Tấn ca từng nói, phàm là vấn đề có thể giải quyết bằng tiền thì cơ bản đều không phải là vấn đề, vấn đề lớn nhất thường nằm ở chỗ không có tiền.
Nông dân hậu thế không có tiền còn có thể đi làm thuê, dù là công trường xây dựng hay rửa bát, chỉ cần chịu bỏ sức lực là luôn kiếm được chút tiền, kiểu gì cũng không bị chết đói.
Tuy nhiên đối với nông dân Đại Minh mà nói, ra ngoài làm thuê là chuyện không thể nào, chưa nói tới cái cách giao thông khốn kiếp này rất có thể vừa ra cửa đã không về được nhà, chỉ riêng chuyện bách tính bình thường chạy đi làm lộ dẫn cũng đã không dễ dàng gì.
Cộng thêm Sơn Đông chỗ này năm nay lụt lội năm sau hạn hán, đừng nói chuyện sống tốt hay không, có thể miễn cưỡng sống sót đã là ông trời mở mắt cộng thêm hoàng đế thánh minh rồi.
Đương nhiên, hoàng đế có thánh minh đến đâu cũng chẳng có tác dụng gì, lúc nên làm sai chuyện thì vẫn làm sai chuyện như thường.
Tỷ như Chu Lão Tứ miễn trừ dân phu dân thuế, nhìn trên bề mặt thì đúng là quốc khố không thu dân phu dân thuế nữa, nhưng những địa chủ nắm trong tay lượng lớn đất đai kia sẽ không miễn địa tô, ngược lại còn vì quốc khố không thu mà tăng thêm mấy phần tô thuế, cuối cùng người nhận được lợi ích từ việc miễn thuế chỉ có những nông dân tự canh có đất trong nhà, còn bách tính thuê đất ngược lại lại gặp tai ương.
Chu Lão Tứ sai rồi sao? Một tấm lòng yêu dân, dù thế nào cũng không thể nói là sai, dù sao "Chủng Hoa gia" hậu thế cũng đâu phải vừa lên đã miễn trừ tất cả thuế nông nghiệp, từ "tiền đề lưu" là nỗi đau không bao giờ xóa nhòa trong lòng rất nhiều người thế hệ trước.
Bách tính sai rồi sao? Nhọc nhằn vất vả cày cấy thu lương, vốn dĩ phải nhìn sắc mặt ông trời, hoàng đế và triều đình đối với bách tính tốt một chút, bách tính đã có thể nhớ cả đời, bách tính có lỗi gì chứ?
Sĩ thân sai rồi sao?
Trong mắt Dương Thiếu Phong, đám ngu xuẩn này cứ nhìn chằm chằm vào chút đất đai và lương thực trong đất kia, tự nhiên là sai lầm chồng chất, nhưng trong hoàn cảnh lúc bấy giờ mà nhìn, không trông cậy vào đất đai thì còn có thể trông cậy vào cái gì?
Trông cậy vào thương nghiệp? Thứ này không phải ai cũng chơi nổi, ví dụ về khởi nghiệp thất bại thua lỗ đến chết ngay cả vài trăm năm sau cũng xuất hiện tầng tầng lớp lớp, môi trường thương nghiệp Đại Minh tự nhiên lại càng không thân thiện.
Trông cậy vào công nghiệp? Trong cái thời đại "vạn ban giai hạ phẩm, duy hữu độc thư cao" (mọi nghề đều thấp kém, chỉ có đọc sách là cao quý), công nghiệp thực ra có thể coi là ngang hàng với thương nghiệp, đều thuộc loại tội lỗi mang theo mùi tiền đồng, là thứ bị tất cả mọi người coi thường.
Lưu ý, là tất cả mọi người, không chỉ người đọc sách coi thường công thương nghiệp, mà ngay cả nông dân cày ruộng nghèo đến mức trong tay chẳng có mấy đồng tiền cũng đồng dạng không coi trọng công thương nghiệp.
Chuyện này cũng không thể nói sửa là sửa ngay được, thói hư tật xấu lưu truyền mấy ngàn năm, không phải một sớm một chiều là có thể chữa khỏi.
Đại môi trường là như thế, Tức Mặc làm một huyện thành của Đại Minh, tự nhiên cũng sẽ không khá hơn nơi khác bao nhiêu, vì lý do dựa vào biển, lương điền có thể canh tác vốn đã không nhiều, cộng thêm cái đại môi trường khốn kiếp này, còn có hạn hán lũ lụt xảy ra liên miên, kết quả cuối cùng chính là Tức Mặc rất nghèo, nghèo đến mức ngay cả mục dân ở Biên Thị Thành cũng không bằng.
Đương nhiên, người giàu ở Tức Mặc vẫn rất nhiều, đặc biệt là những người có công danh tiến sĩ trong mình, đầu nạp nhận được các năm cộng thêm đất đai dùng đủ loại thủ đoạn mới có được, đã đủ để đảm bảo những kẻ này ăn ngon mặc đẹp, thậm chí còn dư tiền đi tìm thú vui.
Sự đối lập cực kỳ rõ rệt này, thông qua những tửu lâu thanh lâu ồn ào hai bên con đường chính của huyện thành Tức Mặc và những bách tính mặt mày vàng vọt có thể nhìn ra được.
Dạo gần nửa ngày, dạo gần hết cả huyện thành Tức Mặc, Dương Thiếu Phong và Chu Chiêm Cơ mới tùy tiện tìm một quán mì ngồi xuống.
Sau khi một bát mì không biết vị gì xuống bụng, Chu Chiêm Cơ nhịn không được vỗ vỗ bụng: "Bây giờ mới thực sự biết, có thể ăn no cũng là một việc cực kỳ hạnh phúc."
Dương Thiếu Phong uống cạn sạch nước trong bát, sau khi cũng ợ một cái no nê mới mở miệng nói: "Nhìn bách tính phủ Thuận Thiên, lại nhìn bách tính Tức Mặc. Bây giờ ta càng lúc càng không hối hận về chuyện đó."
Chu Chiêm Cơ ừ một tiếng nói: "Có gì mà hối hận? Khi bọn chúng giơ đao đồ tể về phía bách tính bình thường, bọn chúng đã đáng chết! Hiện tại chẳng qua là nhân lúc bọn chúng còn có ích, để bọn chúng đi trừ khử thêm nhiều rác rưởi hơn, để nhiều bách tính hơn có thể sống tốt hơn một chút, thì có gì mà phải hối hận chứ? Ngươi yên tâm đi, những gì cần sắp xếp ta đã sắp xếp xong rồi, hồ sơ của hai đứa trẻ đó đều đã tiêu hủy, hơn nữa có người đưa bọn chúng tới phủ Thuận Thiên để đi học, sau này làm quan cũng được, kinh doanh cũng tốt, sẽ không có ai biết xuất thân lai lịch của chúng."
Dương Thiếu Phong gật gật đầu, nói khẽ: "Ta cũng không muốn. Lừa bọn chúng làm việc cho ta, rồi lại tiễn bọn chúng đi chết, như vậy chẳng phải quá đáng lắm sao?"
Chu Chiêm Cơ lại ha một tiếng cười nhạt, lắc đầu nói: "Có gì mà quá đáng? Bọn chúng không chết, những bách tính vì bọn chúng mà chết kia thì đi tìm ai nói lý lẽ đây? Ngươi đây đúng là làm mình làm mẩy, nếu Hoàng gia gia ở đây, tát ngươi hai cái là xong chuyện."
Sau khi bỏ qua chuyện này, Chu Chiêm Cơ lại tiếp lời: "Bây giờ ngươi có suy nghĩ gì về Tức Mặc chưa? Huyện thành Tức Mặc không lớn, muốn biến Tức Mặc thành như Biên Thị Thành, đoán chừng phải tốn không ít công sức."
"Cũng không phải không thể làm," Dương Thiếu Phong cân nhắc nói: "Vẫn là câu nói đó, muốn giàu thì trước tiên phải làm đường. Công bộ hiện tại vẫn chưa quy hoạch con đường từ Tức Mặc đến Tế Nam và phủ Thuận Thiên, cũng có nghĩa là đám hải sản kia của Tức Mặc không vận chuyển ra ngoài được, kết cục của việc không vận chuyển được chính là đem cho gà vịt ăn, thực ra chẳng có tác dụng gì."
Chợt vỗ đầu một cái, Dương Thiếu Phong nói: "Ngốc rồi. Vịt nuôi bằng tôm cá nhỏ, trứng vịt đẻ ra chắc chắn thơm hơn, muối thành trứng vịt muối, rồi treo cái danh hiệu cống phẩm, bán đắt thêm một hai văn tiền chắc không thành vấn đề chứ?"
Vừa nghe đến hai chữ cống phẩm, sắc mặt Chu Chiêm Cơ đen lại: "Cá cống, muối cống, trứng vịt cống, còn cái gì là không thể cống nữa không? Ngươi khắc chữ "cống" lên toàn bộ Tức Mặc rồi dời tới phủ Thuận Thiên chẳng phải tốt hơn sao?"
Dương Thiếu Phong lười để ý đến Chu Chiêm Cơ, dù sao danh hiệu nên treo thì vẫn phải treo, không treo được danh hiệu cống phẩm hoàng gia thì cũng phải treo cái danh hiệu "được Hộ bộ chỉ định thu mua", Hạ Lão Khấu chắc chắn sẽ nguyện ý phối hợp.
Còn về hiện tại, bắt đầu trước tiên chắc chắn vẫn là làm đường. Chỉ có điều, Dương Thiếu Phong tiếp đó bắt đầu đau đầu nên làm con đường nào trước đây - Tức Mặc là một huyện thành, bách tính cả huyện thành và các thôn trấn xung quanh cộng lại, cũng không cách nào chống đỡ nổi công trình lớn như việc khởi công ba con đường cùng lúc, chỉ có thể làm trước một con.
Vậy vấn đề đến rồi. Nếu làm trước con đường từ Tức Mặc thông đến Ngao Sơn Vệ, thì kết quả trực tiếp nhất chính là hải sản ở phía Ngao Sơn Vệ có thể nhanh chóng vận chuyển đến thành Tức Mặc, nhưng lại không cách nào vận chuyển nhanh chóng đến phủ Thuận Thiên, đổi thành những thứ khác cũng là đạo lý tương tự, bao gồm muối và trứng vịt muối Tức Mặc trong dự tưởng.
Nếu làm trước con đường Tức Mặc thông đến Tế Nam Phủ hoặc phủ Thuận Thiên, thì hải sản các loại kiếm được ở Ngao Sơn Vệ sẽ không cách nào nhanh chóng đưa đến huyện thành Tức Mặc, đồng dạng sẽ làm lỡ thời gian.
Chu Chiêm Cơ nhìn Dương Thiếu Phong cau mày nửa ngày không mở miệng nói chuyện, liền nhịn không được hỏi: "Nghĩ cái gì đấy? Ngươi thật sự định khắc chữ 'cống' lên toàn bộ Tức Mặc à?"
Dương Thiếu Phong xua xua tay, nói: "Ta đang nghĩ, rốt cuộc nên làm con đường nào trước, dù sao tình hình ở Tức Mặc này đã rõ ràng rồi, thứ thực sự có thể thấy hiệu quả nhanh chóng chính là hải sản, mà thời hiệu vận chuyển hải sản lại đặc biệt quan trọng."
Chu Chiêm Cơ lại cười ha ha một tiếng nói: "Nhanh nhất chính là cái gọi là trứng vịt biển của ngươi. Thứ này hiện tại có thể làm ngay, hơn nữa vận chuyển thuận tiện, lại không sợ để lâu, tự nhiên là lựa chọn ưu tiên trong các lựa chọn. Còn về hải sản lợi nhuận lớn nhất, thực ra cũng giống như muối biển trong kế hoạch của ngươi, hoàn toàn có thể để sau hẵng làm. Trước tiên dựa vào trứng vịt biển để kiếm tiền, đồng thời làm đường, còn việc làm con nào trước, ngươi cứ tùy tiện tung một đồng xu không phải là xong sao? Tuy nhiên, ta thấy vấn đề quan trọng nhất hiện nay không phải là nghĩ xem nên làm con đường nào, mà là làm sao để bách tính nguyện ý đến làm con đường này."
Dương Thiếu Phong lập tức ngơ ngác: "Đây chẳng phải là chuyện tốt có thể khiến họ kiếm được tiền sao? Hơn nữa chuyện trứng vịt có thể thấy tiền ngay lập tức, cộng thêm làm đường có tiền công, bọn họ còn không tích cực sao?"
"Chưa chắc đã tích cực đến mức nào đâu." Chu Chiêm Cơ nói: "Đường Tái Nhi thay chúng ta dọn dẹp sạch đám người kia rồi, quay đầu chúng ta có phải nên thu hồi toàn bộ đất đai đó về cho quan hay phân chia cho bách tính không có đất không? Đây là kế hoạch từ sớm nhất của ngươi đúng không?"
Dương Thiếu Phong gật gật đầu nói: "Chắc chắn rồi. Ta đều đã để Ngô Minh mượn điều nhân thủ Cẩm Y Vệ đi chuẩn bị rồi, bây giờ chỉ chờ Bạch Canh điều tới làm huyện thừa, những việc này là có thể bắt đầu làm rồi."
Chu Chiêm Cơ nhổ một tiếng nói: "Một vị Hàn lâm chính lục phẩm, ngươi lôi người ta tới làm cái huyện thừa chính bát phẩm này, cũng không biết ngươi nghĩ cái gì nữa."
Dương Thiếu Phong lại nói: "Đừng không biết tốt xấu nha, đây là đang bồi dưỡng nhân tài cho ngươi đấy. Làm quan ở triều đình và địa phương khác nhau, chỉ những người có kinh nghiệm ở địa phương, mới thực sự biết được nỗi khổ của dân gian, sau này làm việc mới không xảy ra sai lầm lớn. Những kẻ vừa bước ra từ khoa cử đã chạy tới Hàn Lâm Viện nhậm chức, nhìn thì có vẻ thanh quý đấy, nhưng đám ngu ngốc này căn bản không biết dân gian rốt cuộc là cái dạng gì, quyết định làm ra chỉ bằng cái vỗ đầu thì có thể là thiện chính thực sự sao? Đến lúc đó tiếng xấu này ai gánh?"
"Được, ngươi có lý," Chu Chiêm Cơ cũng lười tranh cãi với Dương Thiếu Phong mấy thứ vô dụng này, mà lại lái chủ đề quay ngược trở lại: "Ngươi chia đất cho những bách tính không có đất kia, bọn họ chẳng phải phải suy tính xem nên cày cấy thế nào sao? Còn nghĩ đến chuyện làm đường cho ngươi? Mơ giữa ban ngày đi! Còn những bách tính có đất kia, cái nơi khỉ ho cò gáy này một năm hạn hai năm lụt là thật, nhưng càng như vậy, những người này càng sẽ nghĩ cách làm sao để trồng trọt cho tốt, làm gì có tâm trạng đi làm thuê kiếm tiền? Đằng nào thì kiếm tiền cũng đều là để mua lương thực, sao có thể so được với thứ tự tay mình trồng ra từ trong đất?"
Dương Thiếu Phong lập tức đau đầu: "Nếu đúng như lời ngươi nói vậy, thì bách tính phủ Thuận Thiên và bách tính phủ Hà Gian sao lại nguyện ý ra ngoài làm thuê?"
Chu Chiêm Cơ không chút khách khí nói: "Trong thành phủ Thuận Thiên có bao nhiêu bách tính dựa vào cày ruộng mà sống? Bách tính Hà Gian lúc đó là không sống nổi nữa, không ra ngoài làm thuê thì chỉ có chờ chết, đổi lại là ngươi, ngươi có nguyện ý không?"
"Vậy làm sao bây giờ? Tăng tiền công?" Dương Thiếu Phong nhíu mày nói: "Đừng nói ta nguyện ý hay không, cho dù ta nguyện ý, tên Hạ Lão Khấu kia nguyện ý đưa tiền sao?"
"Chắc chắn không nguyện ý!" Chu Chiêm Cơ vô cùng khẳng định nói: "Bao gồm cả tiền làm đường này, vẫn phải là ngươi nghĩ cách, Hạ Lão Khấu không thể nào đưa cho ngươi một văn tiền đâu, có thể để ngươi giữ lại toàn bộ thuế thu của Tức Mặc trong năm năm, đã là đang khoét thịt của lão rồi!"