Làm thế nào để hệ thống hoạt động hoàn hảo – chìa khóa cho một tổ chức thành công
Bài học 100: Sử dụng V2MOM để tập trung vào mục tiêu của doanh nghiệp và xây dựng tổ chức
Tôi luôn nghĩ rằng bí mật lớn nhất của salesforcecom là làm thế nào để hệ thống tổ chức và truyền thông hoạt động hoàn hảo trong khi công ty vẫn phát triển "nóng". Chúng tôi đã tích lũy được cả hai yếu tố đó nhờ một quy trình quản trị bí mật mà tôi đã phát triển vài năm trước.
Khi còn ở Oracle, tôi đã phải vật lộn với một thực tế rằng không hề có một kế hoạch kinh doanh hoặc một quy trình truyền thông chuẩn nào được viết ra trong suốt giai đoạn tăng trưởng. Khi mới về làm việc cho công ty này, tôi đã hỏi Larry Ellison: "Kế hoạch 5 năm của Oracle là gì?" Câu trả lời rất đơn giản: "Chúng ta không có kế hoạch 5 năm, chúng ta chỉ có kế hoạch 6 tháng mà thôi." (Thậm chí, cũng không có tài liệu cụ thể nào về kế hoạch 6 tháng, mà chỉ có bản dự toán ngân sách.) Chúng tôi phải tự xác định xem Larry muốn gì ở chúng tôi.
Điều mà tôi mong mỏi ở Oracle là sự rõ ràng trong tầm nhìn và mục tiêu mà chúng tôi muốn hướng tới. Khi bắt đầu quản lý bộ phận của mình, tôi nhận thấy rằng bản thân tôi cũng thiếu những công cụ để giải thích rõ ràng những việc cần làm và một quy trình đơn giản để truyền đạt nó. Vấn đề chỉ thực sự nảy sinh khi số nhóm mà tôi quản lí cũng tăng lên.
Tôi tìm sự giúp đỡ ở bên ngoài. Tôi tìm kiếm những lời khuyên khôn ngoan từ những vị quân sư về lãnh đạo, về phát triển nhân lực, thậm chí là những quân sư về tinh thần. Dần dần, tôi nhận ra rằng tất cả những vấn đề ấy dường như đều có cốt lõi giống nhau. Tôi bắt đầu tìm cách áp dụng mạch chung ấy trong công việc, và dần dần phát triển chúng thành một quy trình quản lí của riêng mình, V2MOM, tên tắt của tầm nhìn (vision), giá trị (values), phương thức (methodes), chướng ngại (obstacles) và kết quả (measures). Công cụ này (đọc là "V2 mom") đã giúp tôi đạt được nhiều mục tiêu và giúp salesforcecom đi tới thành công. Mặc dù có rất nhiều sơ đồ lãnh đạo và quy trình làm việc hợp lý khác, nhưng V2MOM đưa ra một quy trình mới hết sức đơn giản. Nó rất dễ lĩnh hội, không như các chương trình khác, mất nhiều thời gian để hiểu hơn là thời gian để áp dụng.
V2MOM cho phép tôi xác định rõ ràng điều tôi muốn làm và truyền tải nó cho toàn công ty như thế nào. Tầm nhìn giúp chúng tôi xác định mình muốn làm gì. Giá trị thiết lập những gì quan trọng nhất của tầm nhìn; nó cũng xác định những nguyên tắc và niềm tin. Phương thức minh họa cách hoàn thành mục tiêu, vạch ra các hành động, các bước mà tất cả mọi người cần làm theo. Chướng ngại định ra những thách thức, khó khăn và các vấn đề phải vượt qua để đạt được thành công. Cuối cùng, kết quả định ra chính xác điều mà chúng tôi muốn hướng tới; thường là một con số. Kết hợp lại, V2MOM cho chúng tôi một sơ đồ hành trình chi tiết, và là kim chỉ nam dẫn dắt chúng tôi đi đến cái đích cuối cùng.
Về bản chất, V2MOM là một bài tập về nhận thức mà kết quả đã được sắp đặt hoàn toàn. Thêm nữa, có được phương hướng rõ ràng và tập trung sức mạnh tập thể vào một mục tiêu sẽ giảm thiểu sự căng thẳng thường xuất hiện trong quá trình chuyển đổi.
Trong vài tuần đầu hoạt động ở salesforcecom, tôi gợi ý với người đồng sáng lập cùng tôi xác định một sơ đồ V2MOM và viết thành văn bản rõ ràng. Có thể lúc ấy Parker thấy đó là một việc lạ lùng, nhưng không hiểu sao anh đã giữ lại bản V2MOM gốc của salesforcecom mà tôi viết nguệch ngoạc trên một bì thư chuyển phát nhanh cỡ lớn. Anh đã lồng nó vào khung và đưa lại cho tôi vào ngày IPO của công ty. Bạn có thể thấy nó đã thiết lập nền tảng và dẫn đường cho công ty như thế nào. Theo nghĩa nào đó, V2MOM chính là kế hoạch kinh doanh của chúng tôi.
Rất nhiều tổ chức dựa trên một vài bộ quy tắc hoặc công cụ để quản trị kinh doanh. Hầu hết chúng là những sơ đồ tổ chức, được dùng để phác hoạ cấu trúc của công ty. Tôi chưa bao giờ coi những sơ đồ tổ chức như thế là công cụ quản lí. Chúng rất khô cứng, không thể hiện được những sắc thái của một tổ chức và không có giá trị động viên nhân viên. Hơn thế nữa, chúng là sơ đồ tĩnh – không thúc đẩy sáng tạo và khuyến khích thay đổi. Một công cụ nữa mà rất nhiều doanh nghiệp sử dụng là các chỉ số hiệu suất, các hệ thống đánh giá kết quả; một số công ty lại nhìn vào các yếu tố như tổ chức sự kiện, ra mắt sản phẩm. Chúng tôi không sử dụng những công cụ ấy ở salesforcecom. Chúng rất trì trệ và không còn hiệu quả trong môi trường kinh doanh thay đổi chóng mặt, đòi hỏi các công ty phải liên tục đổi mới. Các tổ chức không đổi mới sẽ gặp trở ngại khi phát triển dài hạn, và những công cụ "từ thời tiền sử" không thể truyền cảm hứng đổi mới.
Ở salesforcecom, mọi thứ ở tầm quản lí tổ chức đều dựa trên mô hình V2MOM. Đó là cốt lõi để vận hành doanh nghiệp; nó cho phép chúng tôi xác định mục tiêu và xây dựng những nguyên tắc thực hiện; nó giúp công việc luôn tiến triển. Cấu trúc hợp tác hoạt động đặc biệt hiệu quả trong môi trường kinh doanh nhanh lẹ. Tất cả các công ty đều gặp thách thức khi tìm cách duy trì phương hướng phát triển bền vững trên một phông nền liên tục thay đổi, và V2MOM chính là chất keo kết dính tất cả chúng tôi.
V2MOM đầu tiên của salesforcecom ngày 4/12/1999
Tầm nhìn
Nhanh chóng trở thành một công ty Internettrang web tầm cỡ quốc tế.
Giá trị
1. Tổ chức đẳng cấp quốc tế
2. Xuất hiện trên thị trường đúng thời điểm
3. Thiết thực
4. Dễ sử dụng (chất lượng như Amazon)
5. Quan hệ đối tác giá trị gia tăng
Phương pháp
1. Tuyển dụng nhóm
2. Hoàn thành đặc trưng sản phẩm và cấu trúc kỹ thuật
3. Nhanh chóng phát triển đặc trưng sản phẩm lên bản beta và đưa vào sản xuất
4. Xây dựng quan hệ đối tác với các công ty thương mại điện tử, nội dung và cho thuê máy chủ
5. Xây dựng kế hoạch ra mắt
6. Xây dựng chiến lược IPO/ mua lại
Chướng ngại
1. Lập trình viên
2. Người quản lý sản phẩm và phát triển kinh doanh
Kết quả
1. Là mô hình đột phá đầu tiên
2. Có hệ thống chức năng chất lượng cao
3. Quan hệ đối tác trực tuyến và chặt chẽ
4. Salesforcecom được nhìn nhận là công ty dẫn đầu và định hướng
5. Giàu có
Xây dựng V2MOM của bạn
V2MOM được coi là cuốn cẩm nang chỉ dẫn trước khi ra quyết định tại salesforcecom – những quyết định từ năm 1999 cho đến những quyết định chúng tôi đưa ra ngày hôm nay, với tư cách là công ty công nghệ lớn nhất ở San Francisco. Tôi cũng đã giới thiệu sơ đồ này với lãnh đạo các doanh nghiệp khác và nhạc sĩ Neil Young, người đã sử dụng nó để định ra mục tiêu của mình đối với LincVolt, trong nỗ lực tạo ra công nghệ xe hơi năng lượng sạch.
Sự hữu ích của V2MOM nằm ở chỗ nó có thể áp dụng cho tất cả các giai đoạn trong vòng đời của một tổ chức. Chúng tôi dùng nó làm kế hoạch kinh doanh khi mới thành lập, và khi chúng tôi đã là một công ty đại chúng, nó là cuốn sổ mục tiêu thường niên rất hiệu quả.
Hãy nghĩ về những mục tiêu tổng thể hoặc những thách thức mà doanh nghiệp của bạn đang phải đối mặt, và khám phá xem làm cách nào bạn có thể vạch ra từng bước để biến nỗ lực thành thành công nhờ quy trình V2MOM. Bạn có thể có nhiều câu trả lời cho mỗi câu hỏi.
Tầm nhìn (Bạn muốn gì?):
Giá trị (Những đặc điểm quan trọng là gì?)
Phương thức (Làm sao để đạt được điều đó?)
Chướng ngại (Cái gì có thể ngáng đường?)
Kết quả (Làm thế nào để biết bạn đã đạt được mục tiêu?)
Bài học 101: Sử dụng cách tiếp cận từ-trên-xuống- dưới và từ-dưới-lên-trên
Ngay từ khi mới thành lập, chúng tôi đã xây dựng V2MOM cho salesforcecom và thường xuyên cập nhật. Đó là một tài liệu sống. Trách nhiệm của tôi là viết ra một bản V2MOM. Sau đó, tôi thảo luận với tất cả mọi người trong công ty để khiến nó càng thực tế càng tốt. Cứ sáu tháng tôi lại viết V2MOM để giúp bản thân tôi hiểu rõ hơn các mục tiêu và để trao đổi với nhân viên.
Ngay sau khi viết xong V2MOM, tôi chia sẻ nó với các lãnh đạo cấp cao của công ty (mà chúng tôi gọi là "Ban Chủ tịch" hoặc "Pcomm") trong cuộc họp giao ban hàng tuần và nghe họ phản hồi. Đôi khi họ đồng tình, đôi khi không, nhưng mọi cuộc tranh luận đều có giá trị. Khi mọi người nhất trí, chúng tôi sẽ chuyển bản V2MOM đó cho đội ngũ "nòng cốt", gồm khoảng 30 nhân viên cao cấp nhất và bổ sung những suy nghĩ của họ vào bản V2MOM.
Quy trình này diễn ra thường xuyên, và đó là điều cốt yếu làm cho V2MOM chuẩn xác và có thể truyền tải những ý tưởng trong đó vào tư duy của toàn thể công ty. Có một cách chúng tôi tin rằng có thể truyền tải được tinh thần V2MOM, đó là giới thiệu nó trong cuộc họp lãnh đạo toàn cầu được tổ chức sáu tháng một lần, tập hợp đủ 250 nhân viên cao cấp nhất của công ty. Chúng tôi chia số nhân viên này thành 15 nhóm nhỏ và yêu cầu họ tập trung thảo luận vào từng phần trong V2MOM. Sau đó, họ sẽ trình bày phản hồi của mình với tất cả những người còn lại. Nhờ đó, toàn bộ nhóm quản trị thật sự tham gia xây dựng phương hướng phát triển của công ty.
Chắc chắn rằng quy trình này chính là bí mật được giữ kín nhất trong quá trình phát triển của chúng tôi. Mục Tầm nhìn trong các phiên bản V2MOM qua từng năm đã cho thấy những mục tiêu của công ty ở từng thời điểm. Chúng tôi có khả năng đạt được các mục tiêu của mình bởi vì tầm nhìn của chúng tôi – và cách đạt được nó – đã được xác định và thảo luận.
Mặc dù chúng tôi thường trông chờ các lãnh đạo giới thiệu V2MOM tới từng bộ phận của họ, nhưng cách tiếp cận từ trên xuống dưới không phải là cách duy nhất mà chúng tôi sử dụng để giao tiếp với nhau. Chúng tôi còn đưa cả nhân viên vào quy trình này. Với nền tảng công nghệ phát triển, chúng tôi đã phát triển được nhiều cơ hội để giao tiếp – và xin tư vấn – từ chính nhân viên của mình.
Hiện tại, chúng tôi trao đổi về V2MOM với tất cả các nhân viên của salesforcecom thông qua IdeaExchange, một công cụ mạng xã hội cho phép nhân viên của chúng tôi đóng góp ý tưởng cũng như khuyến khích và bình luận về ý tưởng của người khác. Gần đây, khi V2MOM được đăng tải trên IdeaExchange, chỉ trong vòng hai tuần, hơn một nửa số nhân viên của chúng tôi đã gửi phản hồi. Tôi rất phấn khích khi thấy những quan điểm đến được trực tiếp với chúng tôi. Nhân viên cho chúng tôi biết tình trạng của hệ thống hỗ trợ khách hàng, phát triển nhân lực và đề xuất những ý tưởng cải thiện hoạt động. Nhờ những suy nghĩ của họ mà chúng tôi tạo ra được bản V2MOM cuối cùng hoàn thiện hơn và đặt ra lộ trình cho năm tiếp theo.
Mặc dù chúng tôi sử dụng một bản V2MOM tổng thể để chỉ đạo hoạt động của salesforcecom, các bản V2MOM khác cũng được triển khai trên toàn công ty. Chúng tôi tạo ra một hệ thống trong đó mỗi nhà quản lý xây dựng cho riêng mình một bản V2MOM, từ bản V2MOM tổng thể, và các nhân viên dưới quyền người đó cũng tạo ra một bản V2MOM. Cứ tiếp tục như thế, cuối cùng mỗi nhân viên đều có bản V2MOM của riêng mình. Đó là cách chúng tôi sắp đặt những mục tiêu riêng và chung, và chứng minh mức hòa hợp của mọi người với tổ chức. (Đó cũng là nền tảng để đánh giá kết quả lao động.) Đối với nhân viên, họ sẽ được động viên nhiều hơn khi thấy được tầm quan trọng của mình trong công ty. Quá trình này cần thiết đến mức chúng tôi đã tạo ra một ứng dụng trên nền tảng Forcecom, có tên là "Sức mạnh nhân lực", trong đó cho phép mọi người theo dõi tất cả các bản V2MOM. Nó còn hơn cả một ứng dụng; nó đã trở thành "hệ thống điều hành doanh nghiệp" và mỗi bản cập nhật lại giúp chúng tôi hoạt động hiệu quả hơn.
Tầm nhìn qua các giai đoạn
1999 – Nhanh chóng phát triển thành một công ty Internet tầm cỡ quốc tế trong lĩnh vực bán hàng tự động.
2002 – Là doanh nghiệp dẫn đầu toàn cầu về cung cấp mô hình "phần mềm như dịch vụ" bằng cách xây dựng cộng đồng khách hàng trung thành, nhiệt tình và thu hút những nhân viên tầm cỡ quốc tế.
2004 – Thống trị thị trường "phần mềm như dịch vụ" bằng cách tăng gấp đôi lượng khách hàng trung thành và nhiệt tình thông qua chất lượng sản phẩm hoàn hảo.
2006 – Mang đến cho khách hàng và đối tác sự thành công trên toàn thế giới, trở thành công ty không có đối thủ về mô hình Kinh doanh trên Web theo yêu cầu thông qua mô hình quản trị hoàn hảo.
2009 – Xây dựng một cộng đồng khách hàng thành công, bảo đảm các hợp đồng gia hạn, phát triển quan hệ với khách hàng thông qua Đám mây Dịch vụ và Forcecom. Nâng cao năng suất lao động của từng nhân viên và từng bộ phận, chiếm lĩnh thị trường và dẫn đầu trong lĩnh vực điện toán đám mây.
Bài học 102: Xây dựng văn hóa tuyển dụng
Bản V2MOM đầu tiên, viết năm 1999, đã cho thấy trở ngại lớn nhất của chúng tôi là cần tuyển dụng được những tài năng lớn. Chúng tôi cần nhiều lập trình viên và nhiều nhà quản trị sản phẩm giỏi để giúp xây dựng dịch vụ. Tuy nhiên, người đầu tiên mà tôi cần tuyển dụng không phải là một lập trình viên thông minh hay một nhà quản lí tài năn, mà là một nhà quản trị nhân sự. Mặc dù hầu hết các công ty mới thành lập thường không tuyển dụng ngay một chuyên viên nhân sự, nhưng tôi lại quyết định làm như vậy bởi vì tuyển dụng được những người tài chính là chìa khóa quan trọng nhất cho thành công.
Những tài năng, với số lượng vừa đủ sẽ tạo ra động lực phát triển cho toàn công ty. Càng có nhiều nhân viên tài năng thì sản phẩm của bạn càng hoàn thiện. Càng có nhiều nhân viên thì bạn càng tạo ra được nhiều sản phẩm. Về bản chất, tuyển dụng là một cơ chế thúc đẩy hoạt động. Từ đó, tuyển dụng đã và đang là việc quan trọng nhất mà chúng tôi thực hiện.
Nancy Connery, giám đốc nhân sự đầu tiên của chúng tôi đã dựng nên một văn hóa tuyển dụng thấm nhuần đến từng người trong công ty. Chúng tôi còn phải cảm ơn khoảng cách rất gần giữa các phòng ban, khiến chúng tôi có thể trao đổi dễ dàng. Không gian gần gũi khiến các bộ phận (khi đó, một số bộ phận chỉ có một người) hòa vào nhau, và tất cả mọi người đều có cảm giác hào hứng và trách nhiệm trong việc tuyển dụng. Khi Nancy xem các bản sơ yếu lí lịch, nếu thấy các ứng viên mà nhân viên ở những bộ phận khác đã biết, cô sẽ tham khảo ý kiến của họ ngay tại chỗ. Kiểu giao tiếp liên bộ phận và phối hợp này là vô giá. Chúng tôi phải tiếp tục sử dụng – và tin tưởng – vào mạng lưới của mình khi dần lớn mạnh lên. Các công cụ mạng xã hội như LinkedIn và Facebook đã kiến tạo những mối liên hệ, những nguồn tham khảo và khiến mọi người đều tham gia vào việc tuyển dụng.
Mặc dù chúng tôi có những kế hoạch tham vọng về vấn đề tuyển dụng, nhưng khi mới thành lập, chúng tôi thường bị lúng túng trước các đối thủ cạnh tranh. Chúng tôi phải cạnh tranh với các công ty khác để tuyển dụng những nhân viên tài năng nhất. Những công ty này đã bỏ một số tiền khổng lồ để tuyển dụng những người tài năng và sáng giá nhất, chưa kể những khoản phụ cấp. Không thể chạy đua như vậy, nên chúng tôi phải thử tất cả các chiến lược tuyển dụng cũ (kể cả quảng cáo qua đài phát thanh), và coi trọng tính đa dạng của các ứng viên đến với công ty. Một lần, Rob Acker, vốn đang tìm các ứng viên cho vị trí bán hàng, trở về từ một hội chợ việc làm và nói với tôi về những ứng viên mà anh ta đã gặp, trong đó phải kể đến một thuyền trưởng tàu cá và một lái xe tải.
Vì số lượng nhân tài có hạn và chúng tôi cũng không có đủ khả năng thuê những người nhiều kinh nghiệm, nên chúng tôi phải mở ra cơ hội cho những người non trẻ. Vậy là chúng tôi quyết định tuyển những người mới vào nghề, nhưng thông minh và khát khao làm việc. Chúng tôi tập trung vào tìm kiếm những tài năng còn ở dạng "thô". Chúng tôi xây dựng một hệ thống "kiểm tra và cân bằng" để tất cả mọi người trong công ty đều phỏng vấn và đánh giá những ứng viên này để chúng tôi có thể tin tưởng rằng mình tìm được đúng người.
Nói chung, nhào nặn những tài năng còn chưa qua "lò luyện" nào dễ hơn việc đào tạo lại những người đã được tôi rèn và có nhiều kinh nghiệm trong ngành. Rất nhiều người trong ngành này đã bị "tẩy não" bằng mô hình máy khách-máy chủ, và thái độ đó mâu thuẫn với văn hóa của chúng tôi. Chúng tôi nhận thấy rằng những người được tuyển dụng càng có động cơ, họ càng sẵn sàng đối đầu với bất cứ khó khăn nào và dễ dàng thích ứng với tầm nhìn mới và những mục tiêu tham vọng của chúng tôi. Trong số những người chúng tôi tuyển về, rất nhiều người non kinh nghiệm lại tốt hơn những người kì cựu, và họ trở thành người thành công ở công ty chúng tôi. Ví dụ, một cựu trợ lí tại một công ty luật mà tôi tuyển về làm nhân viên bán hàng cấp thấp nhất đã trở thành quản lí kinh doanh và là một trong những người có thành tích cao nhất trong công ty.
Tuyển dụng bằng hệ thống "kiểm tra và cân bằng"
Yếu tố đầu tiên mà chúng tôi tìm kiếm ở một nhân viên mới chính là thái độ; tiếp theo là năng lực. Chúng tôi kiểm tra ứng viên bằng nhiều cách:
Phỏng vấn toàn diện. Chúng tôi sử dụng một quy trình phỏng vấn 360 độ, trong đó những người đồng cấp và các nhà quản lý sẽ phỏng vấn ứng viên. Trong suốt hai năm đầu, tôi quyết tâm phải gặp tất cả các nhân viên và phỏng vấn tất cả các ứng viên. Tất cả mọi người trong nhóm phỏng vấn đều phải đồng tình rằng ứng viên này phù hợp với đặc tính của công ty.
Trình bày. Phần trình bày của các ứng viên cho phép chúng tôi nhìn nhận cách họ xử lý những tình huống bất ngờ, đặc biệt là cách họ giải quyết những vấn đề khó. Phần này cũng thể hiện họ có thực sự muốn làm việc với chúng tôi không. Chúng tôi ghi lại các thông tin như: họ đã từng vào trang Web của chúng tôi chưa? Họ có hiểu về sản phẩm của chúng tôi không? Họ có biết về khách hàng của chúng tôi không?
Bài học 103: Tuyển dụng cũng là kinh doanh
Chúng tôi coi trọng việc tuyển dụng ngang bằng với việc kinh doanh. Một số người nói tôi bị ám ảnh với việc tuyển dụng. Đúng như vậy. Nhu cầu tìm kiếm những tài năng vượt trội trong thị trường hiện nay, đặc biệt là trong ngành IT, vô cùng lớn. Việc nhiều công ty có tên tuổi cùng "săn lùng" một ứng viên là chuyện bình thường. Chúng tôi còn phải cạnh tranh với các công ty mới thành lập bởi vì họ đưa ra những quyền lợi và cơ hội cho các ứng viên xây dựng sự nghiệp từ đầu. (Nếu bạn là một công ty nhỏ, đây là lá bài giúp bạn giành được những nhân viên nhiệt huyết và tận tâm nhất.) Đối với tất cả các công ty, bất kể quy mô thế nào, phải có chiến lược thuyết phục mới thu hút được nhân tài.
Chúng tôi sử dụng cẩm nang kinh doanh vào việc tuyển dụng. Một ví dụ điển hình là "chiến lược thu hút". Hầu hết các hợp đồng kinh doanh được kí không hoàn toàn vì giá thành, tương tự, hầu hết những nhân viên về với chúng tôi không hoàn toàn vì lương bổng. Chúng tôi sử dụng cái gì đó có lực hấp dẫn hơn và không thể bị đối thủ cạnh tranh sao chép hay bắt chước.
Ví dụ, trong kinh doanh, chúng tôi cho khách hàng thấy tầm nhìn tương lai, và trao cho họ cơ hội cùng chúng tôi xây dựng tương lai đó. Chúng tôi cũng sử dụng cách thức tương tự trong tuyển dụng. Nếu cần tìm người cho phòng phát triển, chúng tôi sẽ nói về sự đổi mới và hệ phương pháp phát triển. Các ứng viên rất háo hức khi thấy mình được đóng góp công sức vào những sản phẩm mà khách hàng yêu mến. Có một thực tế nữa cũng thu hút họ đó là những dòng lệnh họ viết ra ở salesforcecom sẽ tồn tại từ ba đến sáu tháng, trong khi ở Microsoft, những dòng lệnh này sẽ không bao giờ được sử dụng.
Khi đã tìm được những nhân viên bán hàng tốt nhất, chúng tôi tập trung vào các cơ hội. Đối với chúng tôi, phòng kinh doanh nằm ở vị trí trung tâm, và chúng tôi quảng bá chương trình xây dựng các nấc thang sự nghiệp để thu hút ứng viên. Nếu ai đặt mục tiêu trở thành nhân viên kinh doanh tài ba nhất, chúng tôi sẽ giúp người đó xác định con đường để đạt được điều đó. (Chúng tôi nhận thấy việc đó đặc biệt có giá trị ở Nhật Bản, nơi vị trí này rất được coi trọng, trong khi các công ty ở đây chưa bao giờ xác định con đường giúp mọi người đạt được mục đích của mình.)
Không chỉ sử dụng các mẹo kinh doanh trong tuyển dụng, chúng tôi còn sử dụng triết lý gieo trồng và phát triển. Thay vì xây dựng một phòng nhân sự để tuyển dụng các nhân viên xuất sắc, chúng tôi lại xây dựng một bộ máy có thể tạo ra được một kênh tài năng. Để làm được việc đó, chúng tôi bắt đầu các mối quan hệ một-một với nhiều người có triển vọng. Chúng tôi giữ liên lạc thường xuyên với những người này. Trong nhiều trường hợp, những người chúng tôi liên lạc hoặc mời đi ăn trưa thậm chí không có nhu cầu tìm việc (và thậm chí không biết mình đang bị phỏng vấn). Thông thường, chưa có những vị trí thích hợp cho họ ngay tại thời điểm đó, nhưng chúng tôi biết rằng sẽ có lúc như vậy và cần chắc chắn rằng đã tìm đúng người. Sau đó, khi người đó đã về công ty làm việc, chúng tôi tận dụng những mối quan hệ của chính người đó để thu hút những đồng nghiệp tốt nhất của anh ta về công ty.
Các thành viên trong hội đồng quản trị chính là những người giúp chúng tôi liên hệ trực tiếp với các giám đốc điều hành khi chúng tôi chào hàng, và họ cũng giữ vị trí quan trọng trong quá trình tuyển dụng. Hồi đầu, thành viên ban quản trị đồng thời là nhà đầu tư Igor Still đã giới thiệu cho chúng tôi một lập trình viên xuất sắc, Paul Nakada. Anh là kĩ sư thứ tư gia nhập công ty từ những ngày đầu thành lập và đã đóng góp nhiều công sức cho việc xây dựng sản phẩm. Các thành viên khác trong ban quản trị cũng giới thiệu những tài năng xuất chúng, mà bình thường chúng tôi không thể nào tiếp cận nổi. Rất nhiều công ty không coi những thành viên của hội đồng quản trị như một nguồn lực hợp tác khi công ty đã lớn mạnh, còn chúng tôi lại đặc biệt đánh giá cao những đóng góp của các thành viên hội đồng quản trị trong việc tìm kiếm nhân tài cho các bộ phận hoặc khu vực mới. Chúng tôi vẫn còn non kém về nhiều mặt và không thể chi nhiều tiền như các đối thủ cạnh tranh. Những mối quan hệ của các thành viên trong hội đồng quản trị đã cho chúng tôi cách để chinh phục con tim và khối óc của những nhân tài.
Xây dựng quy trình tuyển dụng
Giống như đội ngũ kinh doanh, đội ngũ tuyển dụng cũng phải nỗ lực hết mình.
• Đừng ngồi chờ đơn xin việc. Hãy chủ động tìm kiếm. Erin Flynn, người đứng đầu bộ phận tuyển dụng toàn cầu của chúng tôi, cùng với nhân viên của mình, thường xuyên đi "săn" top 5% đến 10% nhân sự hàng đầu ở các công ty cạnh tranh. (Erin lúc nào cũng sẵn sàng "săn lùng tài năng", luôn giữ liên lạc với tất cả những người mà cô ấy tuyển dụng, với các thành viên ban quản trị và những người cô ấy vô tình gặp ở bữa tiệc.)
• Coi tuyển dụng là một phần trong công việc của bạn. Cá nhân tôi lúc nào cũng tìm kiếm nhân tài, và tôi vẫn luôn tận dụng thời gian để phỏng vấn các ứng viên – dù họ có biết hay không. Mỗi khi gặp gỡ một người thú vị, tôi không thể thoát khỏi suy nghĩ không biết người này có phù hợp với công ty của mình không. Tôi giữ liên lạc với những người này và nhận thấy rằng rất nhiều người trong số đó là những ứng viên tiềm năng. Trung bình mỗi ngày tôi chuyển cho phòng nhân sự khoảng năm e-mail và yêu cầu họ theo sát những ứng viên này. Hầu hết những nhân vật xuất sắc này sẽ không tự liên hệ hay gửi bản CV cho phòng nhân sự, nên đây chính là cách chúng tôi tuyển dụng được một số nhân viên tài giỏi nhất cho công ty.
• Thúc đẩy nhân viên tìm kiếm nhân tài. Nhân viên chính là những người kết nối tốt nhất với các nhân tài. Những người tài năng luôn biết những người tài năng khác. Chúng tôi đề nghị nhân viên tham gia vào quá trình tuyển dụng, động viên họ giới thiệu bạn bè, đồng nghiệp cũ, những tài năng trong ngành hoặc các thành viên gia đình mà họ muốn làm việc cùng. Và để tưởng thưởng cho nỗ lực của họ, chúng tôi thường gửi một phần thưởng (trị giá từ 2.000 đô-la đến 10.000 đô-la, tuỳ thuộc vào vị trí) nếu người mà họ giới thiệu được nhận về. Chỉ trong năm 2008, chúng tôi đã tuyển được 251 nhân viên thông qua cách này và chi trả hơn nửa triệu đô-la tiền thưởng.
• Đưa những người xứng đáng lên vị trí lãnh đạo. Đây là chiến lược đúng đắn khi công ty mới thành lập và phải được tiếp tục duy trì ngay cả khi công ty đã lớn mạnh. Nếu chúng tôi tiến vào một thị trường mới hay triển khai một sản phẩm mới, tôi muốn có những người giỏi nhất – những bậc thầy – ở bên cạnh. Một khi những bậc thầy thực hiện một chiến lược phát triển, họ sẽ biết tuyển dụng và đầu tư vào những nguồn lực cần thiết để thực hiện ý tưởng của mình.
Bài học 104: Đặt yêu cầu cao ngay cả khi đã lớn mạnh
Những ngày đầu thành lập, chúng tôi phải rất khó khăn mới tuyển được nhân viên, nhưng giờ đây, khi chúng tôi đã trở nên lớn mạnh và các ứng viên đổ xô về ‒ thì hơn một nửa số người đến với chúng tôi không thực sự phù hợp. Đặt ra những yêu cầu cao ngay từ đầu là điều bắt buộc, còn duy trì được yêu cầu cao là điều cần thiết. Khi công ty lớn mạnh lên, thách thức lớn nhất chính là duy trì được tiêu chuẩn tuyển dụng.
Tuyển dụng những người giỏi nhất đòi hỏi rất nhiều nỗ lực. Khi tuyển dụng trực tiếp từ các trường đại học, chúng tôi tìm những sinh viên nằm trong top 5% những người giỏi nhất. Nếu chúng tôi cần tuyển một nhân viên nhiều kinh nghiệm thì các yêu cầu lại phải thay đổi. Chúng tôi tìm kiếm những người làm được việc và nhiệt huyết. Chúng tôi thích những nhân viên ưa mạo hiểm; chúng tôi thích những nhân viên "cứng đầu"; chúng tôi đánh giá cao những người muốn thể hiện mình.
Cách đây không lâu, trong một cuộc họp, một khách mời của salesforcecom đặt câu hỏi xem trong số những nhà quản lí có mặt tại phòng họp, bao nhiêu người làm việc tại công ty khi vừa mới ra trường. Một phần ba số người trong cuộc họp giơ tay. Đó là con số tương đối lớn, nhưng không làm tôi ngạc nhiên. Chúng tôi có những nhân viên nhiệt huyết và khát khao thành công. Đó là những người phù hợp với tổ chức có tốc độ phát triển cao và thúc đẩy một tổ chức đó phát triển hơn nữa.
Chúng tôi luôn tuân theo một quy trình tuyển chọn khắt khe và tiếp tục tuân theo quy trình ấy ngay cả khi đã lớn mạnh vì mỗi người được tuyển chọn đều có ý nghĩa then chốt đối với thành công của công ty. Chúng tôi xem xét chặt chẽ mọi người thông qua quy trình phỏng vấn kỹ càng, bao gồm 4 đến 5 cuộc phỏng vấn, nhưng cũng có thể lên đến 10, 15 cuộc gặp gỡ khác nhau, đối với cả những vị trí tương đối thấp. (Điều này cũng có lợi cho cả ứng viên. Nếu quá nhút nhát, ứng viên sẽ tự rút lui, và như thế cũng tiết kiệm thời gian cho chúng tôi.)
Những vị trí cao cấp hơn thì thường mất cả tá lần gặp gỡ, thường có cả những người tưởng như chẳng liên quan. Khi Jim Steele được phỏng vấn cho vị trí giám đốc tác nghiệp toàn cầu, anh ấy đã gặp 36 người, trong đó có cả nhà đầu tư, chuyên gia tâm lý doanh nghiệp, bạn gái và con chó của tôi. Việc này sẽ không làm chậm quy trình tuyển dụng. Jim gặp tất cả những người ấy trong vòng hai đến ba tuần. Cuối cùng, 100% những người gặp anh ấy đều khẳng định đó chính là lựa chọn số một cho vị trí này – và chúng tôi đã đúng.
Tuyển dụng là một công việc hết sức nhạy cảm. Chúng tôi sử dụng nguyên tắc đồng thuận. Nghĩa là nếu một ứng viên gặp 10 người phỏng vấn, có đến 9 người nói đồng ý mà chỉ một người nói không, thì ứng viên đó cũng sẽ không được nhận vào công ty. Điều này nghe có vẻ kì lạ, nhưng mọi ứng viên phải nhận được sự đồng thuận và hỗ trợ của tất cả các bên liên quan; nếu không, họ sẽ không thể thành công được.
Làm thế nào để tuyển dụng được những nhà cải cách: Hãy tuyển những người giỏi hơn bạn
Có châm ngôn rằng bạn nên tuyển những người không giống bạn. Thật sai lầm. Hãy tuyển những người giống bạn, nhưng giỏi hơn. Khi còn là thiếu niên, cha mẹ tôi luôn nói nếu muốn chơi tennis giỏi hơn, tôi phải chơi với những người chơi hạng "A". Chơi với những người giỏi nhất, như cha mẹ tôi nói, sẽ giúp trình độ của tôi được nâng lên.
Quan hệ, quan hệ và quan hệ
Từ những ngày đầu thành lập, tôi trực tiếp tuyển chọn từng nhân viên cho salesforcecom. Bây giờ, tôi không thể làm như vậy được nhưng tôi vẫn muốn tham gia vào mọi lần tuyển dụng. Đối với tôi, việc tôi có thể kiểm chứng về một nhân viên gia nhập công ty ở vị trí lãnh đạo rất quan trọng, nghĩa là tôi phải biết hoặc tin một ai đó biết về người này. Một vài người trong đội ngũ quản lý của chúng tôi vẫn trực tiếp phỏng vấn từng ứng viên – thậm chí chỉ là vị trí thấp nhất. Chúng tôi trông đợi những người non trẻ này trưởng thành và giữ những vị trí trọng yếu nên việc bảo đảm người đó hiểu và đồng tình với phương hướng phát triển của công ty là điều thực sự cần thiết.
Đặc điểm số một ở những người mà bạn muốn tuyển dụng
Giá trị mà chúng tôi đề cao nhất ở nhân viên của mình chính là ham muốn thay đổi thế giới thông qua công nghệ và được cống hiến cho cộng đồng. Chúng tôi nhận thấy những người có cách nhìn như vậy thường là những người có thể chia sẻ tầm nhìn với chúng tôi. Hãy tìm kiếm những người đánh giá cao tầm nhìn của bạn và có thể chia sẻ các giá trị với bạn. Đó là những người phù hợp nhất và sẽ đóng góp được nhiều nhất cho công ty.
Bài học 105: Làm sao để giữ chân người tài
Mời được đúng người về làm việc cho công ty có thể trở thành công cốc nếu bạn không thể giữ họ ở lại công ty lâu dài. Các công ty phải đầu tư đáng kể vào đội ngũ nhân viên mới nên họ không thể chấp nhận việc bị trì trệ bởi những nhân viên không làm được việc hoặc không ở lại lâu dài.
Chúng tôi xây dựng một lộ trình để giúp nhân viên của mình đạt đến thành công. Khi công ty mới thành lập, những nhân viên mới sẽ tự mình lắp đặt máy tính (và bàn làm việc), việc đó có ích bởi vì chúng tôi cần những người có thể tự lập; nhưng khi công ty phát triển hơn, các chương trình định hướng của chúng tôi cũng thay đổi. Cách đây nhiều năm, tất cả những nhân viên mới được tham dự hai ngày định hướng tại trụ sở chính của công ty, đó cũng là cách để họ có được sự khởi đầu đúng đắn. Máy tính xách tay và các tài liệu cần thiết đều được chuẩn bị sẵn cho họ. Ngày làm việc đầu tiên, họ sẽ được một vị lãnh đạo giới thiệu tổng quan về công ty. Những nhân viên mới cũng được gặp gỡ các lãnh đạo khác, tìm hiểu về sản phẩm và phong cách quản lý, cũng như V2MOM. Sau khi kết thúc những thủ tục này, chúng tôi sẽ mời nhân viên mới ăn tối tại một nhà hàng sang trọng. Điều đó rất có ý nghĩa, bởi vì mối quan hệ với nhân viên chính là yếu tố cơ bản dẫn đến thành công của bất cứ doanh nghiệp nào. Hãy cho mọi người thời gian để hiểu biết lẫn nhau như những cá thể độc lập.
Có một phần định hướng quan trọng cho nhân viên mới – một thứ phải giới thiệu ngay với các nhân viên, dù công ty của bạn lớn hay nhỏ – đó là một khoá học ngắn về sản phẩm và văn hoá doanh nghiệp. Chúng tôi chú trọng vào việc đào tạo về sản phẩm để mọi nhân viên mới đều nhận thức được khách hàng sẽ ứng dụng của chúng tôi như thế nào. Thêm nữa, chúng tôi còn có một nửa ngày dành cho công việc từ thiện để nhân viên mới tham gia vào một dự án phục vụ cộng đồng như làm sạch công viên, giúp đỡ người vô gia cư hay phục vụ đồ ăn cho người nghèo. Điều đó cho thấy tầm quan trọng của việc phục vụ trở lại cộng đồng. Nó tạo ra cơ hội cho nhân viên mới có cách nghĩ khác, hướng dẫn họ làm việc nhóm và làm việc với những người khác phòng ban – tất cả những khái niệm đó đều là cốt lõi trong hoạt động của chúng tôi.
Nhân viên mới cũng sẽ được tham gia một khóa đào tạo về văn hoá doanh nghiệp do giám đốc sáng tạo Bruce Campbell trình bày. Ông là người chia sẻ triết lý "chung một văn hoá nghĩa là chia sẻ tầm nhìn và chia sẻ giá trị". Ông nói chuyện với những người tham dự về văn hoá của chúng tôi, một thứ văn hoá doanh nghiệp coi khách hàng là trung tâm, mang lại cho họ giá trị, thực hiện những cam kết và có trách nhiệm, đáng tin cậy, an toàn, say mê, dễ tiếp cận và vui vẻ. Các thương hiệu phải được xây dựng và duy trì bền vững. Dù có nhận ra hay không, dù mọi người trong công ty giao tiếp với khách hàng bằng cách này hay cách khác, mọi thái độ của họ đều ảnh hưởng đến thương hiệu. Một thông điệp sai hay một thái độ sai từ một nhân viên có thể ẩn chứa hiểm hoạ đối với thương hiệu, vì thế chúng tôi cố gắng đảm bảo rằng tất cả mọi người đều thấu hiểu tinh thần của công ty ngay từ đầu.
Bài học 106: Sự quan trọng của văn hoá Mahalo
Tất cả các công ty đều cần tích hợp văn hóa mahalo – tinh thần biết ơn và ca tụng của người Hawaii – vào văn hóa chung của công ty. Việc thưởng cho nhân viên vì thành tích làm việc xuất sắc bằng lương bổng hoặc ghi nhận thành tích của họ vào hồ sơ làm việc là chuyện rất đơn giản, nhưng tạo ra không khí làm việc hàng ngày khiến mọi người cảm thấy hạnh phúc, thành công, yêu đời và khỏe khoắn ở công ty mới là chuyện khó. Khi bắt đầu xây dựng salesforcecom, tôi vẫn nhớ như in văn hóa sáng tạo của Apple và nhận ra rằng chính những thứ bé nhỏ (như nước hoa quả chẳng hạn) lại là động lực khiến tôi phấn chấn hơn khi đến công ty mỗi ngày. Tôi mượn chút ý tưởng đó khi thành lập salesforcecom, xây dựng một bếp ăn có các món ăn nhẹ bổ dưỡng và tặng thẻ massage để cảm ơn thành viên của các nhóm mỗi khi họ tung ra một sản phẩm. Chúng tôi cũng có những quà tặng phản ánh văn hóa của công ty: thẻ thành viên câu lạc bộ thể dục dụng cụ, lớp tập yoga có người hướng dẫn nổi tiếng và giảm giá vé khi sử dụng dịch vụ của hãng hàng không Hawaii.
Hơn thế nữa, chúng tôi coi các ngày hội ăn mừng thành công là một phần quan trọng trong văn hóa công ty. Các ngày hội đó có tính khích lệ rất cao. Chúng tôi tạo cơ hội để nhân viên đề cử những đồng nghiệp có thành tích đóng góp trong từng lĩnh vực và trao thưởng cho người chiến thắng 500 đô-la. Có thể phần thưởng khác biệt và dễ nhận ra nhất là những tấm hình có kích cỡ như người thật vinh danh những nhân viên xuất sắc, được trưng bày khắp nơi trong công ty. Bất cứ công ty nào cũng có thể làm được điều này, và không quá đắt, nhưng lại có thể tạo ra những khoảnh khắc mà từng nhân viên có thể tận hưởng được niềm vui khi làm việc tại công ty.
Người ta thường nói rằng thương nhân là những người coi trọng đồng tiền, nên hầu hết các công ty đều sử dụng chiêu tiền bạc để khuyến khích nhân viên. Điều đó là cần thiết nhưng chưa đủ, bởi vật chất đôi khi không mang lại hạnh phúc thực sự. Khi được hỏi về thời gian làm việc thành công nhất của mình, nhân viên của salesforce hiếm khi nhắc đến thời gian mà họ được thưởng nhiều nhất; họ nhắc đến thời gian mà họ vượt qua thách thức, được ghi nhận và cảm nhận được niềm vui. Đó là lí do vì sao chúng tôi tặng thưởng cho bất cứ nhân viên nào đạt 100% định mức công việc (kèm thêm một suất dành cho vợchồng hoặc bạn bè) một trải nghiệm tuyệt vời – một chuyến du lịch ba ngày tới Maui. Thông thường, có đến 60 – 65% nhân viên đủ tiêu chuẩn nhận được phần thưởng này. Hầu hết các công ty chỉ thưởng cho những người nằm trong top 10 đến 20% những người giỏi nhất ở phòng kinh doanh, nhưng chiến lược đó không có tác dụng ngược trở lại cao lắm. Tinh thần của những người nằm trong top của công ty sẽ rất cao, nhưng tinh thần của 80 đến 90% những người còn lại không được ghi nhận công sức lại cực thấp. Bằng việc đặt ra tiêu chuẩn có thể đạt được, chúng tôi nhận thấy tinh thần của nhân viên công ty hứng khởi trong suốt cả năm – và họ luôn cố gắng vượt qua những kỉ lục do chính mình tạo ra.
Để tạo ra sự khác biệt của mình với những người sử dụng lao động khác và để động viên nhân viên làm việc tốt hơn nữa, chúng tôi đặt mục tiêu đem lại cho họ những trải nghiệm thật đáng nhớ. Đó là lý do vì sao chúng tôi quyết định tổ chức sự kiện Bữa sáng ở Tiffany. Hàng năm, ở Hawaii, chúng tôi đón những nhân viên bán hàng giỏi nhất và khách mời của họ bằng xe limousin tới Four Seasons Resort Lana’i, ở đó, mọi người được tài trợ một chuyến mua sắm ở một cửa hàng của Tiffany & Co., trước khi cửa hàng này mở cửa cho công chúng. Một cô gái vận trang phục và trang điểm giống Andrey Hepburn sẽ chào đón những người xuất sắc nhất và phục vụ sâm-panh.
Bạn phải tưởng thưởng cho những người xuất sắc nhất vì đó là việc nên làm và công ty sẽ có lợi từ việc đó. Mời cả bạn đời hoặc bạn bè của nhân viên xuất sắc cũng mang lại hiệu quả tuyệt vời. Mang lại niềm vui cho họ cũng là mang lại niềm vui cho chính nhân viên của bạn. Vé đi xem bóng đá miễn phí chỉ có ích cho bản thân nhân viên (hoặc khách hàng) được nhận. Nếu bạn thực sự muốn tạo ra sự khác biệt, hãy tặng cho người thân hoặc con cái họ một thứ gì thật ý nghĩa. Những thứ ý nghĩa về tinh thần sẽ động viên nhân viên tốt nhất.
Bài học 107: Nuôi dưỡng lòng trung thành bằng những việc làm đúng đắn
Khi Steve Garnett, người đã xây dựng công ty ở khu vực EMEA từ những ngày đầu, báo tin anh bị chẩn đoán thấp khớp, tôi đã rất lo lắng. Anh rất ngạc nhiên khi thấy tôi quan tâm đến tình trạng sức khỏe của anh, và còn giới thiệu cho anh những bác sĩ mà tôi tin chắc họ có thể giúp ích được. Tôi rất vui khi giúp được anh, và đó là việc đúng đắn nên làm. Chúng tôi cũng được hưởng lợi từ việc làm đó. Không lâu sau khi chúng tôi hỗ trợ Steve chữa bệnh, một đối thủ của salesforcecom đã cố gắng thuyết phục anh về làm việc cho họ. Mặc dù đó là một cơ hội hấp dẫn (công ty đó đang có kế hoạch IPO), nhưng mối quan hệ mật thiết giữa tôi và Steve đã khiến anh không để mắt đến lời mời chào đó. "Tôi kiên quyết từ chối", anh nói, "tôi không bao giờ bỏ đi và làm việc cho đối thủ cạnh tranh của Marc."
Hãy hành động theo lương tâm trong những tình huống không thể lường trước – những tình huống đó sẽ không bao giờ xuất hiện trong những cuốn cẩm nang về nhân lực. Scott Ebersole được mời tham gia kì nghỉ tại Hawaii – phần thưởng dành cho những nhân viên kinh doanh xuất sắc nhất ở salesforce. Scott và vợ anh, Wendi, đã quyết định đến sớm vài ngày. Không lâu sau khi họ đến Maui, Wendi, lúc ấy đang mang thai song sinh, phải nhập viện gấp và làm phẫu thuật. Cô phải nằm viện hai tuần trong tình trạng nguy kịch, và một tuần sau, cô sinh Bryce và Kendall, mỗi bé chỉ nặng có 900 gam.
Scott cần phải ở bên gia đình trong nhiều tuần, khi họ ở Hawaii, nhưng anh cũng muốn làm việc. Chúng tôi đã sắp xếp để anh làm việc từ xa, tất cả những khoản chi phí phát sinh: tiền thuê nhà, xe cộ và thức ăn đều do công ty chi trả. Sau vài tháng, gia đình Ebersole trở về Atlanta. Tất cả mọi người đều khỏe mạnh, và đó là điều quan trọng nhất. Về phía công ty, việc giúp đỡ gia đình của nhân viên trong hoàn cảnh khó khăn đã giúp chúng tôi chiếm được 100% lòng trung thành của một nhân viên xuất sắc. "Salesforcecom đã làm hết mức có thể trong tình huống đó", Scott nói. "Tôi luôn cảm thấy được công ty hỗ trợ, và điều đó khiến tôi muốn làm việc chăm chỉ hơn để đền đáp."
Bài học 108: Thúc đẩy những người xuất sắc nhất của công ty bằng những cơ hội mới
Những người xuất sắc nhất và xán lạn nhất trong công ty thường vượt qua thách thức rất nhanh và sẵn sàng đón nhận những thách thức mới. Do đó, tạo ra những cơ hội mới để giúp họ luôn hứng khởi và gắn bó là điều cần thiết. Việc tạo ra những hướng đi mới cho các cá nhân xuất sắc cũng cần thiết như việc xác định đúng công việc ban đầu.
Chúng tôi học được bài học đó một cách rất tình cờ, khi chúng tôi cần thêm người và làm mọi thứ để đạt được mục đích này, rồi sau đó tiếp tục điều chuyển họ sang bộ phận khác. Khi công ty phát triển, rõ ràng là những nhân viên tốt nhất không hề muốn bị bó buộc vào một bản mô tả công việc cụ thể. Hãy xem ví dụ khi chúng tôi đang tuyển dụng nhà quản lí tài chính đầu tiên, Joe Allanson. Nancy Connery, phó giám đốc nhân sự cho Joe biết rằng chúng tôi thậm chí còn chưa nghĩ ra chức danh và cũng chưa có bản mô tả công việc cho vị trí này. "Đó chính là cái tôi cần: một vị trí mới toanh", Joe nói với Nancy. Anh đã làm việc ở vị trí đó bốn năm và có cảm giác như sinh ra là để làm việc ở vị trí đó.
Một trong những cách tốt nhất để giữ tinh thần của nhân viên giỏi là thường xuyên luân chuyển vị trí của họ. Hãy tìm những nhân viên vốn năng động ở vị trí của họ và chuyển họ qua vị trí khác. Họ sẽ cảm thấy trân trọng những thách thức mới, và bộ phận yếu kém trong tổ chức của bạn sẽ được tiếp năng lượng mới, hoặc lĩnh vực mới sẽ ra đời.
Chúng tôi đã chọn những người tốt nhất và gửi họ sang những vùng đất mới, di chuyển họ qua các bộ phận và gửi họ vào hoặc ra khỏi trụ sở chính của công ty. Khi nhân viên càng trưởng thành và nắm quyền lãnh đạo nhiều hơn, họ sẽ có tầm nhìn rộng hơn và hiểu biết hơn về văn hoá của công ty, chiến lược bán hàng và các thủ thuật tiếp thị. Họ có thể vận dụng hiểu biết của mình ở bất cứ nơi nào trong doanh nghiệp. Vòng tròn luân chuyển có thể diễn ra trong vài năm, vài tháng, thậm chí vài tuần. Ngay cả những trải nghiệm ngắn hạn cũng có thể giúp nhân viên phát triển những kĩ năng và tầm nhìn mới.
Tuyển dụng nhanh, sa thải nhanh
Bạn phải nỗ lực hết sức để tuyển dụng được đúng người, nhưng ngay cả khi bạn đã có kinh nghiệm đầy mình trong vấn đề tuyển dụng, đôi khi vẫn có những người không làm được việc. Họ có tài nhưng lại không phù hợp với công ty. Nếu có thể, hãy cân nhắc vị trí mới cho họ, nhưng đừng giữ họ ở lại những vị trí không phù hợp.
Cách xác định xem đã đến lúc cho họ "ra đi" hay chưa như sau: Bạn có tiếc nếu người này từ chức không? Nếu không tiếc nuối gì, bạn nên để anh ta ra đi.
Bài học 109: Thu hút phản hồi của nhân viên – và hành động dựa theo đó
Ngay trước khi IPO, chúng tôi có khoảng 500 nhân viên và doanh thu 100 triệu đô-la. Chúng tôi muốn ghi nhanh những hình ảnh của công ty vào thời điểm chủ chốt ấy, để thấy mọi thứ đã thay đổi thế nào khi chúng tôi lớn mạnh lên. Cách duy nhất để có cái nhìn toàn cảnh là thực hiện một cuộc khảo sát trên toàn thể nhân viên trong công ty. Mặc dù tôi biết đây là việc quan trọng nhưng không dễ dàng gì ra quyết định này. Nó đòi hỏi chúng tôi phải rất dũng cảm vì kết quả thu về sẽ phản ánh chất lượng quản lý của ban lãnh đạo. Tôi nghĩ các nhân viên cũng có thể nghi ngờ việc này. Liệu họ có cho rằng ban quản trị có ác ý gì trong cuộc điều tra (để tìm ra nhân viên bất mãn hay để loại bỏ những người quản lí yếu kém)? Liệu mọi người có thực sự tham gia vào cuộc điều tra hay không?
Tôi bày tỏ lo ngại của mình với David Youssefnia, người sáng lập Critial Metrics, một công ty chuyên làm điều tra trên mạng. "Nếu không muốn mọi người có suy nghĩ tiêu cực về cuộc điều tra, anh phải chú tâm vào đó." David nói với tôi. "Khi một cuộc điều tra được thực hiện trong không khí thiếu tin cậy thì việc nhân viên có thể nghĩ rằng lãnh đạo đang sử dụng cuộc điều tra để "thử lòng" họ là điều dễ hiểu. David cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc công khai với nhân viên về cách sử dụng kết quả điều tra. Anh lập luận rằng nếu chúng tôi chia sẻ những kết quả thu được và các kế hoạch hành động thì sẽ xây dựng được lòng tin giữa nhà quản lý và nhân viên.
Tôi không dám chắc. Tuy nhiên, tôi chắc chắn điều này thể hiện rằng công ty đang trưởng thành hơn. Trong số các công ty nằm trong danh sách Fortune 500, 70% tiến hành điều tra nhân viên. Trong 25 công ty cỡ vừa được vinh danh là những nơi làm việc tốt nhất ở Mỹ, 95% làm điều tra trong nhân viên. Chúng tôi tiến hành điều tra lần đầu tiên vào mùa xuân năm 2005, không lâu sau khi IPO. Chúng tôi phát hiện ra rằng, mặc dù tất cả mọi người đều hứng khởi với sự trưởng thành của công ty và tập trung vào khách hàng, nhưng bản thân họ lại không chắc chắn về việc họ sẽ ở lại công ty lâu dài.
"Tôi đang làm công việc tốt nhất trong sự nghiệp của mình," các nhân viên trả lời trong cuộc điều tra. "Giờ tôi muốn hình dung cảm giác của một người cả đời làm cho một công ty." Một người gắn bó cả đời với công ty? Chúng tôi chưa từng nghĩ đến điều đó khi xây dựng salesforcecom. Đã có những người cả đời làm việc cho Hewlett-Packar hay IBM. Và giờ nhân viên của chúng tôi muốn biết họ sẽ được gì nếu họ làm việc lâu dài cho công ty.
Salesforcecom chưa coi trọng vấn đề phát triển sự nghiệp cho nhân viên theo lối thông thường. Chúng tôi nhận rằng đã đến lúc phải quan tâm đến điều đó. Nhân viên của chúng tôi cần các cơ hội phát triển rõ ràng hơn. Công ty cũng sẽ có lợi khi đầu tư phát triển lực lượng nòng cốt tài năng trong nội bộ.
Kết quả của cuộc điều tra đã giúp chúng tôi nhanh chóng bổ sung một bậc quản lý để tạo thêm nhiều cơ hội cho nhân viên phát triển và trưởng thành. Nó cũng thôi thúc chúng tôi tiếp tục chương trình đào tạo. Ví dụ như một loạt lớp đào tạo "đai đen" kéo dài ba tháng do các chuyên gia và những nhân viên gạo cội của công ty đứng lớp, những người có khả năng đã được chứng minh ở salesforcecom. Phó giám đốc chiến lược doanh nghiệp, Bruce Francis, giảng dạy tại một lớp học mang tên Sốc và Sợ: Định vị và PR. Các nhân viên rất háo hức được học hỏi từ những chuyên gia và lãnh đạo trong công ty. Trên thực tế, chương trình "đai đen" trong tiếp thị được rất nhiều người mong đợi, và mỗi quý người ta lại phải lên danh sách những người chờ học.
Khi thực hiện khảo sát kế tiếp, chương trình đào tạo và phát triển của chúng tôi được cho điểm cao hơn. Khảo sát chỉ ra những điểm yếu của công ty và chúng tôi đã đưa ra được giải pháp. Như thế, việc thực hiện khảo sát đã vượt quá mong đợi của tôi, nó không chỉ cung cấp một bản chỉ dẫn cơ bản mà còn trở thành một công cụ lên kế hoạch chiến lược nữa.
Tiêu chuẩn của một nhân viên thành công
Chúng tôi sử dụng bản danh sách này để kiểm chứng thành công của chúng tôi với tư cách lãnh đạo và quản lý. Chúng tôi cố gắng tạo ra cơ hội để nhân viên của mình có thể đạt được những tiêu chuẩn sau:
- Tôi đang làm công việc tốt nhất sự nghiệp của mình.
- Tôi có cơ hội để làm việc hết sức mình mỗi ngày.
- Trong vòng 6 tháng qua, tôi đã có cuộc trò chuyện về sự tiến bộ của mình với ai đó.
- Có ai đó động viên tôi giúp tôi trưởng thành hơn trong công việc.
- Tôi có cơ hội học tập và trưởng thành trong công việc.
- Ý kiến của tôi có trọng lượng và được mọi người xem xét đến.
- Cấp trên của tôi hoặc một ai đó trong công ty quan tâm đến cá nhân tôi.
- Tôi có một mạng lưới hỗ trợ trong công việc.
- Đồng nghiệp của tôi cam kết làm việc hiệu quả.
- Tôi được ghi nhận và được nhận phần thưởng xứng đáng với đóng góp của mình.
Bài học 110: Tận dụng mọi thứ
Sức mạnh đòn bẩy được sử dụng thường xuyên ở salesforcecom. Chúng tôi dùng chính năng lượng của khách hàng để truyền bá và bán sản phẩm; chúng tôi sử dụng nguồn lực của mình (tài sản, sản phẩm, thời gian) để hoàn lại cho cộng đồng; chúng tôi tận dụng mạng lưới của nhân viên để tìm ra nhân tài.
Tương tự, chúng tôi vận dụng những năng lực ở bên ngoài để phát triển dịch vụ, bán hàng và xây dựng sản phẩm. Lúc đầu, toàn bộ hệ thống hỗ trợ và dịch vụ đều do người trong công ty đảm nhiệm. Sau này, khi các dịch vụ phát triển và khách hàng ngày càng đông, nhu cầu của họ cũng phức tạp hơn, chúng tôi bắt đầu tận dụng những tài năng bên ngoài. Các công ty tư vấn như Bluewolf và Astadia đã vào cuộc, họ đánh cược với dịch vụ điện toán đám mây như salesforcecom và sử dụng kĩ năng của mình để hỗ trợ các công ty, giúp họ tiếp cận, vận hành và tối ưu hoá dịch vụ. Đó là một sự phát triển lí thú. Tầm với, nguồn lực và khả năng của chúng tôi được phát huy tối đa khi làm việc với những đối tác như vậy. Chúng tôi nuôi dưỡng và phát triển mạng lưới này.
Chúng tôi xây dựng một chương trình đào tạo và chứng chỉ để tạo nhóm chuyên gia về từng sản phẩm. (Chúng tôi xây dựng chương trình đào tạo linh hoạt bằng cách tổ chức các lớp học tại chỗ và trực tuyến.) Nỗ lực này giúp chúng tôi bảo đảm rằng trình độ của họ đạt đến mức cao nhất, và nó cũng chính là một cách xác nhận công việc của họ. Cấp chứng chỉ không phải là việc gì mới mẻ. Microsoft đã làm thế, và thực ra, từ hồi tôi còn làm ở Oracle, chúng tôi đã xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu quản trị chứng chỉ. Các chứng chỉ được công nhận trong ngành cho phép các đối tác, các nhà bán phần mềm độc lập cũng như các cơ quan nâng cao trình độ, đảm bảo an toàn nghề nghiệp, thăng tiến và cơ hội thu nhập cao hơn. Nhân viên sử dụng các chứng chỉ đó như một bản chứng thực, còn khách hàng thì biết chắc mình đang được những người có đủ trình độ hỗ trợ.
Những chứng chỉ này không chỉ tạo ra giá trị cho các cá nhân, nó còn có giá trị đối với cả công ty. Nếu mọi người đang học và làm việc theo một hệ thống nhất định, họ sẽ muốn mang nó theo bất cứ nơi đâu. Điều này cho phép truyền bá dịch vụ của bạn, làm cho công việc kinh doanh của bạn phát triển.
Sử dụng giáo dục như một cách mở rộng dịch vụ chính là một chiến thuật phát triển trong tương lai. Nó xuất phát từ một phép toán rất đơn giản: chúng tôi có thể thuê 100 lập trình viên để phát triển một tính năng mới, hoặc chúng tôi có thể thuê mười giáo viên, những người có khả năng đào tạo 1000 lập trình viên. Sử dụng đòn bẩy đào tạo cho phép chúng tôi có hàng ngàn lập trình viên sáng tạo ra những tính năng mới, chia sẻ nó trong thị trường trực tuyến và cho phép chúng tôi tạo ra nhiều dịch vụ đáng tin cậy hơn cho khách hàng.
Hãy nghĩ về các đối tác có thể bổ trợ cho dịch vụ và các nhà cung cấp có thể xây dựng các sản phẩm hỗ trợ; từ đó, hãy làm mọi cách để thắt chặt mạng lưới xung quanh công ty của bạn. Làm cách đó, bạn có thể biến những đối tác rời rạc ở xung quanh thành một cộng đồng bền chặt, gồm những người hỗ trợ, sáng tạo và các nhà truyền bá – những người làm cho bạn đã thành công lại càng thành công hơn.