppExchange với các lập trình viên ở Singapore và giới thiệu tầm nhìn tương lai "không phần mềm" của salesforcecom với 600 khán giả.
Chúng tôi biết rằng mình phải làm một điều gì đó bất ngờ để câu chuyện trở nên hấp dẫn. Với suy nghĩ ấy, chúng tôi chợt nhớ lại "chiêu" tiếp thị khi mới thành lập công ty ở Mỹ. Chúng tôi thuê hơn năm mươi người, cho họ mặc áo phông và đeo bảng quảng cáo có dòng chữ KHÔNG PHẦN MỀM và giơ những biểu ngữ trong đó ghi "Chúng tôi cần: theo-yêu-cầu" và "Sự kết thúc của phần mềm". Những "người biểu tình" và nhân viên của chúng tôi tụ tập bên ngoài trung tâm hội nghị, làm cho mọi người ngạc nhiên và phấn khích.
Trong khi biểu tình là cách tự giới thiệu hết sức khiêu khích và hiệu quả ở Mỹ thì đám đông biểu tình lại bị các nhà chức trách Singapore nhìn nhận với con mắt hoàn toàn khác. Biểu tình có tổ chức, diễn thuyết trước đám đông và tuần hành ở đất nước này vô cùng hiếm. Trên thực tế, đó là các hành động bị cấm ngay cả khi chúng được chính phủ cho phép hay diễn ra ở một địa điểm nhất định nào đó. Năm phút trước khi chúng tôi chuẩn bị lên sân khấu, cảnh sát đã đến và đe dọa dừng cả hội nghị. Mất cả vui, và tôi còn không biết mình có được phát biểu không nữa.
Cảnh sát đã giải tán đám đông biểu tình nhưng không ai bị bắt giữ, còn tôi thì vẫn được tiếp tục phát biểu. Tôi không muốn phải gặp tình huống nào như thế nữa và chúng tôi luôn phải cố gắng hiểu hết những khác biệt văn hóa để chúng không phá hủy mọi cố gắng của chúng tôi. May thay, tôi nhận ra rằng cuộc biểu tình bị giải tán nhưng vẫn thành công phần nào. Thông điệp của chúng tôi được truyền tải đến đám đông theo cách mà không ai có thể quên. Chúng tôi đã chỉ rõ rằng: salesforcecom là một công ty công nghệ đột phá trong khu vực. Thông điệp đó đã xuất hiện và được nhắc đi nhắc lại trên trang nhất của rất nhiều tờ báo và nhiều bức ảnh. Đó quả là một "chiêu" tiếp thị hiệu quả. Trên thực tế, nó thúc đẩy những công ty khác ở Singapore thử sử dụng "chiêu" biểu tình (dù có thể khiến nhà chức trách nổi giận nhưng lại cực kỳ thu hút dư luận).
Không nhầm lẫn giữa lý thuyết và thực tiễn
Bạn phải thành thực với tầm nhìn chiến lược của công ty, nhưng không được nhầm lẫn giữa tầm nhìn với cách thức và phương pháp kinh doanh.
Việc kết hợp những chiến thuật tiếp thị toàn cầu như "Ngày tàn của Phần mềm" là khôn ngoan, nhưng hành động không phải lúc nào cũng trùng khít với ý tưởng. Bạn cần tôn trọng những đặc điểm văn hóa nhạy cảm của từng thị trường. Chiêu thức biểu tình có thể hiệu quả ở Singapore (mặc dù bị cảnh cáo), nhưng nó sẽ hoàn toàn thất bại ở Hàn Quốc, nơi bạn luôn phải tỏ ra khiêm nhường.
Bước 89: Đừng sử dụng cách tiếp cận "chim mòng biển"; Bí mật của thành công trên thị trường quốc tế là cam kết
Có lẽ sai lầm lớn nhất của chúng tôi khi cố gắng thu hút sự chú ý ở thị trường mới, đặc biệt là châu Á, chính là việc đánh giá thấp tầm quan trọng của một cam kết thực sự. Đầu tiên, chúng tôi tin rằng có thể nhanh chóng tiếp cận thị trường này, chỉ cần tổ chức một tuần sự kiện, như họp báo hoặc tiệc ra mắt, rồi tiếp tục theo dõi từ xa. Chúng tôi đã đầu tư nhiều thời gian và tiền bạc nhưng lại bị nhìn nhận tiêu cực như gánh xiếc. Chúng tôi thấy doanh số bán hàng tăng ngay lập tức sau một sự kiện, nhưng rồi sự quan tâm dần phai nhạt. Thị trường chỉ ra rằng khách hàng muốn thấy một cam kết lâu dài của chúng tôi. Ở châu Á, việc kinh doanh diễn ra theo kiểu mặt đối mặt. Các đối tác tiềm năng đều muốn gặp gỡ thường xuyên hơn chúng tôi tưởng.
Đây là tình huống nhạy cảm mà Doug Farber, một trong số "đặc phái viên" đầu tiên của chúng tôi, hiện là phó giám đốc điều hành khu vực châu Á – Thái Bình Dương, gọi là "cách tiếp cận kiểu chim mòng biển" (nhào xuống, đớp mồi và bay đi). Lo ngại này lại càng gia tăng khi mọi người nhớ lại cuộc khủng hoảng dot-com và những ảnh hưởng thảm khốc của nó lên khu vực châu Á. Các công ty ở thung lũng Silicon, có giá trị vốn hóa thị trường hàng tỷ đô-la, đã vươn ra toàn cầu và cấp tập thuê những tài năng công nghệ ở châu Á nhưng lại rút khỏi thị trường chỉ sau vài tháng. Kinh nghiệm này khiến người ta có ác cảm với các công ty dot-com nói riêng và đầu tư nước ngoài nói chung.
Chúng tôi phải chứng tỏ cam kết đầu tư lâu dài bằng cách hiện diện thường trực. Chúng tôi tìm ra rất nhiều cách để chứng minh sự cam kết lâu dài ở khu vực, như xây dựng trung tâm dữ liệu quốc tế đầu tiên của mình ở Singapore để hỗ trợ tốt hơn nguồn khách hàng ngày càng tăng ở châu Á. Chúng tôi cũng xây dựng những trung tâm điều hành mạng lưới để quản lý thời gian hoạt động của ba trung tâm cơ sở dữ liệu, đòi hỏi thêm nhiều máy móc và nhân lực, dẫn đến phải đầu tư đáng kể vào khu vực này. Chúng tôi đã phát triển nền tảng trong khu vực này, còn các nhân viên đã có những đóng góp đáng kể, bao gồm cả việc giới thiệu và xây dựng một chương trình bóng rổ của tổ chức Special Olympics Singapore. Hơn nữa, phòng kinh doanh ở vài quốc gia ngày càng lớn mạnh đã làm tăng uy tín của chúng tôi.
Trong mọi mối quan hệ, ở mọi thị trường, cam kết luôn có sức nặng. Một công ty phải xem xét mọi cách để trở thành tài sản tại địa phương mà họ hiện diện.