Mở cửa nhà hàng đúng ngân quỹ và đúng thời hạn đã là một thành công đáng kể, nhưng nó mới chỉ là khởi đầu. Thành công thực sự sẽ chỉ đến khi thực khách bắt đầu thường xuyên lui tới, đủ để giúp nhà hàng làm ăn có lãi lâu dài. Công việc của bạn từ ngày khai trương đến ngày đóng cửa là thu hút khách hàng tự nguyện đi qua cánh cửa đó, chứ không phải chỉ ngẫu nhiên.
Thỉnh thoảng, một nhà hàng mới mở sẽ ngay lập tức được chú ý và thu hút nhiều khách hàng. Có thể do phong cách nhà hàng còn mới và chưa có trong khu vực. Tuy thế, bình thường sự nổi bật tức thì đó là do các chủ sở hữu đã có chiến dịch marketing hiệu quả trước ngày khai trương. Thu hút khách hàng trong các tuần và tháng đầu tiên sẽ không đảm bảo nhà hàng của bạn sẽ thành công lâu dài. Đã bao nhiêu lần bạn thấy một nhà hàng mới mở cửa đông khách được vài tuần hay vài tháng đầu, để rồi phải đóng cửa sau sáu, chín, hoặc mười hai tháng khi độ mới lạ của nó mất đi? Để thành công trong môi trường cạnh tranh hiện nay, nhà hàng của bạn phải không chỉ thu hút khách hàng trong vài tuần hay vài tháng, mà nó phải xây dựng được một nhóm khách hàng trung thành và liên tục thu hút thêm khách mới. Bạn có thể thực hiện được điều này thông qua phương pháp marketing ổn định và đáng đồng tiền.
XÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU
Với một chiến lược marketing được tính toán và thực hiện tốt, các yếu tố khác nhau của phong cách nhà hàng (món ăn, dịch vụ, cách trang trí, không khí, cái tên và logo) sẽ được kết hợp tạo nên một thương hiệu độc nhất vô nhị. Nhà hàng của bạn sẽ được biết đến bởi các lợi điểm bán hàng độc nhất mà bạn đem lại, và thương hiệu này sẽ tạo nên ấn tượng lâu dài và kết nối mạnh mẽ về mặt cảm xúc với khách hàng, khuyến khích họ thường xuyên tới nhà hàng và nhiệt tình giới thiệu nó với gia đình cùng bạn bè.
Phần lớn các chủ doanh nghiệp nhỏ nhầm tưởng rằng để tạo nên một thương hiệu đáng nhớ cần hàng triệu đô-la quảng cáo trên báo chí, phát thanh và truyền hình. Nhiều người thường nghĩ tới Coke và Pepsi là những ví dụ điển hình. Tôi có mặt ở đây chính là để gạt bỏ ảo tưởng này và nói với bạn rằng nhiều doanh nghiệp nhỏ cực kỳ thành công đã tạo dựng hình ảnh thương hiệu một cách hiệu quả mà không phải tiêu một xu nào vào quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Theo tôi, các phương pháp quảng cáo truyền thống (trên báo và sóng phát thanh) nên là thành phần cuối cùng trong chiến lược marketing của bạn. Bạn có thể dễ dàng tiêu tốn hàng triệu đô-la vào kiểu quảng cáo này mà vẫn không thu được hiệu quả đáng kể. Ví dụ, tại Zuni, chúng tôi đã chi 10.000 đô-la vào quảng cáo trên báo và tạp chí trong một năm mà không thấy doanh số tăng lên đáng kể. Hơn nữa, việc quảng cáo trên báo sẽ là hiệu quả nhất khi nó được hỗ trợ bởi các hình thức marketing khác, ví dụ như quan hệ công chúng và khuyến mại.
Sự thật là bạn không cần tiêu cả đống tiền để thực hiện được một chiến lược marketing tập trung, ổn định và hiệu quả. Hai ví dụ điển hình: Union Square Café ở New York và Chez Panisse ở Berkeley đều đã xây dựng được hình ảnh thương hiệu mạnh mẽ mà không cần quảng cáo. Trong khi các nhà hàng đó đều phục vụ món ăn ngon và cung cấp dịch vụ không chê vào đâu được, món ăn và dịch vụ không phải là thứ họ nổi tiếng (thương hiệu). Thay vào đó, Union Square Café được biết đến về tính thân thiện còn Chez Panisse thì nổi bật bởi các thực phẩm hữu cơ và thân thiện với môi trường. Một ví dụ dễ nhận biết hơn là các quán cà phê nhỏ trải khắp đất nước hoạt động cực kỳ bền bỉ vì họ chúng nổi tiếng về bữa ăn cơ bản và không khí dân dã. Một lần nữa, thương hiệu của họ không phải là các món ăn ngon mà là sự thân thiện. Theo lời Tim Sanders, tác giả có sách bán chạy của New York Times và là cựu CSO của Yahoo!, hãy coi thương hiệu của bạn là “lời hứa mà bạn sẽ khắc ghi vào tâm trí khách hàng. Nó là một lối tắt: một trải nghiệm tuyệt vời hoặc một vấn đề được giải quyết.”
Dù phong cách nhà hàng của bạn là gì, có rất nhiều cách tiết kiệm và sáng tạo để quảng bá nhà hàng trước khi mở cửa, trong các tuần và tháng đầu tiên hoặc trong tương lai lâu dài. Các phương pháp này kết hợp với quan hệ công chúng (ví dụ như thông cáo báo chí và hoạt động cộng đồng), khuyến mại (ví dụ đăng trên Facebook, Twitter, Web và blog, bảng quảng cáo, coupon, các buổi nếm và ăn thử), và những kiểu quảng cáo không qua phương tiện truyền thông (truyền miệng, phát tờ rơi, gửi thư, và biển treo trên cửa nhà), tất cả các kiểu quảng bá này (nếu được thực hiện đúng cách) đều rất tiết kiệm. Khi đã có một chiến lược marketing nào đó, hãy thực hiện thường xuyên và nhất quán. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tần suất và sự nhất quán là chìa khóa để marketing hiệu quả.
Truyền miệng là phương thức quảng cáo cổ xưa nhất, rẻ nhất và hiệu quả nhất. Theo cách nói của dân trong ngành: “Một khách hàng hài lòng và nhiều lời chính là phương thức quảng cáo tốt nhất.” Quảng cáo truyền miệng đặc biệt hiệu quả vì khác với những phương pháp còn lại, nó thường được coi là khách quan và đáng tin; người ta thường cho rằng không ai muốn lừa đảo người nghe khi giới thiệu hay khuyến cáo một sản phẩm nào. Nếu bạn có thể khiến khách hàng nhắc đến nhà hàng của mình thường xuyên theo cách tích cực, khi đó bạn sẽ thành công còn hơn cả trong những giấc mơ điên rồ nhất! Sau đây, chúng ta sẽ thảo luận những cách cụ thể để quảng bá nhà hàng nhằm tạo hiệu ứng truyền miệng tích cực và được báo chí đánh giá cao. Tiện thể, hai phương thức marketing này là cộng sinh; nghĩa là chúng hưởng lợi từ nhau. Các nhà phê bình nói với độc giả rằng nhà hàng của bạn tốt, và các khách hàng hài lòng lại nói với các nhà phê bình nên tới nhà hàng của bạn vì nó tốt.
Những chiến lược marketing được thảo luận ở đây không nên được áp dụng giống hệt nhau cho các kiểu nhà hàng ở khắp các thị trường. Một số chiến lược có thể áp dụng chung trong khi số khác sẽ thích hợp hơn cho một số loại nhà hàng nhất định. Với một số phong cách nhà hàng, quảng cáo (bằng tờ rơi, coupon, biển treo cửa và banner nhiều màu) là hiệu quả và tiết kiệm, trong khi với một số nhà hàng khác, quan hệ công chúng và khuyến mại là những lựa chọn hợp lý hơn. Phong cách nhà hàng, điểm độc nhất của nó, kiểu phục vụ tại bàn (ví dụ như cao cấp hay bình dân), ngân quỹ và đặc điểm nhân khẩu học của nhóm khách hàng mục tiêu sẽ quyết định số lượng và chủng loại marketing cần thiết để thu hút khách hàng mục tiêu.
Hãy cùng xem xét một vài ví dụ. Nếu bạn có một nhà hàng ở góc phố nhộn nhịp và phong cách nhà hàng của bạn là kiểu ăn tối cho gia đình ở khu trung tâm, có thể bạn sẽ không cần marketing nhiều trong những ngày đầu để thu hút khách hàng. Việc khiến các khách hàng đầu tiên đó dẫn bạn bè trở lại nhiều khả năng sẽ đòi hỏi công sức quảng cáo. Tuy thế, nếu nhà hàng của bạn là nhà hàng thứ tư hoặc thứ năm trong số các nhà hàng tương tự trong khu vực, nằm ở ngõ ngách khó tiếp cận và khó nhìn thấy, ngay cả khi món ăn và dịch vụ của bạn là tuyệt vời nhất, sẽ là ngu ngốc nếu không làm marketing. Nếu không thì làm sao thực khách biết rằng nhà hàng của bạn tồn tại trên đời?
Giờ giả sử, bạn định mở một nhà hàng pizza lò gạch nhỏ trên một con phố đông đúc giữa thành phố hoặc cạnh một đường cao tốc nhiều xe cộ. Trong các trường hợp này, việc sử dụng các banner nhiều màu, công bố ngày giờ khai trương hoặc sắp mở cửa là rất phù hợp và bắt mắt khách qua lại, những người mà bình thường chỉ đi lướt qua mà thôi. Nhưng cụ thể hơn, những tấm banner nhiều màu là nhất quán với kỳ vọng của mọi người về các quán pizza, nhà hàng ăn nhanh, đồ mang về hoặc giao tại nhà, và đây là cách các nhà hàng bình dân dành cho gia đình nên sử dụng để quảng bá.
Nếu ngược lại, bạn định mở một nhà hàng sang trọng hoặc cao cấp trên con phố đông đúc tương tự, các banner lớn và màu mè có thể sẽ không phù hợp vì chúng gửi đi thông điệp sai. Thực ra, mặt tiền nhà hàng và biển hiệu cần không chỉ thu hút được chú ý mà còn phải truyền đi thông điệp về món ăn, đồ uống dịch vụ và các thiết kế nhất quán với kỳ vọng của mọi người về một nhà hàng cao cấp.
Tương tự, nếu phong cách nhà hàng của bạn là một quán tầm trung ở khu đô thị, một thực đơn bữa ăn có ba món với giá cố định vừa phải có lẽ là công cụ quảng bá phù hợp và hiệu quả hơn coupon khuyến mại 5 đô-la. Ngược lại, nếu phong cách nhà hàng của bạn là bình dân, rẻ tiền hoặc theo kiểu gia đình, các coupon 5 đô-la có lẽ sẽ hấp dẫn và đem lại thành công.
KHỞI ĐẦU MAU CHÓNG
Trong khi phần lớn các chủ nhà hàng mới vào nghề theo trực giác đều nhận ra sự cần thiết của marketing ban đầu, họ thường chờ đến khi chỉ còn vài ngày hoặc vài tuần trước khi mở cửa mới bắt tay hành động. Kết quả chỉ là các tấm banner ghi chữ Khai trương và Sắp mở cửa được hoàn thành vào phút cuối, và chúng không đủ để thu hút lượng khách hàng ổn định trong những ngày tháng đầu tiên vô cùng quan trọng này. Một chiến lược marketing đủ để thu hút và giữ chân nhiều khách hàng lâu dài thì mất nhiều thời gian để tính toán, lên kế hoạch và thực hiện.
Để giúp nhà hàng của bạn khởi đầu thuận lợi, hãy bắt đầu nghĩ và lên kế hoạch chiến lược marketing ngay từ đầu, nghĩa là ngay khi bạn tìm ra phong cách nhà hàng và địa điểm. Ví dụ, khi bắt đầu tìm kiếm địa điểm, hãy luôn nhớ rằng nếu có thể tìm được và có đủ vốn thanh toán, hãy chọn các địa điểm dễ nhìn thấy, đặc biệt là ở góc phố, vì chúng là nguồn quảng cáo miễn phí. Bạn cũng có thể xem xét tên nhà hàng, mặt tiền, biển hiệu và logo sao cho phù hợp với hình ảnh mà bạn muốn tạo ra, và cách bạn có thể sử dụng chúng vào mục đích marketing. Hãy nghĩ xem chúng sẽ tạo nên ấn tượng như thế nào với khách hàng mục tiêu. Bạn có thể sẽ muốn đặt tên nhà hàng phù hợp với phong cách, dễ phát âm và dễ nhớ, có thể làm thành một logo hấp dẫn. Ví dụ, Iron Chef Mario Batali đặt tên nhà hàng Italia của mình chỉ bằng những từ có thể được viết ra với năm chữ cái trở xuống, ví dụ như Po, Lupa, Esca và Babbo. Tên nhà hàng của bạn có thể tạo nên ấn tượng về địa điểm và gắn với khu phố. Các ví dụ về kiểu tên này là Downtown, Museum Café, River Walk Café và Fifth Floor.
Một lợi ích của việc soạn thảo kế hoạch kinh doanh khách quan và đầy đủ để thu hút vốn cho ý tưởng nhà hàng là bạn buộc phải mô tả thật rõ ràng và ngắn gọn các kế hoạch marketing của mình. Tại sao? Các nhà đầu tư tiềm năng hẳn muốn biết bạn sẽ định vị nhà hàng của mình như thế nào để có thể cạnh tranh! Vậy nên tôi khuyên bạn ngay cả khi không phải huy động đầu tư, bạn cũng nên bỏ thời gian lập kế hoạch marketing. Làm vậy sẽ buộc bạn phải suy nghĩ cẩn trọng ngay từ đầu về cách quảng bá và định vị nhà hàng để đảm bảo thành công. Có thể tôi nhắc đi nhắc lại quá nhiều, nhưng hãy nhớ: “Những người thất bại trong việc lên kế hoạch thì cũng là lên kế hoạch để thất bại.” Đừng lo! Sẽ có đủ thông tin trong chương này để khiến việc lập kế hoạch marketing trở nên cực kỳ dễ dàng.
Bạn có còn nhớ những gì tôi trình bày ở Chương 2 về việc tạo dựng lợi điểm bán hàng độc nhất (USP) cho nhà hàng của bạn không? Bốn, năm hay sáu khía cạnh độc nhất mà bạn nhận diện được khi tạo dựng phong cách nhà hàng sẽ là những viên gạch để bạn xây nên chiến lược marketing. Các tính chất này phải khiến phong cách nhà hàng của bạn trở nên nổi bật so với đối thủ cạnh tranh trong khi vẫn giúp khách hàng dễ dàng nhận diện và chấp nhận nhà hàng của bạn. Nếu không thể nghĩ ra bốn hoặc năm đặc điểm khác biệt (ví dụ, phương pháp nấu hay nguyên liệu đặc biệt, kích cỡ suất ăn ấn tượng, giá cả phù hợp đáng đồng tiền, dịch vụ tốt, quầy bar và thực đơn đồ uống tuyệt hảo, cách thiết kế và trang trí thú vị, cách đóng gói khác thường, trang phục nhân viên ngộ nghĩnh) để xây dựng chiến lược marketing, có lẽ bạn sẽ phải suy xét thêm về phong cách nhà hàng của mình. Phong cách của bạn càng đặc biệt một cách có ý nghĩa, việc quảng bá càng dễ dàng. Bạn có thể sẽ muốn đọc lại Chương 2 về cách tạo dựng USP.
GÂY TIẾNG VANG TRƯỚC KHI MỞ CỬA
Phần lớn, nếu không phải tất cả, các nhà hàng đều có “tiếng vang” nhất định. Tạo tiếng vang cực kỳ quan trọng nếu nhà hàng của bạn tọa tại lạc vị trí hoặc nằm ở nơi khó nhìn thấy vàhoặc tiếp cận. Bạn càng giúp khách hàng biết sớm về nhà hàng – sắp được mở cửa và đem lại những điều đặc biệt – thì càng tốt. Khiến mọi người biết nhà hàng sắp khai trương sẽ đem lại hiệu quả theo hai hướng. Thứ nhất, hiển nhiên chúng như một thông báo rằng bạn sắp xuất hiện trên thị trường. Quan trọng không kém là khi sắp mở cửa, bạn sẽ có cơ hội gặp các khách hàng tiềm năng và nghe phản hồi của họ về phong cách nhà hàng. Họ thậm chí có thể cho bạn vài ý tưởng để chỉnh sửa phong cách nhà hàng sao cho phù hợp với nhu cầu của mình hơn.
Để tạo tiếng vang ban đầu và khiến người ta phải bàn tán về nhà hàng, hãy cân nhắc dán các bảng thông báo để khách hàng mục tiêu biết về các món trong thực đơn bạn định phục vụ. Ví dụ, trong các công trường xây dựng, bạn có thể dán một thực đơn dự kiến ở cửa sổ để người đi qua có thể nhìn thấy các món mà bạn định phục vụ. Cùng với thực đơn, bạn có thể dán cả mô tả các điểm đặc biệt không giống ai trong phương pháp chế biến (ví dụ như pizza hun khói hay loại đế mỏng bỏ lò) hoặc nguyên liệu đặc biệt (ví dụ như thịt ướp theo công thức riêng hoặc bánh mì nhà hàng tự làm) mà bạn định sử dụng. Nếu bạn biết các khách hàng mục tiêu quan tâm đến môi trường và sử dụng những đồ ăn hữu cơ được nuôi trồng bền vững, đồng thời bạn cũng có kế hoạch phục vụ các món đó, hãy dán một bản trình bày sứ mệnh cam kết chỉ sử dụng các sản phẩm rau quả, thịt, gia cầm, sữa,… tươi nhất và tốt nhất. Kiểu marketing này không chỉ đem lại nhiều thông tin cho khách mà còn giúp tạo mối liên hệ cảm xúc với khách hàng mục tiêu và khiến họ dễ ủng hộ bạn hơn. Ngoài ra, nếu đầu bếp của bạn có nhiều người hâm mộ, hãy viết tên người đó lên cửa sổ cùng danh sách những nơi người đó đã làm việc, và cả các bài đánh giá tốt trên báo hoặc tạp chí. Trong khi làm, đừng quên viết URL (địa chỉ website) hoặc địa chỉ blog, những thứ bạn nên có từ trước (tôi sẽ giải thích sau).
Thu hút sự chú ý của người qua đường ở khu phố ấy là chưa đủ; bạn cần tiếp cận tất cả khách hàng mục tiêu trong khu vực – bán kính 1, 5 hay 10 km, thậm chí xa hơn tùy phong cách nhà hàng. Để thực hiện điều này, vài tuần trước khi khai trương, hãy gửi thông cáo báo chí tới các công ty truyền thông tại địa phương công bố các điểm đặc biệt của nhà hàng. (Tôi sẽ trình bày các thông tin cần viết trong thông cáo báo chí sau.) Đừng sợ hãi nếu bạn chỉ vận hành một nhà hàng nhỏ. Các cây viết phê bình ẩm thực, giống như các loại nhà báo khác, đều là những người chuyên săn tin luôn cố tìm kiếm những điều mới, và họ sẽ viết về các nhà hàng mới thú vị bất kể nhà hàng đó nhỏ hay lớn, hào nhoáng hay giản dị. Nếu có thể thuyết phục họ dành dù chỉ một phần nhỏ viết về nhà hàng của bạn trong mục ẩm thực, bạn sẽ gần như không phải bỏ chút tiền nào mà vẫn làm được điều mà có tốn hàng nghìn đô-la tiền quảng cáo trên báo chí truyền thống cũng không thể mang lại. Chỉ cần được nhắc đến hoặc khen ngợi trong một tờ báo bán chạy tại địa phương hoặc một tạp chí ẩm thực cũng giúp bạn tiếp cận hàng nghìn độc giả, thông báo với họ nhà hàng sắp mở cửa, khơi dậy sự quan tâm, khiến họ phải bàn tán, và giúp nhà hàng có khởi đầu thuận lợi.
Nếu khu vực thị trường của bạn có văn hóa ẩm thực và nhà hàng phong phú, ngay khi ký hợp đồng thuê, bạn nên tính toán nhờ bạn bè đăng các bài viết trên blog về ẩm thực và nhà hàng tại địa phương, hé lộ về nhà hàng sắp mở cửa của bạn cùng những điểm độc nhất vô nhị của nó. Ví dụ, ở khu vịnh San Francisco, nhiều người, đặc biệt là những người sành ăn, thường lên trang Chowhound và Daily Candy để tìm kiếm và thảo luận về các nhà hàng hiện có, cũng như khám phá các nhà hàng thú vị sắp mở cửa.
Trong thông cáo báo chí và bài viết blog, hãy cố gắng khuấy động không khí mà không đi quá giới hạn. Đừng hứa hẹn những điều bạn không thể thực hiện. Nếu các blogger, nhà phê bình hoặc nhà báo chuyên lĩnh vực ẩm thực biết được bạn đã nói dối hoặc cố tình nói quá về chất lượng vàhoặc sự độc đáo của món ăn và đồ uống, họ có thể phát tán các bình luận tiêu cực thông qua hình thức truyền miệng. Và mặc dù quảng cáo thông qua truyền miệng cực kỳ có giá trị, những thông điệp tiêu cực truyền miệng có thể gây nên hậu quả trầm trọng không kém. Người ta vẫn thường nói: “Nếu khách hàng có trải nghiệm tốt, họ sẽ kể với 50 người, nhưng nếu có trải nghiệm xấu, họ sẽ nói với cả 100 người.”
Việc viết tài liệu quảng bá, soạn thảo thông cáo báo chí và gửi chúng đi sẽ tiêu tốn rất nhiều thời gian trong giai đoạn vài tuần hoặc vài tháng bận rộn trước khi khai trương. Nếu không có thời gian và mong muốn tự tay làm điều đó cộng với việc có đủ ngân quỹ, hãy tính đến chuyện thuê một công ty chuyên về quan hệ công chúng. Nếu bạn định đi theo phương án này, hãy tìm người có thể tiếp cận và có quan hệ tốt với giới truyền thông, đồng thời người này phải có khả năng tìm kiếm các nhà báo và ấn phẩm mà khách hàng mục tiêu hay đọc. Hãy hỏi các chủ nhà hàng khác xem công ty nào đem lại kết quả tốt, hoặc hỏi những người làm truyền thông xem họ làm việc thuận lợi với bên nào nhất. Các công ty chuyên về quan hệ công chúng hoặc báo chí có thể rất đắt đỏ, nhưng hình thức có thể tiêu tốn ít chi phí hơn nhiều mà hiệu quả hơn so với quảng cáo trên báo hoặc radio. Chi phí để thuê chuyên viên quan hệ công chúng sẽ tùy vào khu vực – thành phố lớn, thành phố nhỏ, ngoại thành – và lượng công việc bạn muốn thực hiện. Một người bạn đồng thời là khách hàng của tôi gần đây đã trả cho công ty quảng bá 6.500 đô-la để giới thiệu về một nhà hàng nhỏ, và đạt được kết quả tuyệt vời. Mặt khác, một công ty quan hệ công chúng danh tiếng đã thu của một khách hàng lớn ở New York tới 15.000 đô-la để thực hiện các công việc trước khi khai trương.
TẬN DỤNG TIẾNG VANG: KHIẾN NHIỀU NGƯỜI BIẾT TỚI NHÀ HÀNG HƠN NỮA
Được rồi, cứ coi như bạn đã hoàn thành tốt các phần việc trước khi mở cửa – thực khách biết đến sự tồn tại của nhà hàng, và họ kỳ vọng món ăn ngon, dịch vụ tốt, hương vị cùng kết cấu độc đáo, và trên hết là đáng đồng tiền bỏ ra. Giờ khi cửa nhà hàng đã chính thức đi vào hoạt động, bạn phải cho thấy hình ảnh thương hiệu, nghĩa là bạn phải thực hiện những gì mình đã hứa và tiếp tục đà phát triển. Tất cả các hoạt động marketing cho tới giờ gần như không tốn chi phí gì. Chúng tôi biết rằng các công ty khởi nghiệp đều không có nhiều tiền mặt, vậy nên hãy tiếp tục đi theo hướng này.
Bạn đã treo tấm băng rôn “Khai trương” để công bố việc mở cửa nhà hàng được mong chờ từ lâu. Các khách hàng mục tiêu đã xem các bảng thông báo trên cửa sổ, đọc về bạn trên Chowhound và Daily Candy, lên trang web của bạn, và đọc các bài giới thiệu về nhà hàng của bạn trong mục ẩm thực của các tờ báo và tạp chí địa phương. Bạn đã quảng cáo rằng các món ăn ở đây cực kỳ ngon, nhưng phần lớn khách hàng sẽ không muốn chi nhiều tiền trước khi tự mình nếm thử để xem món đó có đáng đồng tiền bát gạo không. Đúng như người ta vẫn thường nói: “Món có ngon, phải nếm mới biết!”
Một trong những cách tốt nhất để chứng minh chất lượng món ăn mà lại tiết kiệm, hay chúng ta có thể nói là rẻ tiền, là tổ chức các buổi nếm thử món ăn. Tiện thể, theo các nghiên cứu thị trường, một buổi minh họa sản phẩm (trong trường hợp này là nếm và ăn thử) là phương thức marketing hiệu quả về mặt chi phí chỉ đứng sau quảng cáo truyền miệng và các bài đánh giá tích cực. Cách thực hiện việc cho khách nếm thử còn tùy vào phong cách nhà hàng của bạn. Hãy cùng xem một vài ví dụ. Giả sử nhà hàng của bạn là một quán cà phê và bánh ngọt nhỏ, và tất cả bánh mì, bánh ngọt cùng bánh nướng đều được nướng trực tiếp tại quán. Ngay sau khi mở cửa, lúc mùi bánh mì nướng ùa ra cửa, bạn có thể cho đi miễn phí các loại bánh mẫu ở quầy hoặc để một nhân viên đứng bên ngoài phát bánh mẫu. Bạn có còn nhớ nghiên cứu thị trường chúng tôi vừa nhắc đến? Chà, nó cho thấy ở các buổi minh họa sản phẩm, 51% khách hàng sẽ dùng thử các sản phẩm mà bình thường họ sẽ không thử, và 79% những người thử sản phẩm sau này sẽ mua nếu thấy có nhu cầu. Kết luận rút ra là: cho khách hàng nếm thử sẽ giúp thu hút họ ăn thử các sản phẩm của bạn, và quan trọng hơn, nếu khách hàng thích, gần như chắc chắn là họ sẽ quay lại.
Bạn cũng có thể mở một quầy ở một trong các khu chợ nông sản địa phương và hội chợ đường phố để bán những phần nhỏ món ăn sở trường của nhà hàng và cho khách nếm thử miễn phí. Trong khi đó, hãy phát tờ rơi, bưu thiếp, quảng cáo, và thậm chí cả phiếu khuyến mại dùng ở nhà hàng sau đó. Tôi đã chứng kiến các nhà hàng nhỏ thường xuyên dùng chiêu này cực kỳ thành công ở khu chợ Berkeley. Đây không chỉ là cách tuyệt vời để khiến khách hàng ở xa khu phố cũng biết đến bạn, mà nó còn là cơ hội để gặp và trò chuyện với các khách hàng mới về món ăn và phong cách nhà hàng. Tôi đã tự thực hiện các công tác marketing này. Ở Zuni, chúng tôi đặt một quầy ở trước nhà hàng mỗi năm trong Lễ hội Ẩm thực Quốc tế Đại lộ số 9 để bán các phần ăn nhỏ, cho khách hàng nếm thử miễn phí những món đặc biệt của nhà hàng, và đưa ra các tài liệu quảng cáo. Khách hàng luôn phản hồi tốt. Chúng tôi không chỉ bán được nhiều mà còn thu hút được vô số khách hàng mới, và doanh số của chúng tôi tăng lên 15-20% suốt vài tháng sau hội chợ.
Giờ giả sử bạn mở một nhà hàng cao cấp ở khu vực đông dân cư và thương mại. Một cách để khách hàng biết đến món ăn và không khí nhà hàng là tổ chức một buổi tiệc hoặc bữa trưa khuyến mại 50% , sau đó mời bạn bè, các doanh nhân địa phương và giới báo chí. Một cách nữa để thu hút khách hàng tiềm năng nếm thử món ăn là gửi tặng các hộp đồ ăn trưa miễn phí, trong đó có những món đặc biệt của nhà hàng dành cho nhân viên của các công ty mục tiêu. Điều này sẽ giúp khách hàng tiếp xúc được với món ăn và cho họ biết bạn mở cửa phục vụ bữa trưa, và nó lại còn giúp quảng cáo dịch vụ giao hàng của bạn (nếu có). Tương tự, nếu nhà hàng của bạn có một quầy bar hấp dẫn, trong vài tháng đầu tiên, bạn có thể định kỳ mời các nhân viên từ các công ty mục tiêu khác nhau tới để dùng miễn phí cocktail và món khai vị.
Hẳn bạn sẽ hỏi về số tiền dùng để tổ chức tiệc tùng và đồ ăn miễn phí? Một phần đến từ các nhà cung cấp; nếu bạn làm việc với họ để quảng bá các mặt hàng họ muốn bán với số lượng lớn hoặc giới thiệu tới cộng đồng, họ sẽ sẵn sàng hợp tác. Những người môi giới rượu vang, bia và rượu mạnh thường tổ chức các buổi nếm thử miễn phí, và phần lớn, nếu không muốn nói là tất cả, các nhà cung cấp thực phẩm đều có các chương trình khuyến mại sâu. Đừng quên mời họ tới buổi tiệc khai trương của bạn!
Kiểu marketing này tương đối rẻ so với quảng cáo trên báo giấy, mà lại hiệu quả gấp hàng chục lần. Nó sẽ giúp tên tuổi và món ăn của bạn được cộng đồng biết đến và tăng khả năng các cây viết và nhà phê bình ẩm thực để mắt tới nhà hàng. Quan trọng hơn, cách marketing này giúp tạo ra quảng cáo truyền miệng tích cực, điều tôi đã nhấn mạnh nhiều lần rằng đây là phương thức quảng cáo tốt nhất.
Những cách chính thống và đắt đỏ hơn để quảng bá và thu hút khách hàng sau khi mở cửa là phát thực đơn, tờ rơi và bảng treo trên cửa ở các gia đình cũng như khu căn hộ và căn phòng trong khu vực thị trường. Với các căn hộ, căn hộ công quản hoặc khu văn phòng, hãy nhớ phải xin phép các công ty quản lý trước. Ngoài ra, phần lớn những người sống trong khu nhà đều không muốn thấy hành lang và lối đi đầy tờ rơi và bảng treo cửa, và họ có thể cảm thấy khó chịu với bạn. Bạn có thể chọn lọc mục tiêu để gửi thư, nhưng thường phương pháp này khá tốn kém. Nhiều hiệu in bán các danh sách địa chỉ được chia thành các đối tượng nhân khẩu học khác nhau, theo quy mô gia đình, thu nhập, tuổi tác,… Nếu bạn có thể tìm được danh sách tên những người mới chuyển đến khu vực, hãy dùng nó để gửi giấy Chào mừng tới khu dân cư hoặc coupon khuyến mại. Tôi biết rằng điều này là hoàn toàn khả thi, vì chỉ vài tháng sau khi chuyển tới Albany, California, tôi là người duy nhất trong khu đó nhận được giấy quà tặng trong hòm thư từ một nhà hàng địa phương. Cái đó đã phát huy tác dụng! Tôi đến nhà hàng đổi phiếu nhận thưởng, rất thích đồ ăn ở đó và đã quay lại vài lần. Nếu không có tấm phiếu khuyến mại đó, có lẽ tôi đã không đến nhà hàng này. Các nhà môi giới bất động sản hoặc mục bất động sản trên báo tại địa phương thường là nguồn tin tốt về những cư dân mới chuyển đến khu vực thị trường mục tiêu của bạn. Các nguồn địa chỉ thư có chọn lọc tốt hơn nữa là những công ty thẻ tín dụng lớn. Ví dụ, American Express, MasterCard và Visa có thể bán cho bạn danh sách các chủ thẻ trong khu vực thường đến ăn ở các nhà hàng tương tự như của bạn. Nếu bạn quyết định mua danh sách địa chỉ thư, hãy đảm bảo đó là bản cập nhật mới nhất.
Phong cách nhà hàng và giờ phục vụ có thể quyết định quy mô khu vực bạn nên phân phát tờ rơi và gửi thư. Hãy xem lại Chương 3, “Thị trường mục tiêu”, trong đó viết một quy tắc chung là nhà hàng càng cao cấp, khu vực thị trường càng rộng. Để ước tính khu vực phát tờ rơi hoặc gửi thư, hãy sử dụng hai trong số các phương thức đã được trình bày: theo Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ở khu vực ngoại thành, một nhà hàng phục vụ tại bàn thông thường có khu vực thị trường trong bán kính 1,5-2km, và theo kinh nghiêm thực tế, 60-80% lượng khách hàng của một nhà hàng là trong vòng bán kính 8km. Vì thế, nếu nhà hàng của bạn là một nhà hàng bình dân hoặc nhà hàng phục vụ tại bàn thông thường, bạn có thể sẽ muốn giới hạn chỉ gửi thư cho các khách hàng mục tiêu trong bán kính 1,5-2km tính từ nhà hàng.
Để tăng khả năng nhận được phản hồi, hãy gửi tờ rơi qua thư hoặc phát tận tay, gửi thư, treo bảng trên cửa cho cùng một khách hàng trong vài tháng. Tỷ lệ phản hồi với hình thức quảng cáo in trên giấy sẽ cao hơn nếu nó được tiến hành lặp đi lặp lại. Tỷ lệ phản hồi cũng có thể được nâng cao khi hình thức quảng cáo in trên giấy được kết hợp với khuyến mại đặc biệt, ví dụ như phiếu khuyến mại, thẻ quà tặng và quà miễn phí. Bạn có còn nhớ thẻ quà tặng tôi nhận được trong hòm thư của mình từ một nhà hàng địa phương? Như đã nói, có thể tôi đã không đến nhà hàng đó nếu không có phiếu khuyến mại. Để đạt hiệu quả, bạn nên khuyến mại ít nhất 10% ; các mức khuyến mại thấp hơn thường không đủ hấp dẫn.
Quảng cáo in trên giấy là hiệu quả nhất vì chúng đáng tin, độc đáo và dễ nhớ. Hãy để ý những điểm này khi thiết kế tờ rơi và các loại tài liệu in khác. Hãy áp dụng quy tắc KISS (keep it simple, stupid – giữ mọi thứ thật đơn giản) và cố gắng truyền tải một thông điệp đơn giản, tinh gọn. Giống như logo, phần đầu thư và bưu thiếp của bạn, các tờ rơi cũng thể hiện về nhà hàng của bạn. Nếu là người sáng tạo, bạn có thể thiết kế các tờ rơi hấp dẫn mà gần như không mất chút chi phí nào, chỉ cần dùng máy tính và máy in màu. Hãy nhớ rằng bạn muốn tạo hình ảnh thống nhất trong tất cả các hình thức quảng cáo.
WEBSITE VÀ MẠNG XÃ HỘI
Trong thời đại kỹ thuật số, sẽ là sai lầm nếu không có website, trang Facebook và Twitter, hoặc blog trong chiến lược marketing của bạn. Trong ấn bản đầu tiên của cuốn sách này, tôi đã trích dẫn một nghiên cứu của Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia cho thấy 46% thực khách từ 18-30 tuổi sử dụng Internet để tìm hiểu các nhà hàng mình chưa từng đến và 33% thực khách từ 45-64 tuổi sử dụng Internet vào mục đích tương tự. Vậy có gì đặc biệt với nhóm khách hàng từ 45-64 tuổi? Đây chính là nhóm tuổi có thu nhập thừa và khả năng chi tiêu đi ăn nhà hàng nhiều nhất! Nghiên cứu này được thực hiện từ bảy năm trước, và từ đó đến giờ đã có thêm vô số người sử dụng Internet, và sự quan tâm tới ẩm thực, nhà hàng và đi ăn ngoài phát triển cực nhanh, và điều đó khiến tôi đoán rằng các con số phần trăm này ít nhất đã tăng gấp đôi trong những năm qua! Những nghiên cứu quan trọng hơn cũng cho thấy những khách hàng thường xuyên chi hơn 50 đô-la mỗi tuần để đi ăn nhà hàng chủ yếu quyết định dựa trên thông tin trên mạng. Giờ hãy cùng bàn về mạng xã hội.
Tôi muốn mở đầu bằng việc tiết lộ rằng mình là một người dùng Facebook, Twitter và blog khá muộn vào kinh doanh và viết cuốn sách này. Là một người kín đáo, tôi không thấy cần phải chia sẻ tất cả những việc tôi làm với mọi người tôi biết. Nhưng khi nhận ra rằng chia sẻ các khái niệm, ý tưởng và thông tin trong cuốn sách này không phải là để phục vụ cho chính tôi mà là để giúp đỡ các chủ nhà hàng tương lai đưa ra các quyết định kinh doanh hợp lý, tôi quyết định sẽ dùng các công cụ ít tốn kém (Miễn phí!) và hiệu quả nhất để quảng bá. Hãy chuẩn bị xem các bài blog, đăng và tweet của tôi nhé! Và tại sao tôi chọn mạng xã hội? Có hai lý do, độ phổ biến và sự hiện diện của mạng xã hội (đặc biệt là Facebook và Twitter) trong cuộc sống hằng ngày và vai trò của nó trong việc định hình quyết định mua sắm của phần lớn người Mỹ! Với lý do thứ nhất, bạn có biết 80% người dùng mạng Internet là thành viên của ít nhất một trang xã hội và mạng xã hội được dùng thường xuyên gấp ba lần Google? Và với lý do thứ hai, điều phần lớn các chủ nhà hàng đều quan tâm, bạn có biết rằng: ẩm thực và nhà hàng là chủ đề thảo luận số 1 của người dùng mạng xã hội; hai phần ba số người dùng nói rằng nó có ảnh hưởng lớn đến quyết định mua sắm của họ và gần một nửa nói rằng Facebook là lựa chọn hàng đầu; 26% thực khách sử dụng mạng xã hội để chọn nhà hàng; và tỷ lệ sử dụng mạng xã hội cao nhất ở nhóm người trên 45 tuổi, một nửa trong số đó kiếm ít nhất 50.000 đô-la mỗi năm?
Tôi đoán rằng phần lớn người Mỹ, đặc biệt là những người dưới 70 tuổi, biết và sử dụng một số mạng xã hội hằng ngày vì lý do này hay lý do khác, ví dụ như chia sẻ hình ảnh, video, ý tưởng, suy nghĩ, và chủ kiến thông qua Facebook, Twitter, blog, tin nhắn và e-mail hoàn toàn miễn phí chỉ sau một cú nhấp chuột. Vì vậy, bởi phần lớn trong số các bạn có lẽ đã rất quen thuộc và sử dụng các công cụ này, câu hỏi ở đây là làm thế nào chúng ta có thể điều chỉnh chúng sao cho phù hợp với thị trường và tận dụng chúng để quảng bá cho nhà hàng của bạn? Như đã nói, tôi không phải chuyên gia về quảng cáo trên mạng xã hội, ngược lại là đằng khác, nhưng tôi muốn chia sẻ với các bạn những gì mình phát hiện được nhờ nghiên cứu và trò chuyện với những chuyên gia hoặc khách hàng của tôi, những người đã sử dụng công cụ này rất thành công.
Để sử dụng mạng xã hội thành công, bạn phải hiểu điểm cốt lõi của nó là chia sẻ và liên lạc. Điều này nghĩa là cách tốt nhất để quảng bá nhà hàng thông qua mạng xã hội không phải là bán hàng kiểu thông thường, mà là tạo lập các mối quan hệ cá nhân với khách hàng để họ theo dõi bạn. Sau cùng, mọi người làm gì mỗi ngày trên Facebook và Twitter? Chính là kết nối và tạo lập mối quan hệ! Vậy nên khỏi phải nói, đây chính là cách tốt nhất để đẩy mạnh phần quan hệ trong công tác PR – quan hệ công chúng – của bạn. Hiển nhiên, nếu bạn liên tục kết nối với khách hàng, họ sẽ biết bạn vẫn đang hoạt động và bạn quan tâm đến họ.
Khi đã kết nối, bạn có thể chia sẻ thông tin về món ăn mới, món đặc biệt trong tuần, các món ăn theo mùa sắp tới, một nguyên liệu thú vị mà bạn đang định sử dụng,… Bạn cũng có thể giúp họ biết về các món đặc biệt mà bạn đang bán. Ví dụ, nếu nhà hàng của bạn theo phong cách phục vụ gia đình, bạn có thể đưa ra các chương trình khuyến mại đặc biệt nếu khách đi cùng gia đình. Bạn cũng có thể có chương trình khuyến mại dành cho những người theo dõi trên mạng xã hội vào dịp sinh nhật của họ và các dịp đặc biệt khác tại nhà hàng. Nội dung trên mạng xã hội không cần thiết luôn phải về nhà hàng của bạn. Hãy cố đóng góp và chia sẻ các ý tưởng về cách làm mọi việc tốt hơn và giải quyết vấn đề. Ví dụ, nếu nhà hàng của bạn nổi tiếng về các món ngọt hoặc bánh, nội dung đăng có thể nói về cách làm vỏ bánh nhanh hơn và dễ hơn. Hoặc bạn có thể chia sẻ công thức một số món nổi tiếng của nhà hàng. Một lần nữa, nếu nhà hàng hướng tới phục vụ các gia đình, hãy dùng Twitter và Facebook để truyền tải cách nấu những bữa ăn gia đình ngon miệng theo công thức của bạn.
Bạn cũng có thể kết nối và theo dõi một số khách hàng – đặc biệt là những người “có ảnh hưởng” – và chia sẻ nội dung của họ với bạn bè của bạn. Hãy nhấn nút “Thích” các tổ chức hoạt động năng nổ trong công tác cộng đồng và chia sẻ các đường dẫn thú vị về họ với khách hàng ủng hộ lý tưởng của các tổ chức này. Như đã được viết trong ấn bản gần đây của tờ Restaurant Hospitality, một nhà hàng đã thực hiện điều này rất hiệu quả là Oliveto ở Oakland, vốn sử dụng Facebook cùng Twitter để nói về ẩm thực và các chủ đề ví dụ như đánh cá và trồng trọt bền vững. Người chủ sở hữu là Bob Klein cũng viết blog về các vấn đề này và gửi e-mail kèm với đường dẫn Facebook và Twitter tới khách hàng trong danh sách của nhà hàng. Theo quản lý thông tin Catherin Meng, nhờ thế nhà hàng thu hút được nhiều người theo dõi và nhiều lượt “Thích”. Phải, không phải tất cả các nhà hàng nên hoặc cần phải quan tâm tới các vấn đề xã hội, và đúng là không có chiến lược marketing nào hợp cho tất cả mọi trường hợp. Nhưng chắc chắn nhà hàng của bạn phải có điểm gì đặc biệt và thú vị đáng chia sẻ và nói với các khách hàng mục tiêu. Nếu không, có vẻ bạn đã làm nhầm nghề.
Đừng giới hạn chỉ kết nối với các khách hàng tiềm năng. Bạn cũng có thể kết nối với các nhà cung cấp địa phương, ví dụ như những nhà bán thịt, cá và rau quả, cùng các cửa hiệu đặc sản bạn làm việc cùng. Hãy “Thích” họ và công bố mình dùng các sản phẩm của họ, đồng thời nhờ họ hành động tương tự. Điều này có thể củng cố và mở rộng mạng lưới của bạn, vì nếu mọi người thực sự thích các sản phẩm mình tạo ra, có thể họ sẽ đến nhà hàng của bạn để xem chúng được chế biến sáng tạo như thế nào!
Trong suốt quá trình quảng bá trên mạng xã hội, điều quan trọng là bạn phải thành thực. Như Dale Carnegie đã nói: “Bạn sẽ thành công hơn nếu khơi dậy được mối quan tâm thực sự từ người khác thay vì cố khiến người ta chú ý tới mình.” Quan trọng hơn nữa, ngay khi người ta phát hiện bạn chỉ là đồ khoác lác, họ sẽ không chỉ bỏ rơi bạn mà còn nói với “bạn bè” của mình nữa – chính những người theo dõi mạng xã hội và khách hàng tiềm năng – và chắc chắn bạn không muốn điều này bị phát tán trên mạng!
Khi nhà hàng đã chính thức mở cửa, nhiều khả năng mọi người sẽ bắt đầu thảo luận về bạn trên các trang như Yelp, Chowhound, Facebook và một vài trang blog về ẩm thực khác, vậy tại sao bạn không tham gia vào cuộc hội thoại bằng cách cảm ơn những người theo dõi trên Facebook và Twitter về sự ủng hộ của họ và dành cho họ điều gì đó đặc biệt? Hy vọng rằng phần lớn các thảo luận đều tích cực, nhưng dù có đúng như vậy hay không, hẳn bạn sẽ muốn theo dõi tình hình trên mạng để biết ngay những điểm mình làm tốt và những điểm cần cải thiện. Các phản hồi tích cực liên tục có thể được sử dụng để tưởng thưởng và khích lệ nhân viên, trong khi các phản hồi tiêu cực liên tục có thể được dùng để cải thiện chương trình đào tạo của bạn. Khi có những phản hồi tiêu cực mang tính xây dựng, hãy đáp lại người đánh giá và đưa ra lời giải thích, chứ không phải thanh minh, đồng thời cam kết giải quyết vấn đề. Tiện thể, bạn có biết một nghiên cứu của Đại học Harvard đã khám phá ra rằng chỉ cần một bài đánh giá một sao cho một nhà hàng độc lập trên các trang mạng xã hội như Yelp có thể khiến doanh số giảm ngay 5-9% trong nhiều tháng! Theo dõi thường xuyên có thể là một cách tốt để biết những điểm yếu của đối thủ cạnh tranh hoặc cập nhật những nhu cầu chưa được đáp ứng của thị trường.
Được rồi, giờ thì bạn đã kết nối, xây dựng quan hệ, và cập nhật các cuộc thảo luận, nhưng làm thế nào bạn khiến các bài viết, lượt “Thích”,… được phân bố rộng rãi đến mức bạn có thể xây dựng một mạng lưới bạn bè và người theo dõi rộng lớn và lâu dài? Để lan truyền rộng rãi, bạn sẽ phải đẩy mức điểm EdgeRank. EdgeRank là thuật toán của Facebook tương đương với PageRank của Google hay hệ thống tối ưu hóa tìm kiếm. Đó là thuật toán được thiết kế để ưu tiên những nội dung thú vị và có tính giải trí khiến người dùng liên tục lên trang đó xem. Cách nó vận hành như sau: Giả sử, ngay sau khi khai trương bạn có 500 người “Thích” trang của mình. Khi bạn viết bài, chưa chắc nó đã đến được với tất cả 500 người đó. Thực ra, bạn có thể chỉ tiếp cận được với một phần nhỏ trừ khi EdgeRank cho rằng nội dung đó đáng được lan truyền rộng rãi hơn. Và tăng điểm EdgeRank như thế nào? Dưới đây là một số lời khuyên hữu ích mà tôi học được trong buổi hội thảo có tên “Làm thế nào để thành công nhờ mạng xã hội” với diễn giả là Tim Sanders, cựu CSO của Yahoo!:
Viết bài thẳng lên Facebook; viết qua các trang HootSuite và TweetDeck sẽ khiến mức điểm của bạn giảm đi. Bạn cũng có thể viết các bài dài hơn có đường dẫn thẳng từ Facebookcom. Thường xuyên viết bài, đăng tweet và viết blog về những nội dung bổ ích thú vị. Như thế sẽ giúp các nội dung của bạn luôn tươi mới và thú vị. Không ai thích đọc tin cũ cả! Chính vì thế, phần “Top Stories” trên Facebook chú trọng vào các bài viết mới. Quan trọng hơn, theo Trung tâm Nghiên cứu Pew (Pew Research Center), khả năng những người dùng Facebook đọc được về nhà hàng của bạn sẽ tăng 40-50% nếu nó nằm trên news feed thay vì họ phải vào fanpage của bạn để đọc – ngay cả vài dòng về một sự kiện sắp tới hay chia sẻ một đường dẫn mà bạn cho là thú vị. Đăng thật nhiều ảnh, video và đường dẫn. Câu ngạn ngữ “một bức ảnh đáng giá cả nghìn từ” quả là đúng đắn! Thế nên, chẳng có gì ngạc nhiên khi Facebook bỏ ra một tỷ đô-la cho mạng chia sẻ ảnh Instagram và dùng EdgeRank để ưu tiên hình ảnh so với nội dung bằng chữ đồng thời xác định những cập nhật nào sẽ được đưa lên phần “Top News” của người dùng. Quan trọng hơn, người ta ước tính các trang Facebook có hình ảnh và video được phổ biến rộng rãi hơn 5-[20] lần so với đường dẫn và chữ. Các nghiên cứu cũng cho thấy nội dung hình ảnh dễ được chia sẻ, bình luận, Thích và lan truyền nhanh hơn. Hãy đăng bài vào thời điểm mà bạn biết những người theo dõi thường nhìn thấy chúng. Ví dụ, nếu phần lớn những người theo dõi kết nối trong giờ làm việc, hãy đăng bài vào giờ đó. Tương tự, nếu họ chỉ lên mạng xã hội chủ yếu sau giờ làm việc và vào kỳ nghỉ cuối tuần, hãy đăng bài vào thời điểm đó. Hãy dùng tựa đề ĐÁNH DẤU LÀM TOP FEED trước khi đăng bài nếu bạn có một cập nhật hoặc hình ảnh thú vị muốn chia sẻ. Đừng ngại yêu cầu mọi người Chia sẻ hoặc Thích các nội dung bạn cho là thú vị và có tính giải trí. Miễn là đừng tỏ ra quá tuyệt vọng. Ví dụ, bạn có thể nói: “Hãy chia sẻ hoặc thích nếu bạn thấy thú vị.” Có nhiều bằng chứng cho thấy yêu cầu lịch sự sẽ không làm hỏng danh tiếng hoặc giảm độ tin cậy của bạn trên mạng. Hãy dùng câu hỏi thay vì khẳng định. EdgeRank ưu tiên các bình luận hơn là lượt Thích. Ngoài ra, các câu hỏi cũng dễ nhận được phản hồi hơn so với bình luận. Hãy viết kiểu như: “Tôi đang soạn thực đơn mùa hè, ai có gợi ý nào không”? hoặc “Bạn có xem Iron Chef tối qua không, bạn có cho rằng người này người kia sẽ thắng không? Tôi cũng đang định làm các món kiểu đó đấy!” Hãy trả lời bình luận. Khi bạn trả lời, người bình luận sẽ nhận được một e-mail qua đó tăng khả năng họ sẽ quay lại để tiếp tục cuộc trò chuyện. Thảo luận qua lại sẽ làm tăng điểm EdgeRank của bạn và khuyến khích người gửi bình luận cùng bạn bè của người đó đến tường nhà bạn để nghe ngóng hoặc thậm chí tham gia trò chuyện, điều sẽ còn làm tăng điểm EdgeRank hơn nữa. Khuyến khích bạn bè đăng ảnh và video lên tường của bạn, điều này có thể khiến họ bình luận vào ảnh hoặc video, tạo nên hiệu ứng cộng hưởng. Ví dụ, bạn có thể yêu cầu họ đăng ảnh của chính mình và bạn bè đang vui vẻ tại nhà hàng, hoặc video đang trò chuyện với đầu bếp hoặc người pha chế về những công thức mới thú vị. Hãy nhớ rằng EdgeRank ưu tiên phổ biến hình ảnh và video hơn so với chữ. Các trang web và mạng xã hội hiệu quả về mặt chi phí hơn nhiều so với các hình thức marketing và quảng cáo chính thống như gửi thư, tờ rơi, quảng cáo trên báo và tạp chí. Cách đây chưa lâu, chi phí để xây dựng ngay cả một trang web cơ bản cũng lên đến hàng nghìn đô-la. Tuy thế, ngày nay, chi phí để mở trang web đã giảm đáng kể. Ví dụ, một khách hàng của tôi mới trả cho một sinh viên IT mới tốt nghiệp 800 đô-la để xây dựng một trang web theo yêu cầu thật đẹp. Nếu ngân quỹ eo hẹp, bạn có thể sẽ muốn bắt đầu với các dịch vụ kiểu như FreeWebsitecom, trong đó bạn có thể xây dựng và duy trì các trang web nhỏ cho nhà hàng với giá chỉ 9 đô-la một tháng với trang web ba trang và 19 đô-la một tháng cho trang web 10 trang. FreeWebsitecom khẳng định rằng các trang web của họ đều có phần mềm chỉ-và-nhấn được tích hợp sẵn, cho phép cập nhật và duy trì dễ dàng mà không cần hiểu biết nhiều về HTML hoặc các ngôn ngữ lập trình khác. Microsoft cũng có các gói tương tự bao gồm trang web miễn phí, tên miền, và tài khoản e-mail khi họ chọn MSN làm nhà cung cấp Internet cho bạn. Với mức chí phí thấp, và tiềm năng sử dụng chúng làm công cụ marketing, rõ ràng không có lý do gì để không tạo website cho nhà hàng của bạn.
Đừng hiểu lầm ý tôi; như thế không có nghĩa là bạn nên làm website cho có! Ngược lại, trang web của ban phải quảng bá những gì tốt nhất và tích cực nhất về nhà hàng. Bạn nên cân nhắc chủng loại và chi phí dành cho trang web dựa trên hình thức nhà hàng, hình ảnh bạn muốn truyền tải và ngân quỹ. Nó nên phù hợp với logo cùng các tài liệu quảng bá khác của bạn, ví dụ như bưu thiếp và sách giới thiệu. Ngoài ra, trang web và tất cả các nội dung quảng bá trên mạng xã hội nên thống nhất với cách thiết kế, trang trí và không khí chung của nhà hàng. Mục tiêu là đưa nhà hàng của bạn lên không gian mạng và khiến nó có dáng vẻ và cảm giác giống như tại địa điểm thật. Một trang web được thiết kế tồi, giống như một nhà hàng thiết kế không hợp lý, khó định hướng và chỉ thể hiện các hình ảnh kém hấp dẫn về món ăn, cocktail, nội thất hoặc mặt tiền sẽ truyền tải thông điệp tiêu cực và dễ khiến khách hàng tiềm năng bỏ đi. Mặt khác, đừng tạo ra hình ảnh mà bạn không thực hiện được. Hãy nhớ khi khách hàng cho là mình bị lừa, họ dễ phát tán những đánh giá tiêu cực qua truyền miệng, và chắc chắn bạn không muốn điều đó xảy ra!
Để có ý tưởng thiết kế trang web (cũng như là nhà hàng của bạn), hãy tìm hiểu trang web của các nhà hàng thành công có hình thức, dáng vẻ và cảm giác tương tự với nhà hàng của mình. Thực ra, bạn chắc chắn nên xem trang web của năm đối thủ mạnh nhất! Khi lên trang web của họ, hãy để ý họ đưa ra những gì và tìm cách tạo lợi thế cạnh tranh. Ví dụ, hãy tìm những thứ họ không phục vụ, ví dụ như các món đặc biệt theo ngày, cặp đồ ăn và rượu, hoặc phiếu khuyến mại. Ngoài ra, hãy cân nhắc các đặc điểm trên website của bạn (ví dụ khả năng tương tác) khiến trang của bạn nổi hơn. Trước khi mở trang web, hãy lấy phản hồi từ bạn bè, các chủ nhà hàng khác không phải là đối thủ cạnh tranh và một số khách hàng tiềm năng. Khi website đã chạy, hãy hỏi một số khách quen và những người tìm được bạn thông qua trang web để tiếp nhận phản hồi và góp ý. Cố gắng bỏ ra vài giờ mỗi tuần, hay ít nhất là mỗi tháng, đọc lại trang web, blog và Facebook của các nhà hàng thành công để biết họ đang thu hút người xem bằng cách nào.
Điều bạn thật sự cần làm là đảm bảo người dùng có thể tiếp cận trang web của bạn thông qua thiết bị di động. Theo một nghiên cứu vào năm 2012 của Pew Internet & American Life Project, 46% người Mỹ ngày nay sử dụng điện thoại thông minh. Điều này nghĩa là nhiều khả năng lần đầu tiên một khách hàng tương tác với nhà hàng sẽ là qua thiết bị di động. Vì thế, bạn nên đảm bảo khách hàng có thể kết nối nhanh chóng vì kết nối chậm, đặc biệt là trên màn hình nhỏ, có thể khiến họ tìm đến các lựa chọn khác. Trong thế giới điện thoại di động này, bạn hẳn sẽ muốn đảm bảo địa chỉ của mình được kết nối với bản đồ trực tuyến và số điện thoại của bạn là đường dẫn để khách chỉ việc nhấp chuột vào là có thể liên hệ ngay với bạn. Đúng như người ta vẫn dạy trong trường kinh tế: “khi bạn giảm thời gian quyết định của đối tượng khoảng 25% , doanh số tăng 200% !”
Tạo dựng khách hàng
Erin Wade & Allison Arevalo tại Homeroom
Chúng tôi sở hữu một nhà hàng ở Oakland dành riêng cho món ăn tuyệt vời nhất quả đất: macaroni và pho-mát. Nếu bạn đang tự hỏi “tại sao lại là món macaroni và pho-mát?”, bạn không đơn độc. Gần như tất cả mọi người chúng tôi gặp đều hỏi câu tương tự. Câu trả lời của chúng tôi tương đối đơn giản: đó là món chúng tôi thích. Chúng tôi lớn lên với nó, và mỗi lần ăn một bát mac và pho-mát béo ngậy, nó lại khiến chúng tôi mỉm cười. Chúng tôi tin có nhiều người khác ngoài kia cũng có cảm giác tương tự – và may thay, chúng tôi đã đúng. Nhà hàng đã xuất hiện trên khắp các phương tiện truyền thông, từ kênh Travel Channel cho tới báo Wall Street Journal, và vào năm 2013, Ten Speed Press đã xuất bản cuốn sách dạy nấu ăn của chúng tôi mang tên The Mac + Cheese Cookbook: 50 Simple Recipes from Homeroom – America’s Favorite Mac and Cheese Restaurant (tạm dịch: Cẩm nang macaroni và pho-mát: 50 Bí quyết đơn giản từ Homeroom - một nhà hàng chuyên macaroni và pho-mát được yêu thích tại Mỹ).
Tại Homeroom, chúng tôi phục vụ 10 món mac và pho-mát cùng một lúc, tất cả có thể được thay đổi theo yêu cầu với các gia vị kèm thêm và phục vụ theo kiểu nấu trên bếp hoặc bỏ lò. Ngoài món macaroni, chúng tôi có bia và rượu vang cực ngon, thay đổi thực đơn theo mùa để bán các nông phẩm địa phương tuyệt nhất, dành thời gian để làm các món tráng miệng tại nhà truyền thống kiểu Mỹ. Chúng tôi cũng dành nhiều thời gian để khiến nhà hàng luôn ấm áp, độc đáo và mời gọi với các yếu tố hoài cổ về trường học – vì ăn những món không đắt tiền (toàn bộ thực đơn của chúng tôi đều có giá dưới 10 đô-la) không có nghĩa là khách hàng phải ngồi trên những chiếc ghế rẻ tiền dưới ánh đèn neon.
Khi quyết định mở Homeroom, ngành này không thực sự lạ lẫm với chúng tôi, nhưng chúng tôi cũng không phải là chuyên gia. Trước khi trở thành luật sư, Erin vừa là đầu bếp tráng miệng vừa là đầu bếp nấu ở một số nhà hàng tốt nhất ở New York. Trong khi đó, Allison học nghệ thuật quan hệ khách hàng ở những nhà hàng hàng đầu New York trước khi dấn thân vào ngành Marketing. Kinh nghiệm ở các nhà hàng trước đó rất hữu ích nhưng cũng chưa đủ để giúp chúng tôi đối mặt với những công việc thực tế như thuê (và sa thải), đặt hàng và lưu kho, theo dõi chi phí thực phẩm và nhân công, quản lý đội ngũ nhân viên gồm 35 người. Về các mảng đó, chúng tôi phải vừa làm vừa học, và sau mỗi năm, chúng tôi ngày càng hoạt động hiệu quả hơn.
Một yếu tố khiến Homeroom thành công từ sớm là chúng tôi đã xây dựng nhóm khách hàng. Chúng tôi tổ chức nhiều sự kiện trước khi khai trương nhằm tạo dựng đội ngũ người hâm mộ, bán mac và pho-mát tại các lễ hội ẩm thực hoặc những sự kiện lưu động khác. Đó chính là những người xếp hàng trước cửa quán ngay trong ngày khai trương và vẫn trung thành cho tới giờ.
Chúng tôi cũng hiện diện với tần suất đáng kể trên mạng, với hàng nghìn lượt theo dõi qua Facebook và Twitter, cùng tài khoản Instagram và Pinterest để chia sẻ ảnh và tin tức với người hâm mộ. Chúng tôi chưa phải tốn xu nào cho quảng cáo mà vẫn tiếp tục tham gia các sự kiện lưu động lớn (ví dụ, chúng tôi phục vụ món mac tại San Francisco’s Outside Lands hằng năm) để khiến nhiều người biết đến chúng tôi hơn trong khi vẫn tích cực hoạt động trên mạng xã hội để khiến người hâm mộ hiện tại quan tâm và nghĩ tới chúng tôi. Chúng tôi thấy rằng chìa khóa là phải viết những nội dung mọi người thực sự quan tâm và có thể tương tác – chứ không chỉ bán cái nọ cái kia. Nếu nhà hàng của bạn có đặc điểm rõ ràng và xuất hiện thú vị trên mạng, mọi người sẽ muốn mua thứ bạn bán vì họ cảm thấy mình biết bạn, thích bạn, và muốn tham gia vào những gì bạn đang làm.
Để ngăn tình trạng kết nối chậm, tránh dùng Adobe Flash và Javascript trong thiết kế website, vì phần lớn điện thoại thông minh không hỗ trợ các ứng dụng đó. Chúng cũng không cho phép sao chép và dán các thông tin như số điện thoại, địa chỉ và thực đơn. Bạn cũng nên đảm bảo thực đơn không chỉ có dạng tệp PDF. Các tệp PDF mất nhiều thời gian để tải và không tương thích với lưu lượng từ hệ thống tối ưu hóa tìm kiếm (SEO).
Một điểm cần lưu ý: có website, trang Facebook, Twitter hoặc blog không đồng nghĩa với việc sẽ thu hút được người vào xem. Để hướng các khách hàng tiềm năng tới trang web hoặc blog của bạn, hãy đảm bảo URL và địa chỉ e-mail được viết trên bưu thiếp, đầu thư tờ rơi, coupon, sách giới thiệu, tin nhắn gửi ra ngoài và bất kỳ tài liệu quảng cáo dạng in nào. Bạn cũng nên gửi URL của mình lên các công cụ tìm kiếm và trang liệt kê nhà hàng. Hãy đăng các điểm đặc sắc về nhà hàng của bạn lên blog ẩm thực và nhà hàng tại địa phương và toàn quốc. Để giúp khách hàng dễ tìm hiểu, định vị và đến nhà hàng, hãy đảm bảo các trang web hoặc blog đó có đầy đủ những thông tin sau: địa chỉ, số điện thoại, e-mail, thực đơn có ghi giá, giờ phục vụ, ảnh chụp và các hình thức thanh toán được chấp nhận.
Đừng phạm sai lầm mà nhiều nhà hàng mắc phải là để mặc website chỉ chứa thực đơn, hình ảnh và thông tin cũ. Hãy nhớ rằng 51% khách hàng18-68 tuổi sẽ truy cập vào website để xem xét về nhà hàng trước khi quyết định tới đó. Các thông tin cũ có thể khiến họ mất hứng. Ngược lại, hãy tận dụng cơ hội này để tạo ấn tượng và thu hút họ tới nhà hàng của bạn thay vì các nơi khác. Hãy luôn làm mới và khiến trang web trở nên thú vị với các bản sao hoặc đường dẫn tới những bài đánh giá tích cực; các bình luận tích cực và đảm bảo của khách hàng; thực đơn in ra được; công thức cho các món phổ biến, mới và hấp dẫn; các phương pháp chế biến mới và thú vị; nguyên liệu đặc biệt; giải thưởng đóng góp cộng đồng; khuyến mại đặc biệt; khuyến mại hiện có; đơn đặt chỗ qua mạng; blog hoặc trang các câu hỏi thường gặp để thảo luận thường xuyên với khách hàng; và đường dẫn tới các trang web ẩm thực và đồ uống khác cũng như tới Facebook, Twitter và Blog của bạn.
Khỏi phải nói, làm mới và cập nhật trang web liên tục đòi hỏi nhiều thời gian và công sức. Nếu không có đủ thời gian, hãy thu thập thông tin và thuê ai đó cập nhật ít nhất mỗi tháng một lần. Tùy vào trình độ dân trí trong khu vực, bạn cũng có thể thuê một sinh viên hoặc học sinh phổ thông ngành công nghệ thông tin để giúp duy trì hệ thống với mức phí phải chăng.
DUY TRÌ TIẾNG VANG: THU HÚT BÀI VIẾT HOẶC ĐÁNH GIÁ
Giả sử, các hình thức marketing trước và sau khi khai trương của bạn phát huy tác dụng. Nhà hàng có bước khởi đầu thuận lợi. Ngay từ đầu, nó đã rất đông khách – mọi người bàn tán về nó trong khu vực và trên Facebook, Yelp, Urbanspoon và các trang blog ẩm thực; họ tweet các bình luận tích cực, và khiến người ta tò mò về nhà hàng. Nhưng tiếng vang ban đầu đó đang dần mất đi. Bạn vẫn muốn khiến người ta phải nói về nhà hàng và quay lại ăn, trong khi thu hút được cả khách hàng mới. Vậy bạn phải làm gì?
Cách tốt nhất để có nhiều khách hàng và duy trì tiếng vang là được nhận xét tích cực trên báo và tạp chí uy tín tại địa phương hoặc trên chương trình truyền hình ẩm thực. Tôi đã được tận mắt chứng kiến và trải qua điều này. Năm 1995, Zuni nhận được bài đánh giá tích cực từ tờ New York Times. Kết quả là doanh số tăng 30-40% trong khoảng sáu tháng. Khách hàng đến ăn không chỉ từ New York mà trên khắp đất nước. Bài đánh giá này hiệu quả hơn hàng nghìn đô-la tôi bỏ ra để quảng cáo. Đây không chỉ là những lời nói suông. Một khảo sát của Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia cho thấy 70% khách hàng dựa vào các bài đánh giá trên báo và tạp chí khi lựa chọn nhà hàng lần đầu.
Ngoài đánh giá nhà hàng, các báo cũng viết về những phương pháp chế biến mới và thú vị, các nguyên liệu đặc biệt hoặc chỉ có theo mùa, rượu vang, cocktail, tráng miệng và các chi tiết trang trí. Kiểu viết này cũng thu hút sự chú ý của cộng đồng và dù không đem lại tầm ảnh hưởng như bài đánh giá tích cực, nhưng chắc chắn nó cũng sẽ giúp đem lại một loạt khách hàng mới và khiến người ta phải quan tâm, bàn tán về nhà hàng.
Báo chí cũng viết về các sự kiện đặc biệt mà nhà hàng tài trợ để hỗ trợ trường học, tổ chức cộng đồng và hoạt động từ thiện. Ví dụ, năm 1997, khi Zuni thu hút được 25.000 đô-la để hỗ trợ xóa nghèo ở một khu vực thuộc New York, chúng tôi được các phương tiện truyền thông địa phương nhắc đến không ít, và điều này giúp thu hút nhiều thực khách mới. Giới báo chí cũng thích viết về các câu chuyện liên quan tới con người. Vài năm trước, có một bài viết trong phần ẩm thực của tạp chí San Francisco về người bạn của tôi, Paul Canales, khi đó là quản lý nhân viên bếp của Oliveto ở Oakland, người áp dụng các kỹ thuật quản lý mà ông học được trước đó khi còn làm trong các tập đoàn vào đào tạo và khuyến khích các bếp trưởng. Mới đây, Paul vừa mở một nhà hàng kiểu Tây Ban Nha mang tên Duende và nhận được nhiều đánh giá cực cao ở khu trung tâm Oakland. Trong khi các câu chuyện kiểu này không liên quan tới ẩm thực, chúng đóng vai trò marketing quan trọng khi củng cố hình ảnh của bạn với cộng đồng và gợi cho khách hàng đã lâu không tới rằng nhà hàng của bạn vẫn tồn tại. Điều tuyệt vời nhất là các bài báo này đều miễn phí!
Có thể bạn sẽ nói: được rồi, tôi cảm thấy bị thuyết phục bởi ý tưởng các nhà phê bình ẩm thực quảng bá cho nhà hàng, nhưng tới giờ, tôi chưa đủ may mắn để thu hút được người nào như thế, và có vẻ như bạn bè và những khách hàng hài lòng của tôi cũng chưa tiếp xúc với họ. Tôi phải làm gì? Câu trả lời là: hãy gửi thông cáo báo chí (những công bố bằng văn bản cho giới báo chí) hoặc gói thông cáo (một gói bao gồm thông cáo báo chí đi kèm với ảnh và các tài liệu khác để phổ biến nhà hàng rộng rãi).
Ở phần trước, chúng tôi chia sẻ rằng việc đã thuê một công ty quan hệ công chúng có thể rất tốn kém, thế nên hãy cùng bàn cách để bạn tự gửi được thông cáo báo chí và gói thông cáo.
Trước khi bắt đầu làm gói thông cáo, bạn sẽ phải nghiên cứu trước. Công việc đầu tiên của bạn là đọc các bài đánh giá và những mục viết về nhà hàng và ẩm thực trên báo và tạp chí địa phương. Đặc biệt các món ăn và nhà hàng giờ đã trở nên quá phổ biến đến nỗi phần lớn các tờ báo lớn ra hằng ngày hoặc hằng tuần đều có mục ẩm thực. Các tờ báo lớn ở các thành phố, ngoài việc có ít nhất hai nhà phê bình đánh giá (một người đánh giá các nhà hàng cao cấp và một người đánh giá các nhà hàng bình dân hoặc đồ mang đi) sẽ có vài cây viết phụ trách tất cả các loại thức ăn thú vị và độc đáo, cùng những chủ đề về đồ uống và con người liên quan tới các nhà hàng. Ví dụ, nếu bếp trưởng của bạn là tay guitar trưởng trong một ban nhạc vào các ngày nghỉ, những người đánh giá có thể tìm thấy khía cạnh thú vị ở đây; như thế này chẳng hạn: “Những cú lick trên guitar cũng ngon như thịt BBQ![1]”
Bạn có thể cũng muốn bắt đầu đọc các tạp chí phổ biến toàn quốc như Food and Wine và Bon Appétit. Các nhà phê bình và cây viết ẩm thực của những tạp chí đó viết về tất cả các loại món ăn và nhà hàng khắp đất nước, từ những quán nhỏ ở Biloxi đến quán cực cao cấp ở San Francisco. Ví dụ, khi tôi mở Souper Dog, một quán nhỏ bán súp và xúc xích ở New York, chúng tôi có một bài viết rất hay trên tạp chí Gourmet về món xúc xích gà, và nó giúp thu hút rất nhiều khách mới, nhiều trong số đó là khách du lịch. Food Network, một trong những kênh truyền hình cáp nổi tiếng nhất (cũng đóng vai trò quan trọng giúp Zuni được chú ý) phát các câu chuyện về nhà hàng đủ chủng loại và quy mô. Mục tiêu nghiên cứu của bạn là phải quen với các kiểu câu chuyện liên quan tới ẩm thực và nhà hàng mà các phương tiện thông tin đại chúng tại địa phương và trên toàn quốc đang đưa tin, kèm cả tên của các phóng viên nữa.
Khi đã biết các kiểu câu chuyện như thế nào sẽ được xuất bản, hãy lập danh sách những nhà xuất bản và tên các nhà phê bình, cây viết ẩm thực mà bạn có khả năng quan tâm đến kiểu nhà hàng và phong cách của bạn. Ví dụ, nếu bạn đang định mở nhà hàng phục vụ các loại ẩm thực mới, đột phá, hãy tìm các nhà xuất bản, nhà phê bình và cây viết tập trung vào các loại xu hướng kiểu này. Tương tự, nếu bạn phục vụ một kiểu món ăn nước ngoài đang được chú ý, hãy tìm các nhà xuất bản, cây viết và nhà phê bình thường đánh giá món ăn và nhà hàng phục vụ món nước ngoài.
Với danh sách chọn lọc các nhà xuất bản và cây viết, hãy tạo nên gói thông cáo bao gồm: bản sao thực đơn; bưu thiếp; một thư giới thiệu mô tả những điểm độc đáo và đặc biệt về món ăn, rượu vang, cocktail, phương pháp nấu, các nguyên liệu đặc biệt, hoặc bếp trưởng (kể cả tài phù phép trên cây guitar của anh ta nữa). Bạn có thể cũng muốn đưa vào vài tấm ảnh thật đẹp chụp món ăn và nhà hàng. Trong thư giới thiệu, đừng hứa hẹn món ăn tuyệt vời nhất hoặc ngon nhất, hay món rượu vang hoặc cocktail chuẩn nhất. Những kiểu lời hứa này có thể phản tác dụng. Đặc biệt, mọi người và giới phê bình thường rất cẩn trọng trước những lời tán tụng bản thân. Trước khi gửi đi, hãy đảm bảo trong thư giới thiệu, bưu thiếp và thực đơn có đầy đủ địa chỉ, số điện thoại, URL.
Không phải tất cả các nhà phê bình và cây viết ẩm thực đều che giấu thân phận của mình; nhiều người có ảnh chụp cạnh bài báo họ viết. Hãy tìm họ ở các sự kiện, ví dụ như hội chợ nhà hàng cùng các buổi hội thảo ẩm thực và đồ uống khác, hoặc đơn giản là khi đi trên phố. Hãy tự giới thiệu bản thân, kể với họ về nhà hàng của bạn, và hỏi liệu bạn có thể gửi họ gói thông cáo được không. Nhiều khả năng họ sẽ chấp nhận và đọc nó nếu đã có quan hệ cá nhân với bạn.
Nhiều tờ báo, tạp chí và đài phát thanh sẽ viết bài hoặc đánh giá đổi lấy một phần quảng cáo có trả phí nhất định. Vấn đề với thỏa thuận này là nó thường khá đắt, đặc biệt là nếu nhà xuất bản có lượng phát hành lớn. Hơn nữa, vì các bài đánh giá đó được trả tiền, nên chúng thường là những bài viết tích cực nên độ tin cậy thấp hơn. Hãy nghĩ mà xem, liệu bạn có muốn trả tiền để nhận bài đánh giá tiêu cực không? Như thế không có nghĩa là bạn không nên mua bài đánh giá mặc dù có đủ tiền, đặc biệt là nếu nhà xuất bản đó có lượng phát hành lớn. Tại sao? Vì các bài viết và đánh giá dù có khách quan hay không thì cũng hay được chú ý hơn là quảng cáo in.
Một cách khác để được để ý và duy trì tiếng vang là đảm bảo nhà hàng được liệt kê vàhoặc đánh giá trên các sách hướng dẫn phổ biến. Hiện tại, cuốn sách có ảnh hưởng nhất là Zagat Survey of Restaurants (tạm dịch: Khảo sát nhà hàng của Zagat), vốn được xuất bản ở phần lớn các thành phố lớn và bao gồm các nhà hàng đủ phong cách và quy mô. Mặc dù có người cho rằng các bài đánh giá đó không khách quan, nhiều thực khách lại rất tin dùng nó và thường tham khảo sách để lựa chọn nhà hàng, đặc biệt là khi đến một thành phố mới. Các bài đánh giá trong sách hướng dẫn được dựa trên khảo sát cộng đồng và thường khá ngộ nghĩnh, ngắn gọn. Nó cũng rất tốt để tìm hiểu thực khách (chứ không phải các nhà phê bình) đang nói gì về nhà hàng của bạn và đối thủ cạnh tranh chủ yếu. Để biết thêm về khảo sát Zagat, hãy lên wwwzagatcom.
Có khả năng bạn sẽ không được một nhà phê bình tới nhà hàng ngay sau khi gửi gói thông cáo. Có thể phải mất nhiều tuần, tháng hay thậm chí cả năm trước khi các nhà báo tới. Nhưng đừng từ bỏ nếu bạn cho rằng nhà hàng của mình có điểm gì đó thật độc đáo và đặc biệt! Thay vào đó, cứ hai tháng một lần, hãy cập nhật gói thông cáo với những điểm mới và thú vị về nhà hàng rồi gửi đi lần nữa. Dù bạn có làm gì, đừng trở thành cái gai trong mắt người khác khi liên tục gọi điện hoặc viết mãi về một khía cạnh. Các nhà phê bình sẽ biết ngay bạn đang tuyệt vọng và họ xa lánh bạn. Hãy kiên nhẫn; khi đã nhận được bài viết tích cực, bài đánh giá, hoặc được nhắc đến trên các phương tiện thông tin, những người khác sẽ kéo đến.
Như đã nói ở phần trước, giới truyền thông có mối quan hệ cộng sinh; nghĩa là họ thường hưởng lợi từ nhau. Bạn có còn nhớ bài đánh giá về Zuni trên tờ New York Times mà tôi đã nhắc đến không? Chà, bài viết đó xuất hiện chẳng bao lâu sau khi chúng tôi xuất hiện trên kênh Food Network vì kiểu ẩm thực Tây Nam độc đáo của mình. Trùng hợp ngẫu nhiên? Lúc đầu, tôi cũng nghĩ thế, nhưng hãy thử đoán xem điều gì xảy ra sau đó? Tất cả các bên truyền thông mà chúng tôi cố thu hút trong nhiều tháng hay thậm chí nhiều năm bắt đầu xuất hiện chỉ sau bài đánh giá tích cực đó. May thay, tất cả đều đánh giá tích cực. Mức độ nổi bật về truyền thông sẽ phụ thuộc vào tầm ảnh hưởng của tờ báo hay tạp chí đánh giá và độ tích cực của bài đánh giá đó. Ngoài ra, món ăn, phương pháp chế biến, nguyên liệu đặc biệt,… càng độc đáo và thú vị thì nhà hàng càng dễ được truyền thông rộng rãi.
CÁC NHÀ PHÊ BÌNH ĐẾN RỒI! CÁC NHÀ PHÊ BÌNH ĐẾN RỒI!
Phần lớn các nhà phê bình có ảnh hưởng sẽ giấu danh tính và ngụy trang đến nhà hàng của bạn (ví dụ người từng là nhà phê bình cho New York Times, Ruth Reichl, thường đội tóc giả). Họ giấu danh tính của mình vì muốn được phục vụ cùng loại đồ ăn và dịch vụ như mọi khách hàng khác, nhiều người trong số đó có thể chính là độc giả của họ. Nếu nhận ra một nhà phê bình trong nhà hàng của mình, đừng có quá cố gắng để phục vụ cho người đó món ăn hoặc dịch vụ tốt hơn so với các khách hàng khác. Một nhà phê bình tinh ý sẽ nhận ra những thực khách khác không được chú ý nhiều bằng mình và có thể sẽ viết bài đánh giá tiêu cực hoặc không viết gì cả. Bài học từ câu chuyện này là nếu bạn tự tin mình đang phục vụ món ăn ngon và dịch vụ tốt, cách tốt nhất để có được đánh giá tích cực là luôn vận hành nhà hàng theo cách tốt nhất mà bạn biết, với niềm đam mê và cái tâm chân thành. Tóm lại, hãy chuẩn bị hằng ngày cho bài đánh giá bằng cách luyện tập trên khách hàng của bạn.
Tuy thế, không phải tất cả các bài đánh giá đều tích cực. Nếu thế, chúng sẽ không còn đáng tin nữa. Hơn nữa, các nhà phê bình ẩm thực, cũng giống như những lĩnh vực khác ví dụ như nghệ thuật, âm nhạc và kiến trúc, thường có ý kiến khác nhau. Thực ra, không hiếm trường hợp một nhà phê bình ẩm thực có tiếng khen ngợi món ăn của một nhà hàng nào đó nhưng lại có một người khác tới chê tơi bời. Trường hợp thực tế: nhiều nhà hàng ở New York nhận đánh giá tích cực từ các nhà phê bình trên New York Times, Zagat Survey và các ấn phẩm phổ biến khác lại chỉ nhận điểm trung bình từ Michelin Guide danh tiếng. Tin tốt là những nhà phê bình có ảnh hưởng nhất sẽ đến một nhà hàng ít nhất hai lần trước khi viết đánh giá. Thường họ cũng để các nhà hàng có vài tuần hoặc thậm chí vài tháng để cải thiện hoạt động trước khi đến lần đầu, trừ khi đó là nhà hàng có chủ là người nổi tiếng, hoặc một bếp trưởng hay chủ sở hữu là người nổi tiếng.
Phải rồi, những bài đánh giá tích cực rất tốt cho việc làm ăn. Nhưng nếu nhà hàng nhận đánh giá không tốt, đừng buông xuôi việc quảng bá nó. Hãy nhớ rằng đó chỉ là ý kiến của một nhà phê bình. Một người khác có thể xuất hiện và đưa ra đánh giá tích cực. Mặc dù một đánh giá tiêu cực có thể làm tổn thương cái tôi của bạn và nhân viên, đừng để nó khiến bạn nản lòng. Hãy tiếp tục quảng bá nhà hàng qua nhiều kênh nhất có thể, cố gắng hết sức giữ cho phong cách nhà hàng luôn tươi mới và thú vị chờ những nhà phê bình tiếp theo, vốn chính là những người quan trọng nhất – các khách hàng thường xuyên. Hãy bắt tay vào việc và khi nhà phê bình tiếp theo xuất hiện, bạn đã sẵn sàng!
XÂY DỰNG NHÓM KHÁCH HÀNG TRUNG THÀNH
Gần một năm đã trôi qua, các chiến lược marketing trước và sau khi khai trương vẫn tiếp tục đem lại kết quả thần kỳ. Khách hàng đến tấp nập và khi nhìn vào các chỉ số, rõ ràng hình thức nhà hàng của bạn được đón nhận nồng nhiệt. Mục tiêu của bạn giờ không chỉ là tiếp tục thu hút thêm khách hàng mới mà còn phải khiến các khách quen quay lại cùng với bạn bè và gia đình của họ.
Không còn nghi ngờ gì nữa, cách tốt nhất và tiết kiệm nhất để xây dựng nhóm khách hàng trung thành là tạo cho khách hàng nhiều lý do nhất có thể để nhắc tới nhà hàng của bạn một cách thường xuyên và tích cực. Đây chính là hình thức quảng cáo truyền miệng đặc trưng nhất. Đừng chỉ nghe tôi nói, mà hãy nhìn vào các con số sau. Một khảo sát gần đây của Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia cho thấy 90% khách hàng nói rằng nhiều khả năng họ sẽ chọn một nhà hàng đầy đủ dịch vụ dựa trên gợi ý của người thân trong gia đình hoặc bạn bè. Ngoài ra, một điểm cộng lớn nữa của việc khiến khách hàng nhắc tới nhà hàng một cách tích cực và thường xuyên là nó làm tăng đáng kể khả năng giới truyền thông biết đến bạn.
Hãy lắng nghe từ một nhà phê bình
Armanda Berne của tờ San Francisco Chronicle
Ngày xưa, những bài đánh giá khiến các nhà hàng phải lo lắng nhất đến từ những nhà phê bình. Nhưng trong thời đại hoàng kim của công nghệ ngày nay, các nhà hàng giờ phải để ý đến cả đánh giá của các blogger chuyên về ẩm thực, các diễn đàn lớn trên các trang web ẩm thực, những bài đánh giá bình thường kiểu cũ trên tạp chí và báo (đôi khi là vài tờ báo khác nhau), và các mục buôn chuyện, cả trên Internet lẫn trên báo in. Vậy một chủ nhà hàng phải làm gì?
Các nhà phê bình, nếu họ thực hiện đúng theo quy định đạo đức mà các tổ chức như Hiệp hội Báo chí Ẩm thực (AFJ) đặt ra, sẽ chờ ít nhất một tháng để nhà hàng khai trương và giải quyết các vấn đề ban đầu. Sau đó, mọi thứ mới công bằng.
Một nhà phê bình sẽ không đến nhà hàng chỉ một lần mà ít nhất hai hoặc ba lần, đôi khi nhiều hơn để loại bỏ hết những nghi vấn. Họ có thể dùng tên giả, mỗi lần dùng một thẻ tín dụng khác nhau cho hợp với nhân vật mới. Bạn bè của họ sẽ đặt chỗ để số của họ không thể bị nhân viên nhà hàng hoặc các hệ thống đặt chỗ qua máy tính theo dõi và ghi nhớ.
Sau đó, họ lẩn vào nhà hàng, theo cách bình thường nhất có thể, và tìm một chỗ thoải mái. Một số người ghi chép lại. Phần lớn chỉ nhớ bữa ăn rồi sau đó về nhà và ngay lập tức viết lại mọi thứ. Họ luôn ngồi xoay mặt ra ngoài để nhìn được thấy những gì đang diễn ra trong nhà hàng. Họ liên tục ăn đồ trong đĩa của bạn bè hoặc đổi món cho nhau giữa bữa ăn.
Nếu một nhà phê bình bị phát hiện, những cố gắng để thuyết phục họ bằng cách đối xử đặc biệt sẽ không hiệu quả. Họ sẽ nhìn cách bạn đối xử với những người xung quanh hoặc bên kia căn phòng. Họ sẽ phân tích mọi thứ, kể cả một ít gan ngỗng hoặc nấm mà bạn hào phóng cho thêm vào đĩa của họ. Họ sẽ biết bạn đang cố gắng gây ấn tượng bằng các nguyên liệu đặc biệt, và tự hỏi tại sao bạn không để các món ăn tự nói lên điều đó.
Nếu nhận được một bài đánh giá tiêu cực, đừng nản lòng. Hãy ghi nhớ lời phê bình, xác định những điểm cần thay đổi, thay đổi chúng, sau đó cho người đánh giá biết rằng mọi thứ đang được cải thiện. Có thể họ sẽ cập nhật bài đánh giá để độc giả biết nhà hàng giờ đã tốt hơn, nếu đó là sự thực.
Với những người còn lại, các blogger ẩm thực sẽ đến sớm, cố gắng là người đầu tiên viết về nhà hàng mới nhất. Dù có chuyện gì, đừng viết các bình luận gay gắt lên blog của họ – làm thế chỉ đổ dầu vào lửa. Tương tự với các diễn đàn ẩm thực như Chowound và eGullet. Nếu bạn muốn phản hồi, cứ việc làm miễn là phải ẩn danh và đừng tỏ ra cay độc.
Điều tốt nhất mà một chủ nhà hàng có thể làm là luôn cư xử theo cách nhã nhặn nhất, chào đón mọi khách hàng như nhau, nấu bằng cả trái tim, và hy vọng mọi người sẽ hiểu được tấm chân tình ấy.
Vậy bạn định làm thế nào để khiến khách hàng nhắc tới bạn một cách thường xuyên và tích cực? Câu trả lời là: bạn sẽ phải liên tục tạo dựng mối quan hệ tốt với khách hàng đồng thời cung cấp món ăn, đồ uống và dịch vụ bằng hoặc cao hơn kỳ vọng của họ trong môi trường sạch sẽ khiến họ thoải mái. Nếu có thể làm được những điều này, bạn sẽ luôn khiến họ cảm thấy những đồng tiền họ bỏ ra cho nhà hàng là đáng giá.
Một yêu cầu cốt lõi trong việc phát triển và xây dựng mối quan hệ tốt với khách hàng, bất kể hình thức nhà hàng, là khiến tất cả nhân viên, đặc biệt là các nhân viên phục vụ và trực quầy, trở thành một phần của cả đội nhóm. Hãy thực hiện điều này bằng cách đào tạo họ thật kỹ càng về tất cả các khía cạnh của phong cách nhà hàng, bao gồm món ăn, đồ uống, triết lý dịch vụ, và kiểu trải nghiệm nhà hàng bạn muốn đem lại cho thực khách. Hãy nhớ rằng một phần của việc vận hành nhà hàng thành công là đáp ứng hoặc vượt quá kỳ vọng của khách hàng. Hãy đối xử với nhân viên một cách công bằng và tôn trọng, khen thưởng họ về những thành quả đạt được. Đổi lại, nhân viên của bạn sẽ có động lực để cung cấp dịch vụ tốt nhất cho khách hàng. Và họ cũng sẽ khuyên bạn bè, gia đình và người quen đến với nhà hàng của bạn! (Trong số tất cả các khía cạnh của nhà hàng, dịch vụ tốt có lẽ là yếu tố quan trọng nhất để giúp xây dựng hình ảnh thương hiệu mạnh.) Tới đây, bạn có thể sẽ muốn xem lại Chương 11.
Một trong những cách tốt nhất để phát triển mối quan hệ vững mạnh với thực khách, đặc biệt là khách hàng thường xuyên, là bạn và các nhân viên phải sẵn sàng cố gắng vượt khả năng để khiến họ cảm thấy đặc biệt. Hãy chào hỏi khách hàng thường xuyên bằng tên, và việc nhớ chỗ ngồi ưa thích của họ cũng rất quan trọng để họ có được trải nghiệm nhà hàng tuyệt vời. Bạn cũng có thể tạo thiện cảm bằng cách tặng cho các khách hàng thường xuyên – đặc biệt là khi họ đi cùng bạn bè – một món đặc biệt nào đó. Khi bạn tưởng thưởng các thực khách trước mặt bạn bè, họ cảm thấy đặc biệt, và điều này có thể giúp xây dựng mối quan hệ cảm xúc đem lại sự trung thành từ khách hàng. Đây là một ví dụ: nếu bạn đang vận hành một nhà hàng phục vụ tại bàn, hãy gửi cho các khách hàng thường xuyên món gì đó đặc biệt – một chai rượu vang, một đĩa khai vị hoặc một đĩa tráng miệng – sau khi họ đã tới nhà hàng bốn hoặc năm lần. Tôi biết một số nhà hàng cho thực khách công thức làm những món họ đặc biệt thích, hoặc nếu khách ở một bàn nào đó tỏ ra đặc biệt quan tâm đến một món đang được phục vụ ở bàn khác, nhân viên phục vụ có thể mang cho họ một ít để ăn thử. Bạn cũng có thể soạn một danh sách khách hàng và dùng nó để theo dõi ngày sinh nhật, các dịp kỷ niệm và kỳ nghỉ, hoặc để gửi thiệp cảm ơn tới các khách hàng trung thành. Phần lớn các hệ thống quản lý bán hàng đều có chức năng này để giúp bạn làm việc đó dễ dàng.
Bạn cũng nên hòa nhập với khu phố và cộng đồng thường xuyên để hỗ trợ các chương trình từ thiện tại địa phương và của khách hàng. Nếu bạn có một căn phòng và có đủ tiền tổ chức, hãy cân nhắc tổ chức các sự kiện đặc biệt để huy động tiền cho các chương trình từ thiện địa phương. Nếu nhà hàng của bạn có thời gian trống giữa các bữa ăn (giữa bữa trưa và bữa tối) hoặc nếu có phòng tổ chức tiệc riêng, hãy dùng nó để làm phòng họp cho các doanh nhân tại địa phương hoặc tổ chức từ thiện. Khi khách hàng biết bạn tôn trọng công việc của họ và quan tâm đến cộng đồng nơi bạn hoạt động, nhiều khả năng họ sẽ thấy hứng thú với thành công của bạn, trở thành khách hàng trung thành, và thưởng cho bạn bằng những lần tới dùng bữa thường xuyên.
Khi bạn phát triển mối quan hệ tốt với khách hàng, hãy khuyến khích họ nhận xét món ăn, đồ uống, dịch vụ và không khí chung. Điều này sẽ cho bạn cơ hội nhận diện những vấn đề tiềm tàng và sửa chữa trước khi chúng trở thành vấn đề lớn. Theo số liệu của Bộ Thương mại Mỹ, sau mỗi phàn nàn được ghi nhận của khách hàng, sẽ có 26 khách hàng có cùng vấn đề tương tự. Lợi ích của việc dập tắt hiệu ứng truyền miệng tiêu cực là tạo nên lời quảng cáo truyền miệng hay nhất đến từ việc những phàn nàn của khách được giải quyết nhanh chóng và phù hợp.
Trải nghiệm nhà hàng, dù theo phong cách nào, đều vừa là trải nghiệm cảm xúc vừa là trải nghiệm ăn uống. Mọi người tới nhà hàng không chỉ để ăn, mà họ thường muốn chia sẻ bữa ăn ở nơi có không khí mời gọi và khiến họ thoải mái. Khi bắt đầu thấy nhiều khuôn mặt thường xuyên xuất hiện, bạn biết rằng nhà hàng của mình có thương hiệu thành công, được biết tới với điều gì đó đặc biệt, và nó đã có được sự kết nối về mặt cảm xúc với khách hàng. Công sức marketing của bạn, dù ở hình thức nào, đang phát huy tác dụng.
KHUYẾN MẠI HẰNG NGÀY TRÊN TRANG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ GROUPON, LIVING SOCIAL VÀ CÁC SÀN MUA BÁN TRỰC TUYẾN KHÁC
Đa số khách hàng của tôi đã từng dùng thử các chương trình này cho rằng trong khi chúng đem lại mức tăng doanh số ngắn hạn, phần lớn các khách hàng mới bị thu hút bởi các khuyến mại theo ngày đều là những người “săn khuyến mại”, và nhiều người không quay lại sau khi khuyến mại kết thúc. Đó có thể là do khách hàng không có được trải nghiệm món ăn và dịch vụ mà họ cho rằng đáng để quay lại! Hiển nhiên, đó không phải là do giá cả vì sau cùng khách hàng vẫn nhận được khuyến mại! Trong nhiều trường hợp, tỷ lệ này lên đến 50% !
Vì không thể xác định được lý do tại sao những khách hàng đó không quay lại, tôi muốn chia sẻ với các bạn một số nghiên cứu thú vị có thể sẽ hữu ích nếu bạn đang tính đến chuyện đưa ra khuyến mại. Theo một nghiên cứu mới công bố trên Cornell Hospitality Report, có vẻ các khuyến mại hằng ngày vẫn chủ yếu dành cho các khách bình thường trả tiền đầy đủ. Đây là những phát hiện đáng chú ý của nghiên cứu: 22% những người mua khuyến mại theo ngày nói rằng họ lần đầu tiên tới nhà hàng (nghĩa là khách hàng mới); 44% nói rằng họ đã là khách thường xuyên và 34% còn lại nói rằng họ đã tới nhà hàng trước đây nhưng không coi mình là khách thường xuyên. Nghiên cứu này có vẻ xác nhận những gì các khách hàng của tôi nói về số thực khách cảm thấy bị hấp dẫn bởi những khuyến mại đó – rằng có thể chúng không phải là cách tốt nhất để thu hút khách mới. Mặt khác, nếu mục tiêu của bạn là lấp đầy chỗ trống trong các ngàytối vắng khách, các khuyến mại này có thể sinh lợi hoặc không. Việc khuyến mại theo ngày có sinh lãi hay không tùy thuộc vào cơ cấu chi phí của bạn. Nói chung, những khuyến mại này chỉ có lãi với các nhà hàng có chi phí thực phẩm và đồ uống ở mức trung bình.
Nếu lý do để đưa ra khuyến mại hằng ngày là do nhà hàng gặp vấn đề về dòng tiền, có thể bạn sẽ chỉ làm tình trạng đó càng trầm trọng thêm! Tại sao? Vì nhiều khả năng phần tiền mặt bạn nhận được ngay sẽ lập tức được chi ra để trả các hóa đơn cũ, và bạn sẽ vẫn phải trả các hóa đơn hiện tại từ doanh thu đã khuyến mại sâu.
Nghiên cứu cũng cho thấy một số nhà hàng được khảo sát mất tiền vào khuyến mại chủ yếu do tự khuyến mại cho khách có sẵn. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên vì ngoài vấn đề biên lợi nhuận gộp thấp do khuyến mại sâu, có thể bạn sẽ khuyến mại lớn cho 78% các khách hàng vốn đã sẵn sàng trả tiền đầy đủ! Một phát hiện thú vị nữa là 51,3% các khách sử dụng khuyến mại hằng ngày trả tiền boa trên mức giá đã khuyến mại chứ không phải giá ban đầu. Riêng điều này là đủ khiến nhân viên phục vụ rất không hài lòng, vì như bạn biết rõ những người này kiếm sống phụ thuộc vào tiền boa.
Nhìn vào các kết luận này, và sự thật chẳng có gì đảm bảo số lượng khách hàng mới tương đối nhỏ mà khuyến mại hằng ngày thu hút được sẽ được chuyển thành khách thường xuyên, tôi cho rằng bạn không nên dùng hình thức này (trừ khi chúng giúp lấp đầy chỗ trống trong các ngàytối bán chậm và ngoài giờ cao điểm); chi phí món ăn và đồ uống ở mức trung bình (không quá 30% ); và bạn không mất thêm chi phí nhân công hoặc quản lý.
❀ ❀ ❀
[1] . Nguyên văn “Guitar licks are as good as finger-licking-good BBQ”. Từ “lick” vừa chỉ một kỹ thuật chơi guitar vừa có nghĩa là “liếm” (ở đây nghĩa là món thịt BBQ ngon đến nỗi khiến người ta muốn liếm các ngón tay). (ND)