Làm thế nào để kêu gọi góp vốn, sinh lãi mà không phải hổ thẹn với lương tâm
Bài học 90: Không đánh giá thấp nhu cầu tài chính
Chắc chắn rằng huy động đủ vốn là một trong những nhiệm vụ thách thức và căng thẳng nhất đối với những công ty mới thành lập. Để trở thành một doanh nhân thành công, bạn phải tin tưởng vào ý tưởng của mình và vào khả năng biến ý tưởng đó thành hiện thực – và sẵn sàng xuất vốn. Thông thường, bạn sẽ tự bỏ ra một khoản tiền lớn để đánh cược vào công việc kinh doanh của mình. Chấp nhận viết phiếu chi tiền và dốc tiền tiết kiệm vào một vụ kinh doanh mới là một việc đáng sợ, và thông thường là không đủ. Đây là tình huống mà chính tôi cũng từng lâm vào khi chúng tôi bắt đầu phát triển salesforcecom.
Tôi đổ vào salesforcecom 6 triệu đô-la, số tiền mà tôi tích lũy được khi làm việc cho Oracle và đầu tư vào các công ty công nghệ, nhưng sự phát triển nhanh chóng của công ty đòi hỏi nhiều tiền hơn tôi dự định. Không giống khác công ty phần mềm khác, thường tính phí mua phần mềm rất đắt để trang trải chi phí cho công ty, mỗi tháng chúng tôi chỉ thu một khoản phí nhỏ từ khách hàng. Mô hình này đồng nghĩa với việc chúng tôi cần một nguồn vốn đáng kể để duy trì và phát triển.
Phát hiện ra việc không đủ nguồn vốn không phải là một chuyện mới mẻ ‒ đã có một câu châm ngôn nổi tiếng đại ý là tất cả mọi việc đều kéo dài gấp đôi và tốn kém gấp đôi so với dự tính. Có thể nói vậy thì hơi quá, nhưng chúng tôi chắc chắn không phải là người duy nhất đánh giá quá thấp chi phí xây dựng doanh nghiệp của mình. Việc đánh giá sai nguồn lực tài chính cần thiết có thể là một sai lầm chết người. Theo một nghiên cứu, 79% doanh nghiệp nhỏ chỉ ra rằng "khởi nghiệp với quá ít vốn" chính là một trong những nguyên nhân khiến họ phá sản. Chúng tôi không muốn trở thành một trong số đó.
Lúc đầu, tôi không quá lo lắng. Tôi nghĩ nhu cầu tài chính của chúng tôi sẽ dễ dàng được giải quyết với một khoản tiền từ trên rơi xuống của các quỹ đầu tư mạo hiểm. Lúc đó vẫn đang là thời kỳ bong bóng dot-com và dường như kêu gọi đầu tư không quá khó khăn. Vì thế, thời đó, một công ty thu hút được nhiều vốn đến mức có thể tiêu tốn hơn 1 triệu đô-la cho việc dựng một con rối để quảng cáo trong mùa giải bóng chày quốc gia. Tôi có liên hệ với một vài nhà đầu tư cỡ bự, việc này rất có lợi bởi vì khó có thể thu hút sự chú ý của một nhà đầu tư không có đủ hiểu biết về thị trường. Các quỹ đầu tư mạo hiểm rất quan trọng với một doanh nghiệp như chúng tôi – một công ty công nghệ thông tin tăng trưởng cực nhanh đang tìm kiếm những khoản đầu tư trị giá hàng triệu đô-la.
Rút cuộc tôi nhận ra là mình đã đánh giá sai tình hình. Hết nhà đầu tư này đến nhà đầu tư khác lần lượt lắc đầu từ chối. Vấn đề không phải là chúng tôi không gặp được họ, mà là các cuộc gặp đó không thành công. Chúng tôi không đạt được thỏa thuận về giá và tôi cho rằng những nhà đầu tư đó đã đánh giá thấp công ty của chúng tôi. Hầu hết những người mà chúng tôi gặp đều không hiểu chúng tôi đang làm gì. Một vài người còn nói rằng họ tưởng chúng tôi xây dựng hệ thống mạng nội bộ, chứ không phải mô hình "không phần mềm" mang tính đột phá.
Mặc dù khá chán nản khi không thu hút được các nhà đầu tư mạo hiểm nhưng tôi biết chúng tôi không phải doanh nghiệp đầu tiên bị đánh giá là có ý tưởng tốt nhưng sẽ không thành công. MGM từng nói với Walt Disney rằng chú Chuột Mickey sẽ không bao giờ trở thành "hiện tượng" bởi vì một chú chuột khổng lồ trên màn hình sẽ làm chị em phụ nữ khiếp sợ. Trong khi những ý tưởng dường như vô nghĩa mà vẫn được các nhà đầu tư rót tiền vào (có cả những ý tưởng nông nổi) thì những ý tưởng khác như Cisco, E*TRADE và Starbucks lại bị bỏ qua. Bị các nhà đầu tư mạo hiểm từ chối không thể là lý do để tính đến khả năng ngừng kinh doanh hay thay đổi mô hình (chỉ có 10% các công ty công nghệ được các nhà đầu tư hậu thuẫn thành công về sau), nhưng đó chính là yếu tố thúc đẩy chúng tôi phải tìm cho ra một giải pháp tài chính mới – và phải tìm thật nhanh!
Bài học 91: Cân nhắc các chiến lược góp vốn đầu tư mạo hiểm
Trong quá trình tìm kiếm một con đường mới để phát triển, tôi đã liên hệ với bạn bè và đồng nghiệp – những người tin tưởng tôi và các ý tưởng của tôi. Đây là một chiến lược mới mẻ. Ở Mỹ, trung bình các doanh nhân bỏ ra 2/3 tổng số vốn ban đầu và huy động số vốn còn lại từ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và những người khác – không phải từ các quỹ đầu tư mạo hiểm. (Theo các nghiên cứu, gia đình và bạn bè cung cấp 78% phần vốn này.) Tuy vậy, huy động vốn từ các nhà đầu tư đơn lẻ không đơn giản là quen biết với người góp vốn. Vấn đề nòng cốt là phải tìm được những người có tầm nhìn.
Rất may là tôi có bạn bè, đồng nghiệp và những người dẫn dắt tin tưởng rằng các doanh nhân trẻ và các công ty mới thành lập chính là nguồn gốc của sự đổi mới. Họ ủng hộ tinh thần ấy bằng cách đầu tư tiền bạc. Magdalena Yesil, một doanh nhân và một người bạn lớn của tôi, đã đầu tư 500 nghìn đô-la. Larry Ellison đầu tư 2 triệu đô-la. Với sự giúp đỡ của Magdalena, tôi đã tiếp tục chiến lược huy động vốn từng phần bằng cách lập ra một danh sách những nhà đầu tư tiềm năng và đặt ra mục tiêu vốn mà chúng tôi cần huy động.
Ứng xử chuyên nghiệp với những nhà đầu tư là bạn bè và người thân
Người đó có thể là bạn bè, có thể là bà ngoại của bạn, nhưng hãy đối xử với họ như cách bạn đối xử với một nhà đầu tư. Không chỉ vì điều đó thể hiện sự tôn trọng, mà còn vì bạn sẽ phải chịu hậu quả về sau nếu không làm như vậy. Nếu sau này, bạn nhắm tới những nhà đầu tư lớn hơn, bộ phận pháp chế của các tổ chức này sẽ soát xét cấu trúc vốn của công ty và bất cứ sơ suất nào cũng sẽ gây thiệt hại cho bạn.
Hãy áp dụng những tiêu chuẩn chuyên nghiệp khi cấu trúc và ghi chép các khoản đầu tư. Hãy xây dựng một kế hoạch trong đó có những dự án chính thức và một lộ trình lợi nhuận cho các nhà đầu tư. Điều đó sẽ nhắc cho họ nhớ lý do đầu tư vào công ty của bạn.
Tôi rất kinh ngạc khi phát hiện ra có nhiều người thân quen sẵn lòng ủng hộ kế hoạch của chúng tôi. Tôi nhận ra rằng huy động vốn từng phần từ bạn bè và người thân là một chiến lược thành công. Đầu tư cho một người luôn là một vụ đánh cược lớn, và thuyết phục một người đã tin tưởng bạn dễ dàng hơn rất nhiều so với thuyết phục một người mà bạn vừa gặp mặt. Rất nhiều người đã góp vốn; Halsey Minor, nhà sáng lập CNET, đã góp một khoản vốn đáng kể; Arjun Gupta, một nhà đầu tư mạo hiểm (và là một người bạn mà tôi đã gặp trong chuyến đi Ấn Độ) đã đầu tư bằng tiền riêng; Igor Sill, nhà đầu tư công nghệ huyền thoại và người đứng đầu hãng tìm kiếm GenevaGroup, đã góp tiền; còn có cả Ted Waitt của Gateway, William Hambrecht của Hambrecht & Quist, Stratton Sclavos của VeriSign và nhiều người khác. Chúng tôi còn nhận được khoản đầu tư 15,5 triệu đô-la từ Attractor Partner – bởi vì đối tác sáng tập của quỹ này, Gigi Brison, là bạn của tôi đã 15 năm và tin vào năng lực của tôi. Tổng cộng, chúng tôi huy động được 65 triệu đô-la trong năm đợt huy động vốn từ năm 1999 đến năm 2002.
Cuối cùng, mô hình huy động vốn của chúng tôi lại trở thành một chiến lược hiệu quả hơn là huy động vốn đầu tư mạo hiểm, đôi khi bị gọi là "đầu tư trục lợi", vì phương pháp này có thể sẽ khiến chúng tôi mất nhiều quyền điều hành và kiểm soát. Và nó cũng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến vai trò của tôi trong công ty. Hơn 2/3 trường hợp, các nhà đầu tư mạo hiểm thường thay thế CEO sáng lập. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Theo quan điểm của các nhà đầu tư mạo hiểm, đặt cược vào người nào sẽ có lợi hơn? Một người lần đầu làm CEO hay một người mà họ biết và có đầy kinh nghiệm? Tôi hiểu thực tế này, nhưng tôi không thích thú cho lắm.
Chiến lược tài chính mà chúng tôi buộc phải sử dụng đã phát huy hiệu quả. Giờ đây, các nhà đầu tư từng từ chối chúng tôi là những người phải nuối tiếc. Tất cả những người đầu tư từ những đợt đầu tiên đã nhận được khoản lợi nhuận đáng kể. (Ví dụ như 2 triệu đô-la mà Larry đầu tư đã có giá trị hơn 200 triệu đô-la.)
Bài học 92: Sử dụng các mô hình Internet để giảm thiểu chi phí ban đầu
Mặc dù chiến lược huy động vốn cho salesforcecom tương đối lạ lẫm vào năm 1999, nhất là khi nguồn tiền từ các quỹ đầu tư dồi dào như thác Niagara, thì giờ đây, nó trở nên ngày càng thích hợp cho những công ty mới thành lập mà không nhận được vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm. Nhờ chi phí cho phần cứng, lập trình viên nước ngoài và các dịch vụ theo yêu cầu ngày càng giảm, các doanh nghiệp mới thành lập cần ít vốn hơn để tham gia vào thị trường.
Các mô hình kinh doanh trên Internet là phương án khả thi để xây dựng và vận hành kinh doanh, đồng thời là giải pháp hấp dẫn và phù hợp với môi trường tài chính nhiều thách thức. Hiện nay đã có một số lượng đáng kể các công ty mới thành lập xây dựng những ứng dụng trên nền SaaS, vận hành dịch vụ trên những máy chủ đặt bên ngoài và hoàn toàn quản trị công việc kinh doanh trên những "đám mây". Và cũng có thêm nhiều cách để có được số vốn mà họ cần.
Những nhà đầu tư đáng mến hay những cá nhân cấp vốn cho các công ty mới thành lập (thường nằm trong khoảng vài trăm nghìn đô-la) ngày càng phổ biến và có tổ chức hơn. Theo Jeffrey Sohl, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đầu tư mạo hiểm, số vụ đầu tư như vậy thường lớn hơn rất nhiều số vụ đầu tư mạo hiểm, ít nhất là gấp mười lần. Cũng theo trung tâm này, mặc dù tổng lượng đầu tư giảm trong thời kì khủng hoảng kinh tế năm 2008, nhưng số lượng hợp đồng vẫn ổn định và các nhà đầu tư đáng mến vẫn quan tâm và chủ động đầu tư hơn bao giờ hết. Ở hầu hết các thành phố đều có những mạng lưới nhà đầu tư này và có thể chính những nhân viên của bạn lại quen biết họ. Những "thiên thần hộ mệnh" – thường là doanh nhân thành đạt, đầu tư những khoản tiền lên đến hàng triệu đô-la vào những công ty mới thành lập – cũng có kinh nghiệm và hiểu biết như những nhà đầu tư mạo hiểm, nhưng họ thân thiện hơn rất nhiều.
Bài học 93: Cẩn trọng khi xây dựng doanh nghiệp ngay từ đầu, sau đó để mô hình tài chính của bạn tự phát triển
Mặc dù ngay từ đầu chúng tôi nghĩ rằng khách hàng sẽ thích dịch vụ của chúng tôi nhờ vào kiểu giao dịch không cần hợp đồng, nhưng thực tế thì mô hình này cũng gây khó khăn về tài chính cho chúng tôi. Kiểm nghiệm lại, mô hình cung cấp dịch vụ cho khách hàng, trả hoa hồng cho nhân viên kinh doanh, rồi cuối tháng thu tiền không hiệu quả lắm. Chúng tôi đã thay đổi cấu trúc tài chính của mình bằng cách phát triển mô hình đăng kí sử dụng dịch vụ theo năm. Với mô hình mới này, chúng tôi thu tiền trước, sau đó mới cung cấp dịch vụ như yêu cầu. Vì chúng tôi thu được tiền theo năm, chúng tôi được giải phóng khỏi áp lực cuối mỗi quý mà các công ty sử dụng mô hình cũ phải chịu. Mặc dù đó là cách mà tất cả các công ty SaaS ngày nay đang sử dụng, nhưng vào thời điểm đó, việc áp dụng mô hình này không hề dễ dàng và đòi hỏi phải tái cấu trúc công ty.
Trên một số phương diện, mô hình kinh doanh mới đã đơn giản hoá mọi vấn đề, chúng tôi không phải gửi hoá đơn hàng tháng, nhưng dịch vụ thay đổi đòi hỏi tất cả các bộ phận đều phải thay đổi theo. Chúng tôi phải thuyết phục khách hàng trả tiền trước và phải phân nhánh hệ thống bán hàng, tiếp thị tài chính.
Sự thay đổi đòi hỏi chúng tôi phải xây dựng một quy trình chuẩn để thực hiện các hợp đồng và quản lý hợp đồng gia hạn. Hệ thống tài chính này cho phép chúng tôi dự toán doanh thu tốt hơn và trở thành một công ty ổn định hơn. Hơn thế nữa, chúng tôi đã dự tính rằng đợt huy động vốn tiếp theo có thể thông qua IPO, và hệ thống quy chuẩn này sẽ thể hiện cho Phố Wall thấy rằng chúng tôi có thể xác định và hoàn thành các mục tiêu của mình.
Bài học 94: Đánh giá một công ty phát triển thông qua doanh thu chứ không phải lợi nhuận
Trong một công ty phát triển nhanh như salesforcecom, chúng tôi cần tập trung vào mức tăng trưởng doanh thu và thị phần. Để làm được điều đó, tất cả mọi người phải được đánh giá dựa trên số khách hàng mới tìm được và mở rộng kinh doanh với những khách hàng cũ. Chúng tôi quyết định đánh giá tất cả nhân viên thông qua doanh thu – chứ không phải lợi nhuận. Hầu hết các kế toán viên đều không đồng tình với cách tính ấy. Họ nói rằng: "Doanh thu chỉ là phù phiếm; lợi nhuận mới là thực tại". Tôi không nói rằng lợi nhuận không cần thiết, nó là yếu tố rất cần thiết, thậm chí sống còn. Nhưng không nhất thiết phải đau đầu vì lợi nhuận so với doanh thu khi bạn bắt đầu khởi tạo và xây dựng doanh nghiệp.
Nếu bạn quay ra đánh giá nhân viên dựa trên lợi nhuận quá sớm thì họ sẽ bắt đầu nghĩ đến chuyện lợi dụng những chức năng hoặc bộ phận khác (như không gian văn phòng, máy tính, nhân lực) để họ có thêm lợi ích cá nhân. Họ sẽ làm như vậy thay vì tập trung vào thị trường bên ngoài để gia tăng doanh thu. Hơn thế nữa, cách đánh giá dựa trên lợi nhuận có nguy cơ khiến những người quản lý không chia sẻ kinh nghiệm và tài năng của mình với các bộ phận khác, bởi vì họ cảm thấy như đang "trả tiền cho người khác" và họ đang phải mang gánh nặng chi phí.
Điều này tạo ra kiểu hành xử và văn hóa sai trái đồng thời cản trở sự phát triển của doanh nghiệp.
Bài học 95: Xây dựng một nhóm tài chính đẳng cấp
Trong kế hoạch tái cấu trúc nội bộ, rõ ràng là chúng tôi cần một người có khả năng dẫn dắt chúng tôi chuyển đổi và giúp tiến lên phía trước. Năm 2002, doanh thu cả năm của chúng tôi đạt khoảng 25 triệu đô-la, và tôi bắt đầu tìm kiếm trong mạng lưới của mình. Tôi nhờ hàng xóm của mình ở Thung lũng Napa, Steve Cakebread, CFO của Autodesk giới thiệu những ứng viên vào vị trí CFO.
Steve đến thăm tôi ở văn phòng của salesforcecom và tôi đã giới thiệu cho anh về dịch vụ của công ty. Mặc dù Steve đã có nhiều năm làm việc cho những công ty công nghệ lớn như Hewlett-Packard ở thung lũng Silicon, nhưng ngay lập tức, anh bị ấn tượng bởi những gì mà một công ty nhỏ như chúng tôi đang làm. Nhưng anh nói rằng không nghĩ ra ai thích hợp cho vị trí CFO của công ty của chúng tôi. Rồi anh hỏi, "Sao không phải là tôi nhỉ?"
Tôi không cần nhiều thời gian suy nghĩ trước câu hỏi này. "Đồng ý", tôi lập tức trả lời. Tôi vốn đã ước ao có một CFO tầm cỡ quốc tế giúp chúng tôi xây dựng công ty như kỳ vọng: từ một công ty mới thành lập trở thành người dẫn đầu thị trường này.
Ngay sau đó, Steve và tôi cùng ngồi lại với nhau trong phòng họp và thảo luận về tương lai của công ty. Chúng tôi thảo luận về những mục tiêu dài hạn. Mục tiêu của tôi là:
• Đạt được 1 triệu tài khoản
• Trở thành công ty trị giá 1 tỷ đô-la
• Có lợi nhuận
• Niêm yết trên sàn NASDAQ
"Được", Steve nói, tin tưởng rằng những mục tiêu đó có thể trở thành hiện thực. "Nhưng có một thay đổi nhỏ: thay vì niêm yết trên sàn NASDAQ, hãy niêm yết trên sàn NYSE."
Bài học 96: Sáng tạo và đột phá trong mọi vấn đề ‒ trừ vấn đề tài chính
Chúng tôi luôn đặt mục tiêu đưa salesforcecom lên thị trường chứng khoán. Hầu hết các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán đều nhằm mục đích huy động vốn, nhờ đó họ mở rộng, mua lại các doanh nghiệp khác hoặc trả nợ, nhưng đó không phải là động lực của chúng tôi. Đầu tiên và trên hết, chúng tôi muốn xây dựng uy tín cho công ty. Chúng tôi đã xây dựng ngành công nghiệp SaaS, và giờ chúng tôi muốn trở thành công ty đầu tiên trong lĩnh vực này phát hành cổ phiếu ra công chúng.
Một vụ IPO sẽ quảng bá và là bằng chứng xác thực cho hiệu quả của dịch vụ, cho công ty và cho ngành công nghiệp của chúng tôi. Nó cũng tương tự như việc dán tem đảm bảo chất lượng cho công ty. Sự tin tưởng của công chúng với doanh nghiệp còn giúp chúng tôi thu hút được nhân tài, tuyển dụng những nhà lãnh đạo, mở rộng quan hệ kinh doanh và giữ cam kết với khách hàng.
Gợi ý phát hành cổ phiếu lần đầu trên sàn NYSE của Steve bắt nguồn từ lý do này. "Công ty đặt tại San Francisco, vì vậy mọi người vốn đã có ấn tượng là chúng ta không đáng tin; chúng ta lại còn là công ty dot-com, mà người ta thường nghĩ rằng loại công ty này sụp đổ rất nhanh", Steve phân tích. "Chúng ta cần uy tín và tiếng tăm lừng lẫy của thương hiệu NYSE: nó đại diện cho truyền thống, sự chắc chắn và chỉn chu. Đó là những ấn tượng đối lập với salesforcecom."
Niêm yết trên NYSE là một cách để thay đổi hình ảnh của chúng tôi. Chúng tôi mới mẻ, đột phá và sáng tạo trong mọi thứ ‒ trừ những vấn đề tài chính. Với những vấn đề này, tốt nhất nên sử dụng những cách chắc chắn, đã được chứng minh là hiệu quả.
Theo kinh nghiệm của rất nhiều doanh nhân, phát hành cổ phiếu ra công chúng không phải là thời khắc huy hoàng cho bạn lắc chuông trên sàn chứng khoán. Phải tốn hàng tháng, thậm chí hàng năm để chuẩn bị. Đó không chỉ là việc thay đổi mô hình, cải thiện dòng tiền hay tuyển dụng cho được một CFO lão luyện. Đó là việc củng cố sức mạnh của toàn công ty với sự giúp sức của những nhân tài trong doanh nghiệp, những người sẽ giúp chúng ta chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi.
Chúng tôi đã mời Joe Allanson, người từng cộng tác với Steve trong bộ phận tài chính doanh nghiệp của Autodesk, từng làm việc cho một công ty trong danh sách Fortune 500, và là nhà tư vấn kiểm toán cho một hãng kiểm toán lớn. Là một nhà lãnh đạo tài chính, Joe sẽ giúp chúng tôi chuẩn bị hồ sơ IPO và xây dựng những quy tắc ghi nhận doanh thu, thực hiện đúng các tiêu chuẩn GAAP, thông báo lên Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) – tất cả những chính sách và thủ tục này hoàn toàn mới mẻ với một công ty như chúng tôi. Có rất nhiều tiêu chuẩn và quy trình nội bộ cần phải tuân theo đạo luật Sarbanes-Oxley về báo cáo tài chính để chúng tôi có thể trở thành một công ty đại chúng. Chúng tôi đã thuê Ernest & Young, một trong những hãng dịch vụ chuyên nghiệp lớn nhất thế giới, chịu trách nhiệm kiểm toán ngoài, và thuê một công ty luật danh tiếng để giúp chúng tôi thu xếp giấy tờ pháp lý cần thiết.
Chúng tôi cần phải đặt ra những nguyên tắc và vượt qua rất nhiều rào cản về tư tưởng để có thể hoàn thành công cuộc chuyển đổi. Chúng tôi đã chuẩn bị để nội bộ salesforcecom hoạt động như một công ty đại chúng trước khi điều đó thực sự diễn ra. Ví dụ, một năm trước khi phát hành cổ phiếu, chúng tôi đã lập một phòng kiểm toán nội bộ để kiểm tra các quy trình và thủ tục, trong khi hầu hết các công ty khác đều chỉ thành lập bộ phận này sau khi họ phát hành cổ phiếu. Chúng tôi muốn chứng minh cho các nhà đầu tư thấy rằng, không như những chiến lược nổi loạn mà chúng tôi áp dụng trong kinh doanh, cách tiếp cận về tài chính của chúng tôi cực kỳ bảo thủ. Hơn hết, quá trình chuyển đổi của chúng tôi diễn ra trong thời kỳ vụ bê bối Enron và Tyco đang đình đám. Chúng tôi biết rằng mình có một mô hình kinh doanh tuyệt hảo và sẽ thu hút được các nhà đầu tư, nhưng lúc này việc chứng minh rằng chúng tôi cũng có những nguyên tắc làm ăn rõ ràng lại quan trọng hơn bao giờ hết.
Khi nộp hồ sơ xin phát hành cổ phiếu vào tháng 12 năm 2003, chúng tôi đạt doanh thu gần 100 triệu đô-la. Trước đó, rất nhiều công ty khi phát hành cổ phiếu ra công chúng chỉ đạt doanh thu từ 30 đến 40 triệu đô-la. Nhưng đến lượt chúng tôi, cuộc chơi đã hoàn toàn thay đổi. Sau khi bong bóng dot-com tan vỡ, người ta rất e dè với IPO. Khi thị trường bắt đầu khôi phục, các công ty cần đạt mức doanh thu đáng kể và có lợi nhuận mới có thể phát hành cổ phiếu ra công chúng. Thời kì ấy, có hai công ty được cho là sẽ châm mồi lửa cho thị trường IPO công nghệ cao. Một công ty là Google; công ty còn lại là salesforcecom.
Vụ IPO của salesforcecom được coi là bài thử nghiệm cho một mô hình kinh doanh mới nên có rất nhiều người quan tâm. Cả sàn NASDAQ và NYSE đều cạnh tranh, cố gắng lôi kéo chúng tôi về phía họ bằng cách hứa hẹn sẽ phát quảng cáo hoặc tổ chức tiệc trưa ngay tại sàn giao dịch. Có rất nhiều công ty lớn niêm yết tại sàn NASDAQ như Intel và nhiều công ty Internet khác, nhưng sàn NYSE vẫn có uy thế và là nơi hứa hẹn sẽ biến chúng tôi trở thành công ty dot-com đầu tiên giao dịch tại đây. Khó có gì bì kịp với những lợi thế mà sàn NYSE mang lại.
Lúc đầu, chúng tôi cũng chưa xác định được sẽ sử dụng mã cổ phiếu nào cho công ty trên sàn NYSE, và phải mất khá nhiều thời gian để tìm được một mã đại diện tốt nhất cho công ty (các công ty trên sàn NYSE thường có một, hai hoặc ba ký tự; các công ty trên sàn NASDAQ thường có bốn hoặc năm ký tự). Tôi đã xem xét vài phương án, nhưng vẫn chưa chọn được mã nào. Bỗng một ông chủ ngân hàng gợi ý: "Thế CRM thì sao?"
Ngay lập tức chúng tôi biết rằng đó là cái tên hoàn hảo. Vào thời điểm đó, chúng tôi muốn phát triển hệ thống quản trị quan hệ khách hàng, hay còn gọi là CRM. Tên công ty là salesforcecom, nếu viết tắt là SFA sẽ không chuyển tải hết ý nghĩa của những gì chúng tôi đã và đang làm. Chúng tôi không muốn đổi tên công ty, vì kéo theo đó là rất nhiều việc liên quan đến thương hiệu và hậu cần. Thay vào đó, chúng tôi sử dụng một mã cổ phiếu có tính biểu trưng để truyền đi một thông điệp rộng mở hơn cho tương lai.
Ngay từ đầu, chúng tôi đã biết rằng chỉ riêng tiềm năng phát hành cổ phiếu đã mang lại cho chúng tôi một hình ảnh vững chắc trong mắt các khách hàng tiềm năng. Không lâu sau khi chúng tôi nộp hồ sơ lên Ủy ban Chứng khoán, ADP, một công ty khổng lồ về giải pháp quản trị cho hầu hết các công ty lớn ở Mỹ, đã quyết định lựa chọn dịch vụ của chúng tôi. Đây là một trong những hợp đồng quan trọng nhất trong lịch sử công ty. Do ADP đòi hỏi một môi trường bảo mật cực cao nên việc họ lựa chọn dịch vụ của chúng tôi chính là sự xác nhận cho tính bảo mật của hệ thống mà salesforcecom cung cấp.
Trong nội bộ, vụ IPO truyền thêm sinh lực cho toàn bộ công ty. Nhân viên rất phấn khích về tương lai. Ở công ty, mọi người rất thân thiết với nhau. Mọi người tôn trọng những nhân viên kỳ cựu từ những ngày đầu thành lập, cũng như trân trọng những thành viên mới đã giúp chúng tôi chuẩn bị cho bước đột phá tiếp theo. Khi Joe Allanson đến công ty vào ngày gửi hồ sơ đi – với bộ dạng bù xù vì đã thức cả đêm ở nhà in tài chính để chỉnh sửa hồ sơ – ông được chào đón như một vị anh hùng.
Khi mới nộp hồ sơ, chúng tôi cực kỳ phấn khích. Nhưng cảm xúc ấy nhanh chóng chùng xuống. Đó là những khi phải trả lời chất vấn của Ủy ban Chứng khoán và khi nhận được tin từ uỷ ban, sau một tháng gửi hồ sơ đi. Chúng tôi là công ty SaaS đầu tiên phát hành cổ phiếu ra công chúng nên mô hình này hoàn toàn mới mẻ và được xem là sẽ đặt tiền lệ cho tất cả các công ty SaaS. Các nhà chức trách đặt rất nhiều câu hỏi về mô hình chi phí trả chậm, đặc biệt là cơ sở để trả chậm hoa hồng bán hàng. (Các công ty phần mềm truyền thống thường thanh toán ngay tiền hoa hồng bán hàng.) Ban thẩm tra của Ủy ban Chứng khoán quyết định trì hoãn thời điểm IPO vốn được dự kiến là đầu tháng Ba. Không lâu sau, vấn đề này đã bị rò rỉ ra giới truyền thông.
Sau nhiều tuần trì hoãn, chúng tôi đã tới Washington DC để gặp gỡ với một đối tác cao cấp từ Ernst & Young. Người này đã phát hiện ra một tiền lệ cho mô hình của chúng tôi. Nhờ thế, SEC đã chấp thuận quan điểm và phương pháp kế toán này. Đây là cách duy nhất để một mô hình phần mềm đăng ký hoạt động hiệu quả, và nó còn phù hợp với những nguyên tắc kế toán thông thường. Nó cũng cho phép đánh giá tốt hơn lợi nhuận và hiệu quả hoạt động vì nó chỉ rõ chi phí bỏ ra. Vài tháng sau, các hãng kế toán bắt đầu đưa phương pháp kế toán trả chậm hoa hồng của chúng tôi vào tài liệu của họ. Vài năm sau, Ernst & Young cho công bố một tài liệu về ghi nhận doanh thu dành cho các công ty SaaS, bao gồm những khái niệm cơ bản, các vấn đề xuất hiện trong quá trình xác định thời điểm và cách thức ghi nhận doanh thu. Hiện nay, tất cả các công ty SaaS đều dùng phương pháp kế toán của chúng tôi.
Mặc dù quá trình SEC xem xét kỹ lưỡng những nguyên tắc kế toán của chúng tôi thực sự là một thách thức không nhỏ cho công ty, nhưng nó không khiến cho các nhà đầu tư e ngại về salesforcecom. Có đến mười ngân hàng đầu tư đã tiếp xúc với chúng tôi. Mục tiêu của chúng tôi là tìm ra ngân hàng phù hợp để cam kết tài trợ cho thương vụ này, cũng như tìm được nhóm phân tích hiểu về công ty và vị thế của nó trong ngành công nghiệp đang phát triển như vũ bão.
Bài học 97: Luôn chơi theo luật
Vài tuần trước khi tiến hành IPO, Steve Cakebread, nhóm I-banking và tôi đã lên kế hoạch sẽ đi đến những trung tâm tài chính lớn ở châu Âu và Mỹ để gặp gỡ những nhà quản lý thể chế tiền tệ hàng đầu và nhiều nhà đầu tư khác để trình bày về sản phẩm của chúng tôi. Khi chúng tôi mới bắt đầu hành trình, vừa đặt chân tới Washington DC thì nhận được một cuộc điện thoại từ một nhà tư vấn: "Có vấn đề rồi, vụ IPO bị đình lại rồi."
SEC cho rằng chúng tôi đã vi phạm luật chứng khoán vì quảng bá cho đợt phát hành cổ phiếu trước khi các nhà chức trách chính thức cho phép. Lời buộc tội đó dẫn ra một bài báo về tôi trên tờ New York Times từ vài ngày trước. Các nhà chức trách cho rằng việc tôi xuất hiện trong bài báo đó đã vi phạm luật "thời kỳ im lặng", trong đó cấm các nhà quản lý và nhân viên của một công ty đang chuẩn bị phát hành cổ phiếu tiết lộ về vụ IPO hoặc bất cứ thông tin nào cho đối tượng công chúng không nằm trong bản cáo bạch IPO.
Chúng tôi rất có ý thức về luật "thời kỳ im lặng" của SEC. Đó là thách thức đối với các hoạt động PR vì việc ngừng quảng bá ảnh hưởng rất lớn đến doanh số. Chúng tôi đã rất cố gắng để vừa quảng bá dịch vụ mà vẫn tôn trọng luật im lặng của SEC. Tôi đã thảo luận về cơ hội xuất hiện trên tờ New York Times với David Schellhase, luật sư thường trực của chúng tôi, và ông đồng ý rằng nếu chỉ tập trung vào kinh doanh và mô hình SaaS thì vẫn tuân thủ câu chữ và tinh thần của luật "thời kì im lặng". Bất cứ khi nào phóng viên hỏi tôi về việc phát hành cổ phiếu, tôi đều từ chối bình luận và nói: "Các điều luật không cho phép tôi đưa ra bất cứ bình luận nào có tính chất quảng bá cho vụ IPO." Thậm chí phóng viên Gary Rivlin còn tường thuật rằng tôi đã nhắc đi nhắc lại câu nói đó "bất cứ khi nào cuộc phỏng vấn có chiều hướng nhắc đến việc phát hành cổ phiếu ra công chúng."
Không chỉ từ chối bình luận, những lời phát biểu của tôi cũng không được trích dẫn nhiều. Mặc dù không ai ở salesforcecom nói về việc phát hành cổ phiếu sắp tới, câu chuyện vẫn xoay quanh vấn đề IPO hơn chúng tôi dự tính. Thậm chí nó còn nằm ngay ở tiêu đề bài báo: "Không phải Google mà là một ông lớn khác phát hành cổ phiếu."
Sự chú ý của dư luận đến vụ IPO trong thời kì im lặng khiến SEC trì hoãn nó 30 ngày, chờ dư luận sau bài báo lắng xuống. Một tháng bị trì hoãn khiến chúng tôi có thể phải đối mặt với những nguy cơ không lường trước, như đà đi xuống của nền kinh tế hoặc sự suy giảm lòng tin của các nhà đầu tư, những người đã từng muốn mua cổ phiếu. Chúng tôi đã rất nỗ lực, nhân viên công ty đã hy sinh và chấp nhận giảm lương trong những thời điểm gian nan. Tất cả đều tưởng rằng phần thưởng cho những nỗ lực của mình đã nằm trong tầm tay. Thế nhưng, chúng tôi lại phải đối mặt với một tình huống bấp bênh.
Chúng tôi đã vượt qua khó khăn này bằng cách tiếp cận các nhà chức trách để hiểu những lo ngại của họ. Theo yêu cầu của SEC, cuối mỗi ngày, David lại gửi cho họ tất cả những bài báo trong ngày hôm đó đề cập đến công ty của chúng tôi. Mặc dù có những lo ngại ban đầu, nhưng SEC đã hết sức ủng hộ chúng tôi trong suốt thời kì im lặng, và phần còn lại của quá trình IPO diễn ra êm đẹp. Tôi nghĩ họ cũng hiểu rằng bài báo trên tờ Times thực sự chỉ là một sơ suất.
Mặc dù rất mệt mỏi vào thời điểm đó, nhưng thực tình, thời kì im lặng cũng không gây tổn hại gì cho chúng tôi. Trên thực tế, việc SEC trì hoãn còn quảng bá cho vụ IPO của chúng tôi tốt hơn bài báo trên New York Times. Sự vụ ầm ĩ còn giúp tăng doanh số: trong tháng đó, chúng tôi kí được nhiều hợp đồng hơn bao giờ hết.
Sau này, Google cũng gặp phải vấn đề tương tự, chỉ khác là bài báo về họ xuất hiện trên tờ Playboy chứ không phải New York Times. Cuối cùng, SEC cũng nhận ra rằng đã đến lúc phải thay đổi Đạo luật Chứng khoán 1933 để phù hợp với thời cuộc. Họ đã sửa đổi đạo luật này vào năm 2005.
May mắn thay, những vấn đề mà chúng tôi gặp phải không ảnh hưởng gì đến sự nhiệt tình của các nhà đầu tư đối với vụ IPO. Chúng tôi là công ty SaaS đầu tiên phát hành cổ phiếu ra công chúng và là công ty dot-com đầu tiên niêm yết trên sàn chứng khoán NYSE. Rung chuông chứng khoán ở sàn NYSE sáng thứ Tư, ngày 23 tháng 6, năm 2004 là khoảnh khắc tuyệt vời nhất trong sự nghiệp của tôi. Chúng tôi đã lên nhiều kế hoạch cho thời khắc này, trong đó có cả ý tưởng mặc áo hoa kiểu Hawaii và tổ chức tiệc kiểu Hawaii để thể hiện tinh thần aloha . Nhưng cuối cùng, sau những vụ rắc rối vừa qua, chúng tôi quyết định tốt nhất nên ăn mặc chỉnh tề. Đó chính là tinh thần lưỡng phân của salesforcecom. Chúng tôi có thể sử dụng rất nhiều thủ thuật mới lạ và đột phá trong việc quảng bá thương hiệu và truyền thông. Nhưng bên trong, chúng tôi vẫn đang vận hành theo kiểu rất truyền thống.
Niềm hân hoan của tôi còn kéo dài mãi sau tiếng chuông mở màn. Tôi sung sướng vô cùng khi thấy giá cổ phiếu liên tục tăng. Chúng tôi kết thúc ngày đầu tiên phát hành cổ phiếu với mức giá 17,20 đô-la, tăng 56% – salesforcecom đã có vụ IPO công nghệ thành công nhất năm 2004, tính đến thời điểm đó.
Khi bước ra khỏi sàn chứng khoán New York, tôi vẫn như trên mây, suýt đâm sầm vào một người bạn lâu năm, Charlie Moore. Văn phòng của Charlie nằm ngay trên Phố Wall nên việc chúng tôi vô tình gặp nhau không có gì đáng ngạc nhiên, nhưng lại rất ý nghĩa. Charlie là giám đốc điều hành của Ủy ban Khuyến khích Từ thiện Doanh nghiệp (CECP) – một tổ chức đã truyền cảm hứng, hướng dẫn và nâng đỡ chúng tôi. Tôi biết rằng gặp Charlie vào thời điểm đó chính là một tín hiệu mừng. Chúng tôi đã thành công về mặt tài chính và đã trở thành một công ty đại chúng, nhưng chúng tôi sẽ phải bảo vệ những ý tưởng mà chúng tôi thảo ra khi mới xây dựng công ty. Chúng tôi phải bảo vệ những giá trị cốt lõi, đặc biệt là những giá trị phúc lợi.
Bài học 98: Tập trung vào tương lai
Có rất nhiều nhiệm vụ nặng nề phải thực hiện khi bạn chuẩn bị đưa công ty lên sàn chứng khoán. Khi đã trở thành công ty đại chúng, tất cả mọi thứ đều thay đổi. Tài khoản tiền mặt tăng từ 30 triệu đô-la lên đến 150 triệu đô-la nên chúng tôi cần xây dựng một đội ngũ để quản lý nó.
Khi trở thành một công ty đại chúng, tất cả các tiêu chuẩn quản lí đều thay đổi. Mỗi ngày trôi qua, chúng tôi lại có thêm những cổ đông mới và đảm nhận một tầm trách nhiệm khác. Mục tiêu mới của chúng tôi là duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh cho các nhà đầu tư, đồng thời tuân theo một loạt thủ tục (theo các quy tắc của GAAP, SOX, SEC), chính sách, luật định và giá trị, đạo đức kinh doanh.
Để có thể thành công trong giai đoạn này, chúng tôi phải tiếp tục áp dụng những hệ thống tiêu chuẩn và thủ tục chính quy nhằm đột phá và phát triển. Một trong những thay đổi quan trọng nhất là lập ra bộ phận doanh thu toàn cầu để duy trì sự kiểm soát chặt chẽ. Sai lệch trong các báo cáo doanh thu bị các cổ đông xem là rủi ro lớn nhất và có nguy cơ làm phá sản công ty. Chúng tôi đã mời Meredith Schmidt, một nhân vật từng làm việc cho PeopleSoft và KPMG, về lãnh đạo bộ phận doanh thu toàn cầu. Đến từ thế giới cũ kĩ của các công ty phần mềm, Meredith rất háo hức với sức mạnh của mô hình mới, và đặc biệt là ảnh hưởng của nó lên việc ghi nhận doanh thu. Cô đã quen với việc chỉ ghi nhận doanh thu khi dịch vụ được cung cấp, nghĩa là những khoản phí chuyển nhượng trị giá hàng triệu đô-la sẽ chỉ được ghi nhận trong quý tiếp theo. Với mô hình SaaS, giao dịch diễn ra gần như ngay lập tức nên việc ghi nhận doanh thu có thể bắt đầu chỉ vài ngày sau khi kí kết hợp đồng.
Ban đầu, Meredith nghĩ rằng việc ghi nhận doanh thu trong mô hình đăng kí tài khoản rất chắc ăn, nhưng cô nhanh chóng nhận ra những thách thức mới khi ghi nhận doanh thu cho một công ty SaaS. Vì chúng tôi liên tục cập nhật danh sách người dùng mới và tạo ra những sản phẩm mới, nên các hợp đồng cũ liên tục được thương thảo lại, cũng như liên tục xuất hiện những hợp đồng mới. Điều đó hoá ra lại trở thành ác mộng cho việc quản lí doanh thu, và sự nhập nhằng trong những hợp đồng phải thương thảo lại cũng là một nguy cơ tiểm ẩn. Chúng tôi cần phải tìm ra cách phân định mọi việc rõ ràng ngay từ đầu và tiêu chuẩn hoá cách thức kí hợp đồng. Chúng tôi phải đàm phán về tất cả các tình huống có thể xảy ra trong tương lai để đảm bảo rằng mọi điều khoản đều chặt chẽ.
SEC cũng cung cấp hướng dẫn giúp chúng tôi xác định những gì cần thiết để ghi nhận doanh thu, nhưng chúng tôi cần một chuyên gia giải thích tất cả những hướng dẫn ấy khi áp dụng trong mô hình kinh doanh này, và trong tất cả những tình huống có thể xảy đến. Meredith đã soạn ra một tài liệu dài 55 trang về việc ghi nhận doanh thu dành cho bộ phận tài chính và pháp chế, trong đó ghi rõ cả những câu hỏi thường gặp. Tài liệu của Meredith đã làm rõ những gì chúng tôi được phép và không được phép làm trong các hợp đồng kinh doanh. Ví dụ, khách hàng có được đề nghị giảm giá một sản phẩm mà họ không mua vào thời điểm đó không? (Có.) Liệu giá thành mà khách hàng đàm phán có được áp dụng cho tất cả các chi nhánh của khách hàng đó không? (Có.) Liệu chúng tôi có phải hoàn tiền cho các chi nhánh đã thanh toán với giá cao hơn không? (Không, không hoàn tiền đối với những khoản doanh thu đã được ghi nhận.) Khi mới thành lập, chúng tôi chỉ cố gắng tồn tại nên đã chấp nhận những cách xử lý cực kì linh hoạt để làm đẹp lòng khách hàng và giữ được hợp đồng. Nhưng khi đã lớn mạnh hơn, chúng tôi cần định rõ những nguyên tắc đảm bảo lợi nhuận cho công ty về lâu dài.
Một phần quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình là lên kế hoạch nộp thuế – đặc biệt là lên kế hoạch cho các hoạt động ở tầm quốc tế. "Nếu không lên kế hoạch trước cho việc này, anh sẽ phải chịu rủi ro bởi vì sau này, chắc chắn anh sẽ phải đóng thuế", Rafe Brown, người đã rời Cisco đến lãnh đạo bộ phận thuế và ngân sách của salesforcecom, nói với chúng tôi như vậy. "Đây là điểm đầu tiên các bạn phải đối mặt với việc tự làm đau mình." Lên kế hoạch nộp thuế không phải vì bị bắt buộc, mà vì bạn cần phải tối ưu hoá khoản thuế của mình, và phải mất nhiều năm bạn mới nhìn thấy lợi ích của việc này.
Bài học 99: Tuỳ cơ ứng biến: Thay đổi khi công ty lớn mạnh
Có rất nhiều điều mới mẻ mà chúng tôi phải làm quen khi trở thành một công ty đại chúng. Việc áp dụng các điều khoản của đạo luật Sarbanes-Oxley khiến chúng tôi phải huy động cả một đội ngũ chuyên gia và phải tăng gấp đôi ngân quĩ dành cho các nhà tư vấn bên ngoài. Vụ rắc rối với bài báo về IPO trên tờ New York Times đã dạy cho chúng tôi một bài học quan trọng, và chúng tôi càng lúc càng phải chú ý hơn đến nội dung và thời điểm tiếp xúc với giới truyền thông. Có rất nhiều nguyên tắc chặt chẽ về việc công bố kết quả kinh doanh cuối quý, về các cuộc họp cổ đông và về việc thảo luận với các nhà đầu tư và phân tích. (Tôi đã có thói quen làm việc trực tiếp với các nhà báo một cách ngẫu hứng, nhưng khi công ty đã lên sàn giao dịch chứng khoán, mỗi thông tin trước khi phát ngôn phải được các nhà phân tích xem xét kĩ lưỡng, mỗi nhà phân tích sẽ "dội bom" tôi hàng đống câu hỏi.)
Chúng tôi phải thay đổi cơ bản cách ứng xử khi trở thành một công ty đại chúng, và có lẽ đây là thay đổi lớn nhất. Với mỗi mức phát triển, việc điều chỉnh là không thể tránh khỏi; đó là tiến trình trưởng thành tự nhiên. Bởi vậy mới nói trưởng thành không phải lúc nào cũng dễ dàng và vui vẻ. Đối với một nền văn hoá doanh nghiệp phát triển như salesforcecom thì rất khó tiếp nhận nhiều quy tắc, nhưng việc thu hút được thêm nhiều nhân tài về công ty có thể khiến chúng tôi dễ dàng nhìn thấy cần thay đổi những gì để sự chuyển đổi diễn ra êm đẹp.
Một trong số những người chúng tôi chiêu nạp được là Ken Juster, cựu thứ trưởng thương mại Mỹ và từng giữ vị trí quan trọng trong một công ty luật danh tiếng. Tôi biết phía trước có vô vàn cơ hội, trong đó có cả những cơ hội mua lại các công ty khác và thâm nhập vào thị trường quốc tế, nhưng có bao nhiêu cơ hội thì có bấy nhiêu nguy cơ. Ken là người có kinh nghiệm, có óc phán đoán và bản năng có thể giúp chúng tôi giảm thiểu những nguy cơ và hành động phù hợp với tầm phát triển của doanh nghiệp.
Dưới sự hướng dẫn của Ken, chúng tôi đã lập được một loạt quy trình giúp chúng tôi tiếp cận nhiều vấn đề một cách hệ thống hơn. Ví dụ, nhóm pháp chế bắt đầu giám sát mức độ rủi ro trong các hợp đồng với khách hàng. Nhóm phát triển doanh nghiệp thiết lập cách tiếp cận có nguyên tắc và hệ thống để đánh giá những cơ hội thu mua, tránh những hợp đồng làm công ty phình ra quá mức, mà vẫn theo đuổi những giao dịch nhỏ hơn nhưng lại có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển và chiến lược của công ty. Chúng tôi cũng tập trung và có chiến lược hơn đối với việc mở rộng ra thị trường quốc tế. Và chúng tôi đã phát triển được một nhóm chính sách công, một việc còn lạ lẫm với các công ty non trẻ, nhưng lại cần thiết cho ngành công nghiệp SaaS đang phát triển.
Chúng tôi cũng đã chuẩn hoá được những thủ tục và quy trình cho những vấn đề cá nhân, như việc chia cổ tức và tăng lương, những việc trước kia được giải quyết trên cơ sở phi thể thức. Thêm nữa, nhóm phụ trách bất động sản và trang thiết bị bắt đầu quản trị hoạt động của công ty trong thị trường bất động sản có tính chiến lược hơn, dần giảm bớt sự tập trung quá mức của chúng tôi ở San Francisco và áp dụng những cách tiếp cận tiết kiệm chi phí, ví dụ như "đóng trại" ở văn phòng làm việc, nơi không gian làm việc chật hẹp so với số nhân viên – một cách làm phù hợp với tính chất linh hoạt và lưu động của nhân viên. Cuối cùng, chúng tôi bắt đầu tập trung đánh giá rủi ro và định ra giải pháp giảm thiểu rủi ro, trong đó bao gồm cả việc phát triển các kế hoạch kinh doanh.
Sự phát triển tổng thể cơ sở hạ tầng của doanh nghiệp chính là một chìa khóa cho thành công cũng như sự lớn mạnh nhanh chóng của chúng tôi. Tất nhiên, không phải sự thay đổi nào cũng diễn ra suôn sẻ. Các nhân viên, đặc biệt là những người đã làm trong công ty một thời gian tương đối lâu, thường thích làm việc theo cách thức cũ. Tôi thích thay đổi bao nhiêu thì họ thích làm theo cách cũ bấy nhiêu. Thậm chí, chính tôi cũng có lúc như vậy. Ví dụ, lúc đầu tôi cũng do dự khi đưa một vài điều khoản cứng rắn vào hợp đồng. Tuy vậy, cuối cùng thì khách hàng cũng đồng ý với những sự điều chỉnh ấy, và chúng tôi kí được nhiều hợp đồng tốt hơn.
Mặc dù phải tốn thời gian, nhưng chúng tôi học được giá trị của sự kiên nhẫn và giữ vững lòng tin vào những gì chúng ta đã tin là có ý nghĩa hơn cả. Chúng tôi học được cách tự tin hơn vào bản thân, sản phẩm và công ty. Chúng tôi học được rằng bạn đối xử với đối tác như thế nào thì cũng sẽ được họ đối xử lại y như vậy.
Chúng tôi đã nhìn thấy thành quả từ việc luôn có tầm nhìn xa. Mặc dù chúng tôi đã xây dựng công ty bằng những quyết định tức thời và bằng cách thỏa mãn nhu cầu liên tục thay đổi của thị trường, nhưng thành công về tài chính không phải là thứ có thể đạt được trong ngày một ngày hai. Cần phải có những kế hoạch cẩn trọng, có tầm nhìn xa hơn rất nhiều so với thời điểm lên kế hoạch. Và chúng tôi cũng học được rằng sẽ không có ý nghĩa gì nếu bạn chỉ lên kế hoạch cho công ty như nó vốn có. Bạn cần phải lên kế hoạch cho công ty với kỳ vọng của mình.
Nghĩ trước ba năm
Những gì bạn làm trong năm nay sẽ mang lại thành công cho năm sau và năm sau nữa. Vì vậy, bạn cần phải đầu tư cho tương lai.
Nhiều năm trước, chúng tôi bị chỉ trích là tốn "quá nhiều" tiền cho hoạt động tiếp thị trong khi giá trị của công ty chỉ là 250 triệu đô-la. Nhưng khi đó, chúng tôi đã không suy tính với vị thế của một công ty trị giá 250 triệu đô-la. Chúng tôi cố gắng xây dựng một công ty lớn mạnh, và cách tốt nhất để đạt được mục tiêu ấy là phải hành động như một công ty lớn mạnh.
Sau này, khi doanh thu đạt gần 1 tỷ đô-la, chúng tôi không chú trọng vào mục tiêu 1 tỷ, mà phải lên kế hoạch để đạt được 10 tỷ doanh thu trong tương lai.