Cẩm Nang Mở Nhà Hàng

Lượt đọc: 197 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 7
Thiết Kế Và Tạo Không Gian

❊ ❊ ❊

C hỉ món ăn ngon là chưa đủ để đảm bảo thành công, mà cần sự kết hợp của cả đồ ăn, dịch vụ, cách bài trí, giá cả và quản lý tốt. Sau cùng, phần lớn chúng ta có trải nghiệm ăn uống tuyệt vời nhất ở những nhà hàng phục vụ đồ ăn không quá đặc biệt, nhưng mang lại cảm giác thỏa mãn, giải trí và vui vẻ.

Ngày càng nhiều các chủ nhà hàng tìm đến những thiết kế sáng tạo để khiến mình trở nên khác biệt. Họ biết rằng một nhà hàng được thiết kế tốt có thể chính là sự khác biệt giữa thành công và thất bại, đặc biệt là ở các nhà hàng cao cấp. Khách tới nhà hàng cao cấp kỳ vọng thức ăn và dịch vụ tốt; thiết kế đẹp và bầu không khí trong quán giúp đem lại trải nghiệm vượt trội.

Ví dụ, trên thị trường đồ ăn nhanh cạnh tranh khốc liệt, McDonald’s và các chuỗi nhà hàng khác đang bắt đầu thay đổi ghế ngồi mềm hơn và thiết kế tinh xảo hơn nhằm thu hút và giữ chân khách hàng. Hình thức “bình dân nhanh” này cực kỳ thành công ở Chipotle Mexican Grill. Bằng cách chú trọng vào đồ ăn chất lượng cao, không khí sang trọng, và dịch vụ nhanh, mỗi nhà hàng thường đặt doanh số hơn 1 triệu đô-la với mức tiền thu cho mỗi khách là 9 đô-la. Các nghiên cứu gần đây cho thấy phần lớn thực khách đến các nhà hàng ăn nhanh đều sẵn sàng trả giá cao hơn để nhận được “đồ ăn ngon hơn và không khí thoải mái hơn”.

Dĩ nhiên, cũng có những nhà hàng thành công mà không khí và cách bài trí không đóng vai trò quan trọng. Thực chất, một số nhà hàng còn tự hào vì việc mình thành công không phải dựa vào bài trí. Big Nick’s, một nhà hàng bình dân rất đông khách ở vùng Thượng Tây Manhattan, chỉ dán các tờ báo ngẫu nhiên trên tường và chẳng bao giờ được sửa sang gì. Nhưng chính sự sơ sài này lại là điểm hấp dẫn của nhà hàng, kết hợp với tiếng tăm về món burger khổng lồ với giá rất rẻ. Bạn có thể tương đối chắc chắn trong phần lớn trường hợp khi khách hàng thờ ơ với cách thiết kế và bài trí, họ bị thu hút bởi mức giá trung bình và thấp.

THỊ TRƯỜNG MỤC TIÊU

Khách hàng càng cảm thấy phù hợp và thoái mái trong nhà hàng của bạn, khả năng họ quay lại càng cao. Khách hàng mục tiêu của bạn lớn tuổi và bảo thủ hơn? Là người tỉnh lẻ? Có xu hướng gia đình? Trẻ và năng động? Chăm chỉ và giản dị? Họ là dân nông thôn, thành phố hay ngoại thành? Bầu không khí và cách bài trí phù hợp với các nhà hàng kiểu gia đình hoặc bình dân ở Washington DC. có lẽ sẽ không hiệu quả ở vùng nông thôn Mississippi. Điều này không có nghĩa là người dân nông thôn không muốn không khí và cách bài trí lộng lẫy, nhưng khái niệm của họ về không khí nhà hàng có lẽ sẽ khác với người thành phố. Thiết kế đẹp nhất thế giới cũng thành lãng phí nếu nó không phù hợp với khách hàng của bạn.

Thế nhưng, các nhà thiết kế và chủ nhà hàng mới vào nghề lại bỏ qua thị trường mà bị cuốn vào những thứ họ cho là “ngầu”. Những nhà hàng kiểu này thường thất bại. Bạn có xem loạt chương trình The Apprentice, trong đó một nhóm người muốn học theo Donald Trump , đã phạm phải sai lầm khi bài trí một nhà hàng trong khu phố theo kiểu đương đại, mang phong cách châu Á, trong khi nó lẽ ra nên theo kiểu gia đình? Chẳng có gì ngạc nhiên khi một trong những người dự thi phải nghe cái câu sớm muộn gì cũng đến: “Anh bị sa thải!”

HÌNH THỨC VÀ CẢM nhận TRONG NHÀ HÀNG: HÌNH ẢNH THƯƠNG HIỆU

Tùy vào hiểu biết của bạn về khách hàng mục tiêu, hãy bắt đầu bằng việc xác lập tầm nhìn rõ ràng về diện mạo của nhà hàng và cảm nhận của thực khách khi ngồi trong phòng ăn, quầy bar hoặc khu chờ. Không khí nhà hàng sẽ là tất cả những thứ khách hàng nhìn, nghe, chạm, ngửi, cảm nhận, nếm, và nó sẽ được truyền đi thông qua lựa chọn thức ăn, cách bài trí, đồ đạc, ánh sáng, tiếng động, thông gió, dao dĩa, đĩa ăn, đồ thủy tinh, đồng phục của nhân viên và thái độ của đội ngũ quản lý.

Nếu không thể tưởng tượng ra phong cách của nhà hàng, nhiều khả năng bạn cũng sẽ không thể áp dụng được nó. Ví dụ, bạn có muốn khách hàng cảm thấy được chiều chuộng? Cảm nhận được vẻ hoài cổ? Đầy năng lượng? Thư giãn? Đầy cảm xúc? Tất cả những lựa chọn thiết kế của bạn sẽ ảnh hưởng đến tâm trạng của họ. Bạn cũng nên cân nhắc mình muốn khách hàng kỳ vọng gì khi nghĩ đến chuyện tới ăn tại nhà hàng của bạn, và ấn tượng bạn muốn để lại trong tâm trí họ khi rời đi – điều khiến họ quay trở lại. Tóm lại, bạn nên nghĩ tới việc xác lập hình ảnh thương hiệu của mình.

Thường thì rất khó để chuyển tải những ý tưởng đó vào thiết kế, vậy nên hãy suy nghĩ thực tế về khiếu thẩm mỹ của mình. Bạn có thường được khen ngợi về phong cách ăn mặc, hay nhận được những lời góp ý rằng cách ăn vận của bạn không ổn lắm? Bạn bè có khen ngợi cách bài trí nhà của bạn, hay họ vẫn cười nhạo chiếc ghế sofa nhung màu xanh trẻ con mà bạn không chịu bỏ đi? Không có câu trả lời nào đúng tuyệt đối cả. Bạn chỉ cần thành thật với bản thân. Nếu không chắc chắn về khả năng của mình trong việc tạo nên không khí phù hợp, hay thuê một nhà tư vấn giúp bạn. Các nhà tư vấn có thể đưa ra những cách ít tốn kém để tạo nên không khí mà bạn muốn, tiết kiệm chi phí ban đầu cũng như giúp bạn tăng doanh số tương lai bằng cách khuyến khích khách hàng trở lại vì không khí thoải mái, dễ chịu trong nhà hàng.

Càng định nghĩa rõ ràng hình thức nhà hàng, nhà thiết kế vàhoặc kiến trúc sư càng dễ dàng giúp bạn thực hiện nó. Để tìm kiếm những ý tưởng giúp thể hiện rõ phong cách của nhà hàng, hãy đọc các tạp chí, sách về thiết kế cùng các tài liệu ngành khác, đồng thời đến thăm các nhà hàng theo phong cách bạn thích. Hãy chia sẻ những ý tưởng đó với nhà thiết kế để bắt đầu quá trình thiết kế.

LÀM VIỆC VỚI NHÀ THIẾT KẾ VÀHOẶC KIẾN TRÚC SƯ

Bước đầu tiên để áp dụng và đạt được mục tiêu thiết kế là tìm được nhà thiết kế vàhoặc kiến trúc sư phù hợp. Nếu đang có kế hoạch xây dựng hoặc sửa lại một địa điểm, bạn cần làm việc với một kiến trúc sư thảo ra các kế hoạch để nộp cho chính quyền thành phố phê duyệt. Một chuyên gia thiết kế nội thất có thể giúp bạn thể hiện phong cách của mình bằng cách lên kế hoạch bài trí, chọn đồ đạc và chén đĩa, quyết định màu sắc, đèn chiếu sáng,… Nhiều kiến trúc sư cũng kiêm luôn nhà thiết kế hoặc thuê nhân viên thiết kế. Ngược lại, các nhà thiết kế không phải là kiến trúc sư nhưng họ có thể thuê kiến trúc sư về làm việc cho mình. Khi lựa chọn nhà thiết kế hoặc kiến trúc sư, bạn có thể thực hiện các bước sau:

Nhờ các chủ nhà hàng khác giới thiệu, đặc biệt là những nhà hàng có phong cách tương tự như của bạn và có những yếu tố thiết kế mà bạn thích. Đọc các sách, tạp chí về thiết kế và những ấn phẩm ngành. Phần lớn những ấn bản này có ghi tên của nhà thiết kế. Nếu nhà thiết kế của một không gian nào đó không được nhắc tên, bạn có thể hỏi tòa soạn để lấy thông tin liên lạc. Truy cập wwwaiaorg và wwwinteriorsorg. Các trang web này liệt kê tên, địa chỉ, lĩnh vực chuyên môn và thông tin về các kiến trúc sư và nhà thiết kế thành viên. Nếu đây là nhà hàng đầu tiên của bạn, hãy tìm các kiến trúc sư và nhà thiết kế có kinh nghiệm. Ngoài hiểu biết về luật xây dựng, luồng không gian, chức năng, độ bền vật liệu và quản lý dự án, họ cũng biết rõ cả các vấn đề khác có liên quan. Những người này sẽ quen với nhiều hội nhóm, nhà thầu và các cấp chính quyền, nhờ thế giúp bạn tránh được các loại chi phí đắt đỏ hay trì hoãn dự án – những yếu tố có thể ngốn sạch ngân quỹ của bạn.

Thiết kế cực kỳ quan trọng

Marites Abueg và Keith Morris từ Abueg Morris Architects

Betty’s Laotian, một nhà hàng từng nổi tiếng trong khu phố, đang đánh mất thực khách của mình. Từng là khu lao động, nhưng giờ đây khu phố xung quanh đã trở thành khu mua sắm và ăn uống cao cấp với rất nhiều nhà hàng cùng cửa hiệu sang trọng. Từ nhóm khách hàng nhỏ trung thành, Betty biết món ăn của mình rất ngon, nhưng cô không biết phải làm gì để thu hút những khách hàng giàu có đang sinh sống, mua sắm và ăn uống ở khu vực này. Để giải quyết vấn đề đó, Betty nhờ tới chúng tôi.

Giống như nhiều nhà hàng châu Á khác, Betty’s không bài trí gì nhiều. Phòng ăn sàn lát đá, tường xanh, vài bức tranh trang trí, đèn chiếu sáng kiểu những năm 1970, vài vệt dầu mỡ loang lổ khắp nơi, rõ ràng nơi đây cần được sửa sang ngay.

Ở vùng phía đông vịnh San Francisco, việc tới nhà hàng không chỉ là một trải nghiệm ăn uống nữa. Với nhiều thực khách, đi ăn nhà hàng là một dạng giải trí và trốn thoát tạm thời. Vì thế, để giúp Betty’s thu hút khách hàng mới, chúng tôi quyết định phải tạo cho họ cảm giác như vào rạp hát. Tuy thế, có một vấn đề nhỏ. Betty’s có ngân quỹ khiêm tốn, vì thế chúng tôi phải tạo hiệu ứng ấn tượng chủ yếu chỉ bằng ánh sáng và màu sắc.

Để tạo cảm giác kịch tính, chúng tôi lắp các khu ghế ngồi được nâng cao có màn che ngũ sắc. Điều này giúp chuyển đổi không gian thành các khu ngồi có độ cao khác nhau, tạo nên hiệu ứng kịch tính trong phòng ăn “rạp hát”. Chúng tôi muốn những người đến có thể thấy-và-được- thấy từ trong phòng ra tới ngoài phố. Ở phía sau, chúng tôi chia thành các ô ấm cúng dành cho cặp đôi lãng mạn, và lắp tường gương nhỏ cho các bàn ăn để người ngồi đó có thể nhìn thấy các bàn khác. Khi kết hợp tất cả, chúng tôi tạo nên trải nghiệm ăn uống cao cấp với cảm giác kỳ ảo và thoát tục nhờ những sáng tạo về ánh sáng, màu sắc và xếp đặt vị trí thông qua các yếu tố trang trí để chia nhỏ không gian và góc nhìn bên trong lẫn bên ngoài phòng. Một năm sau, các thực khách lại thi nhau xếp hàng để bước chân vào nhà hàng này mỗi tối cuối tuần.

Nếu thấy mình rơi vào tình cảnh của Betty’s, hãy làm theo những lời khuyên sau để tạo nên không gian ăn tối thoải mái mà không tốn kém:

Dồn tiền cho những thứ khách hàng tiếp xúc trực tiếp, ví dụ như bàn, ghế, chén đĩa, tay nắm cửa và đồ dùng trong nhà vệ sinh. Sử dụng các vật liệu thật bền. Nhà hàng của bạn sẽ giữ được vẻ mới toanh lâu hơn và tiết kiệm chi phí bảo trì. Đừng thắp sáng mọi chỗ như nhau! Chiếu sáng đều đặn sẽ tạo cảm giác giống nhà hàng tự phục vụ trong khi phòng tối quá lại khiến mắt khó tập trung. Sử dụng ánh sáng và màu sắc để tạo kịch tính, làm nổi bật các đường nét và giấu đi các điểm xấu. Để giấu đi phần trần nhà không đẹp, hãy dùng sơn sẫm màu và đèn chiếu xuống dưới. Nhằm tạo sự thân mật, đặt đèn chiếu điện áp thấp, nến, đèn bàn trên bàn ăn để khách hàng đọc thực đơn, nhưng những chỗ không có người qua lại quanh các bàn ăn thì nên để tối. Chiếu đèn vào tường hoặc các khu trang trí để thu hút khách hàng vào cửa. Giữ lại một chút bí ẩn cho nhà hàng. Hãy dùng vải hoặc bình phong đặt gần các cửa để tạo cảm giác “hé lộ dần dần” khi khách hàng bước vào. Khi mở nhà hàng thứ hai, lần này từ con số 0, chúng tôi đã thương lượng được thời gian nợ tiền thuê nhà với chủ đất là bốn tháng. Chúng tôi cho rằng nơi đây rất nhỏ, nên sẽ có đủ thời gian để xin tất cả các giấy phép cần thiết và hoàn thiện xây dựng. Một đối tác của tôi lựa chọn không thuê kiến trúc sư giàu kinh nghiệm, mà thuê một người đòi mức phí thấp hơn, ít kinh nghiệm hơn để xin tất cả các giấy phép. Vì người này gặp khó khăn trong việc hoàn tất các thủ tục cần thiết để xin được giấy phép đúng hạn, nên chúng tôi phải đổi lịch làm việc với tất cả mọi người, và làm chậm tiến độ ba tháng. Không chỉ phải trả tiền thuê nhà trong ba tháng mà không thu lại được một đồng doanh số nào, chúng tôi cũng phải trả lương cho nhân viên, các loại bảo hiểm, phí lưu kho thiết bị được đem đến đúng hạn. Bất động sản ở phần lớn các thành phố quá đắt đỏ để cho phép chúng ta phạm sai lầm về thiết kế và xây dựng. Một thiết kế kém hiệu quả có thể dẫn đến mất chỗ ngồi, dịch vụ kém và phí bảo trì cao – thứ sau cùng sẽ khiến bạn mất hàng nghìn đô-la doanh số.

Vì sẽ phải trả giá rất đắt cho những sai lầm, nên bạn buộc phải lựa chọn những người có kỹ năng và kinh nghiệm để đảm trách các mảng thiên về kỹ thuật trong dự án của bạn. Bạn có thể vẫn tự làm một số phần việc thiết kế và sửa sang. Nhưng hãy cân nhắc thuê kiến trúc sư, nhà thiết kế hoặc nhà thầu phù hợp có đủ kinh nghiệm làm các việc sau:

Chuẩn bị, soạn thảo tài liệu, đôn đốc quy trình thiết kế các bản vẽ kiến trúc và kỹ thuật nộp cho chính quyền. Đảm bảo việc xây dựng, lựa chọn vật liệu, thiết kế thiết bị, và lắp đặt phù hợp với quy định của địa phương về chữa cháy, xây dựng và y tế. Tư vấn cho bạn về loại ghế ngồi, sàn, tường và vật liệu trần dựa trên ngân quỹ, hình thức và ước tính doanh số. Đảm bảo tất cả thiết bị được đặt đúng theo yêu cầu để mỗi loại máy móc, thiết bị đều nằm vừa vị trí có sẵn. Theo dõi các phân mảng khác để đảm bảo đường gas, đường điện và đường nước được đặt phù hợp với thiết bị của bạn, nhờ thế tránh phải thay đổi thiết bị và sửa sang tốn kém. Thiết kế luồng lưu thông của nhân viên bếp và phục vụ ra vào bếp, quầy bar và khu vực phục vụ sao cho rộng rãi và thoải mái với khách. Lựa chọn kích cỡ bàn phù hợp và đặt chúng theo cách để tối đa hóa số chỗ ngồi, đồng thời cho phép khách vào bàn dễ dàng. Nếu là người mới bước vào nghề kinh doanh nhà hàng và không có kinh nghiệm về các mảng đó, tôi có thể đảm bảo việc trả phí tư vấn sẽ là một khoản đầu tư tốt đem lại lợi nhuận gấp nhiều lần trong tương lai.

Một số nhà cung cấp thiết bị cũng có dịch vụ thiết kế và kiến trúc miễn phí nếu bạn mua phần lớn hoặc tất cả thiết bị cho nhà hàng ở chỗ họ. Nhưng hãy nhớ, trên đời ít có thứ gì là cho không. Hãy lấy chi phí thiết bị với các điểm bán khác cộng với phí thuê kiến trúc sư và nhà thiết kế độc lập rồi so sánh với mức phí của nhà cung cấp thiết bị có dịch vụ thiết kế miễn phí; “miễn phí” hoàn toàn có thể không rẻ chút nào!

Trước khi quyết định lựa chọn nhà thiết kế, hãy kiểm tra hồ sơ năng lực cũng như những người giới thiệu. Hãy làm đến nơi đến chốn; xem những lời giới thiệu của người khác và đến thăm các dự án họ từng thiết kế. Nói chuyện với chủ nhà hàng và các nhà quản lý về độ đúng hạn và chất lượng dịch vụ của bên thiết kế, đặc biệt chú ý đến tính khả dụng và hiệu quả.

Ngay khi mới thảo luận, hãy nói ngay với nhà tư vấn ngân quỹ của bạn. Điều này sẽ giúp họ kiếm soát quá trình thiết kế và xây dựng đồng thời lựa chọn các phương án tiết kiệm và hiệu quả để bạn không cạn vốn trước khi hoàn thành dự án. Bạn cũng nên thảo luận loại đồ ăn bạn định phục vụ để phong cách đó được phản ánh trong thiết kế. Sau cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng, hãy đưa cho họ một bản sao nghiên cứu thị trường và khả thi tài chính để họ hiểu được thị trường mục tiêu và lượng doanh số bạn cần đạt tới để có mức lợi nhuận mong muốn. Các yếu tố này sẽ ảnh hưởng đến số lượng chỗ ngồi và các chi tiết trang trí khác trong nhà hàng, từ đó, định đoạt lượng khách hàng ra vào và thời gian dùng bữa.

Hãy lựa chọn người có tính cách phù hợp, sẵn sàng lắng nghe các ý tưởng của bạn mà không có thành kiến trước rằng chỗ đó buộc phải trông như thế nào. Thỏa thuận cách thức trả phí (cố định, tính theo giờ, tính theo phần trăm chi phí, hay kết hợp các cách này), và nói rõ phí tư vấn đã bao gồm những gì, ví dụ như số lượng lựa chọn thiết kế, số buổi họp và thời gian họp. Bạn cũng nên thảo luận cả trách nhiệm khi phải thay đổi hoặc giải quyết tranh chấp. Nhờ luật sư xem lại hợp đồng trước khi đặt bút ký. Một hợp đồng được soạn thảo và thực hiện đúng đắn sẽ ghi rõ nghĩa vụ và trách nhiệm của cả hai bên, tạo không khí hợp tác chuyên nghiệp, tránh tình trạng đổ lỗi cho nhau và chậm tiến độ khi xảy ra tranh chấp.

CHI PHÍ

Không may, một câu chuyện thường được nhắc đến là những nhà hàng không thể mở cửa hoặc khai trương muộn vì vượt quá ngân quỹ. Vì thế, quy tắc đầu tiên là phải soạn thảo kế hoạch vốn sao cho hợp với thực tế rồi làm đúng theo nó. Nếu đã từng xây dựng một ngôi nhà hoặc sửa lại chung cư, bạn sẽ biết tránh được các chi phí ẩn là việc làm khó đến mức nào. Bất cứ chuyện gì cũng có thể xảy ra và gây thiệt hại ở đúng cái-mà-bạn-biết-là-gì-rồi! Hãy tính các khoản dự phòng trường hợp khẩn cấp hoặc vượt quá ngân quỹ, đặc biệt nếu bạn phải sửa sang một tòa nhà cũ.

Mục tiêu của bạn nên là giảm thiểu lượng vốn đầu tư cần thiết để đáp ứng hoặc vượt quá kỳ vọng của khách hàng. Cách thực hiện là hãy tiêu tiền vào những thứ mà việc nghiên cứu và trực giác cho thấy khách hàng mục tiêu sẽ coi trọng và có thể giúp bạn nổi bật hơn đối thủ cạnh tranh. Ưu tiên chi tiền vào những thứ buộc phải có: hệ thống sưởi và làm mát, ánh sáng, âm thanh, chỗ ngồi, bàn, đĩa, dao dĩa, cốc. Bạn có thể tiêu nốt phần còn lại vào những thứ nếu-có-thì-tốt ví dụ như lớp đánh bóng và đèn trang trí.

Số tiền thu trung bình mỗi đơn hàng và không khí nhà hàng có quan hệ trực tiếp với nhau. Hãy nhớ lại nhà hàng Big Nick’s – sơ sài, nên rẻ tiền! Dĩ nhiên, nếu phong cách nhà hàng và nghiên cứu khả thi của bạn cho thấy cần số tiền thu trung bình mỗi đơn hàng từ 10 đô-la trở xuống, bạn có thể chắc chắn khách hàng sẽ kỳ vọng về một không khí bình dị không hoa mỹ. Ngược lại, nếu bạn dự định mức tiền thu trung bình mỗi đơn phải là 50 đô-la hoặc hơn, bạn nên biết rằng khách hàng sẽ kỳ vọng sự thoải mái. Nói ngắn gọn, không khí nhà hàng càng tốt, bạn càng có thể ra giá cao.

Bạn cần bao nhiêu tiền để thiết kế và tạo nên cảm giác phù hợp cho nhà hàng? Tất cả phụ thuộc vào điều bạn muốn. Có quá nhiều biến số: chất lượng vật liệu và sơn đánh bóng, phí thiết kế, phong cách nhà hàng (cao cấp, sang trọng hay bình dân; đồ ăn nhanh, hoặc đồ mang đi và giao tận nhà), hình thức và cảm giác bạn muốn tạo ra và quy mô không gian đó. Hiển nhiên, các vật liệu, bề mặt đánh bóng hoặc những chi tiết làm theo yêu cầu sẽ khá tốn kém. Nhưng không có nghĩa là thiết kế và bài trí nhà hàng đẹp phải phức tạp hay đắt tiền. Nó có thể đơn giản là kết hợp đúng ánh sáng, màu sắc, quan hệ không gian, giấy dán tường, vật liệu và kết cấu. Ví dụ, khi sửa sang nhà hàng ban đầu thành Zuni, chúng tôi bỏ gần 20.000 đô-la để tạo nên một cảm giác mới cho nhà hàng đơn giản bằng cách thay đổi thảm trải sàn, tranh trang trí, màu tường, trần và đèn. Đó là một khoản đầu tư tương đối nhỏ để tạo hiệu ứng, nhưng nó lại được tán dương bởi nhà phê bình ẩm thực trên tờ New York Times trong một bài viết năm 1995: “Các mô-típ kiểu Tây Nam hiện hữu trong phòng ăn dễ chịu với trần xanh thẫm và tường gạch sơn màu vàng cam nhạt.”

Tiger Blossom, nhà hàng nằm ở khu East Village đang phát triển mạnh mẽ, cũng là một ví dụ tuyệt vời về việc tạo không khí mong muốn bằng ngân quỹ hạn hẹp. Với khoản đầu tư 32.000 đô-la (533 đô-la mỗi chỗ ngồi), nơi trước đó là cửa hàng bán đồ trẻ em đã biến thành một nhà hàng kết hợp ẩm thực châu Á sang trọng. Với mục tiêu ưu tiên phong cách đơn giản, nhà thiết kế Garrett Singer đã lặp lại các họa tiết trong cách trang trí nhà hàng và đưa vào các cổ vật giản dị mà ông mang đến từ khu phố Tàu cách đó có vài con phố.

Dưới đây là một số lời khuyên để giúp bạn tránh vượt ngân quỹ:

Một trong những nguyên nhân lớn nhất gây nên việc vượt quá ngân quỹ đến từ những thay đổi thoạt nhìn có vẻ không đáng kể. Những chi phí này tích tụ nhanh chóng. Hãy cố tránh khỏi cám dỗ này; chúng tôi đã tiêu khoảng 10.000 đô-la vào các khoản “ngoài dự kiến”. Và thậm chí đừng nghĩ tới những thay đổi lớn sau khi đã khai trương ngoại trừ trong tình huống nghiêm trọng nhất. Trước khi thay đổi bất kỳ thiết bị hiện có nào, ví dụ như hệ thống chữa cháy hoặc điện nước, hãy xem xét chi phí nâng cấp. Đảm bảo tất cả các nhà thầu, kiến trúc sư và nhà thiết kế nắm vững các quy định. Nếu bạn định sửa sang lại, hãy đảm bảo nhà thầu biết rõ những gì nằm sau các bức tường và gạch lát trần. Đừng để đến lúc phá dỡ mới tìm ra những ngạc nhiên ẩn giấu bên trong buộc bạn phải thực hiện những thay đổi lớn và tốn kém. Hãy nghiên cứu cẩn thận công suất và tình trạng của các hệ thống hiện có. Lập tiến độ thực tế để hoàn thành công việc. Đừng dựa hoàn toàn vào kiến trúc sư và nhà thiết kế. Hãy nói chuyện với các chủ nhà hàng khác về những dự án tương tự để biết họ gặp phải những vấn đề bất ngờ như thế nào và đã giải quyết ra sao. Nếu nảy sinh vấn đề trong quá trình xây dựng, hãy tránh phản xạ ném tiền vào đó. Hãy kiên quyết yêu cầu nhà thầu tìm cách sáng tạo để giải quyết, đặc biệt là nếu ngân quỹ của bạn có hạn. LỐI ĐI

Dù xây dựng nhà hàng từ con số 0, mua hay thuê lại một nhà hàng có sẵn, một trong những mối lo chủ yếu là luồng di chuyển – điều này đã được nhắc đến ở Chương 2. Bạn có nhớ câu chuyện đùa trên chương trình trẻ con Sesame Street dạy các từ “vào” và “ra” không? Một người bồi bàn liên tục đi vào hoặc đi ra nhầm cửa bếp và dĩ nhiên anh ta ngã lăn ra làm bát đĩa đổ tứ phía. Nếu không lên kế hoạch thiết kế lối đi lại cho phù hợp, chính bạn cũng có thể rơi vào cảnh đó! Mục tiêu số 1 trong thiết kế và bài trí là tìm cách tận dụng không gian hiệu quả nhất trong khi bắt kịp vàhoặc vượt qua nhu cầu và kỳ vọng của khách hàng. Khái niệm lối đi lại là cốt lõi của vấn đề này.

Thiết kế mặt bằng lý tưởng là lối đi lại đi theo một hướng, không giao cắt nhau, nghĩa là nhân viên phục vụ và khách hàng không đi ngang qua nhau. Rủi thay, điều này là bất khả thi. Vậy nên mục tiêu của bạn là thiết kế mặt bằng với ít điểm giao cắt nhất có thể, đặc biệt là trong khu vực nhà vệ sinh và bếp, nơi các nhân viên phục vụ liên tục phải bưng đồ ăn và mang bát đĩa bẩn tới khu rửa bát.

Cách tốt nhất để minh họa khái niệm lối đi lại là qua một ví dụ thất bại: “5 Ninth gặp nhược điểm thiết kế mặt bằng… Nhà hàng nhìn cực đẹp. Nhưng bếp lại nằm ở dưới tầng hầm trong khi phòng ăn chính ở trên tầng hai. Kết quả là, nhân viên chạy bàn phải leo lên leo xuống cầu thang liên tục và thường phải lách qua bao nhiêu người ở khu quầy bar dưới tầng một. Lối đi lại dễ bị tắc nghẽn. Và ngôi nhà trong phố này thì lại quá hẹp đến nỗi quán 5 Ninth, để tối đa hóa không gian, có vài bàn chỉ ngồi được hai người nhưng thường phải nhồi đến ba bốn người.” Bài học chúng ta cần rút ra từ bài phê bình này của Frank Bruni trên tờ New York Times là mặc dù nhà hàng có thể nhìn cực đẹp, lối đi lại và cách sắp đặt là những yếu tố cực kỳ quan trọng cấu thành không khí nhà hàng.

Trải nghiệm ăn nhà hàng bắt đầu ngay từ khi khách bước chân vào cửa. Họ không chỉ bị ảnh hưởng bởi cách mình được chào đón, ấn tượng thị giác về cách trang trí, mức tiếng ồn và mùi, mà còn cả việc họ có dễ dàng đến được bàn và ngồi yên vị hay không. Nhân viên phục vụ của bạn phải nhanh chóng đi lại giữa các bàn thuận lợi nhất có thể, và họ cũng cần đi lại thoải mái và dễ dàng ra vào bếp cũng như vị trí lấy đồ tới nơi phục vụ.

Một điểm cần cân nhắc nữa là khoảng cách từ bếp và vị trí lấy đồ tới khu vực ăn uống. Khu phòng ăn càng xa bếp và nơi lấy đồ, nhân viên càng mệt mỏi trong ca làm việc và càng ít khả năng phục vụ tốt. Ở Zuni, vì giới hạn không gian, chỗ lấy cà phê và bánh mì duy nhất của chúng tôi được đặt ở phía sau nhà hàng, đủ chỗ cho 72 người ngồi. Nhờ có kinh nghiệm phục vụ bàn vào giờ cao điểm, tôi biết công việc này vất vả đến thế nào. Nếu hồi đó có đủ không gian đặt nhiều chỗ lấy đồ hơn, chúng tôi sẽ thuê ít hơn một hoặc hai nhân viên phục vụ trong giai đoạn cao điểm và bán được nhiều đồ tráng miệng hơn vì bồi bàn không phải đi ra tận sau nhà để lấy cà phê. Điều này đồng nghĩa với việc giảm được chi phí và tăng doanh số, cũng cả tiền boa của khách hàng. Chúng tôi cũng sẽ giúp nhau khỏi phải chạy vài trăm mét trong các ca bận rộn.

Việc nhân viên của bạn có thể dễ dàng thực hiện nhiệm vụ cũng cải thiện trải nghiệm ăn uống của khách hàng và khiến công việc của nhân viên thoải mái hơn nhiều. Lối đi lại tốt có thể giảm chi phí nhân công vì thiết kế mặt bằng càng có tính khả dụng, số nhân viên phục vụ bạn cần càng ít. Điều này đã được chứng minh rõ ràng trong giai đoạn cao điểm và tại các nhà hàng phục vụ số lượng lớn. Chúng ta sẽ đi sâu hơn vào luồng không gian và cách xếp bàn ở chương sau.

Dù không có hướng dẫn cố định nào về khoảng cách phù hợp cho nhân viên phục vụ giữa khu lấy đồ và bàn ăn, một số chuyên gia gợi ý rằng để đạt được hiệu quả tốt nhất, khoảng cách tối đa là 30 bước chân và mỗi khu lấy đồ nên để phục vụ 20 chỗ ngồi. Dĩ nhiên, tại các nhà hàng cực lớn và những nơi có bếp và phòng ăn ở các tầng khác nhau, bạn càng phải sắp xếp các nơi lấy đồ sao cho phù hợp. Số lượng đơn vào giờ cao điểm cũng sẽ quyết định kích thước và số lượng chỗ lấy đồ cần thiết. Với các nhà hàng cao cấp nơi thời gian ăn thường kéo dài hai tiếng hoặc hơn, địa điểm và khả năng tiếp cận nơi lấy đồ không quan trọng lắm. Thực ra, nhiều nhà hàng cao cấp có những nơi lấy đồ nằm ngoài tầm mắt của khách hàng để tạo cảm giác sang trọng hơn.

Ở các nhà hàng đồ ăn nhanh và mang đi, những đường thẳng ngắn không cắt nhau cực kỳ quan trọng. Sự khác biệt giữa thành công và thất bại có thể nằm ở việc sắp xếp lối đi lại.

Ví dụ, ở nhà hàng bán đồ mang đi và giao tận nhà của tôi, dù biết phần lớn đơn hàng đến vào bữa trưa, nhưng tôi lại đánh giá quá thấp con số này và không thiết kế lối đi lại phù hợp cho khách hàng gọi đồ ở quầy và những người trả tiền ở quầy thu ngân. Khi chưa sửa chữa được vấn đề này, nhà hàng thường lộn xộn vào lúc cao điểm, kết quả là khách hàng không hài lòng còn chúng tôi mất doanh số.

ÂM THANH

Các nhà phê bình ẩm thực của tờ San Francisco Chronicle đánh giá mức độ tiếng ồn trong nhà hàng bằng biểu tượng những chiếc chuông và một quả bom nổ. Một chuông nghĩa là yên tĩnh dễ chịu (dưới 65 decibel[1]); hai chuông tức là thực khách vẫn có thể nói chuyện dễ dàng (65-70 decibel); ba chuông tức là nói chuyện khó khăn (75-80 decibel); ở mức bốn chuông thì khách hàng phải nói thật to mới nghe được (75-80 decibel); và một quả bom nổ nghĩa là chỗ này quá ồn ào để nói chuyện (trên 80 decibel).

Tiếng ồn là một điểm khách hàng rất hay ca thán. Một nghiên cứu vào năm 1997 của Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia cho thấy tiếng ồn là điểm khách hàng phàn nàn nhiều nhất, trên cả dịch vụ, chất lượng món ăn và độ sạch sẽ. Năm 2001, một khảo sát của trang chuyên đánh giá nhà hàng Zagat cũng cho thấy tiếng ồn là yếu tố gây khó chịu nhất với thực khách ở các thành phố lớn. Tạp chí Briefing của American Express thì báo cáo kết quả của một nghiên cứu thị trường gần đây rằng gần ba phần tư lượng khách hàng ngày nay thích “một nhà hàng yên tĩnh, nơi có thể nói chuyện dễ dàng.”

Nhưng đáng tiếc, họ khó có thể tìm được nhà hàng nào như thế. Một nghiên cứu về các nhà hàng khu vực Vịnh, thực hiện bởi Khoa Âm học thuộc Đại học California, San Francisco, cho thấy mức tiếng ồn như sau ở một số loại nhà hàng vào những đêm cao điểm: bistro và nhà hàng kiểu gia đình lần lượt là 50,[5] và 71,[5] decibel, vào giai đoạn cao điểm ở nhà hàng gia đình mức tiếng ồn lên đến 128,[2] decibel; các nhà hàng và quầy bar trung bình ở mức 90,[1] decibel, còn đỉnh điểm là 142,[1]; trong khi các loại nhà hàng khác không rõ thể loại thì có mức trung bình 83,2-86 decibel, với mức đỉnh điểm là 145,[1] decibel. Đối chiếu với quy chuẩn của tờ Chronicle, chỉ có nhà hàng bistro và nhà hàng gia đình thoải mái lúc ngoài giờ cao điểm. Mức tiếng ồn trung bình ở tất cả các nhà hàng khác sẽ được gán một quả bom nổ, “quá ồn ào để nói chuyện bình thường”. Các mức chia decibel của tờ Restaurant Business khiến chúng ta hình dung ra mức tiếng ồn: buổi hòa nhạc rock là 110 decibel, ngưỡng đau đớn là 130 decibel, máy bay cất cánh là 140 decibel.

Trong khi các nghiên cứu đều cho thấy khách hàng muốn yên tĩnh hơn, tại sao các nhà hàng vẫn ngày càng trở nên ồn ào? Đó là vì phần lớn những người tự mở nhà hàng thậm chí không hề nghĩ tới tiếng ồn, chứ chưa nói gì tới việc kiểm soát nó. Với đa số những chủ nhà hàng mới vào nghề, đây gần như luôn chỉ là một điểm cân nhắc phụ thêm. Tin tốt là có một số cách tương đối đơn giản và rẻ tiền để giải quyết vấn đề.

Đừng hiểu lầm ý tôi; tôi không nói rằng các nhà hàng nên có cảm giác giống như thư viện! Suy cho cùng, một chút tiếng ồn nhất định hoặc tiếng “rì rầm” lại cải thiện trải nghiệm tại mỗi nhà hàng. Nếu phòng ăn quá yên ắng, khách hàng sẽ không quay lại vì họ không muốn người khác nghe trộm những cuộc nói chuyện riêng tư của mình. Mấu chốt ở đây là tạo ra thứ mà người ta gọi là “sự riêng tư kiểu yến tiệc”, nghĩa là khuyến khích thực khách cảm thấy an toàn trong sự thân mật của riêng mình trong khi vẫn là một phần của đám đông. Tôi đảm bảo tiếng rì rầm của những thực khách thoải mái và cảnh tượng bồi bàn lượn ra lượn vào các dãy bàn cực kỳ cuốn hút. Tuy thế, quản lý tiếng ồn (chứ không phải loại bỏ triệt để) là điều cực kỳ quan trọng để đảm bảo thành công và sự hài lòng của khách hàng. Vì thế, câu hỏi nên được đặt ra là tiếng ồn bao nhiêu mới gọi là quá mức?

Điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào thị trường mục tiêu và phong cách nhà hàng. Ví dụ, nếu hình thức nhà hàng của bạn theo kiểu sang trọng, hãy lập kế hoạch kiểm soát mức độ tiếng ồn ở mức vừa phải, vì nhà hàng sẽ chú trọng hơn vào thức ăn và trải nghiệm. Ai lại muốn bỏ ra cả đống tiền cho một bữa ăn ngon và không khí trong nhà hàng trong khi không thể nói chuyện cơ chứ? Hay thì thầm những điều nhỏ nhoi mà ngọt ngào vào tai người ấy? Tương tự, nếu thị trường mục tiêu của bạn chủ yếu là những người ở thế hệ bùng nổ dân số, hãy tính chuyện giảm tiếng ồn. Khi chúng ta già đi, khả năng nghe và cả khả năng chịu đựng tiếng ồn đều giảm sút.

Tiếng động trong phòng ăn hoặc khu quầy bar có thể dội lại hoặc hấp thụ bởi tất cả mọi thứ, bao gồm tường, trần, sàn, thiết bị và đồ đạc. Bề mặt càng cứng thì tiếng động càng phóng đại. Vì vậy, mục tiêu của bạn là sắp đặt một số đồ trang trí ở khoảng trống với vai trò giảm thiểu tiếng ồn. Dĩ nhiên, bạn không muốn các nhân việc phục vụ bàn phải đi khắp nơi và nói “Suỵt!” trong nhà hàng. Hãy nhớ rằng bạn cần phải quản lý tiếng ồn trở thành tiếng rì rầm dễ chịu. May thay, có những cách tương đối đơn giản để làm giảm tiếng ồn, ví dụ như lắp đặt các vật liệu sau:

Thảm và rãnh Chia ô, dùng ghế băng hoặc ghế có lưng bọc đệm Tấm che cửa sổ và rèm Băng rôn Vải trang trí hoặc đệm trên tường Bàn có lót Tấm cách âm phủ vải được sơn hoặc để trần dày 2-[2],5cm trên tường hoặc trần Tấm sợi thủy tinh hoặc màng cách âm phủ vải dày ¾-[1] inch gắn trên trần hoặc tường Một hệ thống âm thanh tốt với các loa được đặt đúng chỗ và mở âm lượng phù hợp Bạn cũng có thể thử các cách sau để giảm tiếng ồn:

Tăng khoảng cách giữa các bàn Mở loại nhạc phù hợp, sử dụng loa kích thước vừa đủ và đặt ở những nơi hợp lý cũng có thể khỏa lấp tiếng động lớn và tiếng bát đĩa va chạm vào nhau Trong các phương pháp được liệt kê ở trên, lắp tấm phủ trần là hiệu quả nhất.

Thỉnh thoảng, cũng có thị trường mục tiêu và hình thức nhà hàng đòi hỏi cách thiết kế sao cho có mức tiếng ồn cao – chủ yếu là các quán cà phê hợp mốt nơi người ta đến để thấy-và-được-thấy, nhà hàng, quán bar và câu lạc bộ phục vụ nhóm khách hàng năng động ở thành thị. Với nhóm nhân khẩu học này và những người tìm kiếm cơ hội khác, mức tiếng ồn lớn tạo nên hành động và sự sôi động làm tăng trải nghiệm nhà hàng.

Thông thường, chúng ta có thể sử dụng thiết kế có tính linh hoạt. Nếu bạn có không gian đủ lớn và có thể thiết kế mặt bằng sao cho hiệu quả và khả dụng, nhà hàng có thể có hai môi trường âm thanh: một cho quầy bar và khu vực lounge và một cho khu phòng ăn. Điều này cho phép nhà hàng cùng lúc phục vụ các nhóm khách hàng khác nhau. Ví dụ, những người thuộc thế hệ bùng nổ dân số có thể muốn uống cocktail và ăn đồ khai vị trong khi ngồi lẫn với những người thuộc thế hệ X[2] ở khu quầy bar và lounge, trong khi các cặp vợ chồng có hoặc không sống cùng con cái lại có thể tận hưởng bữa tối yên tĩnh trong môi trường ấm cúng và yên tĩnh hơn.

ÂM NHẠC

Từ xưa, luôn có những mối liên hệ mật thiết về tâm lý và cảm xúc giữa ăn uống và âm nhạc. Ít có buổi tiệc hay lễ hội nào mà sự kết hợp này lại không khiến người ta cảm thấy dễ chịu. Nhà hàng là nơi chúng ta thường đến để ăn uống, mừng những sự kiện đặc biệt, hoặc đơn giản là tán gẫu với nhau.

Mỗi loại nhà hàng đòi hỏi một mức năng lượng khác nhau, và lựa chọn âm nhạc là những nhân tố ảnh hưởng trực tiếp. Việc bạn phải làm là mở nhạc cho đám đông nghe. Sở thích âm nhạc của riêng bạn có thể không phù hợp, trừ khi nó giống với nhóm khách hàng mục tiêu. Giống như các khía cạnh thiết kế khác, lựa chọn âm nhạc của bạn phải được điều chỉnh cho hợp với thị trường mục tiêu trong khi vẫn thống nhất với phong cách nhà hàng, món ăn và cách bài trí. Tương tự như việc mở nhạc thật lớn ở một nhà hàng sang trọng là không phù hợp, và sẽ thật sai lầm khi mở nhạc cổ điển nhẹ nhàng ở một nhà hàng và quán bar hợp mốt ở thành phố.

Nhạc nền phù hợp không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp bạn tạo nên không khí chung hài hòa, mà còn giúp khách hàng thư giãn, có tâm trạng tốt để tận hưởng sự thoải mái khi ăn ở nhà hàng. Một số chủ nhà hàng còn dám khẳng định rằng không chỉ đồ ăn mà cả tâm trạng cũng là một yếu tố khiến khách hàng quay trở lại. Tôi và bạn bè luôn đi ăn ở Calle Ocho, một nhà hàng Latin cao cấp tại New York, không chỉ vì đồ ăn ở đây mà còn để trải nghiệm thứ âm nhạc Latin sôi động, nhịp nhàng khiến chúng tôi có cảm giác mình đang ở vùng nhiệt đới. Đương nhiên, không thể thiếu vài ly mojito nữa!

Tin hay không tùy bạn, các nghiên cứu khoa học cho thấy nhịp điệu âm nhạc có thể ảnh hưởng tới khoảng thời gian khách hàng nán lại và số tiền họ bỏ ra. Ví dụ, hai nghiên cứu, một được Smith và Curnow tiến hành năm 1966, một được RR. Milliman tiến hành năm 1986, cho thấy tiếng nhạc dễ chịu có thể tăng doanh số lên tới 40% . Mới đây hơn, một nghiên cứu vào năm 2003 của Đại học Leicester về tâm lý khách hàng và cách thiết kế lối đi lại trong nhà hàng đã phát hiện:

Những nhà hàng mở nhạc cổ điển có mức tiền trung bình mỗi đơn hàng cao nhất, và các khách hàng trung bình chi tiền nhiều hơn 9% . Mở nhạc to và sôi động trong khi thực khách chờ được xếp chỗ trong một nhà hàng đông đúc có thể khiến họ bỏ đi sớm vì coi đây là một “tình trạng cần tránh”. Bất kỳ thể loại nhạc chậm nào cũng có thể khiến khách hàng uống và tiêu nhiều tiền hơn. Con số thần kỳ để đẩy nhanh tốc độ phục vụ và rút ngắn thời gian dùng bữa của khách là 120 nhịp mỗi phút hoặc nhanh hơn. Khi Diner 24 mới được khai trương ở New York, các khách hàng thường nán lại đến hai tiếng, lâu hơn hẳn thời gian mà nhà hàng bình dân phục vụ 24/24 này dự tính. Vậy nên nhà hàng chuyển sang loại nhạc nền sôi động hơn, với các nhóm nhạc kiểu Massive Attack – một ban nhạc Anh nổi tiếng. Thời gian nán lại của khách được rút ngắn chỉ còn một tiếng rưỡi.

Điều này không có nghĩa bạn nên mở nhạc rock hoặc rap ở nhà hàng sang trọng nếu muốn tăng nhanh tốc độ lưu thông bàn. Tuy thế, bạn có thể giữ nguyên thể loại nhạc mình lựa chọn, chỉ tăng âm lượng để khiến nó trở nên sôi động hơn. Bạn cũng có thể điều chỉnh âm lượng khác nhau ở các bữa khác nhau để thay đổi tâm trạng, tốc độ lưu thông và mức tiền trung bình. Ví dụ, bạn có thể mở cùng một loại nhạc vào bữa sáng, trưa và tối, nhưng chọn các bài vui vẻ và mở âm thanh lớn hơn một chút vào bữa trưa và sáng khi khách hàng chịu sức ép về thời gian muốn được phục vụ nhanh hơn, còn vào bữa tối hãy chuyển sang các bản nhạc du dương chậm hơn để khách hàng thư giãn, tăng mức tiền mỗi đơn. Ở Zuni, chúng tôi có một mẹo nhỏ hơi khác. Từ 18 giờ tối đến 22 giờ tối, khi khách hàng chủ yếu là những người đi xem hát và cư dân trong khu phố, chúng tôi mở nhạc jazz. Nhưng sau 20 giờ, khi khách hàng chủ yếu là những diễn viên Broadway trẻ hơn đi cùng với bạn, chúng tôi chuyển sang nhạc đương đại.

Việc lắp đặt hệ thống âm thanh tốt, đồng thời liên tục mua các đĩa mới có thể rất tốn kém. Trong khi đó, các dịch vụ âm nhạc như DMX và PlayNetwork có thể cung cấp nhạc với giá 35 đô-la một tháng và bạn có thể đổi thể loại cho hợp với thị trường mục tiêu và thời điểm bữa ăn. Một giải pháp thay thế rẻ tiền hơn là Vibetrax, vốn cung cấp từ 5-[10] đĩa CD miễn phí theo thể loại mỗi tháng đổi lại phải đồng ý lắp đặt giá trưng bày quảng bá cho họ.

Bạn cũng có thể biến âm nhạc thành một phần trong lợi điểm bán hàng độc nhất. Zuni thu hút một nhóm khách hàng luôn tới thưởng thức nhóm tam tấu nhạc jazz vào tối các thứ Hai. Một vài nhạc công tài năng nhất cũng thường tạt qua biểu diễn ngẫu hứng. Ở gần trung tâm thành phố, Caffe Taci biến thứ Sáu thành tối biểu diễn opera, nơi Juilliard và các sinh viên trường âm nhạc Manhattan trở nên quá nổi tiếng đến độ tuy nhà hàng kiểu Italia này đặt mức tiền thu bắt buộc tối thiểu cho mỗi bàn nhưng khách vẫn đổ xô đến để được thưởng thức.

ÁNH SÁNG

Hơn bất kỳ chi tiết trang trí nào, đèn chiếu sáng tạo nên tâm trạng. Chiếu sáng tốt có thể không chỉ ảnh hưởng đến không khí và tâm trạng trong phòng mà còn cả cảm giác thoải mái và an toàn của khách hàng. Một căn phòng được chiếu sáng đầy đủ thường khiến người ta đẹp hơn, điều này khiến họ thoải mái và thư giãn hơn. Một số quản lý nhà hàng thì cho rằng mọi người sẵn sàng bỏ thêm tiền khi họ tin rằng mình nhìn đẹp hơn. Hiển nhiên, ai cũng muốn ánh sáng tôn lên vẻ ngoài của mình. Bình luận về ảnh hưởng của ánh sáng đến cảm giác tự tôn của chúng ta, nhà phê bình nhà hàng Marian Burros của tờ New York Times đã viết về nhà hàng Union Pacific: “Chúng ta phải ghi nhận thành tựu của DiSpirito vì ông đã sửa sang nhà hàng rất ổn, biến một nơi lạnh lẽo, kém thân thiện trở nên ấm cúng và thoải mái, cùng với hệ thống chiếu sáng khiến ai nhìn cũng đẹp.” (Phần nhấn mạnh này là của tôi.)

Mục tiêu của bất kỳ hệ thống chiếu sáng nào là khiến mọi người và món ăn trông hấp dẫn nhất có thể. Các nguồn sáng được lựa chọn phù hợp, mức độ sáng và màu đèn cũng có thể khiến các món ăn nhìn ngon miệng hơn. Ánh sáng không bắt buộc phải ấm và mờ ảo. Có những hình thức nhà hàng đòi hỏi mức năng lượng cao và sự sôi động, điều này có thể được thực hiện với hệ thống chiếu sáng hợp lý đi kèm với mức tiếng ồn và âm nhạc phù hợp.

Phong cách nhà hàng càng sang trọng, hệ thống chiếu sáng càng quan trọng trong việc tạo nên tâm trạng phù hợp cho khu vực bar và phòng ăn. Ngoài ra, hãy cân nhắc việc những người trên 40 tuổi thường gặp khó khăn khi đọc chữ mà không đeo kính. Nếu phòng ăn quá tối, các thực khách thuộc thế hệ bùng nổ dân số (như tôi chẳng hạn!) sẽ không thể đọc được thực đơn ngay cả khi đeo kính. Đừng quên, chúng tôi là nhóm dân số dư dả nhất với khả năng chi tiêu cao nhất, đặc biệt là để ăn nhà hàng. Vậy nên, hãy đảm bảo cung cấp đủ ánh sáng để mọi người thoải mái khi đọc thực đơn. Hiển nhiên, bạn không muốn bỏ qua nhóm khách dưới 40 tuổi, những người dường như lúc nào cũng thấy phòng ăn và quầy bar mờ ảo có vẻ thoải mái vàhoặc lãng mạn hơn. Mục tiêu của bạn phải là tìm được điểm phù hợp giữa hai thái cực sáng và tối mà không tạo cảm giác buồn chán.

Lý tưởng nhất là hệ thống đèn và màu sắc có thể giúp thay đổi tâm trạng và không khí. Bằng cách thay đổi mức chiếu sáng và cách sắp đặt, bạn có thể khiến cùng một căn phòng có cảm giác vui vẻ cho bữa sáng và trưa, nhộn nhịp khi dùng cocktail, và lãng mạn vào bữa tối. Đây là những lời Marian Burros đã dùng để ca ngợi Union Pacific: “Ánh đỏ ở khắp nơi: tường màu mận chín, lưng ghế màu quả mâm xôi, một vật trang trí màu đỏ tươi lấp lánh treo trên tường. Căn phòng nhìn rất vui vẻ vào ban ngày nhưng lại cực kỳ lãng mạn vào buổi tối.”

Dù không thể tạo nên hiệu ứng mạnh như thế ở Zuni, nhưng chúng tôi cũng tăng mức sáng ở phòng ăn vào buổi trưa để phục vụ những người muốn thảo luận chuyện công việc trong khi ăn. Họ thường đem theo máy tính xách tay. Vào buổi tối, khi phần lớn thực khách là những người tới nhà hát, chúng tôi điều chỉnh mức sáng cho hợp với sở thích của họ. Sau 20h tối, chúng tôi giảm ánh sáng để tạo không khí thân mật hơn.

Cách tốt nhất để điều chỉnh mức sáng và thay đổi tâm trạng trong phòng ăn và khu quầy bar vào các giờ khác nhau trong ngày là lắp đặt bộ điều chỉnh thật tốt. Chúng cũng giúp việc lau dọn dễ dàng hơn vì bạn có thể vặn đèn to hết cỡ sau khi đóng cửa để dọn dẹp sạch sẽ và gọn gàng. Chúng cũng hữu ích nếu nhà hàng đủ lớn để có nhiều hơn một phòng ăn. Ví dụ, khi không có nhiều khách, bạn có thể tạm đóng cửa một phòng bằng cách tắt đèn trong đó, tránh việc nhà hàng trông có vẻ trống trải. Điều này cực kỳ quan trọng, vì nhiều khách hàng thường tránh vào các quán vắng vẻ. Nhiều nhà hàng lớn và đông khách thường sử dụng chiêu này.

Sử dụng màu sắc và ánh sáng phù hợp có thể khiến căn phòng nhìn có vẻ rộng hơn, nhỏ hơn hoặc thân mật hơn. Nhưng hãy cẩn thận! Sử dụng đèn và màu sắc có thể cực khó, vì như tất cả chúng ta đều biết, cùng một màu sắc nhưng sẽ mang lại những hiệu ứng thị giác khác nhau. Ngoài ra, ánh sáng phản chiếu lên tường làm ảnh hưởng đến màu sắc. Tôi đã phải học điều này qua sai lầm khi mở nhà hàng Poco Loco. Đúng như cái tên, chúng tôi muốn tạo nên một căn phòng có phần hoang dã. Vậy nên, một cách ngu ngốc, chúng tôi sơn mỗi tường một màu chói lọi. Chúng tôi dùng đèn chiếu sáng gián tiếp trên hốc tường, và đèn rọi trực tiếp từ trên trần trắng chiếu xuống. Khi bật đèn vào buổi tối, chúng tôi hoàn toàn bất ngờ vì không có bức tường nào nhìn giống màu sơn cả! Sau khi thuê một nhà thiết kế nội thất chuyên nghiệp, chúng tôi nhanh chóng nhận ra nếu được dùng đúng cách, đèn phản chiếu cùng với ánh sáng tự nhiên và gương có thể là cách chiếu sáng và thay đổi tâm trạng cực kỳ tiết kiệm. Chúng tôi chuyển sang màu trung tính trên tất cả các bức tường, lắp gương lớn, và dùng đèn dây tóc sắc hồng thay cho đèn trần. Điều này khiến khách hàng thích thú, mà lại tiết kiệm điện và tiền bạc.

Phần lớn các chuyên gia về đèn chiếu sáng đều nhất trí rằng vì tông màu ấm của nó, đèn dây tóc – nghĩa là bóng đèn vặn thông thường – là loại đèn tốt nhất khiến mọi người và món ăn nhìn đẹp hơn. Đèn halogen cũng được cho là một lựa chọn tối ưu cho mục đích này. Mặc dù rẻ hơn đèn neon, nhưng đèn dây tóc không thực sự kinh tế hay hiệu quả. Một bóng đèn neon 15 watt sẽ tỏa ra nhiều ánh sáng ngang với bóng đèn dây tóc 60 watt trong khi có độ bền gấp gần 10 lần. Đèn neon thu nhỏ thì tiết kiệm hơn, nhưng chúng không làm cho món ăn hoặc con người nhìn đẹp hơn. Một số nhà thiết kế nội thất khăng khăng cho rằng đèn neon có pha màu hiệu quả hơn; tuy thế, đèn neon lại không thể dùng bộ điều chỉnh ánh sáng, và tuổi thọ của chúng cũng ngắn hơn khi sử dụng trong không gian nhỏ và đóng kín.

Chiếu sáng phù hợp không chỉ bao gồm chọn đúng loại đèn, mà cả việc xếp đặt đèn chiếu trực tiếp và gián tiếp. Với đèn gián tiếp – ví dụ như đèn có giá móc trên tường hay đèn trong hốc – ánh đèn được tản ra và bao phủ khu vực rộng hơn. Thực chất, nó làm sáng cả một khoảng không gian và tỏa ra ánh sáng bao quát. Khi đèn chiếu gián tiếp được giấu đi, ánh sáng giảm thiểu bóng đổ và có thể khiến mọi người trông đẹp hơn.

Đèn chiếu trực tiếp, hay còn gọi là đèn rọi từ trên cao, tập trung ánh sáng vào một điểm nhất định. Ví dụ về đèn chiếu trực tiếp gồm đèn rọi hay đèn chùm. Đèn chiếu sáng mạnh làm nổi bật các điểm không hoàn hảo và vì thế không nên tập trung chiếu trực tiếp vào khách hàng, làm lộ những nhược điểm của họ. Ngoài ra, hầu hết mọi người thường cảm thấy không thoải mái nếu bàn của họ sáng hơn các vùng xung quanh. Thay vì chiếu sáng trực tiếp vào mọi người, hãy bao quanh họ bằng ánh sáng nhẹ hơn.

Giống như việc lựa chọn bàn ghế và âm nhạc, ánh sáng cũng có thể được dùng để tăng lượt lưu thông. Mức chiếu sáng càng cao, tốc độ khách ra vào càng nhanh. Điều này giải thích tại sao các nhà hàng ăn nhanh thường sáng trưng để tăng tốc độ gọi đồ và mang đi. Ánh sáng mạnh cũng khiến khách hàng không nán lại lâu.

Thắp sáng nhà hàng đúng cách để tạo tâm trạng phù hợp hoặc đẩy nhanh tốc độ lưu thông khách có thể là một lợi thế cạnh tranh. Hãy ghi nhớ điều này và nếu ngân quỹ cho phép, bạn có thể muốn chi một khoản tiền thuê một nhà tư vấn thiết kế chiếu sáng có kinh nghiệm làm việc cho nhà hàng. Một nhà tư vấn chuyên nghiệp giàu kinh nghiệm có thể giúp bạn lựa chọn những thứ sau:

Đèn và vị trí sắp đặt Độ sáng và độ tương phản Tường, trần và màu sắc đồ đạc Hướng đèn và mức chiếu sáng cho các phòng khác nhau Kết hợp đèn neon cùng đèn dây tóc để đạt hiệu quả cao nhất và tiết kiệm chi phí nhất Kết hợp đèn trực tiếp và gián tiếp Nhà phê bình nhà hàng trên tờ New York Times là William Grimes viết về hiệu quả của việc sắp đặt đèn đúng cách như sau: “Mặc dù căn phòng dài, hẹp và không có cửa sổ, nó vẫn đem lại cảm giác nhẹ nhàng và thoáng đãng. Sàn cẩm thạch và tường trắng tinh khôi được chiếu sáng nhẹ nhàng bằng đèn tím khiến không gian trông có vẻ rộng hơn. Đó quả thực là một tác phẩm thiết kế rất tinh tế, đặt món ăn vào môi trường kích thích thị giác. Người ta đã dành rất nhiều suy nghĩ, chứ không phải tiền bạc vào Sumile. Đó là kiểu thiết kế thông minh dành cho các món ăn thông minh, tất cả được tổng hòa thành một gói hấp dẫn.” (Phần nhấn mạnh là của tôi.)

Lắp đặt, vận hành và duy trì các hệ thống đèn có thể rất tốn kém. Riêng chi phí tiền lắp đặt điện có thể đã rất đắt. Trung bình, đèn thắp sáng chiếm lần lượt 25% và 10% tổng chi phí điện của phần lớn nhà hàng ăn nhanh và quán phục vụ tại bàn. Chi phí giảm thiểu nhiệt năng do hệ thống đèn tạo ra lại làm tăng thêm 10% chi phí ở các vùng nóng cần sử dụng điều hòa. Chi phí thay thế và điện năng có thể được giảm bớt bằng cách sử dụng đèn neon thay cho đèn dây tóc, và dùng đèn công suất cao ở mức hiệu suất 50% . Nếu bạn không thể lắp đèn neon sao cho phù hợp với môi trường trong nhà hàng, hãy dành một phần lớn hơn trong ngân quỹ để trả tiền điện. Trước khi chọn làm trần thật cao, hãy cân nhắc độ khó và chi phí thay bóng đèn cùng thiết bị chiếu sáng. Tất cả các chi phí này nên được đưa vào nghiên cứu khả thi tài chính. Nếu bạn mua lại một nhà hàng có sẵn, hãy xem xét đổi lại bằng các hệ thống chiếu sáng tiết kiệm điện và hiệu quả hơn.

NHÀ VỆ SINH

Một quyết định quan trọng trong thiết kế và bài trí nhà hàng là khu vệ sinh. Một số chủ nhà hàng thích đặt chúng càng xa phòng ăn và quầy bar càng tốt. Những người khác thì lại muốn giấu kín phòng vệ sinh nhưng lại đặt chúng gần quầy bar và phòng ăn để dễ dàng ra vào. Không có quy tắc tuyệt đối nào ở đây cả, nhưng bạn cần cân nhắc lối đi lại của nhân viên nhà hàng và khách hàng cũng như vị trí đường nước và đường cống chính.

Ở nhiều thành phố có luật quy định số lượng buồng vệ sinh hay bồn rửa mặt tối thiểu dựa trên mật độ người sử dụng và nhân viên. Với tất cả các nhà hàng mới xây dựng, chính phủ liên bang đã quy định trong Đạo luật Người khuyết tật (ADA) rằng phải có ít nhất một nhà vệ sinh phù hợp và đủ rộng cho người khuyết tật. Các nhà hàng hoạt động trước khi có luật ADA thường được miễn tuân thủ nếu họ không có kế hoạch sửa sang lớn cho nhà hàng. Các nhà hàng chỉ bán đồ mang đi và giao tận nhà không bắt buộc phải có nhà vệ sinh.

Như bạn có thể dự đoán, mối lo chủ yếu của mọi người về nhà vệ sinh trong nhà hàng là sự sạch sẽ. Phần lớn nhà vệ sinh ở các nhà hàng không đạt chuẩn. Ví dụ, hai khảo sát gần đây của Opinion Research cho thấy nhà vệ sinh trong nhà hàng chỉ xếp sau nhà vệ sinh công cộng về độ bẩn thỉu. Ba vấn đề thường được nhắc đến nhất là phòng vệ sinh bừa bãi, mùi hôi và rác trên sàn. Ngoài ra, 77% số người được hỏi nói rằng họ cảm thấy nhà vệ sinh bẩn thể hiện trách nhiệm của người quản lý về sự sạch sẽ, và 75% nói rằng họ ít có khả năng trở lại các nhà hàng có nhà vệ sinh bẩn hoặc bừa bãi. Rõ ràng là mặc dù khách hàng dành rất ít thời gian trong nhà vệ sinh – với phụ nữ trung bình là tám phút và đàn ông là bốn phút – nhưng nó lại có ảnh hưởng lớn đến trải nghiệm chung. Mục tiêu của bạn là sử dụng nó để tăng trải nghiệm tuyệt vời của khách hàng.

Nhà vệ sinh bẩn thỉu và bừa bãi là hậu quả của việc bộ phận quản lý đã lơ là chúng. Ba phàn nàn nói trên của khách hàng có thể được xử lý dễ dàng đơn giản bằng cách phân việc cho một nhân viên kiểm tra định kỳ. Vì đã từng “ở chung chiến hào”, tôi cam đoan với bạn phần lớn nhân viên không thích phải xử lý vấn đề nhà vệ sinh “bừa bãi”, dù là do bồn cầu bị tràn, khách hàng nôn mửa hoặc sử dụng thiếu ý thức. Cách dễ nhất để xử lý vấn đề này là lắp đặt cống trên sàn và một ống có đầu để lắp vòi nước; như vậy khi khách hàng làm bẩn, chỗ đó có thể được xả ngay xuống cống. Cống trên sàn cũng giúp việc lau rửa và vệ sinh tường cũng như sàn nhà vệ sinh dễ dàng hơn, đặc biệt là trong buồng vệ sinh nam gần chỗ đi tiểu. Một cách khác để giải quyết vấn đề nhà vệ sinh bẩn do các khách hàng vô ý thức (tin tôi đi, có rất nhiều người như thế) là lắp đặt buồng vệ sinh và bồn tiểu tự xả nước, đặc biệt là ở nhà vệ sinh nhiều người dùng trong các tiệm đồ ăn nhanh.

Quản lý sát sao và sử dụng các thiết bị vệ sinh như cống trên sàn và thông gió tốt, kể cả quạt thông gió, có thể giúp giải quyết vấn đề mùi. Bạn cũng có thể dùng các hộp thơm phòng, nhưng chúng không hiệu quả lắm. Phần lớn các thành phố đều có quy định bắt buộc về hệ thống thông gió trong nhà vệ sinh. Các vấn đề khác khiến khách hàng khó chịu nhưng lại dễ giải quyết bao gồm: cửa và ổ khóa hỏng; hết giấy lau tay, giấy vệ sinh và tấm phủ bệ bồn cầu; hết xà phòng; và cửa phòng không có móc để treo đồ hoặc áo khoác.

Hai thiết bị phòng vệ sinh rất hiệu quả thể hiện sự quan tâm của đội ngũ quản lý về vệ sinh là máy đựng giấy lau tay và vòi nước cảm ứng. Dù có thể khá đắt, nhưng chúng giúp tiết kiệm nhiều chi phí nước và khăn giấy. Vì khách hàng không phải chạm vào chỗ lấy giấy hoặc vòi nước, bạn không phải lo họ sử dụng chúng mà không rửa tay kỹ.

Thiết kế và không khí trong phòng vệ sinh nên đem lại cảm giác thoải mái và riêng tư. Hiển nhiên, ở các nhà hàng càng cao cấp, khách hàng càng kỳ vọng nhiều thiết bị chất lượng tốt, tường và sàn lát gạch hoặc các vật liệu khác, lớp đánh bóng và đồ dùng sang trọng. Dù thế nào, các vật liệu bạn lựa chọn cần phải bền, dễ lau rửa và bảo dưỡng. Những thứ hay ho nên có trong nhà vệ sinh nữ là gương trên bồn rửa, một cái bàn nhỏ hoặc giá để trang điểm và gương soi cả người gần cửa ra vào. Chắc chắn hệ thống chiếu sáng ở đây phải khiến người soi trông đẹp hơn!

Một điểm tinh tế trong các nhà vệ sinh ở nhà hàng kiểu gia đình (cả nam lẫn nữ) là nếu có đủ chỗ, hãy lắp cả bàn thay tã cho em bé. Với đàn ông, các tấm che chống gỉ nên được lắp giữa các bồn tiểu; chúng phải được lau rửa hằng ngày. Đàn ông cũng thích có gương phía trên bồn rửa.

Thường thì các nhà vệ sinh không phân biệt giới tính có thể được tìm thấy ở các nhà hàng nhỏ không có đủ không gian để làm phòng vệ sinh riêng cho nam và nữ. Nhưng gần đây, một số nhà hàng hợp mốt và sang trọng ở các thành phố lớn cũng đang chọn cách xây nhà vệ sinh không phân biệt giới tính để khiến mình trở nên khác biệt so với đối thủ cạnh tranh. Một nhà hàng kiểu đó gần đây rất được giới truyền thông chú ý là Mie N Yu ở Washington D. C. Không chỉ nhà vệ sinh được dùng chung, mà khu rửa tay cũng vậy. Các nhà hàng sang trọng ở China Grill được thiết kế bởi kiến trúc sư nổi tiếng Jeffrey Beers cũng đã nổi tiếng với nhà vệ sinh chung.

Nhà vệ sinh không phân biệt giới tính có thể là một cách sử dụng không gian hiệu quả và dễ đáp ứng quy định xây dựng, đặc biệt là với các quy định của ADA nếu không có đủ chỗ xây thêm nhà vệ sinh. Nhiều người điều hành nhà hàng nhỏ khác đã tháo biển phân biệt giới tính trên cửa nhà vệ sinh, cho phép cả hai giới sử dụng bất kỳ nhà vệ sinh nào còn trống để giảm tình trạng xếp hàng trước cửa nhà vệ sinh nữ.

Dù được một số nhà hàng hợp mốt sử dụng thành công như một công cụ marketing, nhưng các nhà vệ sinh chung rất mạo hiểm và có thể khiến một số khách hàng phật ý. Sẽ là không thông minh khi lên kế hoạch xây dựng nó mà chưa quen với các quy tắc ứng xử xã hội của nhóm khách hàng mục tiêu. Ngoài ra, một số thành phố bắt buộc phải có nhà vệ sinh riêng nếu doanh số bàn rượu vượt quá 30% tổng doanh số.

MÙI HƯƠNG

Tôi biết không có nhiều người có thể cưỡng lại mùi thơm của một ấm cà phê đang pha, bánh mì đang nướng, mùi tỏi và thảo dược đang rán trong bơ hoặc dầu. Tuy thế, mỗi khi các nhà quản lý nhà hàng nhỏ nghĩ về mùi hương trong nhà hàng, họ nghĩ ngay đến mùi thuốc tẩy hoặc dầu thông. Dường như họ đã quên mất mùi thức ăn ngon hấp dẫn như thế nào. Nếu không tin tôi, bạn có thể xem cây viết phê bình ẩm thực và nhà hàng lão luyện trên tờ New York Times là Eric Asimov: “Mùi bánh mì xốp nóng hổi, mùi món cơm basmati mới nấu, mùi hăng của nước mắm và bạc hà ở nhà hàng Việt Nam, hay sốt củ cải và chanh ở nhà hàng chuyên các món hàu,… khơi dậy sự thèm ăn và khiến người ta sẵn sàng đón nhận những niềm vui sắp đến. Tuy vậy, ít nhà hàng hiểu được công thức đơn giản này. Thay vào đó, bạn được chào đón bởi mùi thuốc tẩy, mùi cà phê cũ ở khu lễ tân. Thật khó hiểu.”

Gian bếp mở là một trong những cách tốt nhất để phòng ăn tràn ngập những mùi hương tuyệt diệu đó. Một số kiểu món ăn được chế biến tại bàn ví dụ như đĩa nóng (như món fajitas), thịt hoặc món tráng miệng khò lửa, hay món ăn a la plancha kiểu xứ Basque (được phục vụ trên xoong kim loại dùng để nấu món ăn) cũng rất có tác dụng. Một cách khác để tạo nên hiệu ứng này là lắp hộp phun mùi trong hệ thống thông gió phòng ăn. Các hộp phun mùi này có thể tỏa mùi nào bạn muốn, ví dụ cà phê tươi, sô-cô-la hay bánh mì. Một cách thậm chí còn tiết kiệm hơn chính là đốt nến thơm.

Tương tự như việc mùi món ăn dễ chịu có thể hấp dẫn khách hàng và khơi dậy sự ngon miệng, các mùi khó chịu như giẻ lau quầy bar, bia thiu, dầu rán cũ hay rác để cả ngày có thể khiến khách hàng khó chịu. Vậy nên, hãy để ý những sai lầm dễ tránh này.

TÙY CƠ ỨNG BIẾN

Thiết kế đẹp mắt và không khí nhà hàng tuyệt vời không đảm bảo thành công, nhưng chúng có thể làm tăng hoặc giảm chất lượng trải nghiệm nhà hàng. Chúng sẽ xác lập nét riêng của nhà hàng, định hình kỳ vọng của khách và nhân viên. Các đồng nghiệp ra ngoài để ăn mừng sinh nhật hoặc thăng chức có lẽ sẽ không tìm đến những nơi thong thả lãng mạn. Tương tự, những người thích đến các quán cà phê hoặc những nhà hàng thấy-và-được-thấy thường thoải mái trong môi trường náo nhiệt và giàu năng lượng.

Tuy nhiên, dù thiết kế cơ bản là gì, nó cũng phải đủ linh hoạt để thay đổi theo nhu cầu khác nhau của khách hàng ở các bữa và dịp khác nhau. Một nhà hàng hoàn toàn có thể vừa sang trọng vừa bình dân. Ở các khu đô thị lớn nơi tiền thuê địa điểm đắt đỏ, nhiều nhà hàng buộc phải bán hàng nhanh hơn vào bữa trưa và trang trọng thong thả hơn dành cho bữa tối.

Bạn không cần làm hài lòng tất cả mọi người, nhưng thiết kế và không khí trong nhà hàng phải thể hiện được bạn là ai và mang lại trải nghiệm liên tục nào từ khi khách bước vào cửa cho đến khi họ trả tiền và cầm áo khoác ra về. Tiện thể, nhà hàng càng trang trọng, bạn càng nên cân nhắc có dịch vụ giữ áo khoác. Một số nhà hàng bình dân có móc trên tường hoặc cuối lô ngồi. Dù bạn làm gì, hãy đảm bảo (xin lỗi vì phải nhắc lại) đó là thứ khách hàng mục tiêu mong muốn.

❀ ❀ ❀

[1] . Đơn vị đo cường độ âm thanh. (BTV)

[2] . Thuật ngữ dùng để miêu tả những người sinh ra ở giai đoạn 1965-1980.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.