Mỗi khi thông tin về ngôi sao nào đó gục ngã trước căn bệnh trầm cảm xuất hiện, là lúc người ta lại phải chiến đấu cùng lúc thêm cả chuỗi tranh luận dày đặc những ý kiến và quan điểm của người đời về trầm cảm. Có điều, phần lớn những người trầm cảm thực sự đều rất khó có thể tham gia vào những câu chuyện có vẻ như đang nhắc tới họ đó. Thậm chí trong phần lớn trường hợp, nó còn mang tới tác dụng ngược đối với họ. Chỉ khi từng chiến đấu trước nó, ta mới hiểu đó không phải thứ dễ dàng bị đánh bại. Nó xuất hiện dưới nhiều trạng thái, biết cách ẩn sâu bản thân, và cũng trở lại vào những lúc đáng sợ nhất. Mọi nỗ lực phân tích trạng thái tâm lí của một người đã ra đi đều vô nghĩa. Những điều hiển nhiên bắt đầu được nói ra, cứ như những dấu hiệu về sự đổ vỡ đó chưa từng tồn tại.

Thực chất, ta đều ở trong trạng thái tâm lí như vậy theo những định dạng khác nhau, ngày này qua ngày khác. Có điều xã hội này mặc nhiên coi ai biểu hiện ra sự mệt mỏi và chán chường là kẻ yếu, đáng thương hại, thất bại. Sự trầm cảm bắt đầu chiến thắng từ lúc đó, lúc mà những chia sẻ không được tiếp nhận theo cách mà nó nên được quan tâm, lúc mà chúng ta bỏ nhau lại với cô đơn trong những ngày giông tố nhất, lúc mà sự độc thoại không kéo được ta đứng lên nữa mà dìm xuống nhanh hơn, lúc mà ta thấy mình lạc lõng với những người khao khát leo lên vị trí mà ta muốn từ bỏ đã lâu... Ở mọi vị trí, giới tính, lứa tuổi... nó đều tìm ra thứ ta yếu nhất để tấn công mạnh nhất.

Áp lực chỉ từ nước có thể cắt gọt và tạo nên những viên kim cương hoàn mỹ, và cũng có thể dễ dàng hủy hoại nó khi cần, đó là không tính tới những viên đá cố gắng trở thành kim cương, vụn vỡ ngay sau cú nén đầu tiên. Bạn cần phải hiểu rõ bản thân trước khi đặt mình vào một áp lực quá lớn, đôi khi là vượt qua sức chịu đựng của người bình thường. Đạt được sự chú ý của một triệu người là việc khó, nhưng thỏa mãn kỳ vọng của một triệu người ấy còn là điều khó hơn rất nhiều.

Khi đọc bài phỏng vấn Nguyễn Hà Đông, người tạo ra “Flappy Bird”, có hai điều tôi nhớ, đầu tiên là “Đừng đánh đổi sự trưởng thành của bản thân lấy thành công ngắn hạn”. Tiếp theo là “Không phải ai cũng chịu được áp lực.” Cả hai điều này đều thật đúng.

Nhìn cuộc đời thong dong tự do của những nghệ sĩ như Lê Cát Trọng Lý hay Da Sun Kid (Rapper – Trần Đức Minh) các bạn có thể thấy thích. Thực chất, những người như Lý rất khó khăn để sống cuộc sống khác, rất khó để chơi “trò chơi showbiz”, rất khó để sống bình thường như chúng ta. Ngược lại, khi ở trong đúng môi trường và sự tiếp nhận, họ đều có thể là những thiên tài trong lĩnh vực của mình. Họ lựa chọn rời khỏi cuộc sống xã hội thông thường, vì không muốn một ngày mình sẽ là Amy Winehouse, hay Kurt, hay Sulli hay Hara.

Mọi thứ đều là lựa chọn, nhưng có những lựa chọn yêu cầu ở người ta quá nhiều, vượt qua những điều chúng ta có thể làm được, vượt qua cả giới hạn chịu đựng về tâm lí mà não chúng ta xác lập, khiến người ta quên đi lý do mình đã bắt đầu. Và ta dần bị đẩy vào trạng thái im lặng lúc nào không hay.

Có lẽ những ai từng xem Manchester by the sea đều hiểu được cảm giác một người đang bị sang chấn tâm lí sẽ cào cấu và hủy hoại mọi thứ xung quanh tới thế nào. Không phải tình cờ mà Casey Affleck thắng giải nam chính xuất sắc nhất, cũng không phải ngẫu nhiên mà bộ phim đã được trao giải kịch bản gốc xuất sắc nhất Oscar 2017. Đó là bi kịch của những người không ngừng dằn vặt bản thân về những lỗi lầm đã xảy ra trong quá khứ, họ hủy hoại hiện tại và vứt bỏ tương lai. Họ nghĩ rằng mình không xứng đáng tiếp tục sống.

Trong lòng họ, thứ hiện lên nhiều nhất là cảm giác có lỗi. Tất nhiên, những lời xin lỗi, cho dù từ đáy lòng, cũng không giải quyết ngay được vấn đề, không thay đổi được những gì đã xảy ra. Nhưng ai cũng có những lúc vô cùng tồi tệ, chứ làm người mà lúc nào cũng rực rỡ và yêu đời thì có lẽ phi thực. Khi đang ở đáy vực thẳm của tuyệt vọng, là lúc chúng ta cần được an ủi nhất, cần được chạm vào nhất, để có thể gượng dậy và sống, có thể sẽ lại tỏa sáng.

Trước khi mất, Marilyn Monroe cũng là một người luôn thường nói những lời tích cực, động viên chính bản thân cô và những người xung quanh, bạn có thể Google để đọc. Nhưng những thứ đó không giúp ích, bởi bám vào ánh sáng để leo lên thì sẽ có ngày trượt xuống vì lóa mắt. Cái chết của Marilyn Monroe, được xác định nhiều khả năng nhất chính là tự tử, đã khiến chính những lời động viên mà cô từng cố gắng nói ra trước đó bỗng trở nên vô nghĩa. Sự đáng thương của kim cương là khi người ta đã chứng kiến vẻ đẹp của nó trước ánh sáng rồi, người ta muốn nó mãi phải lấp lánh như vậy.

Chỉ còn câu nói này là tồn tại như một tuyên ngôn đáng nhớ nhất của Marilyn: “Tôi ích kỷ, thiếu kiên nhẫn và bất an. Tôi mắc những lỗi lầm, thiếu kiểm soát và có những lúc rất khó nắm bắt. Nhưng nếu bạn không thể chịu được những lúc tôi tệ nhất, thì bạn cũng không xứng đáng nhận được những phần tốt nhất của tôi.”[1]

Thực ra, lúc nào bạn tuyệt vời nhất, lúc nào bạn thảm hại nhất, đều không quan trọng. Nhưng một lợi thế khi ở dưới bùn lầy tuyệt vọng nhìn lên, đó là bạn có thể thấy rõ ai vẫn còn đứng đó, vẫn sẵn sàng giơ tay ra kéo bạn lên.

Những người đã bỏ đi cũng chẳng có gì đáng trách, cuộc đời mà, họ chẳng có trách nhiệm gì để cứ đứng đó và chờ đợi. Dù có từng tìm tới bạn khi cần giúp đỡ, thì cũng có thể ngoảnh mặt quay đi khi thấy bạn không còn điều họ cần. Dẫu người ta có cắt bỏ bạn đi như một tế bào ung thư, thì với họ cũng là điều cần thiết. Họ thậm chí gọi đó là mạnh mẽ, cho dù khoảng cách giữa điều đó tới tàn nhẫn là không quá xa. Suy cho cùng, chẳng ai thích vị đắng. Cho dù thứ vị ấy kiểm soát thèm ăn, hỗ trợ thải độc hay chứa nhiều dưỡng chất, thì người ta vẫn cứ thích vị ngọt hơn, kể cả có bị tiểu đường. Hãy để họ có chọn lựa của mình đi. Những người luôn dành thời gian cho bạn, mới là những người cần giữ hơn cả.

Ở dưới bùn thì lạnh và mệt, nhưng lại bình tâm nhìn thấu được rất nhiều điều. Học cách trân trọng những người đã cạnh bên khi bạn chẳng có gì, chẳng đẹp đẽ mà cũng chẳng rực rỡ, thậm chí còn chán ghét bản thân và muốn kết thúc tất cả. Còn nếu đã có thể đứng lên rồi, thì hãy dành tất cả sự tuyệt vời nhất cho họ, những người đã tin vào bạn khi bạn không tin vào chính mình.

[1] “I'm selfish, impatient and a little insecure. I make mistakes, I'm out of control, and at times hard to handle. But if you can't handle me at my worst, then you don't deserve me at my best.” – Marilyn Monroe