Tạp chí Food & Wine đã liệt kê Rocco DiSpirito, bếp trưởng đồng thời là chủ nhà hàng Union Pacific Restaurant tại New York, là một trong 10 “Bếp trưởng mới giỏi nhất” ở Mỹ vào năm 1999. Khi tờ New York Restaurant Report hỏi liệu giáo dục có đóng vai trò lớn trong thành công của ông hay không, ông đã nói: “Có chứ, nhưng tôi chưa từng gặp vấn đề về khía cạnh sáng tạo – điều đó lúc nào cũng dễ dàng với tôi. Cái tôi phải chật vật nhất lại là khía cạnh kinh doanh, và đó là lý do tôi trở lại trường để học lấy bằng quản trị dịch vụ tại Đại học Boston.”
Trong chương này, tôi sẽ trình bày các bước cần thiết để xác lập cơ sở pháp lý cho nhà hàng, bao gồm hợp đồng thuê thương mại và tư cách pháp nhân. Được rồi, bắt đầu thôi.
KÝ KẾT HỢP ĐỒNG THUÊ THƯƠNG MẠI
Đây là một quyết định tài chính và pháp lý lớn. Nó là một hợp đồng có hiệu lực với bạn và chủ đất trong suốt thời hạn được ký. Vì thế, bạn nên hiểu rõ các điều khoản trong đó. Tiền thuê đất có thể là một trong những chi phí cố định hằng tháng lớn nhất của nhà hàng, và có thể đem lại sự khác biệt giữa thành công và thất bại. Trong phần lớn các trường hợp, thỏa thuận thuê nhà hoặc đất chính là yếu tố quyết định sự sống còn của một nhà hàng.
Không có gì ngạc nhiên, hợp đồng thuê là tài liệu pháp lý cực kỳ phức tạp. Việc thuê một luật sư hoặc chuyên gia bất động sản có kinh nghiệm đọc và thương thảo hợp đồng thuê thương mại trong bang và khu vực có vai trò đặc biệt quan trọng. Điều này không có nghĩa là bạn không nên tham gia vào quá trình thương lượng thuê. Ngược lại, bạn nên tham gia thật sâu sát vào quá trình thương thảo. Hãy nhờ luật sư giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu về các điều khoản chính để bạn có thể hiểu và đánh giá những hậu quả tài chính của việc ký hợp đồng. Quyết định cuối cùng chấp nhận hoặc loại bỏ đề xuất thuê là của bạn.
Không gian sẵn có và tiền mua hoặc thuê khác nhau đáng kể giữa các thành phố và khu phố. Các địa điểm càng có nhiều người qua lại hoặc hấp dẫn thì giá thuê càng cao. Tiền thuê cũng thay đổi theo tình hình kinh tế cả nước hoặc tại địa phương. Ở các thị trường có tỷ lệ địa điểm trống lớn và mật độ dân cư thấp, tiền thuê sẽ thấp hơn các khu có ít địa điểm trống và mật độ dân cư cao. Nếu đã nghiên cứu và nhạy bén với khu vực thị trường mục tiêu của bạn, bạn có thể thu được một thỏa thuận bất động sản thật thuận lợi. Ở phần lớn thị trường, tỷ lệ trống khoảng 10% hoặc hơn được coi là lựa chọn tuyệt vời cho người thuê.
Trước khi tiếp cận chủ đất, hãy liên lạc với nhà môi giới bất động sản để tìm hiểu tỷ lệ khoảng trống và mức giá hiện tại mỗi mét vuông. Một số nhà môi giới viết giá thuê mỗi mét vuông theo tháng, trong khi những người khác viết theo năm. Ví dụ, nếu bạn nhận được giá 5.000 đô-la một tháng cho diện tích rộng 300m2, chi phí mỗi mét vuông hàng năm sẽ là (5.000 đô-la × 12 tháng) : 300m2, hay 60 đô-la. Mỗi tháng, chi phí này là 5.000 đô-la : 300m2 = 60 đô-la. Hãy để ý các phép tính, 5 đô-la mỗi tháng × 12 tháng = 60 đô-la. Mỗi năm! Biết được những gì đang diễn ra trên thị trường sẽ giúp bạn thương lượng hiệu quả hơn.
Trước khi ngồi xuống thảo luận với chủ đất, hãy đảm bảo mình đã chuẩn bị một bản nghiên cứu khả thi tài chính ghi rõ lượng tiền thuê và các chi phí chiếm dụng khác mà bạn có thể chi trả mà vẫn có thể thu lại lợi nhuận và lợi tức đầu tư. Một kế hoạch khả thi được cân nhắc kỹ lưỡng và thận trọng sẽ cung cấp những tiêu chuẩn hòa vốn và lợi nhuận để triển khai. Phần lớn các chủ đất sẽ bị ấn tượng bởi những người thuê có kiến thức và sự chuẩn bị tốt, và trong thị trường cạnh tranh, bạn có thể nhận được cái gật đầu nếu xuất hiện với một bản kế hoạch nhằm đem lại thành công lâu dài cho nhà hàng. Một quy tắc chung là tiền thuê hằng năm đối với nhà hàng phục vụ tại bàn không nên chiếm quá 10-12% doanh số gộp dự kiến hằng năm. (Hãy xem lại ghi chú từ Chương 5 và 6.)
Dưới đây là một số điều khoản chính trong hợp đồng thuê thương mại mà bạn nên cân nhắc cẩn thận:
Thời hạn thuê. Thời hạn thuê quy định số năm mà người thuê đất có thể sử dụng một khu đất hợp pháp, được mô tả dưới dạng ngày bắt đầu và ngày kết thúc. Hợp đồng thuê của bạn buộc phải quy định cụ thể ngày bắt đầu trả tiền thuê. Trước khi chấp thuận thời hạn thuê, hãy yêu cầu chủ đất trình bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hãy đảm bảo mình không trả tiền thuê một nơi chưa được chính quyền cấp phép sử dụng. Ngoài ra, nếu chủ đất phải sửa sang cho công trình trên khu đất để chuẩn bị cho bạn sử dụng, hãy đảm bảo tiền thuê không được tính cho đến khi chủ đất đã hoàn thành công trình. Bạn không nên trả tiền thuê cho một nơi chưa thể sử dụng được. Hãy thương lượng kỳ hạn thuê đủ dài để cho phép nhà hàng phát triển thịnh vượng và đem lại lợi nhuận đầu tư tốt. Thời hạn thuê tối thiểu nên là năm năm, với quyền kéo dài thêm một hoặc nhiều đợt năm năm khác, và nó nên bao gồm cả điều khoản cho thuê lại vàhoặc điều khoản bàn giao (chi tiết về điều khoản bàn giao được trình bày sau đây). Lựa chọn kéo dài thời hạn. Quyền kéo dài thời hạn sẽ cho phép bạn kéo dài thêm thời gian thuê đất khi hết hạn. Những lựa chọn này thường được đưa vào các hợp đồng thuê từ năm năm trở xuống. Nếu hợp đồng thuê không có tùy chọn kéo dài, hãy yêu cầu bổ sung điều khoản đó vì không hiếm cơ sở kinh doanh phải mất một hoặc hai năm mới làm việc ổn định và thu hút được khách hàng. Nếu có tùy chọn kéo dài, hãy đảm bảo các điều kiện của nó là hợp lý và không khác nhiều so với kỳ hạn thuê ban đầu. Nếu hợp đồng thuê ban đầu là thuê gộp, hãy kiểm tra xem khi kéo dài thời hạn thì nó có được chuyển thành thuê ròng không (xem phần so sánh giữa thuê gộp và thuê ròng). Chiếm dụng và sử dụng. Điều khoản này quy định loại hình được phép kinh doanh trên khu đất và kiểu sản phẩm được phép bán. Hãy kiểm tra lại hình thức nhà hàng thật cẩn thận để đảm bảo rằng mọi hoạt động giải trí hoặc kinh doanh bia, rượu vang và rượu mạnh được cho phép. Hãy cố gắng để điều khoản sử dụng đất được mở rộng hết mức có thể, nhờ thế bạn sẽ có sự linh hoạt để bán quyền thuê hoặc cho thuê lại nếu muốn. (Xem điều khoản về cho thuê lại hoặc bàn giao.) Tiền thuê. Như đã nói ở trên, tiền thuê thường được tính thành số đô-la nhất định mỗi mét vuông, vậy nên hãy đảm bảo từng mét vuông bạn trả tiền đều sử dụng được. Hãy đo đạc không gian và kiểm tra số đo thực tế. Bạn không muốn trả tiền cho các diện tích không sử dụng được, ví dụ như hành lang, phòng để máy sưởi và các khu vực khác mà chủ đất dùng để duy trì công trình. Ngoài việc quy định rõ mức tiền thuê cơ bản ban đầu, phần lớn hợp đồng thuê sẽ bao gồm khoản phí tăng thêm trong tương lai. Hãy soi xét kỹ càng các khoản tăng lên này để đảm bảo nhà hàng của bạn đủ khả năng chi trả và không có chi phí ẩn nào. Hãy yêu cầu chủ đất chuẩn bị thời gian biểu tăng tiền thuê hằng tháng trong các năm sau năm đầu tiên, trong đó ghi mức phí mới và mức phần trăm tăng thêm. Một số hợp đồng thuê bắt buộc việc tăng phí phải dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Nếu thế, hãy tìm hiểu xem đó là CPI của địa phương, vùng hay của cả nước. Đây là một điểm khác nhau quan trọng, vì trong một số trường hợp, CPI của cả nước tăng lên trong khi tiền thuê và giá cả trong thị trường địa phương của bạn lại giữ nguyên hoặc giảm đi, mà cũng có thể là ngược lại. Hãy kiểm tra với phòng thương mại địa phương để biết các xu hướng tại địa phương và trên cả nước trong những năm gần đây trước khi quyết định. Trong phần lớn trường hợp, bạn sẽ được hưởng lợi với mức tăng cố định hợp lý, nhờ đó bạn có thể lên ngân quỹ và lập kế hoạch kinh doanh. Thuê gộp và thuê ròng. Thông thường, có hai kiểu thuê: gộp và ròng. Trong hình thức thuê gộp, chủ đất chịu phần lớn rủi ro của việc sở hữu, ví dụ như thuế bất động sản, bảo trì và bảo hiểm, hóa đơn tiền thuê hằng tháng của bạn sẽ chỉ bao gồm phí thuê cơ bản. Với hình thức thuê ròng, ngoài tiền thuê cơ bản, người thuê đất sẽ phải trả một phần các chi phí sở hữu và duy trì. Các loại phí này được gọi là ba phí ròng hoặc chi phí chuyển. Các phí này thường bao gồm thuế bất động sản, bảo hiểm, thuế cấp phép kinh doanh và thuế khu vực chung (CAM). Phí CAM thường được đưa vào các hợp đồng thuê trong đó có diện tích sử dụng chung (ví dụ như sảnh, hành lang và bãi đỗ xe), giống như trong các tòa nhà văn phòng, trung tâm mua sắm và thương mại. Phí khu vực chung thường được phân bổ cho mỗi người thuê theo tỷ lệ, và chúng có thể bao gồm phần chi phí sưởi ấm, điều hòa, sửa chữa bảo dưỡng chung của người thuê. Trong một số trường hợp, các chi phí này có thể lên đến hàng trăm nếu không muốn nói là hàng nghìn đô-la bên cạnh các chi phí sử dụng hằng tháng, vậy nên để tránh những bất ngờ trong tương lai, hãy hỏi chủ đất con số cụ thể cho các loại phí hằng tháng, cùng với thời gian biểu của từng khoản phí. Bạn cũng nên yêu cầu bảng tính cho thấy phần chi phí bạn phải trả được phân bổ như thế nào để đảm bảo bạn không trả quá số cần thiết theo tỷ lệ. Nếu hoạt động ở thành phố nơi các chủ đất nhận được hoàn thuế bất động sản định kỳ từ chính quyền, hãy nhờ luật sư đưa thêm điều khoản để bạn nhận lại phần theo tỷ lệ trong khoản hoàn thuế đó. Những điều khoản tương tự cũng nên được áp dụng nếu chủ đất được chiết khấu với các dịch vụ mua theo gói. Tiền thuê tính trên phần trăm doanh số. Nếu bạn định mở nhà hàng trong trung tâm thương mại, trung tâm mua sắm, hoặc tại tầng trệt của một tòa nhà văn phòng nhộn nhịp, hợp đồng thuê có thể có cả tiền thuê tính trên phần trăm doanh số. Logic khiến các khoản tiền phí này trở nên hợp thức là vì người thuê đất gần như chắc chắn có được lượng người qua lại lớn do có sự xuất hiện của những bên thuê đất chủ chốt và công sức quảng cáo của chủ đất. Ngoài ra, ở các địa điểm ngoài trung tâm thương mại, trung tâm mua sắm và tòa nhà văn phòng, các chủ đất thường đặt mức phí thuê cơ bản thấp hơn thị trường để thu hút người thuê, đổi lại họ sẽ yêu cầu nhận tiền thuê trên doanh số. Trước khi quyết định trả loại phí này, hãy đưa tỷ lệ phần trăm đó vào nghiên cứu khả thi tài chính để xem nó sẽ ảnh hưởng thế nào đến lợi nhuận sau cùng. Mỗi khi bạn được yêu cầu trả tiền thuê trên doanh số, hãy cố gắng thương lượng mức thuê cơ bản rẻ đi, vì thực tế chủ đất sẽ được chia doanh số của bạn mà không phải chịu bất kỳ rủi ro nào trong việc sở hữu và vận hành. Bạn cũng nên đảm bảo bất kỳ khoản tiền thuê tính trên doanh số nào cũng dựa trên doanh số ròng chứ không phải doanh số gộp, nghĩa là nó sẽ không tính các hạng mục như thuế bán hàng, bữa ăn cho nhân viên, tiền phí thẻ tín dụng, hoặc các nguồn doanh thu khác không liên quan trực tiếp đến việc bán món ăn và đồ uống, ví dụ như thiết bị đã qua sử dụng, áo phông và các vật dụng mới khác. Quan trọng hơn, hãy đảm bảo tiền phí không được tính trước khi doanh số ròng của bạn đạt mức hòa vốn. Thay đổi. Nếu bạn có ý định xây dựng hoặc thay đổi một không gian, hãy đảm bảo việc này là hợp thức theo điều khoản về thay đổi khu đất. Ngoài ra, hãy kiểm tra để đảm bảo việc này hợp pháp theo luật xây dựng và phân vùng địa phương. Bảo hiểm. Nhiều chủ đất yêu cầu người thuê chịu phí bảo hiểm trách nhiệm chung, thường được gọi là chương trình tổng quát, để bảo vệ họ khỏi các khiếu kiện có thể nảy sinh từ hoạt động thông thường của người thuê, các tai nạn,… Tiền phí có thể tương đối cao tùy vào mức bảo hiểm yêu cầu. Hãy so sánh mức bảo hiểm yêu cầu với các chủ nhà hàng khác đang hoạt động với hình thức tương tự để đảm bảo nó hợp lý. Bạn có thể sẽ muốn so sánh mức phí vì nó có sự khác nhau giữa các hãng bảo hiểm. Thuê lại hoặc bàn giao. Điều khoản cho thuê lại hoặc bàn giao là bắt buộc phải có trong hợp đồng thuê; nếu không, bạn sẽ không có quyền bán hoặc chuyển nhượng nhà hàng hay cho thuê lại diện tích. Điều khoản này quy định thời hạn và các điều kiện cho phép bán, chuyển nhượng hoặc cho thuê lại diện tích. Hãy kiên quyết đưa điều khoản này vào, trong đó ghi rõ chủ đất sẽ không ngăn cản vô lý việc chuyển nhượng quyền thuê vì có nhiều lý do chính đáng để bạn có thể muốn làm điều đó. Nếu một khu đất nằm ở địa điểm đẹp, một hợp đồng thuê tốt và dài hạn sẽ có giá trị vốn nếu nó bao gồm điều khoản cho thuê lại hoặc sang nhượng. Biển hiệu và mặt tiền. Trong nhiều trường hợp, để duy trì mặt thẩm mỹ hoặc hình thức ngôi nhà, các chủ đất sẽ quy định kích thước và loại biển hiệu, trang trí mặt tiền. Vì biển hiệu và mặt tiền nhà hàng sẽ đóng vai trò quan trọng để giúp khách hàng nhìn thấy và thể hiện hình ảnh thương hiệu mà bạn muốn xây dựng, hãy đảm bảo kiểu biển hiệu và mặt tiền dự kiến được phép. Đây là một điều khoản quan trọng và không nên xem thường. Ví dụ, vài năm trước, một khách hàng của tôi dành hàng nghìn đô-la lắp trang trí mặt tiền và mái hiên để rồi sau đó phải tháo bỏ vì chủ đất cho rằng chúng không phù hợp với phần còn lại của ngôi nhà. Luật và các quy định tại địa phương cũng có thể ràng buộc về kiểu biển hiệu và mặt tiền. Đặt cọc tiền thuê. Thông thường, các chủ đất sẽ yêu cầu tiền đặt cọc từ một đến sáu tháng tiền thuê cơ bản. Tùy vào lượng tiền thuê cơ bản, các khoản đặt cọc này có thể sẽ khiến bạn tốn một khoản vốn đáng kể, và bạn nên thương lượng cẩn thận. Ưu đãi thuê và thời hạn miễn tiền thuê.Trong một số trường hợp, đặc biệt là ở các tòa nhà mới xây dựng (nhà thô) hoặc để thu hút khách thuê mới, các chủ đất sẽ cho phép một khoảng thời gian miễn tiền thuê. Điều này cho người thuê có thời gian xây dựng và chuẩn bị không gian trước khi bắt đầu kinh doanh. Đây là thông lệ phổ biến chứ không phải ngoại lệ, vậy nên đừng e dè yêu cầu. Vài tháng miễn tiền thuê có thể giúp bạn tiết kiệm dòng tiền quý giá và hỗ trợ nhiều trong giai đoạn kinh doanh ban đầu. Mức độ ưu đãi sẽ phụ thuộc vào thị trường bất động sản hiện tại và liệu chủ đất có muốn tìm một kiểu khách thuê nhất định hay không – ví dụ như nhà hàng. Nếu bạn có ưu đãi thuê, hãy đảm bảo chúng chỉ được tính sau khi chủ đất đã có giấy phép sử dụng đất. Ngoài ra, nếu được, hãy thương lượng để thời hạn miễn tiền thuê bắt đầu sau khi bạn đã có đủ các giấy phép xây dựng cần thiết từ cơ quan quản lý xây dựng địa phương để bắt đầu khởi công. Không hiếm khi bạn phải mất vài tuần hay thậm chí vài tháng mới có đủ các giấy phép cần thiết. Đảm bảo cá nhân. Rất thường xuyên, ngay cả khi bạn chuẩn bị hoạt động dưới tư cách pháp nhân riêng rẽ – ví dụ như hợp danh, tập đoàn hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC) – các chủ đất sẽ yêu cầu người thuê ký bảo đảm cá nhân. Khi ký bảo đảm cá nhân, bạn đã hứa với chủ đất rằng mình sẽ trả tiền thuê trong toàn bộ thời hạn thuê ngay cả khi nhà hàng phải đóng cửa. Điều khoản này gây ra hậu quả rất lớn trong tương lai, bạn nên thương lượng không đưa nó vào hợp đồng thuê nếu có thể. Đảm bảo cá nhân một phần. Một biến thể hoặc hình thức thay thế cho đảm bảo cá nhân là đảm bảo cá nhân một phần. Điều khoản này về cơ bản quy định rằng người bảo lãnh sẽ chịu trách nhiệm cá nhân chỉ cho phần tiền thuê cơ bản chưa trả hoặc các phí sử dụng và chiếm hữu khác, ví dụ như thuế bất động sản và phí không gian chung, cho tới khi không gian được trả lại hợp pháp cho chủ đất. Việc sửa sang của người thuê và chủ đất. Hãy đảm bảo hợp đồng thuê phải ghi rõ ai chịu trách nhiệm cho từng loại nâng cấp và sửa sang công trình. Ví dụ, ở những không gian nằm ở tầng trệt của tòa nhà căn hộ, không hiếm khi xảy ra trường hợp thiệt hại vì nước chảy từ ống bị vỡ ở tầng trên. Ở Zuni, điều này đã xảy ra vài lần trong khoảng thời gian 12 năm. May thay, chúng tôi đã đưa một điều khoản vào hợp đồng thuê, trong đó quy định các công việc sửa chữa dạng này thuộc trách nhiệm của chủ đất. Các chủ đất thường sẽ chi trả cho một số dạng nâng cấp. Khoản tiền cụ thể mà chủ đất có thể đồng ý chi trả tùy thuộc vào tỷ lệ chỗ trống trong khu vực thị trường của bạn, tình trạng hiện tại của công trình và độ hấp dẫn trong phong cách nhà hàng của bạn. Ví dụ, chủ đất có thể cho rằng hình thức nhà hàng của bạn chính là dạng ông ta cần ở không gian này. Nếu chủ đất đồng ý chi trả, hãy yêu cầu bản vẽ kiến trúc của ngôi nhà, thời gian biểu hoàn thành công việc, ngày bắt đầu và hoàn tất. Bạn cũng nên yêu cầu một bản mô tả phạm vi các loại sửa sang mà bạn phải xin phép trước. Hãy đảm bảo điều khoản về trách nhiệm của người thuê và chủ đất không quá bó buộc đến nỗi bạn phải xin phép cho ngay cả những việc sửa sang bình thường, cần thiết và thường xuyên. Tốt hơn hết, hãy đề xuất một khoản tiền nhất định vì bạn phải xin phép trước khi sửa chữa. Các trách nhiệm của chủ đất trong tương lai. Hãy yêu cầu chủ đất công bố những kế hoạch sửa sang hoặc xây dựng (nếu có) trên khu đất trong tương lai có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng kinh doanh của bạn. Nếu có, hãy cố đưa vào một điều khoản quy định bạn sẽ được đền bù một cách phù hợp cho doanh số bị mất hoặc được ưu đãi tiền thuê trong giai đoạn xây dựng. Kiểu công việc này không hiếm gặp ở các trung tâm thương mại, trung tâm mua sắm, tòa nhà văn phòng và tòa căn hộ. Ví dụ, vì một giàn giáo được dựng trước cửa Zuni khi chủ đất xây dựng một tòa căn hộ bên cạnh, doanh số của chúng tôi giảm 20% -25% trong khoảng thời gian 10 tháng do khách hàng khó nhìn thấy nhà hàng hơn. Khi có giàn giáo ở đó, cực khó để khách hàng tiềm năng quan sát được mặt tiền của nhà hàng. Người thuê lân cận. Nếu nhà hàng của bạn nằm trong một tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại, hoặc trung tâm mua sắm mà phụ thuộc vào sự hiện diện của một hoặc nhiều nhà thuê đất lớn gần đó để thu hút người qua lại, đặc biệt là nếu bạn trả phí thuê theo phần trăm doanh số, hãy đưa điều khoản người thuê lân cận vào hợp đồng. Nó cho phép bạn hưởng ưu đãi tiền thuê nếu lượng người qua lại giảm xuống thấp hơn mức cần thiết để bạn có lãi trong một khoảng thời gian dài khi mất đi một hoặc nhiều nhà thuê đất chính. Sự xuất hiện của họ chính là lý do các chủ đất hay đưa ra để tính tiền thuê theo doanh số. Bồi thường và không chịu trách nhiệm. Hợp đồng thuê nên có điều khoản ghi rõ bạn sẽ không phải chịu trách nhiệm những khiếu nại đến từ các sai phạm của chủ đất, nhà môi giới của chủ đất hoặc nhà thầu. Trọng tài. Hãy đưa vào một điều khoản ghi rõ nếu có khiếu kiện tốn kém, bạn và chủ đất sẽ thống nhất đưa tranh chấp tới trọng tài và phân xử mà không cần ra tòa. Công nhận. Điều khoản công nhận sẽ bảo vệ bạn nếu chủ đất bị phá sản hoặc bán khu đó. Nó quy định rằng các quyền và lợi ích trong hợp đồng thuê của bạn sẽ được bảo vệ và bất kỳ người nào là chủ mới của khu đất cũng phải thực hiện tất cả các điều khoản trong hợp đồng đã ký, cụ thể là về phí thuê và kỳ hạn thuê. Phá hủy hoặc thay đổi trạng thái. Hãy đưa vào điều khoản yêu cầu nhận bồi thường hợp lý nếu tài sản của chủ đất bị thay đổi trạng thái hoặc chủ đất quyết định phá công trình vì bất kỳ lý do gì trước khi hết kỳ hạn thuê. Ở Zuni, chúng tôi đã thương lượng điều khoản phá hủy trị giá 100.000 đô-la trong hợp đồng thuê đầu tiên. Vì công việc của chúng tôi khá phát đạt, khoản này cũng không lớn lắm. May thay, vài năm sau khi chúng tôi mở cửa, ngôi nhà đã được coi là công trình lịch sử. Phiền nhiễu. Phần lớn các hợp đồng thuê đều có điều khoản cấm người thuê không được gây phiền nhiều khiến các chủ đất khác hoặc hàng xóm không thể “yên bình tận hưởng” khu vực xung quanh. Vì bạn sẽ hoạt động trong lĩnh vực nhà hàng, hãy yêu cầu luật sư đưa vào điều khoản quy định “mùi nấu nướng thông thường sẽ không bị coi là phiền nhiễu”, miễn là chúng tuân thủ luật pháp tại địa phương. Ở Zuni, một hàng xóm đã than phiền với chủ đất và cơ quan bảo vệ môi trường về mùi nấu nướng. Những khiếu nại này không được chấp nhuận vì chủ đất biết và cho phép việc lắp hệ thống hút khí, và cũng phù hợp với quy định địa phương. Thời gian hoạt động. Các hợp đồng thuê, đặc biệt là với các không gian trong trung tâm mua sắm và thương mại, sẽ quy định rõ các ngày và giờ mà nhà hàng có thể hoạt động. Dù bạn có làm việc trong trung tâm thương mại hay không, hãy đảm bảo số giờ quy định trong điều khoản này không mâu thuẫn với kế hoạch kinh doanh hiện tại hoặc trong tương lai. Một số điều khoản có thể bắt buộc bạn hoạt động vào các ngày và giờ không thuận lợi, trong khi những điều khoản khác có thể giới hạn ngay cả số lần hoạt động để có lãi. LỰA CHỌN CƠ CẤU PHÁP LÝ VÀ THUẾ
Các chủ doanh nghiệp nhỏ thường coi các vấn đề pháp lý và thuế thật đáng sợ, quá phức tạp và khó hiểu, hoặc quá xem nhẹ tầm quan trọng của chúng. Sau đó, họ thường phạm sai lầm lờ đi chính những vấn đề cực kỳ quan trọng này để rồi phải gánh chịu hậu quả nặng nề. Sự thật là, hiểu rõ các hậu quả pháp lý và thuế sẽ có ích cho chính bạn khi quyết định mở doanh nghiệp, đặc biệt là nếu bạn có đối tác. May thay, những vấn đề cơ bản không khó hiểu như bạn nghĩ.
Cơ cấu pháp lý và thuế sẽ ảnh hưởng đến báo cáo thuế mà bạn nộp cho cơ quan thuế liên bang, tiểu bang, và địa phương và trong phần lớn trường hợp là cả số tiền thuế bạn cần trả. Nó cũng sẽ ảnh hưởng đến trách nhiệm pháp lý và các vấn đề quản lý khác. Hãy nhờ luật sư tư vấn để chọn hình thức kinh doanh đem lại những điều sau:
Ưu đãi pháp lý và thuế tốt nhất vì mục đích lập kế hoạch thuế thu nhập Có lợi cho kế hoạch pháp lý, đặc biệt là giảm thiểu trách nhiệm tiềm tàng liên quan tới bạn với tư cách chủ sở hữu Về khía cạnh thuế thu nhập, hãy nhờ luật sư hoặc kế toán tư vấn về:
Làm thế nào để bạn và bất kỳ nhà đầu tư nào có thể giảm thiểu hoặc trì hoãn (hoãn lại tới các năm sau) thuế thu nhập tính trên lợi nhuận của nhà hàng? Làm thế nào để bạn, đối tác hoặc cổ đông (nếu có) sử dụng các khoản lỗ trong kinh doanh để trừ vào các thu nhập khác mà bạn và những người khác có thể kiếm được (nhờ thế giảm số tiền thuế phải nộp)? Làm thế nào để bảo vệ giá trị gia tăng của nhà hàng không bị đưa vào thuế thu nhập và bất động sản? Về khía cạnh pháp lý, bạn nên xem xét:
Làm thế nào để bạn và bất kỳ chủ sở hữu và nhà đầu tư nào khác giới hạn trách nhiệm tiềm tàng từ nhà hàng? Hình thức doanh nghiệp nào là phù hợp nhất từ góc nhìn quản lý? Hình thức nào đem lại sự linh hoạt cao nhất nếu bạn vàhoặc các chủ sở hữu cũng như nhà đầu tư khác muốn bán hoặc chuyển nhượng phần vốn của mình cho bên thứ ba? Hình thức doanh nghiệp nào có thể giới hạn các hoạt động của nhà hàng? Hình thức nào đem lại các cơ cấu vốn và tài chính tối ưu? Dù kết quả của các doanh nghiệp có như thế nào – thành công hay thất bại – các hậu quả pháp lý và thuế có thể rất lớn. Tôi đặc biệt khuyên bạn nên tham vấn luật sư hoặc kế toán trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào về hình thức doanh nghiệp. Giống như các ngành nghề khác, không phải tất cả luật sư và kế toán đều như nhau. Một số người giỏi hơn người khác. Để tránh phải trả giá cho quá trình học hỏi, tốt nhất hãy tìm các luật sư và kế toán thông thạo luật kinh doanh và thuế doanh nghiệp, và quen thuộc với lĩnh vực nhà hàng. Để tiếp cận với các luật sư và kế toán chuyên về bất động sản, hãy lên trang web của hiệp hội nhà hàng tại địa phương hoặc hỏi những chủ nhà hàng khác trong khu vực.
Các loại hình doanh nghiệp phổ biến nhất là tư nhân, hợp danh, tập đoàn và công ty trách nhiệm hữu hạn. Hãy cùng điểm qua cơ chế hoạt động, ưu và nhược điểm của từng loại.
Tư nhân
Hình thức doanh nghiệp tư nhân rất đơn giản, ít tốn kém, và không có gì ngạc nhiên chính là hình thức phổ biến nhất. Với doanh nghiệp tư nhân, người chủ chọn phương án sở hữu và vận hành doanh nghiệp với tư các cá nhân, và vì thế không cần thiết phải thiết lập một pháp nhân kinh doanh tách biệt. Với hình thức sở hữu tư nhân, người chủ sở hữu tất cả tài sản, vận hành cơ sở để kiếm lợi nhuận, cũng như phải tự chịu trách nhiệm cho các nghĩa vụ và nợ của doanh nghiệp, nghĩa là trong phần lớn trường hợp, tài sản riêng của người đó có thể bị phong tỏa để trả nợ cho doanh nghiệp.
Mặc dù không cần thiết lập tư cách pháp nhân tách biệt, người chủ có thể chọn một tên khác hoặc “tên tự nhận” để vận hành doanh nghiệp. Ví dụ, nếu tên bạn là John Brown, bạn không cứ phải gọi nhà hàng của mình là John Brown Café; thay vào đó, tên tự đặt cho nhà hàng có thể là The East Side Café. Tên tự đặt còn được gọi là tên DBA (doing business as – tên hoạt động). Một số bang và chính quyền địa phương có thể yêu cầu đăng ký DBA hoặc tên tự đặt.
Về mặt thuế, vì không có pháp nhân riêng, lãi ròng hoặc lỗ ròng của doanh nghiệp được tính vào báo cáo thuế của chủ sở hữu theo mẫu liên bang 1040 Schedule C, lãi và lỗ từ kinh doanh hoặc nghề nghiệp. Lợi nhuận ròng có thể phải chịu thuế từ làm việc và bảo hiểm xã hội.
Hợp danh
Hợp danh tức là hai hoặc nhiều người hợp tác để cùng sở hữu và góp vốn hoặc dịch vụ để sở hữu và vận hành một doanh nghiệp nhằm kiếm lợi nhuận. Có hai loại hình thức hợp danh: hợp danh vô hạn và hợp danh hữu hạn. Với hợp danh vô hạn, mỗi đối tác sở hữu một phần vốn hoặc cổ phần trong công ty hợp danh, chia trách nhiệm cá nhân tất cả các rủi ro và lợi nhuận, và chịu trách nhiệm vô hạn với các khoản nợ và nghĩa vụ của doanh nghiệp hợp danh. Giống như chủ sở hữu, tài sản riêng của các đối tác chung có thể bị phong tỏa để trả nợ cho doanh nghiệp.
Hợp danh vô hạn có thể được tổ chức và vận hành với ít thủ tục. Thông thường, không cần phải nộp đơn xin giấy chứng nhận hợp danh để thành lập hình thức này. Các đối tác có thể chỉ cần soạn thỏa thuận hợp danh. Dù luật của bang thường công nhận thỏa thuận bằng miệng, việc soạn thảo văn bản thỏa thuận hợp danh quy định rõ các quyền và nghĩa vụ của đối tác là vô cùng quan trọng. Ở một số bang, nếu không có thỏa thuận bằng văn bản, luật hợp danh của bang sẽ quy định quyền và nghĩa vụ của các đối tác. Nếu nhà hàng của bạn thành công và bạn muốn nhân rộng nó ra khắp cả nước, nếu sử dụng hình thức hợp danh vô hạn, bạn chỉ cần đăng ký ở bang đặt trụ sở đầu tiên chứ không phải tất cả các bang bạn định hoạt động.
Hợp danh hữu hạn đồng nghĩa với việc bạn phải có ít nhất một đối tác vô hạn chịu trách nhiệm cá nhân với toàn bộ các khoản nợ và nghĩa vụ của doanh nghiệp hợp danh. Các đối tác còn lại là đối tác hữu hạn, và trách nhiệm của họ với các khoản nợ cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp hợp danh chỉ giới hạn trong phần vốn mà họ đầu tư. Các đối tác hợp danh hữu hạn không chủ động vận hành doanh nghiệp hằng ngày, và thường họ không nhận lương. Tuy thế, họ sẽ nhận lợi nhuận hoặc lỗ từ doanh nghiệp tương ứng với tỷ lệ vốn góp.
Mặc khác, các đối tác hợp danh vô hạn thường sẽ vận hành doanh nghiệp hằng ngày, và ngoài việc nhận được phần lợi nhuận hoặc lỗ của doanh nghiệp, thường họ được nhận lương quản lý và chịu trách nhiệm lớn hơn. Tài sản của đối tác vô hạn có thể bị phong tỏa để trả các khoản nợ của doanh nghiệp.
Ở một số bang, hình thức hợp danh hữu hạn có một số thủ tục, ví dụ như xin giấy chứng nhận hợp danh hữu hạn với chính quyền bang và soạn thảo thỏa thuận hợp danh hữu hạn.
Tất cả các hình thức hợp danh phải dùng mẫu 1065 kê khai thuế hợp danh liên bang. Phần lớn các bang cũng yêu cầu doanh nghiệp hợp danh phải nộp báo cáo thuế hợp danh bang. Các công ty hợp danh không trả thuế. Thay vào đó, bất kỳ thu nhập hoặc khoản lỗ nào cũng được tính cho từng đối tác, và người này phải kê khai phần lãi hoặc lỗ trong báo cáo thuế cá nhân.
Các thỏa thuận hợp danh mẫu có trên trang Nolo Press, wwwnolocom. Dù hình thức hợp danh là vô hạn hay hữu hạn, thỏa thuận hợp danh nên quy định các điểm sau:
Số vốn đóng góp của mỗi đối tác Phân chia lợi nhuận Đền bù cho đối tác Chia tài sản khi giải tán Thời hạn hợp danh Các điều khoản thay đổi hoặc giải tán hợp danh Điều khoản giải quyết tranh chấp Giới hạn quyền ràng buộc hợp danh của mỗi đối tác Điều khoản giải quyết trường hợp một đối tác qua đời hoặc mất khả năng làm việc Tên doanh nghiệp và thông tin nhân dạng các đối tác Bản chất và phạm vi doanh nghiệp hợp danh Trách nhiệm của mỗi đối tác trong việc quản lý hợp danh Tập đoàn
Tập đoàn là một pháp nhân được tạo ra bởi luật của bang để thực hiện việc kinh doanh. Nó được coi là một người tách biệt, có quyền và nghĩa vụ pháp lý riêng không gắn với chủ sở hữu. Một tập đoàn có thể được sở hữu riêng (có một hoặc vài cổ đông) hoặc đại chúng (có nhiều cổ đông và cổ phần được giao dịch đại chúng). Giám đốc và đội ngũ quản lý điều khiển hoạt động của tập đoàn không cần phải là cổ đông. Giống như hợp danh hữu hạn, người đầu tư vào tập đoàn chịu trách nhiệm hữu hạn, chỉ với phần mình đầu tư vào tập đoàn. Điều này nghĩa là tài sản riêng của người đó thường không gặp nguy hiểm. Tuy thế, ở các tập đoàn sở hữu riêng, các cổ đông có thể phải tự chịu trách nhiệm cho các khoản thuế chưa thanh toán.
Các tập đoàn thường là dạng pháp nhân phức tạp nhất để tổ chức và vận hành. Một tập đoàn phải soạn thảo và nộp giấy chứng nhận tập đoàn, chuẩn bị các điều khoản và quy định tập đoàn, trả phí đăng ký. Bản thân việc nộp hồ sơ chứng nhận tập đoàn và trả phí đăng ký thì không khó khăn lắm. Các cửa hàng tài liệu pháp lý đều có bán những tệp tài liệu thành lập tập đoàn, trong đó chứa hầu hết các biểu mẫu bắt buộc, các điều khoản soạn sẵn. Để tìm gần như tất cả các loại mẫu pháp lý, hãy truy cập trang wwwnolocom. Tuy thế, tốt nhất bạn hãy tham vấn luật sư hoặc kế toán thuế để đảm bảo mọi thứ được tiến hành hợp pháp.
Ngoài báo cáo thuế liên bang, các tập đoàn phải nộp báo cáo thuế của tiểu bang và hoặc địa phương tại bang mà mình hoạt động, và chúng có thể phải chịu thuế ở các bang khác nếu hoạt động ở đó. Nếu một tập đoàn hoạt động ở nhiều bang, phải xin giấy chấp thuận và duy trì văn phòng được đăng ký tại bang đó.
Một tập đoàn có thể chọn nộp thuế theo dạng tập đoàn C hoặc tập đoàn S. Một nhược điểm lớn của tập đoàn C là chúng thường bị đánh thuế hai lần, một lần ở mức tập đoàn và một lần ở mức cổ đông. Ví dụ, nếu nhà hàng của bạn là một tập đoàn C và kiếm lợi nhuận ròng 10.000 đô-la, nó sẽ phải trả thuế tập đoàn với mức thuế riêng từ con số 10.000 đô-la đó, và khi một số nhất định trong 10.000 đô-la này sau đó được chia cho bạn dưới dạng cổ tức, bạn sẽ phải kê khai nó trong báo cáo thuế cá nhân dưới dạng thu nhập từ cổ tức và có thể phải chịu thuế lần nữa.
Một cách để tránh vấn đề nộp thuế hai lần là đăng ký dưới dạng tập đoàn S. Để đăng ký là tập đoàn S, bạn phải nộp mẫu liên bang 2553. Các tập đoàn S không bị đánh thuế ở tầm tập đoàn; nghĩa là chúng không phải trả thuế thu nhập doanh nghiệp. Thay vào đó, giống như công ty hợp danh, bất kỳ thu nhập hoặc khoản lỗ nào cũng được tính cho cổ đông và kê khai trong báo cáo thuế cá nhân. Các tập đoàn S phải nộp mẫu 1120S, báo cáo thuế thu nhập dành cho tập đoàn S tại Mỹ.
Để đăng ký tập đoàn S, bạn cần thỏa mãn các điều kiện:
Là tập đoàn nội địa, nghĩa là tập đoàn của Mỹ. Tập đoàn không được có nhiều hơn 75 cổ đông. Tất cả cổ đông phải là cá nhân. Tất cả cổ đông phải là công dân Mỹ hoặc người được cư trú hợp pháp tại Mỹ. Sau khi thành lập và đăng ký tập đoàn, các cổ đông của một tập đoàn sở hữu riêng nên ký thỏa thuận cổ đông. Hãy nhớ rằng việc này cực kỳ quan trọng. Vài năm trước, tôi đã phải trả vài nghìn đô-la phí pháp lý để đối tác có thể mua lại phần vốn của tôi với giá hợp lý, tất cả chỉ vì chúng tôi không thực hiện đúng thỏa thuận cổ đông.
Dưới đây là một số điều khoản chính mà bạn nên đưa vào thỏa thuận cổ đông:
Bảo hiểm Giới hạn phần cổ phần trong suốt cuộc đời cổ đông Mua lại cổ phần khi cổ đông qua đời Mua lại cổ phần khi cổ đông cắt đứt quan hệ với tập đoàn Giá mua lại cổ phần khi cổ đông qua đời hoặc cắt đứt quan hệ Cấu trúc tập đoàn Chuyển nhượng không tự nguyện do các thủ tục pháp lý ví dụ như phá sản hoặc li dị Đóng góp thêm vốn Các điều kiện hủy thỏa thuận cổ đông Cho phép chuyển nhượng cổ phần cho các thành viên trong gia đình cổ đông Công ty trách nhiệm hữu hạn
Công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC) được thành lập theo luật của bang. Một công ty LLC là hình thức lai giữa hợp danh hữu hạn và tập đoàn S, và nó kết hợp các điểm tối ưu của hợp danh hữu hạn và tập đoàn S. Các LLC được quy định bởi thỏa thuận hoạt động trong đó ghi các quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên hay còn gọi là các thành viên.
Ưu điểm chính của công ty trách nhiệm hữu hạn so với công ty hợp danh là các chủ sở hữu không phải chịu trách nhiệm cá nhân cho doanh nghiệp, Ví dụ, trong khi các đối tác hữu hạn trong công ty hợp danh hữu hạn có thể tránh được trách nhiệm trả nợ, ít nhất một đối tác chung phải chịu trách nhiệm cá nhân cho các khoản nợ. Trong LLC, trách nhiệm của các thành viên được giới hạn trong phần vốn góp chưa được trả lại. Ngoài ra, LLC đem lại sự linh hoạt nhiều hơn trong quản lý. Ví dụ, trong công ty hợp danh hữu hạn, các đối tác hợp danh hữu hạn thường không được phép tham gia vào hoạt động hằng ngày của doanh nghiệp, trong khi các thành viên của LLC có thể tham gia quản lý. LLC cũng khiến việc phân bổ lãi lỗ linh hoạt hơn.
Các công ty trách nhiệm hữu hạn cũng có lợi thế lớn so với tập đoàn S. Đơn cử số lượng cổ đông không bị giới hạn là 75 người. Ngoài ra, trong khi chỉ các cá nhân hoặc quỹ đầu tư mới có thể là thành viên của tập đoàn S, các LLC có thể có thành viên là tập đoàn, công ty hợp danh và các pháp nhân khác.
Công ty trách nhiệm hữu hạn thường được đánh thuế giống như công ty hợp danh hoặc tư nhân nếu nó chỉ có một thành viên. Khi đánh thuế giống công ty hợp danh, bạn phải nộp mẫu 1065, bảng kê khai thuế dành cho công ty hợp danh Mỹ, và bất kỳ khoản thu nhập hoặc khoản lỗ nào cũng được chuyển cho các thành viên, và họ phải kê khai các khoản này trong báo cáo thuế cá nhân. Khi chỉ có một thành viên, công ty không được coi là pháp nhân riêng, và bất kỳ thu nhập hoặc lỗ nào cũng được kê khai trong bảng C mẫu 1040, mẫu kê khai thuế thu nhập cá nhân liên bang.
LLC được tổ chức bằng cách soạn thảo các điều khoản tổ thức, tương tự như các điều khoản thành lập tập đoàn, và nộp cho cơ quan chính quyền. Mặc dù không phải tất cả các bang đều yêu cầu văn bản, một LLC thường có thỏa thuận hoạt động tương tự như thỏa thuận hợp danh hữu hạn, trong đó quy định phương thức mà tổ chức này sẽ được điều hành. Tuy thế, có một điều bạn nên biết: không phải bang nào cũng chấp nhận LLC, vậy nên có lúc bạn không thể lựa chọn phương án này.
MÃ SỐ DOANH NGHIỆP TIỂU BANG VÀ LIÊN BANG
Việc lấy mã số kinh doanh liên bang là cực kỳ quan trọng. Bạn cần có mã số này để nộp báo cáo thuế, mở tài khoản ngân hàng, lấy mã số thuế kinh doanh, đăng ký vay nợ, và lấy gần như tất cả các loại giấy phép mà bạn có thể tưởng tượng ra. Tất cả các doanh nghiệp trả lương cho một hoặc nhiều nhân viên bắt buộc phải có mã số liên bang. Để có mã số kinh doanh, ban phải nộp mẫu SS-[4], đăng ký mã số doanh nghiệp với IRS. Bạn cũng có thể lên trang wwwirsgov và ấn vào mục “Đăng ký trực tuyến”.
Chỉ các chủ sỡ hữu cá nhân (tư nhân), quản lý tập đoàn, hoặc các thành viên có thẩm quyền của công ty hợp danh hoặc LLC mới được đăng ký mã số kinh doanh liên bang. Nếu muốn luật sư hoặc kế toán đăng ký mã số cho mình, bạn phải điền mẫu đơn 2848, quyền hạn của luật sư, để ủy quyền cho họ làm điều đó.
Lấy mã số liên bang thực ra khá đơn giản. Sau khi hoàn thành đơn SS-[4], hãy gọi cho phòng xử lý IRS tại địa phương, cho họ các thông tin cần thiết và họ sẽ cho bạn mã số qua điện thoại. Khi đã có mã số, bạn phải điền nó vào góc trên bên phải của mẫu SS-[4], ký và điền ngày tháng, sau đó gửi qua thư đến trung tâm IRS gần nhất trong 24 giờ. Nếu không thể gọi điện vì đường dây bị nghẽn, bạn có thể gửi đơn đăng ký qua thư hoặc fax, và họ sẽ đặt mã số cho bạn trong vòng năm ngày. Để biết số điện thoại và số fax chuẩn cho khu vực của bạn, hãy gọi bộ phận cung cấp thông tin tại IRS và hỏi Ban kiểm soát pháp nhân.
MỞ TÀI KHOẢN NGÂN HÀNG
Nếu hoạt động dưới hình thức công ty tư nhân, bạn không cần có văn bản đặc biệt nào để mở tài khoản ngân hàng. Quy trình này sẽ giống hệt với khi mở tài khoản ngân hàng cá nhân.
Các tập đoàn sẽ cần có mã số liên bang, bản sao giấy chứng nhận tập đoàn, và con dấu tập đoàn. Bạn có thể lấy được dấu ở phần lớn các cửa hiệu chuyên cung cấp đồ phục vụ pháp lý, nhưng bạn phải mang theo một bản sao giấy chứng nhận tập đoàn. Thông thường, chỉ các quản lý tập đoàn mới được phép mở tài khoản ngân hàng cho tập đoàn.
Các LLC và công ty hợp danh sẽ cần có mã số liên bang và bản sao bất kỳ văn bản liên quan nào khác của tiểu bang. Cách dễ nhất để có thông tin này là hỏi ngân hàng.