Liệu có “công thức” nào để người ta có thể thực sự kết nối với nhau?

Một người bạn của tôi có gia thế đủ tốt, công việc đàng hoàng, ngoại hình ưa nhìn, tính tình dễ chịu... Nhưng lại không gặp thuận lợi trong chuyện tình cảm.

Có một lý do tương đối rõ rệt cho sự cô đơn ấy, cô không chọn những chàng trai trong tệp “fan hâm mộ” của mình, mà chỉ thích những người không thích cô. Với một số người, cảm giác chinh phục mang lại cho họ sức sống hơn cả. Cô luôn nói rằng cô muốn được theo đuổi một người điên cuồng hơn là được yêu, vì điều đó khiến cô thấy mình sống có mục đích hơn.

Nhưng người bạn của tôi lại luôn đứng ở giữa ranh giới của cưa cẩm và theo đuổi. Khi không thể tự phân biệt được hai điều đó, cô thường nhanh chóng cạn năng lượng và hứng thú để tiếp tục một chuyện tình dở dang sau khi chuỗi tương tác hạnh phúc của giai đoạn đầu trôi qua.

Cưa cẩm và theo đuổi thực ra là hai thứ khác nhau, mặc dù về cơ bản thì đều là cố gắng làm người khác đáp trả tình cảm của mình. “Cưa” thì không nhất thiết phải yêu đối phương, cũng không nhất thiết phải tìm hiểu quá kỹ. Tất nhiên cũng có những màn lấy lòng qua sở thích của người kia, nhưng chủ yếu thì nó giống như một sự tự biểu hiện những phần tốt đẹp nhất của mình ra như con chim đang xòe lông xòe cánh trong mấy vũ điệu gọi bạn tình vậy. Vài thứ kiểu như đón đưa, ăn uống, chia sẻ vài sở thích chung, vài cuộc nói chuyện đêm.

Còn theo đuổi? Tất nhiên nghe đã thấy mức độ đơn phương cao hơn và thời gian dành cho nó nhiều hơn rồi. Nhưng quan trọng, nó không phải là những màn biểu diễn của bản thân nữa, ít có khoảng không gian nào mà đối phương sẽ để bạn làm thế. Bởi nó thường là giai đoạn người ta đã biết và thậm chí là hiểu về bạn rồi, cảm giác ban đầu đã bị mài mòn và người ta thường thấy không hào hứng lắm về sự hiện diện của bạn.

Khi đó, hai thứ quan trọng sẽ là kiên nhẫn và thấu hiểu. Một thứ để giữ cho khoảng cách không quá xa xôi, không khiến ta quên mất mục tiêu mình đã muốn, thứ còn lại để có thể lay động. Con người có thể bị thu hút bởi tài năng, tiền bạc, vẻ ngoài, nhưng thứ cám dỗ người ta nhất chính là cảm giác được hiểu, được thông cảm, được chia sẻ, được yêu một cách kỳ lạ, được làm những thứ mình không thể hoặc không muốn làm với ai khác. Carl W.Buechner đã từng viết quá hay về điều đó: “Người ta có thể quên những điều bạn nói, nhưng sẽ không bao giờ quên bạn đã làm họ cảm thấy thế nào.”[1]

Bạn đã làm họ cảm thấy thế nào?

Hạnh phúc? Rung động? Tổn thương?

Rực rỡ? Rạn vỡ? Tuyệt vọng?

Theo đuổi, suy cho cùng là bền bỉ ở bên cạnh một người, cố gắng làm họ cảm thấy được quan tâm, được yêu, và được sống. Rồi thì dù rằng vị trí của ta trong lòng họ thế nào, họ cũng không quên.

Xấu che tốt khoe là một trong những điều con người làm nhiều nhất khi bắt đầu chuyện tình cảm. Họ muốn đạt được đối phương và đôi khi cách nhanh nhất để làm điều đó là thể hiện ra tất cả những thứ hấp dẫn nhất, cho dù những điều ấy có thật hay không.

Như đang đứng trước những khách hàng quyền lực, ta thuyết trình những thứ ta chưa chắc đã có thể làm được, để thỏa mãn cảm giác của họ trước tiên. Như một bộ phim chưa ra mắt, những nhà sản xuất cố dồn hết tất cả những gì thú vị nhất vào đoạn trailer để kéo khán giả tới rạp. Như những loài chim trong mùa giao phối, ham muốn sở hữu khiến phần lớn chúng ta xòe lông vỗ cánh quá nhiều trong vũ điệu quyến rũ đối phương ban đầu ấy. Tới một lúc, chúng ta yêu chính vũ điệu ấy hơn cả việc đạt được đối phương. Chúng ta thích cảm giác háo hức của cuộc đi săn hơn cả thành phẩm đạt được.

Trở lại với người bạn của tôi, có lẽ lý do cô không thể làm đối phương động lòng hoặc bản thân chẳng thể giữ nổi hứng thú trong chuyện tình cảm đều bởi sự mất kết nối. Khi những tương tác tuyệt vời ở “thời kỳ trăng mặt” lúc người ta mới quen nhau trôi qua rồi, cô và đối phương chẳng còn sợi dây nào đáng giá để bám vào. Niềm vui thì dễ trôi còn nỗi buồn thì luôn ở lại. Cuộc tình bỗng tan khi niềm vui cạn. Một người săn tìm hạnh phúc và cảm giác thăng hoa như bạn tôi sẽ khó có thể hiểu được điều này: Nỗi đau, chứ không phải hạnh phúc, mới là thứ thực sự kết nối con người.

Nỗi đau làm người ta gần nhau hơn, bởi họ thấy được một phần chính mình trong ấy. Không ai thấy rung động khi bạn nói: Tôi kiếm được một tỷ trong năm vừa rồi, tôi vừa mua ô tô mới, căn nhà của tôi thật là to... Nhưng người ta sẽ muốn ngồi xuống và nắm tay, an ủi và vỗ về bạn nếu biết bạn đang có một ngày thật tệ. Không ai thấy cảm động khi bạn đăng tấm ảnh ngồi giữa bữa tiệc xa hoa với nụ cười rạng rỡ cùng một dòng trạng thái đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, nhưng có thể lắm, nếu bạn vô thức bật khóc trong đoạn chat giữa đêm bằng những cảm xúc không lối thoát, thì người kia lại kể cho bạn những gì họ đã trải qua, những gì họ cảm thấy về bạn, những điều có thể bạn chưa bao giờ biết về chính mình hay về họ. Người ta không bao giờ đau đáu nhớ về thành tựu mình đã đạt được, mà chỉ bị dằn vặt bởi thứ đã không thể vượt qua. Khi bạn bước vào nỗi đau của một người và cùng họ đứng dậy, bạn có giá trị đặc biệt đối với họ. Và giống như một con thú bị thương được cứu chữa, người ta sẽ không bao giờ quên bạn. Những kết nối thực sự đến từ những điểm mờ như vậy.

Tôi không nói rằng tất cả mọi người đều làm như vậy. Nhưng khi nhìn thấy một người đau khổ, bỗng dưng ta nhận ra con người thật của họ, ta hiểu được rằng nếu họ cho ta thấy điều đó có nghĩa là họ coi trọng ta hơn những người khác. Chỉ riêng việc bộc lộ những phần không mấy rực rỡ ấy ra đã có thể mang tới người khác sự đồng cảm sâu sắc. Bởi khi bạn chấp nhận thể hiện tâm hồn mình ra như một mã nguồn mở, thì ai đó mới có thể thực sự kết nối vào. Và càng làm điều đó sớm bao nhiêu trong một mối quan hệ, người ta càng tránh được những tổn thương tới từ việc hy vọng quá nhiều. Khi chúng ta chấp nhận phần sâu thẳm con người luôn tồn tại cả trắng và đen ấy, thì không có màu xám nào trở nên đáng sợ nữa.

Những người gặp nhau giữa một đoạn đời sóng gió, vì thế lại bình tâm nắm tay nhau bước đi hơn cả. Bởi khi đã nhìn thấy ở người kia đau đớn thì cho dù không thể hàn gắn những gì đã vỡ nát, họ cũng sẽ bằng mọi giá né tránh điều đó xảy ra lần nữa. Kết nối từ nỗi đau, vì thế, lại là nền tảng kiến tạo nên hạnh phúc.

[1] They may forget what you said, but they will never forget how you made them feel.