Buổi sáng, tỉnh dậy trên chiếc giường ở một xứ sở xa lạ, tôi ngẩn ngơ trong chốc lát, như một triết gia tự hỏi chính mình: Tôi là ai? Tôi đang ở đâu?

Bông sen trắng trên tường đã nhạt màu trong ánh nắng, tựa như đang lụi tàn. Bông sen trắng chỉ nở về đêm này, tựa như tia sáng chợt lóe, khiến người ta càng cảm thấy hiếm có khó tìm.

Tôi hỏi Tân Ha: "Gần đây có ngôi chùa Phật giáo nào không, sao giữa nửa đêm lại có tiếng chuông gõ?"

"Đánh chuông? Không có chứ?" Tân Ha khó hiểu, "Gần đây ngược lại có một ngôi đền Hồi giáo Jama lớn nhất toàn Ấn Độ, cũng có rất nhiều đền thờ Hindu, còn chùa Phật giáo thì hình như không có. Hơn nữa, cũng chẳng có ai đánh chuông vào giữa nửa đêm cả."

Lẽ nào, tiếng chuông đó cũng giống như âm thanh gọi "Na Lan", chỉ có một mình tôi nghe thấy?

Trong lòng tôi mang nghi vấn, không tiện hỏi thêm.

Lần đầu tiên nghe thấy âm thanh đó, tôi mới 8 tuổi.

Cha vừa mới qua đời, tôi mất ngủ suốt đêm, thầm lặng rơi lệ, nhưng lại không khóc thành tiếng. Ngay cả trong tang lễ của cha cũng thế. Lúc từ biệt di thể, tôi nhắm nghiền đôi mắt, không muốn nhìn người cha đã chìm vào giấc ngủ vĩnh hằng, mà trong lòng nghĩ đến những chuyện trước kia: Âm thanh cha ôm tôi vào đầu gối kể chuyện nàng tiên cá, dáng vẻ cha dạy tôi đánh cờ tướng đọc thơ Đường viết chữ đại tự, sự thảnh thơi khi cha quạt cho tôi ngủ thiếp đi lúc mùa hè cúp điện, cùng với cảnh tượng cùng cha đi dạo ngắm hoàng hôn... Mặt trời từ từ lặn xuống núi, ánh mây rực rỡ khắp bầu trời giống như thiên đường bị hỏa hoạn... Tôi siết chặt nắm đấm, muốn nắm lấy những ký ức ấy, không cho phép chúng thu lại ánh chiều tà giống như mặt trời lặn xuống núi.

Mọi người thấy tôi im lìm không tiếng động, đều cảm thấy kỳ lạ, nhỏ giọng bàn tán: "Đứa bé này đừng bảo là bị câm nhé?"

Khoảng thời gian dài sau đó, tôi đều không muốn trò chuyện với người khác, thầm nghĩ trong lòng: Câm thì câm, dù sao nói ra cũng chẳng có ai hiểu tôi.

Rồi có một đêm, tôi tỉnh giấc từ trong mộng, đang một mình thút thít khóc, thì nghe thấy từ xa có tiếng gọi khe khéo: Na Lan.

Âm thanh ấy mới ân cần, ấm áp làm sao, tựa như cha sống lại, dùng âm thanh vượt qua không gian và thời gian để ôm lấy tôi. Mặc dù, tôi biết rõ âm thanh đó không thuộc về cha, nhưng vẫn cố chấp tin rằng đó là linh hồn của cha, hoặc là cha ở trên thiên đường không nỡ nhìn thấy tôi cô đơn, nên đã phái âm thanh đó đến ở bên cạnh tôi.

Chính âm thanh đó đã khiến tôi xốc lại tinh thần, mở miệng cất lời. Thế là, tôi đổi tên thành Na Lan, Đàm Na Lan.

Không một ai biết tại sao.

Cũng không ai biết tôi của ban ngày và ban đêm là hai con người khác nhau.

Ngay cả mẹ cũng không biết. Bà chỉ vì tôi chịu mở miệng nói chuyện trở lại mà cuối cùng thuận theo ý tôi đổi tên cho tôi là "Na Lan", thế nhưng bản thân bà, từ đầu đến cuối vẫn chỉ chịu gọi nhũ danh của tôi: Tiểu Hồng.

Tiểu Hồng. Giờ đây trên đời có lẽ chỉ có mẹ là gọi tôi như vậy. Mỗi lần tiếng gọi vang lên, đều khiến trái tim tôi rung động dịu dàng.

Thế nhưng Na Lan, mặc dù bất kỳ ai quen biết tôi cũng đều gọi tôi như thế, vẫn cứ khiến tôi cảm thấy xa lạ. Tôi tìm kiếm âm thanh quen thuộc ấy giữa chốn hồng trần cuồn cuộn, nhưng tìm khắp nơi lại chẳng thấy đâu.

Mỗi khi quen biết một người bạn mới, tôi đều rất sỗ sàng nói: "Đừng gọi tiểu thư Đàm xa cách thế, cứ gọi em là Na Lan đi."

Cứ như trò chơi nhận diện giọng nói của cảnh sát, để mỗi nghi phạm nói ra cùng một câu thoại, nhằm tìm kiếm sự thật.

"Scarlet." Tân Ha nhắc nhở tôi, "Đang nghĩ gì mà thẫn thờ thế?"

"Tân Ha, chi bằng anh gọi tên tiếng Trung của tôi đi, Na Lan."

"Na Lan? Tên hay." Tân Ha thử gọi lại lần nữa, "Na Lan. Ừm, nghe rất hay."

Không phải anh ấy. Tôi tự giễu cười, đương nhiên không phải anh ấy. Tri kỷ của tôi, sao lại là một người Ấn Độ chứ?

Ăn sáng xong, Tân Ha dẫn tôi đi dạo viện bảo hiểm suốt một buổi sáng, cảm nhận một cách thô sơ và trực quan về lịch sử Ấn Độ, rồi sau đó lên đường hướng tới Agra.

Mặc dù từ trước khi đến Ấn Độ, tôi đã nói với Tân Ha rằng điểm đến của tôi là Varanasi. Nhưng Tân Ha nói, du lịch chân chính không nên chỉ bay từ nơi này sang nơi khác, mà nên có quá trình, có sự kỳ vọng. Tuyến đường tốt nhất từ thủ đô đến vùng thánh địa là đi ô tô, đi qua Á Thành Agra, Cô Thành Jhansi, Tính Thành Khajuraho, rồi mới đến Dục Thành Varanasi. Bằng không, nếu thiếu đi sự bôn ba và gian khổ hành hương, sẽ làm suy giảm niềm vui khi đến thánh địa, cảm nhận đối với sự vĩ đại và kỳ diệu của sông Hằng cũng sẽ không sâu sắc đến thế.

Dù sao tôi cũng có cả tháng thời gian, vả lại đối với việc Varanasi có câu trả lời tôi muốn tìm hay không cũng hoàn toàn nắm chắc, nếu như kết quả đã được định sẵn là thất vọng, vậy thì thà tôi kéo dài sự thất vọng đến khoảnh khắc cuối cùng còn hơn. Hơn nữa, đến Ấn Độ mà không ngắm Taj Mahal, cũng giống như đến Trung Quốc mà chưa từng đi Tử Cấm Thành, đến núi báu mà tay không trở về thì thật uổng phí.

Nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng ở New Delhi cũng có rất nhiều." Tân Ha giải thích, "Nhưng tôi nghĩ chi bằng dẫn em đi xem những nơi mang đậm chất Ấn Độ trước, dù sao cuối cùng vẫn phải quay lại Delhi để bay về nước. Lúc đó đã chơi rất mệt rồi, có thể nghỉ ngơi mấy ngày ở New Delhi, thong thả dạo chơi rồi mới về nước."

"Tân Ha, cảm ơn anh." Tôi lại một lần nữa chân thành nói. Từ nhỏ đến lớn, tôi sớm đã quen với việc tự chăm sóc bản thân, hiếm khi có người vì tôi mà lên kế hoạch thế này, sắp xếp mọi thứ đâu vào đấy, thoải mái đến mức gần như xa xỉ, không khỏi vô cùng cảm động.

Tôi nhìn ra ngoài cửa sổ. Hôm nay là mùng Một Tết âm lịch của Trung Quốc, giờ này ở trong nước chắc chắn là mọi nhà đoàn tụ, nhà nhà vui mừng huyên náo. Kỳ lạ là, trên đường phố Ấn Độ cũng giăng đèn kết hoa, thường xuyên có những tốp người xúng xính xiêm y ca múa bước đi, nhìn thấy ô tô đi qua cũng làm như không thấy, chỉ vui vẻ nhảy nhót, bước đi. Tôi hỏi Tân Ha: "Hôm nay sao mà náo nhiệt thế? Ấn Độ cũng ăn Tết Nguyên Đán à?"

Tân Ha nói: "Chúng tôi tuy cũng dùng âm lịch, nhưng khác với các bạn. Tuy nhiên hôm nay quả thực là một ngày rất quan trọng, là ngày thần Shiva rơi lệ."

Tôi có chút chấn động, vị thần hủy diệt nổi tiếng với uy lực vô song cũng sẽ rơi lệ sao?

Ở đây có một câu chuyện." Tân Ha thong thả kể, kể về một truyền thuyết đượm buồn.

Truyền thuyết kể rằng bố vợ của thần Shiva không thích ngài, cho nên ngài chưa từng đến nhà bố vợ. Có một ngày vợ ngài là Sati muốn về nhà mẹ đẻ, ngài liền ngăn cản, không cho phép nàng đi gặp cha. Sati kiên quyết muốn đi, nói rằng đó là cha em, sao em có thể không gặp ông ấy chứ? Nhưng em đảm bảo với chàng, sẽ khiến ông ấy thích chàng, không nói lời bất kính với chàng, không làm việc bất kính với chàng. Thế là Sati về nhà mẹ đẻ. Và cha nàng quả nhiên lại ở trước mặt khách khứa nói rất nhiều lời xấu xa về Shiva. Sati vô cùng tức giận, nhưng không thể tranh cãi với cha, bèn nói với cha rằng: Cha nhục mạ chồng con chính là nhục mạ con, đã không thể ngăn cản cha, con đành khiến bản thân vĩnh viễn không còn nghe thấy những lời này nữa. Nói xong liền nhảy xuống hồ tự vẫn. Shiva biết chuyện, đau đớn khóc lớn — thần hủy diệt đã rơi lệ! Quả thực là một chuyện lớn! Từ đó ngày này đã trở thành một ngày kỷ niệm, một ngày lễ kỳ lạ mà long trọng!

Tôi cuối cùng cũng có thể danh chính ngôn thuận rơi lệ.

Tân Ha kinh ngạc: "Con gái Trung Quốc đúng là nhạy cảm. Nhưng mà, đây là ngày lễ mà, nên ăn mừng mới phải chứ."

Nhưng Shiva mất vợ chẳng phải là một chuyện đau thương lắm sao? Có gì mà đáng ăn mừng chứ?"

Tết Đoan Ngọ của các bạn, chẳng phải cũng là để tưởng nhớ nhà thơ Khuất Nguyên gieo mình xuống sông tuẫn tiết đó sao?" Tân Ha rất biết suy luận, "Tôi nghe nói, người ta ném nắm cơm xuống nước vốn dĩ là để cho cá ăn, khiến chúng không đi ăn thi thể của Khuất Nguyên, đây vốn dĩ là một chuyện rất đau buồn, nhưng bây giờ chẳng phải vẫn vừa đua thuyền rồng vừa ăn đại tiệc đó sao?"

Tôi nghẹn lời, không khỏi tâm phục khẩu phục: "Anh nói rất hay, thế nhưng, đó không gọi là đua thuyền rồng, mà gọi là chèo thuyền rồng; cũng không gọi là nắm cơm, mà gọi là bánh ú."

Bánh ú." Tân Ha khó nhọc lặp lại, âm thầm nhẩm học theo.

Xe đi vào vùng ngoại ô, các tòa nhà bên đường dần chuyển từ phong cách Ấn Độ giáo sang Hồi giáo, nhưng vẫn có thể thỉnh thoảng nhìn thấy các bức tượng thần Voi hoặc nữ thần. Điều này khiến tôi lại nhớ đến một nghi vấn khác: "Ba vị đại thần của Ấn Độ giáo chẳng phải là thần sáng tạo, thần bảo hộ và thần hủy diệt sao, tại sao bức tượng tôi nhìn thấy nhiều nhất lại là thần Voi? Ngài phù hộ cho điều gì?"

Ở đây có một câu chuyện." Thế là, Tân Ha lại kể cho tôi nghe một câu chuyện đượm buồn khác:

Thần hủy diệt Shiva ra ngoài đánh trận, mười mấy năm sau mới trở về. Vừa hay hôm đó vợ của Shiva đang tắm, con trai đứng canh ngoài cửa, không cho người ta vào. Cha con gặp mặt, không nhận ra nhau, tính khí lại bướng bỉnh và bộc chạp y hệt nhau. Shiva muốn vào cửa, con trai nói: "Đây là nhà của ta, không cho phép ông vào." Shiva nói: "Đây là nhà của ta, ngươi dựa vào cái gì mà không cho ta vào?" Rút rìu ra liền chém đứt đầu con trai.

Lúc này vợ ngài từ trong cửa đi ra, nhìn thấy con trai đã chết, khóc lớn lên, trách mắng Shiva rằng: "Anh mười mấy năm không về nhà, vừa về đã gây ra tai họa lớn thế này, nó lại chính là con đẻ của anh cơ mà." Shiva vô cùng hối hận, nhưng lại không biết phải bù đắp cho vợ thế nào. Vừa hay lúc này ngoài cửa có một con voi đi qua, Shiva liền chém đứt đầu voi, lắp lên cổ con trai, thi triển phép thuật khiến con trai sống lại. Từ đó, Shiva có một người con trai đầu voi mình người.

Thế nhưng vợ vẫn không hài lòng, khóc lóc nói: "Nó là một vị thần, mà mọc thành cái bộ dạng này, sau này còn ai tôn trọng nó nữa chứ?" Thần Shiva an ủi nói: "Em yên tâm, ta sẽ ra lệnh cho tín đồ thiên hạ: Bất kể tôn sùng vị thần nào trong các vị thiên tôn của Ấn Độ giáo, trước khi vào đền, đều bắt buộc phải kính bái thần Voi trước."

Từ đó, trên mảnh đất Ấn Độ, hễ là kiến trúc của Ấn Độ giáo, bất kể miếu mày, trung tâm thương mại, nhà cửa, trước cửa đều sẽ treo hoặc dựng tượng thần Voi, để vạn chúng bái lạy.

Dùng rìu giết con ruột, rồi lại cắt đầu voi trả lại, thật là tàn nhẫn làm sao!" Tôi thở dài, "Giết con trai mình đã đủ không thể dung thứ rồi, lại còn phải giết một con voi vô tội để bù đắp, chẳng phải càng tội lỗi hơn sao?"

Shiva là thần hủy diệt mà, cái đầu của con voi đó có thể lắp lên đầu con trai của Shiva, để người ta bái lạy, nhất định sẽ rất sẵn lòng thôi."

Vậy sao? Thế nhưng trước khi ngài chém đứt đầu con voi, đã từng hỏi ý kiến của nó chưa?"

Con voi đó đâu có thích đặt câu hỏi như em." Tân Ha cười nhạo.

Tôi cũng cười, nhưng lại nhớ đến một vấn đề khác: "Brahma là vị thần sáng tạo vạn vật, ngài mới phải là vị thần lớn nhất chứ, tại sao tôi lại rất ít khi nhìn thấy có người bái Brahma nhỉ?"

Ở đây có một câu chuyện." Tân Ha theo thói quen mở đầu.

Tôi không kìm được lại bật cười.

Hoặc là, nói chính xác hơn, ở đây có một sai lầm đẹp đẽ — thần sáng tạo đã tạo ra vạn vật thế gian, cũng bao gồm bốn giai cấp thần dân cùng vô số thiên thần, ví như thần tình yêu, ví như nữ thần chiến tranh, ví như nữ thần tri thức.

Và người đẹp nhất trong các vị thần, chính là nữ thần tri thức Saraswati. Có một ngày thần sáng tạo nhìn thấy vẻ đẹp tuyệt luồng của nàng, bỗng trong khoảnh khắc sinh ra niệm tưởng ái tình. Niệm tưởng này bị nữ thần tri thức phát hiện ra, chỉ trích ngài rằng: "Ngài là một vị thiên thần, sao có thể nảy sinh ý niệm không tốt như thế này? Ngài không xứng đáng nhận được sự kính trọng của người trong thiên hạ. Ta sau này muốn tất cả mọi người không được phép tôn sùng ngài nữa!"

Thần sáng tạo vô cùng hổ thẹn cũng vô cùng hối hận, nhưng ý niệm đã sinh ra, đại họa đã thành, đương nhiên phải chịu trừng phạt. Nhưng bởi vì ngài dẫu sao cũng chỉ là trong chớp nhoáng động lòng, chứ không hề hành động thực tế, cho nên ông trời giơ cao đánh khẽ, vẫn cho phép các tín đồ tôn sùng ngài, thế nhưng toàn bộ Ấn Độ, thì chỉ có duy nhất một ngôi đền thờ phụng thần sáng tạo, nay ở bang Rajasthan; hơn nữa giữa một năm, cũng chỉ có duy nhất một ngày có thể kính bái thần sáng tạo, 364 ngày còn lại, đền thờ của thần sáng tạo đều mạng nhện chằng chịt, không ai ngó ngàng.

Đây là một câu chuyện quá đỗi đau thương.

Tôi có chút bất bình thay cho thần sáng tạo, ngài đã tạo ra vạn vật, tạo ra chư thần, tạo ra đủ loại cảm xúc yêu ghét giận hờn, tư tưởng, dục vọng, cũng như ngôn ngữ, thời gian, thậm chí cả tiêu chuẩn phán xét đúng sai. Cớ sao bản thân ngài lại phải hứng chịu sự phán xét bất công như thế, chỉ vì một phút động lòng, một tâm nguyện nhỏ nhoi chưa kịp thực hiện mà phải gánh chịu sự trừng phạt lớn nhường này?

Thần hủy diệt giết chết con trai mình, cũng chỉ coi như một sự nhầm lẫn lỡ tay, mà không hề phải chịu bất kỳ sự trừng phạt nào; còn thần sáng tạo lại vì phút chốc rung động mà bị tước đoạt 364 ngày tôn kính, chỉ để lại duy nhất một ngôi đền bái lạy trên mảnh đất Ấn Độ, chẳng phải quá bất công rồi sao?

Thế nhưng Tân Ha lại nói một cách đương nhiên: "Đương nhiên là vậy rồi, Shiva là thần hủy diệt mà, sự hủy diệt của ngài có thể được thấu hiểu, đó chính là quyền lực của ngài mà."

Tôi cạn lời. Bất công, ngoài hai chữ bất công ra, tôi không nói được gì nữa. Thế nhưng bất công, chính là thiên quy. Thiên quy, chính là thần sáng tạo chỉ có thể mang lại phúc đức, không được phép phạm sai lầm, cho dù chỉ là một ý niệm sai lầm; còn đặc quyền của thần hủy diệt chính là sự hủy diệt, thậm chí đến sáu thân không nhận. Đây chính là mỗi người làm tròn bổn phận của mình, mỗi người được an vị đúng chỗ, đây chính là đạo quân bình. Có đạo lý nào để nói chứ?

Chúng ta thường nói "nói đạo lý", "nói đạo lý", kỳ thực, "đạo" và "lý", vốn dĩ là hai chuyện mâu thuẫn với nhau mà.

Buổi chiều tà, xe cuối cùng cũng đến được Agra.

Á Thành trong truyền thuyết này, thủ đô của triều đại Mogul, giờ đây đập vào mắt toàn là sự tiêu điều, hỗn loạn, dơ bẩn và sự cũ kỹ bong tróc tang thương, y hệt như bất kỳ một cuộc tình đại bại nào, đầy rẫy những vết thương.

Tân Ha nói với tôi, hai điểm tham quan lớn của Agra là pháo đài Agra và đền Taj Mahal. Tuy nhiên hôm nay thì không kịp nữa rồi, nước mắt của Shiva khiến thời gian di chuyển của chúng ta dài hơn dự kiến, hôm nay tốt nhất là nghỉ ngơi sớm, ngày mai mới có thể dậy sớm.

Khách sạn đã đặt rất gần đền Taj Mahal, cũng rất náo nhiệt, dọc cả con đường các cửa hàng mọc lên san sát, cứ cách vài bước chân là lại có một quán trọ hoặc khách sạn. Chúng tôi đặt một khách sạn ba sao. Tân Ha hỏi tôi: "Là lấy hai phòng, hay là em không phiền ở chung với anh?"

Để tiết kiệm chi phí du lịch, ở ghép vốn là chuyện bình thường của khách du lịch ba lô trên toàn thế giới, nhưng tôi lại có tật xấu, đành áy náy nói: "Tôi không quen ở ghép với người khác."

Tân Ha gật đầu, mở hai phòng, nhưng tôi nhìn thấy trên mặt anh ấy có vết tích tổn thương, đại khái là cảm thấy tôi không tín nhiệm anh ấy đi.

Phòng khá rộng rãi, cũng coi như ngăn nắp, nhưng trên ga giường lại có một mùi hôi khó chịu. May mà tôi mang theo ga giường của riêng mình, cẩn thận trải lên giường, lại dùng nước hoa hồng chống muỗi xịt điên cuồng làm chất làm mới không khí, cũng coi như cảm thấy thoải mái như ở nhà.

Bữa tối ăn ở khách sạn, là dạng buffet, không tính là phong phú, nhưng mang đậm nét đặc trưng của Ấn Độ, bánh mì dẹt, cơm chiên, gà cari, cừu, đậu, cà chua nướng, khoai tây, cà tím chiên, bánh mì nhỏ, phô mai, salad, hoa quả, kem, cà phê, trà, trứng ốp la... Người phục vụ xách bình cà phê đi hỏi từng bàn có muốn châm thêm không, thái độ lịch sự nhã nhặn, tiếng Anh phát âm cũng còn rõ ràng, điểm duy nhất làm lộ thân phận, chính là mùi cơ thể nồng nặc xộc thẳng vào mặt.

Kỳ thực trên người Tân Ha cũng có mùi đó, bình thường không rõ lắm, cứ đổ mồ hôi là sẽ ngửi thấy. Ăn cà ri cả đời, cho dù vệ sinh cá nhân có giữ gìn giỏi đến đâu đi nữa, cũng không chịu nổi nước sốt cà ri sớm đã hòa tan vào trong máu, thấm vào từng tế bào, rồi lại cùng với mồ hôi bay hơi ra ngoài.

Trước đây tôi nghe nói giai cấp đẳng cấp của người Ấn Độ có thể phân biệt thông qua màu da của họ, người nào màu da nhạt hơn thì đẳng cấp càng cao; bây giờ lại có thêm một căn cứ nữa, chính là tầng lớp nào có mùi cơ thể nhạt hơn thì đẳng cấp càng cao.

Đại khái là mới đến Ấn Độ không hợp thủy thổ, trong dạ dày có chút âm ỉ đau, tôi ăn rất ít, gọi phục vụ một cốc nước để uống thuốc.

Ăn cơm xong, Tân Ha thưởng cho một khoản tiền boa hậu hĩnh. Ấn Độ là quốc gia tiền boa, hầu như phàm là những nơi giao tiếp với con người đều cần phải dùng tiền boa mở đường trước. Ví dụ như nhân viên phục vụ cầm hộ hành lý, cho tiền boa; mở cửa giúp một cái, cũng phải cho tiền boa; ăn cơm, cho tiền boa; chụp ảnh, cho tiền boa; thậm chí hỏi đường, cũng phải cho tiền boa.

Tôi vẫn luôn tự nhắc nhở bản thân đừng lúc nào cũng khoanh tay đứng nhìn, chỉ để một mình Tân Ha cho tiền boa, thế nhưng thiếu sự luyện tập, luôn ra tay không nhanh bằng anh ấy.

Ăn cơm xong, chúng tôi đi dạo quanh quẩn gần đó một lát, rồi sớm quay về khách sạn. Để ám chỉ với Tân Ha rằng tôi không ở chung phòng với anh ấy không phải vì nghi kỵ, tôi đặc biệt mua một chai rượu ở tầng dưới, mời anh ấy lát nữa sang phòng tôi cùng uống.

Tân Ha quả nhiên rất vui vẻ nhận lời mời, lúc sang còn mang theo một đĩa chuối lassi được cho là nổi tiếng nhất ở địa phương. Tôi thay bộ trang phục ba món Punjab mới mua của Ấn Độ — khăn choàng dài thì không cần thiết, chỉ mặc chiếc áo sơ mi qua đầu gối và quần thụng, lại hứng thú soi gương chấm một nốt ruồi cát tường trên trán, ngồi cùng Tân Ha ở ban công nâng ly đối ẩm.

Vừa mới gội đầu xong, lười dùng máy sấy, liền xõa tung lên lưng ghế mây mặc cho nó tự khô. Gió đêm hơi se lạnh thổi qua ngắt quãng, hàng nghìn hàng vạn con chim bồ câu bay lượn quanh mái nhà đối diện, trông giống như đang biên soạn một cuốn thiên thư vô hình. Các tòa nhà và đường phố tắm mình trong ánh chiều tà, vô cùng dịu dàng.

Tivi trong phòng đang mở, vĩnh viễn phát những bài hát múa Ấn Độ rập khuôn một kiểu. Những điệu múa hát theo phong cách Bollywood ấy hình như mấy chục năm nay cũng không thay đổi gì mấy, vĩnh viễn là người phụ nữ thấp thoáng sau gốc cây, người đàn ông vừa đi vừa hát bên bờ sông.

Tôi nói với Tân Ha: "Kể cho tôi nghe thêm chuyện về đại ca của anh được không?"

Sao nào, nghe một ngày trời chuyện thần thoại vẫn chưa đủ, bây giờ lại muốn nghe chuyện của con người à?"

Tối hôm qua, tôi ở nhà anh, nhìn thấy bức tranh hoa sen do anh trai anh vẽ, rất đẹp. Thật không thể tưởng tượng nổi, người có thể vẽ ra bức tranh hoa sen đẹp thế này, sẽ là một người như thế nào đây!"

Thánh nhân chứ sao." Tân Ha cười, "Từ nhỏ đến lớn, anh trai tôi hình như chưa từng phạm sai lầm nào vậy. Con người anh ấy, giống như một bông sen xanh, chính trực, thuần khiết, hiếm có, trầm mặc, hoàn mỹ không một tì vết. Thế mà ai ngờ được, anh ấy đã không làm thì thôi, đã làm thì làm một vố lớn, lại dám lén lút đổi ngành, cạo đầu xuất gia làm tỳ khưu."

Anh cũng rất chính trực, thuần khiết, rất hiếm có đấy chứ. Hơn nữa lại hiếu thảo, nhiệt tình, hiếu học cầu tiến..." Tôi nịnh nọt anh ấy, rồi câu chuyện xoay chuyển, "Lần trước anh nói, đại ca của anh đã nghe thấy tiếng gọi của Phật, rốt cuộc chuyện này là thế nào?"

Tân Ha thở dài thườn thượt, sắc mặt trở nên ngưng trọng, như đang chọn lựa từ ngữ, hồi lâu mới nói: "Lúc đó hai anh em chúng tôi đều còn nhỏ. Khi đó cha vừa được chẩn đoán mắc bệnh hiểm nghèo, chạy chữa suốt một năm trời mà không có kết quả, ngược lại ngày càng tồi tệ hơn, thế là cuối năm đó, cả nhà chúng tôi cùng nhau đi cùng ông đến Varanasi..."

Varanasi! Trong lòng tôi chấn động. Varanasi trong giấc mơ của tôi! Hóa ra, đây không phải là lần đầu tiên Tân Ha đến Varanasi.

Varanasi là thánh địa của Ấn Độ giáo. Mỗi người Ấn Độ, tâm nguyện lớn nhất trong đời chính là được đến Varanasi ít nhất một lần, tắm gội buổi sáng ở sông Hằng, và sau khi chết đi rắc tro cốt xuống sông Hằng. Họ tin rằng, chỉ có như vậy, linh hồn mới có thể được thanh tịnh, thăng lên thiên đường.

Rất nhiều tín đồ Ấn Độ giáo trước khi lâm chung, sẽ cố gắng chống chọi hơi thở cuối cùng để đến Varanasi, mỗi buổi sáng dùng nước sông Hằng tắm gội, hướng về phía mặt trời mọc cầu nguyện, cho đến giây phút cuối cùng của cuộc đời. Một vài người nghèo, biết bản thân sắp chết, dù bò cũng phải bò đến Varanasi, chẳng làm gì cả, cứ nằm ở bậc thềm sinh tử ven sông mà chờ chết. Sau đó, cảnh sát sẽ đưa thi thể của họ đến đài hỏa táng công cộng để thiêu hủy, rồi rắc tro cốt xuống sông Hằng.

Những người không có cách nào hơn nữa, người thân sẽ giữ tro cốt của họ lại trước, đợi đến cơ hội thích hợp mới rắc xuống sông Hằng. Do giá vé tàu hỏa ở Ấn Độ rẻ đến mức kinh ngạc, cho nên du lịch đường dài đối với người Ấn Độ ngược lại không phải là một chuyện khó khăn gì.

Tín đồ Ấn Độ giáo sau khi chết đi là không để lại mộ phần, sông Hằng chính là nơi trú ngụ vĩnh hằng của họ. Ngay cả Mahatma Gandhi, tro cốt cũng được rắc xuống sông Hằng, mặc dù người ta xây lăng mộ Gandhi ở Delhi để người đời bái lạy, nhưng trong mộ vốn không có hài cốt của Gandhi, mà chỉ có thể gọi là mộ chiêu hồn.

Sắc mặt Tân Ha bi thương. Tôi đoán rằng chuyến đi Varanasi chính là những ngày tháng đoàn tụ cuối cùng của cả nhà bọn họ, cha của anh ấy, có lẽ đã không thể quay về nữa. Không kìm được khẽ hỏi: "Năm đó, anh mấy tuổi?"

Vừa tròn năm tuổi, anh trai tôi chín tuổi."

Tôi thầm tính nhẩm thời gian, lúc Tân Ha năm tuổi, tôi tám tuổi, chính là năm cha qua đời. Hóa ra, tôi và Tân Ha đã trải qua nỗi đau mất cha y hệt nhau vào cùng một năm. Khoảnh khắc này, sự thấu hiểu và tri kỷ của tôi đối với anh ấy lại tăng thêm vài phần.

Tân Ha dừng lại một chút, nói tiếp: "Gia đình bốn người chúng tôi, gác lại tất cả mọi thứ đi cùng cha đến Varanasi, mỗi ngày cùng ông tắm gội buổi sáng, mỗi tối cùng ông niệm kinh, chẳng bao lâu sau, cha liền... Mẹ hoàn toàn sụp đổ, bà nhất quyết không chịu rời khỏi Varanasi, vẫn cứ mỗi buổi sáng đến sông Hằng tắm gội, mỗi tối đi nghe kinh, thả hoa đăng. Khi không có người thì tự nói tự cười, bộ dáng đó, y hệt như lúc bình thường ở nhà trò chuyện với cha. Bà khăng khăng nói rằng, ở lại bờ sông Hằng, bà vẫn có thể nhìn thấy cha, nghe thấy cha nói chuyện cùng bà."

Lúc nghe anh ấy nói những lời này, tôi phảng phất như đã nhìn thấy sông Hằng, nhìn thấy những người hành hương đứng trong dòng nước lạnh giá cầu nguyện, nhìn thấy mẹ Tân Ha từng bước từng bước đi về phía vùng nước sâu, cởi bỏ tấm vải sari ngồi xổm xuống, tắm gội trong dòng nước sông Hằng có rải tro cốt của chồng...

Tân Ha nghẹn ngào: "Khoảng thời gian đó, tôi và anh trai lo lắng cực kỳ, tuyệt vọng cực kỳ, cha đã qua đời, chúng tôi vô cùng sợ mẹ không vượt qua được đả kích này, mà từ đó phát điên lên." Anh ấy dừng lại, không nói nữa.

Lòng tôi bi thương, khẽ ngâm tụng:

"Bên bờ sông Hằng, nơi thê lương hỏa táng người chết, nhà thơ Tulsidas lang thang qua lại, chìm đắm trong suy tư.

Ông phát hiện một người phụ nữ ngồi bên thi thể chồng, mặc trang phục sặc sỡ, tựa như đang cử hành hôn lễ vậy.

Nàng nhìn thấy nhà thơ, đứng dậy hành lễ, nói: 'Đại sư, xin hãy cho phép con mang theo lời chúc phúc của ngài, đi theo chồng con về thiên quốc.'

‘Vì sao lại vội vã thế, con ta?’ Tulsidas hỏi, ‘Nhân gian này chẳng phải cũng thuộc về Thượng đế đã tạo ra thiên quốc đó sao?’

‘Con không khao khát thiên quốc.’ Người phụ nữ đáp, ‘Con chỉ cần chồng của mình.’

Tulsidas mỉm cười nói: ‘Về nhà đi, con ta. Chưa qua hết tháng này, con sẽ tìm thấy chồng của mình.’

Người phụ nữ mang đầy hy vọng hạnh phúc, trở về nhà, Tulsidas mỗi ngày đều đến thăm nàng, dùng tư tưởng uyên thâm thúc đẩy nàng suy ngẫm, cho đến khi trong lòng nàng tràn ngập tình yêu thần thánh.

Tháng chưa qua hết, hàng xóm đến thăm nàng, hỏi rằng: ‘Muội muội, tìm thấy chồng chưa?’

Người góa phụ mỉm cười đáp: ‘Vâng, tìm thấy rồi.’

Hàng xóm số ruột hỏi: ‘Anh ấy ở đâu?’

‘Phu quân của con ở trong lòng con, đã hòa làm một thể với con rồi.’ Người phụ nữ đáp."

Tân Ha kinh ngạc: "Thứ em ngâm hình như là thơ của Ấn Độ chúng tôi."

"Là thơ của Tagore." Xem ra học sinh Ấn Độ cũng giống như học sinh Trung Quốc, rất nhiều người biết mấy thứ tiếng, lại không hiểu mấy về văn hóa nước mình.

Tôi khẽ hỏi: "Sau đó đã xảy ra chuyện gì? Mẹ anh đã khỏi hẳn chưa?"

Sau khi cha qua đời, đại ca trở thành người đàn ông lớn tuổi nhất trong nhà, anh ấy không muốn nhìn thấy mẹ cứ chìm đắm trong sự nhung nhớ và ảo tưởng về cha như vậy, liền vắt óc nghĩ cách an ủi mẹ. Bởi vì mẹ không chịu về Delhi, đại ca đành phải cùng mẹ đi du lịch giải khuây xung quanh Varanasi, có một ngày chúng tôi đến Bồ Đề Đạo Tràng, em biết đấy, đó là nơi khai sinh ra Phật giáo, nơi Đức Phật đốn ngộ, anh trai chính là bắt đầu từ lúc đó, đột nhiên nảy sinh hứng thú mãnh liệt với Phật giáo. Sau đó anh ấy đọc rất nhiều sách Phật giáo, càng đi càng xa trên con đường này... Năm năm trước rốt cuộc đã xuất gia."

Anh ấy chính là nghe thấy tiếng gọi vào lúc đó sao?"

Có lẽ vậy... Tôi cũng không rõ lắm."

Nếu đại ca thực sự nghe thấy tiếng gọi mới xuất gia, vậy nội dung anh ấy nghe thấy sẽ là gì? Kinh văn? Tiếng chuông? Hoặc là giống như tôi, nghe thấy một âm thanh lặp đi lặp lại gọi "Na Lan"?

Tân Ha bỗng thở dài sâu sắc: "Thật hy vọng đại ca vẫn ở bên cạnh. Anh ấy là một người anh trai vừa thông minh vừa tốt bụng, mới 9 tuổi đã có thể học thuộc lòng sử thi Ramayana và Mahabharata. Mọi người đều nói, tiếc là anh ấy không sinh ra trong gia đình Bà-la-môn, bằng không nhất định có thể trở thành trưởng miếu, tế ti. Anh ấy có thiên phú ngôn ngữ rất tốt, có thể nói tiếng Trung, tiếng Anh, tiếng Pháp, còn biết một chút tiếng Đức và tiếng Nga. Kể từ khi cha qua đời, anh ấy liền bắt đầu vừa học vừa làm, làm thợ học việc tại một cửa hàng vàng bạc trang sức, thiết kế rất nhiều đồ trang sức. Chiếc nhẫn trên tay em chính là do anh ấy làm ra đấy."

Là vậy sao?" Tôi giơ ngón tay lên, tỉ mỉ ngắm nghía bông sen bạc ấy, phảng phất như nhìn thấy đại ca đang ngồi trong xưởng vàng bạc mài giũa tinh xảo, ánh sáng chiếu rọi từ ngoài cửa sổ vào, bao trùm lấy anh ấy, tựa như đang ngồi trong Phật quang.

Bất kể làm gì, đại ca cũng đều có thiên phú như vậy. Từ nhỏ mọi người đã nói anh ấy là một thiên tài, nói hy vọng của gia đình chúng tôi đều đặt lên người anh ấy. Mọi người đều trông chờ vào anh ấy, thế mà anh ấy..."

Lại là một tiếng thở dài thườn thượt, Tân Ha không nói nữa. Mà trong sự im lặng đó, lại càng khiến tôi cảm nhận sâu sắc hơn sự cô độc và bi thương khi anh ấy mất đi đại ca. Thậm chí điều đó còn vượt qua cả nỗi đau mất cha của anh ấy.

Tôi không thể tưởng tượng nổi lúc đại ca xuất gia, mẹ và em trai của anh ấy đã dùng tiếng khóc và ánh mắt như thế nào để giữ anh ấy lại, mà anh ấy đối mặt với thỉnh cầu như vậy, lại có thể làm thế nào để dứt khoát bỏ đi một mình.

Đời người dường như có vô số sự lựa chọn, kỳ thực thường thì chẳng thể do mình. Có một số việc, cho dù xuất phát từ tự nguyện, cũng có thể là sự dẫn dắt không lời trong cõi u minh. Nghĩ lại, sự nhói lòng mà sự sống và cái chết mang lại cho anh em Sinha và mẹ của họ, mang lại cho tôi, thậm chí mang lại cho Phật tổ Thích Ca Mâu Ni, chắc là giống nhau phải không?

Chỉ là, có những người ngộ thấu sinh tử tu thành chính quả, trở thành Phật Đà; có những người quy y Phật giáo đạt được giải thoát, trở thành đệ tử nhà Phật; lại có những người, vẫn vừa chìm nổi trong bể khổ, vừa vương vấn chốn hồng trần, giống như Tân Ha và tôi.

Khi Phật tổ rời nhà khổ tu, sự nghi ngờ và quấy nhiễu cảm nhận được chắc chắn còn nặng nề hơn đại ca nhiều phải không?

Khi ngài vẫn còn là vương tử Tất Đạt Đa, sống trong cung điện hoa viên do phụ vương xây dựng cho mình, mắt thấy hoa bốn mùa không tàn, tai nghe nhạc đắm say ngày đêm, đâu đâu cũng là tốt đẹp viên mãn. Nhưng thỉnh thoảng ra ngoài tuần du, những gì nhìn thấy nghe được luôn có thể khiến ngài chấn động: Già nua sắp chết, người nghèo bệnh tật, kẻ ăn mày mắc bệnh phong, kỹ nữ già nua sa cơ lỡ vận, người chết trong tiếng khóc tiễn đưa của người thân bạn bè... Hoa viên cung điện giàu sang xinh đẹp bao nhiêu, thế giới hiện thực lại xấu xí đáng sợ bấy nhiêu.

Sự ra đời của con trai càng khơi dậy tư duy sâu sắc của ngài về sự sống. Mẹ mang thai mười tháng sinh ra ngài, nhưng lại chưa thể trải nghiệm niềm vui sum họp gia đình đã bất hạnh qua đời; mà ngài đường đường là thái tử, lại không thể phụng dưỡng mẹ dù chỉ một ngày. Vậy, ý nghĩa của sinh mệnh đối với hai mẹ con bọn họ, rốt cuộc là bi hay hỉ? Là được hay mất? Bây giờ bản thân ngài cũng đã có con trai, nhưng rồi một ngày nào đó ngài cũng sẽ chết, đến lúc đó con trai sẽ thế nào đây? Mọi niềm vui đều chỉ là ảo ảnh tạm bợ, ẩn giấu sau vẻ đẹp hồng nhan, lại chính là bộ xương trắng đáng sợ.

Thái tử chìm đắm trong suy tư dưới gốc cây vô ưu, mặc niệm về đạo lý sống chết, sinh diệt, vô thường biến chuyển. Ngài nghĩ, đây chính là hoạn nạn lớn của đời người. Mà ta không thể giống như người bình thường trên thế gian, ta phải chiến thắng sự trẻ trung tráng kiện lừa dối này, ta phải chinh phục sự già nua, bệnh tật, cái chết đáng sợ, ta không thể để thế gian đời đời kiếp kiếp chịu khổ thế này, ta bắt buộc phải tìm kiếm đạo lý giải thoát vĩnh hằng cho muôn dân đang chịu khổ.

Có một người khổ tu bước tới chỗ ngài, nói với ngài: "Tất cả chúng sinh, không ai có thể tránh khỏi sinh lão bệnh tật, không ai có thể thoát khỏi sự vô thường thay đổi trong chớp mắt, cũng chẳng có gì có thể vui mừng. Ta tu hành rất nhiều năm, chỉ hy vọng có thể đạt được không sinh cũng không diệt, đạt đến cảnh giới oan thân bình đẳng. Ta không có dục vọng tài vật cũng không có dục vọng sắc dục, ngày ngày ẩn cư ở chốn núi rừng tĩnh mịch, cắt đứt quan hệ danh lợi thế gian, không có quan niệm về 'ta', cũng không có thứ 'thuộc về ta', không có sự lựa chọn tịnh uế, cũng không có sự phân biệt tốt xấu, đi khất thực ở thị trấn hoặc thôn làng, nuôi dưỡng cái sắc thân giả hợp này. Gặp lúc người khác gặp khó khăn hoạn nạn, ta tìm cách giải cứu cho họ, không trông mong nhận được báo đáp, càng không có niệm tưởng cầu công đức. Ta chỉ cảm thấy phiền não của chúng sinh đều nên để một mình ta gánh chịu, giả sử ta không nỗ lực đi cứu vớt chúng sinh trong biển lớn sinh tử, thì còn ai vào đây nữa?"

Lời nói này đã điểm tỉnh thái tử, giống như lấy ra một đốm lửa từ sâu thẳm đáy lòng ngài, rồi thắp sáng đặt trước mắt ngài, ngài cuối cùng cũng biết bản thân mình muốn gì, nên làm gì. Ngài tỏ bày tâm nguyện xuất gia với phụ vương, quyết ý vân du thiên hạ, tìm kiếm con đường giải thoát.

Tịnh Phạn vương chết lặng. Là thái tử, nhiệm vụ của Tất Đạt Đa vốn dĩ là kế thừa vương vị, quản lý đất nước, nếu cứ thế vứt bỏ vợ con thần dân mà đi xuất gia, há chẳng phải khiến vương vị không có người nối ngôi sao? Tịnh Phạn vương đưa ra đề nghị, chỉ cần thái tử chịu dập tắt ý niệm xuất gia, ông sẵn sàng nhường ngôi ngay lập tức, hoặc để chính mình xuất gia thay ngài.

Thế nhưng thái tử đưa ra bốn thỉnh cầu, nói trừ khi phụ vương có thể làm được, bằng thế nào cũng không thay đổi tâm niệm. Bốn điều ước đó là: Thứ nhất, không có hiện tượng già nua; thứ hai, không có nỗi đau bệnh tật; thứ ba, không có sự sợ hãi cái chết; thứ tư, tất cả mọi sự vật đều không tổn hại không diệt vong.

Tịnh Phạn vương không thể hứa hẹn.

Không ai có thể hứa hẹn.

Thế là, thái tử mang theo một đội tùy tùng rời khỏi quốc gia Kapilavastu, cởi bỏ bộ y phục vương giả hoa lệ, thay bằng áo cà sa giản dị, cạo tóc, đến ngồi thiền trầm tư trong rừng trúc khổ hạnh núi Gaya sông Nairanjana.

Ngài ở núi Gaya sáu năm. Khỏa thân trần trụi, không tránh gió mưa, mỗi ngày chỉ ăn một hạt lúa mạch. Trong lúc ngài minh tưởng và tham thiền, thỉnh thoảng có nhớ đến phụ vương và di mẫu không? Có nhung nhớ sự dịu dàng của phi tử, nghe thấy tiếng khóc oe oe của con trai không?

Dẫu cho là Phật tổ, thế nhưng trước khi ngài siêu phàm thoát tục, suy cho cùng cũng không buông bỏ được thất tình lục ngữ, lúc đó, sự giằng xé trong sâu thẳm đáy lòng ngài, chắc là đau đớn và mãnh liệt hơn cả dục vọng phải không?

Tôi nhớ lại trên suốt dọc đường đi, từng nhìn thấy rất nhiều tu sĩ vân du, tay cầm một cây gậy gỗ, lưng đeo một chiếc hành lý, bên hông hoặc còn có một chiếc bình nước, trên cổ trên cổ tay quấn tràng hạt, thui thủi một mình, màn trời chiếu đất. Bọn họ đều là người theo đuổi Phật Đà phải không?

Nhưng tôi không hiểu, đã tin sùng Phật Đà rồi, vậy thì nghiên cứu tiếp thu trí tuệ kinh điển ngài để lại là được rồi, hà cớ gì còn phải đi lại con đường của ngài một lần nữa? Lặp lại con đường Phật Đà từng đi qua, lặp lại sự tìm kiếm và tu luyện của ngài, điều này giống như chúng ta rõ ràng biết tốn tiền là có thể mua được giấy, nhưng lại không chịu làm vậy, mà nhất định phải bắt đầu từ việc cắt cỏ nấu bột giấy, cho đến khi nghiên cứu ra thuật làm giấy mà người đi trước từ lâu đã phát hiện và thăng hoa. Bởi vì, họ không cam lòng chỉ làm một người sử dụng, mà muốn trở thành người phát minh. Các tăng lữ lặp lại con đường Phật Đà từng đi qua, chẳng lẽ cũng là để trở thành Phật Đà? Người ta đều nói Phật pháp vô biên, vậy nghiên cứu Phật pháp, rốt cuộc là vì độ ách phò nan, cứu vớt chúng sinh, hay là vì tự nâng cao bản thân, đắc đạo thành tiên?

Đằng xa, ánh sao mờ nhạt, gió đêm mát rượi, đây là một buổi tối không có trăng. Bím chim bồ câu đều đã nghỉ ngơi, các tòa nhà đằng xa mờ ảo mập mờ, giống như một thế giới khác. Tôi miên man suy nghĩ về một vài ý niệm liên quan đến Phật Đà và Phật pháp, nghĩ đến câu chuyện của đại ca, chẳng hiểu vì sao, bỗng nhiên có một sự thản nhiên quen thuộc, không hiểu sao lại tin rằng, sẽ có một ngày gặp lại anh ấy, đem những nghi ngờ trong lòng trút bầu tâm sự với anh ấy. Thế nhưng, ngay cả Tân Ha cũng nói không biết anh ấy đang ở đâu, vị hòa thượng thích hoa sen ấy, anh ấy đã đạt được sự giải thoát chưa?