Mỗi lần ra sách, đâu đó trong các buổi ra mắt, giao lưu, tôi luôn nhận được câu hỏi: Làm thế nào để viết được như vậy? Cảm, và Chạm bằng tâm hồn.
Nghe thật giống slogan trong một chiến dịch bán smartphone nào đó phải không? Rất tiếc nó là sự thật. Tôi không cố gắng viết sách cho số đông, ngược lại, tôi viết cho những người muốn đọc nó. Và vì thế, nó trở nên dễ đồng cảm. Cách người ta lạm dụng những ngôn ngữ đó khiến những điều đặc biệt có vẻ tầm thường. Thực chất, bạn có thể dễ dàng chạm vào điện thoại để chat qua lại cả trăm dòng tâm sự, nhưng để người khác ngồi xuống và kể cho bạn vấn đề của họ là một chuyện hoàn toàn khác.
Trong cuộc sống này có quá nhiều dấu hiệu, quá nhiều tình yêu, nhưng chúng ta thì chỉ lại luôn quan tâm tới những dòng thông báo trên điện thoại. Một ngày trôi qua với những điều tuyệt đẹp ngoài chiếc màn hình, mới là một ngày thực sự đáng sống.
Có khi, tôi chat trong nhóm cả ngày nhưng khi gặp họ lại trở nên ít nói. Không bởi gì khác, tôi chỉ đơn giản muốn quan sát hạnh phúc họ. Chúng tôi có thể nói chuyện lúc này hoặc lúc khác, nhưng nhìn người khác hạnh phúc cũng là một thứ cảm giác tuyệt vời mà bạn phải tìm cách này hoặc cách khác để lưu giữ. Tôi gần như có thể quên đi rằng mình có điện thoại khi ở cạnh những người mình yêu thích, làm những thứ mình hứng thú.
Người ta thường bỏ qua những vẻ đẹp, những tiểu tiết của cuộc sống, những điều không nói bằng lời. Những người thích im lặng và ưa quan sát chính là những người có thể ghi nhớ nhiều nhất có một bộ lọc trong họ gạt bỏ đi những câu chuyện phiếm, như chiếc khẩu trang xịn xịn có thể loại bỏ được những hạt bụi mịn mịn. Họ hít thở một bầu không khí khác, mang theo và giữ lại trong mình những câu chuyện và tâm sự khác.
Ở góc độ nào đó, với những người hướng nội thì tình dục hay vật chất đều không khiến họ cảm thấy thăng hoa bằng một cuộc đối thoại thực sự. Tình dục đôi khi là thứ có thể rao bán, vật chất thì vốn phù du bởi nó không thực sự thuộc về bạn; nhưng một cuộc nói chuyện thực sự thì đặc biệt. Bởi để có thể đi xuyên qua vũ trụ của người khác, họ phải trân trọng bạn, hoặc bạn phải đủ chân thành và sâu sắc để người ta cứ thế mà mở hết lòng không hề e ngại. Còn người ta thì cứ như vậy, yên lặng lắng nghe. Bỏ đi những rào chắn về ngôn ngữ và tư tưởng thực chất khó hơn cởi bỏ quần áo rất nhiều. Một thứ là bản năng, còn một thứ thì bạn phải học, và cũng phải đủ may mắn mới có được. Chúng ta vốn quá khác nhau mà.
Có người cho rằng ăn chay là lý tưởng, là chân ái; cũng có người từ nhỏ tới lớn không động đũa vào một cọng rau, đã ngồi xuống mâm là đương nhiên gắp thịt. Có người ưa đắm mình vào những tiểu thuyết hư cấu, có người chỉ mua về những cuốn sách làm giàu. Nói chung, khẩu vị cuộc đời này mỗi người một khác. Nó hầu hết tới từ việc ta cảm thấy thoải mái nhất ở trạng thái nào.
Với từng người khác nhau thì mức độ ưu tiên lại khác nhau.
Tôi có xu hướng giao tiếp độc lập. Số lượng càng ít càng làm tôi cảm thấy dễ chịu. Tôi cố gắng để mình được bao quanh bởi một số lượng sự quan tâm vừa đủ. Khi nhận ra rằng hầu hết những người quanh mình thực sự yêu quý hoặc quan tâm thì ta cảm thấy dễ thở hơn, dễ giao tiếp hơn, dễ sống hơn. Con cá nào cũng phải có một nhiệt độ nước nhất định mà nó yêu thích hơn cả. Con người nào cũng đến lúc sẽ phải tạo ra một màng lọc xung quanh.
Lý do dễ hiểu bởi tôi quá nhạy cảm với cảm giác của người khác, tựa như luôn mang theo bên mình một cục nam châm cảm xúc, và nó hút cả hai chiều buồn vui. Thứ đó dẫn tới tôi bị quá tải, hưng cảm bất thường và cũng thay đổi tâm trạng liên tục.
Việc rút gọn danh sách tiếp xúc người ta thường làm đó, cũng giống như việc giáo sư X phải làm: Hạn chế việc liên tục sử dụng một thứ năng lực gây mệt mỏi cho bản thân. Nếu chỉ phải giao tiếp 1:1, mọi thứ sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả. Dạng người như tôi phù hợp với những công việc độc lập hoặc yêu cầu ít giao tiếp xã hội. Nhưng cũng có những người đặc biệt hợp với đám đông, họ cảm thấy tần số dao động trong sự hỗn loạn ấy kích thích hơn là một cuộc nói chuyện tay đôi tẻ nhạt không lối thoát. Với những người hướng ngoại cơ bản, thì sự im lặng là một điều gì đó rất đáng sợ, giống như đang đi trong bóng râm bắt buộc phải phóng xe ngang qua quãng đường nắng gay gắt, họ muốn chấm dứt nó càng nhanh càng tốt. Và không phải điều đó không tốt, họ vô cùng thích hợp để kết nối đám đông.
Hiểu được mình phù hợp với điều gì thực chất sẽ giúp bạn tìm được cách kích hoạt những khả năng của bản thân mạnh hơn. Điều gì sẽ là yếu tố quan trọng khi bạn đánh giá về một đối tác? Bạn có thể biết năng lực của họ qua bằng cấp, thế còn cảm xúc của họ và cách họ phản ứng với các trạng thái cảm xúc khác nhau thì sao? Đó là lý do chính khiến các công ty ưa thích sử dụng trắc nghiệm tính cách MBTI trong tuyển dụng. Bởi cảm xúc chi phối hầu hết mọi thứ chúng ta thực hiện trong cuộc sống này.
Lý do là cho dù muốn biến những nhân viên ấy thành các cỗ máy, hay những người làm sáng tạo, thì việc hiểu và đặt họ vào môi trường phù hợp là tối quan trọng. Nếu không, họ gần như bắt buộc phải giả tạo, phải dựng lên một chiếc mặt nạ để có thể tồn tại trong môi trường đã bị thả vào. Cũng chẳng phải điều mới mẻ gì với phần lớn tất cả chúng ta khi nói về sự giả tạo mà xã hội vẫn dựng lên mỗi ngày. Là người làm truyền thông đa phương tiện, tôi thậm chí còn là một phần của nó, kiến tạo nên sự phi thực qua những bộ nhận diện quen thuộc mà con người đã mặc nhiên chấp nhận. Kiểu như thứ slogan phía trên mà bạn vừa đọc.
Chúng ta có thể cứ thế mà sống, bởi giả vờ là mình ổn không có gì khó cả. Nó dễ hơn rất nhiều với bộc lộ ra con người thật và cảm xúc thật của mình. Tôi đã viết hẳn một cuốn sách với tư tưởng đó làm chủ đạo: Chúng ta rồi sẽ ổn thôi.
Vì sao chúng ta phải cố ép mình ổn? Vì nó quan trọng để tồn tại.
Vậy, bạn đã bao giờ tự hỏi vì sao chúng ta cần bộc lộ cảm xúc?
Bởi nó khơi gợi hầu hết mọi cảm xúc sống khác những thứ tạo ra ý nghĩa cho sự tồn tại.
Sự kìm hãm cảm xúc thực sự giết chết chúng ta từng chút, từng chút mỗi ngày. Một phần nào đó trong chúng ta chấp nhận nó, bằng lòng với nó, tự thỏa mãn với nó. Rằng không nên khóc, mà nên cười. Hay chính xác hơn, hãy khóc một mình, hãy cười cả đám. Vì niềm vui thì nên chia sẻ còn nỗi buồn thì không. Và có thật bạn nghĩ rằng điều đó là tốt không? Bạn có biết vì sao Nhật Bản có nhiều người tự tử nhất, và Mỹ có nhiều vụ xả súng nhất không? Những cường quốc hàng đầu thế giới.
Thái độ sống tích cực hay tiêu cực không nằm ở chuyện chúng ta biểu hiện ra cho người khác như thế nào, phần thực sự của nó nằm ở việc khi chỉ còn một mình, ta có yêu chính ta không, có còn muốn tiếp tục tồn tại không, có còn muốn nhìn những niềm vui ngoài kia như những niềm vui hay không, hay chỉ còn là những sự giả dối.
Thế nên, việc dũng cảm biểu lộ cảm xúc và cả nắm bắt được cảm xúc của những người xung quanh, của gia đình, đồng nghiệp, bạn bè thật sự quan trọng. Nó giúp bạn hiểu được không chỉ khi nào họ khó chịu và khi nào họ hài lòng, mà còn là vì sao. Giống như nếu bạn tổ chức một buổi tiệc đầy nến, hoa và vài chục người bạn cho sinh nhật của cô bạn gái hướng nội, thì chắc bạn đã thua rồi.
Ngoài đúng lúc và đúng chỗ, còn một thứ khác chúng ta thường quên mất: Phải đúng kiểu. Khi đó, bạn sẽ có khả năng tạo ra một sự giao tiếp độc lập có khả năng rung động đối phương.
Cho dù chỉ một lần, họ có thể sẽ không bao giờ quên.
