Tiên sinh Hứa Hà từng nói, vấn đề mà tiền bạc có thể giải quyết thì căn bản không phải là vấn đề, trừ khi không có tiền.
Giống như lời Chu Chiêm Cơ đã nói, huyện Hải Ninh và huyện Nhân Hòa có thể chèn ép bách tính nhất thời, chẳng lẽ còn có thể chèn ép bách tính cả đời?
Cho dù bọn chúng có cố chấp như rùa đen ngậm hòn cân, một lòng một dạ chèn ép bách tính không buông tay, thì đối với Dương Thiếu Phong đang nắm trong tay một triệu quan tiền vốn vay mà nói cũng chẳng phải vấn đề gì to tát.
Nói cho cùng, ở bên phủ Thuận Thiên có sẵn một lượng lớn lao công, Lý Bình ở tận Giao Chỉ vẫn đang không ngừng thu gom lao công, ngay cả Oa quốc bên kia cũng có thể cung cấp một lượng lớn lao công tới đây.
Mà trong số những lao công này, như lao công Giao Chỉ và lao công Oa quốc hoàn toàn không cần phải trả tiền công, nhiều nhất cũng chỉ là bao ăn bao ở.
Ngoài ra, những bách tính Đại Minh vốn đã thích làm việc kiếm tiền ở công trường thì cần phải trả tiền công, mỗi người mười lăm văn tiền một ngày, khoản này thì không thể bớt được.
Hơn nữa Dương Thiếu Phong còn có ý định cho một bộ phận lao công Thát Đát và lao công Oa Lạt có thành tích xuất sắc được chuyển chính thức, để những người Thát Đát bị Oa Lạt bắt đi, và những người Oa Lạt bị Thát Đát bắt tới đây, cũng có thể nhận được tiền công giống như bách tính Đại Minh, thậm chí dần dần có được hộ tịch của Đại Minh.
Không còn nghi ngờ gì nữa, những kẻ này hiện tại đang phải làm khổ dịch ở Đại Minh là sự thật, nhưng dẫu sao cũng được ăn no mặc ấm, so với những ngày tháng nghèo đói trước kia ở trên thảo luận không đủ ăn không đủ mặc, cuộc sống hiện tại không nghi ngờ gì nữa giống như ở chốn thiên đường vậy.
Những người này sẽ cảm kích Đại Minh đã cho họ con đường sống, sẽ cảm ơn Dương Thiếu Phong đã cho họ cơm ăn áo mặc, thế nhưng những người này lại ngầm oán hận A Lỗ Đài và Mã Cáp Mộc cùng những kẻ từng bắt họ đến Đại Minh lúc trước.
Rất rõ ràng, theo ngày càng nhiều "lão công thảo luận" chuyển hóa thành bách tính Đại Minh, A Lỗ Đài và Mã Cáp Mộc cũng sẽ ngày càng ngoan ngoãn hơn.
Đương nhiên, Dương Thiếu Phong dám dùng cái đầu của Cung Nhân Hậu Tiểu Tông và Túc Lợi Nghĩa Trì ra để thề với trời rằng, tất cả những gì hắn làm tuyệt đối xuất phát từ đại nghĩa, chứ không hề có tư tâm chơi kham ai cả.
Lòng người từ xưa đến nay vốn dĩ là một thứ vô cùng phức tạp.
---❊ ❖ ❊---
Đặng Chân gần như sắp chết lặng đến nơi rồi —— bây giờ trên người hắn hoàn toàn không còn chút phong thái nào của một vị quan lão gia, cũng chẳng giống một kẻ đọc sách, khuôn mặt đen sạm ngược lại trông giống như một tên phu phen lao dịch thực thụ, ngay cả vóc dáng cũng vạm vỡ hơn trước rất nhiều.
Cái tên Dương Thiếu Phong này quả thực rất đáng ghét, ví dụ như thường xuyên dắt theo một con ngao khổng lồ to bằng con bê lang thang khắp công trường, ví dụ như thường xuyên chửi bới om sòm trên công trường, ví dụ như thường xuyên cùng Hoàng thái tôn nướng đùi cừu, nướng hàu, nướng tôm, nướng tất cả mọi thứ mà bọn họ có thể nghĩ ra ngay trên công trường.
Nhất là điểm cuối cùng này, đúng là khiến người ta hận đến ngứa răng —— cơm nước ở công trường có thơm thế nào, canh xương có ngon ra sao, cũng không thể sánh được với đồ nướng đầy sức cám dỗ...
Thế nhưng trong lòng có hận đến mấy đi nữa, thì thực tế cũng chẳng có chút tích sự gì, người ta thích dắt chó thì vẫn cứ dắt chó, thích nướng đồ ăn thì vẫn cứ nướng, trước nay vẫn luôn là bộ dạng ta cứ đi theo con đường của ta.
Mà Đặng Chân lại không thể không thừa nhận rằng, ngoài hai tội danh phóng túng buông thả và mất thể diện kia ra, bản thân hắn hoàn toàn chẳng tìm ra được chỗ nào để đàn hặc Dương Thiếu Phong cả.
Lăn lộn ở công trường mấy tháng trời, quen thân với vô số bách tính Tức Mặc, Đặng Chân thực ra trong lòng hiểu rõ vô cùng, Dương Thiếu Phong thoạt nhìn không phải là thứ tốt lành gì, mà thực tế cũng quả thực chẳng phải thứ tốt lành gì, thế nhưng bách tính Tức Mặc lại cứ chịu chơi theo cái kiểu này của hắn.
Trong mắt nhiều bách tính, quan lão gia mà, ngày nào cũng ăn sơn hào hải vị vốn dĩ là chuyện vô cùng bình thường, nếu như ngày nào cũng ăn cháo loãn rau dưa giống như người bình thường, thế mới là không bình thường chứ!
Nhất là cái vị tri huyện mặt dày này, ngươi quản người ta dắt chó hay không làm gì? Người ta có thả chó cắn người đâu? Ngươi quản người ta nướng đồ ăn làm gì? Người ta có cướp đồ ăn trong miệng bách tính đâu?
Ngược lại thì những tráng đinh làm khổ dịch ở công trường này, bữa nào cũng có thịt có rau, ăn cá lớn thịt lớn nhiều ngày, cuộc sống tốt hơn lúc làm ruộng trước kia không biết bao nhiêu lần!
Còn muốn thế nào nữa?
Câu hỏi tương tự cũng từng được Chu Chiêm Cơ hỏi Dương Thiếu Phong, hơn nữa còn đem lời mà Dương Thiếu Phong từng dùng để dạy dỗ Y Tiêu và Bạch Canh ra để hỏi hắn: "Tử viết: Dẫn dắt trước, khiến họ lao nhọc, không được mỏi mệt. Hiện tại chúng ta làm thế này, có phải hơi đáng ghét lắm không?"
Dương Thiếu Phong lúc đó cũng gật đầu một cách vô cùng chắc nịch, sau đó tiếp tục chứng nào tật nấy cùng Chu Chiêm Cơ chạy ra ven công trường ăn uống thả cửa.
Có đáng ghét đến mấy thì đã sao nào?
Lúc nào nên làm việc gì, ở ngọn núi nào thì phải hát bài ca của ngọn núi đó —— hiện tại là lúc cần phải thân chinh làm gương để thúc đẩy bách tính lao động sao?
Nhất định phải cùng ăn cùng ở cùng làm việc với bách tính, lo cái lo của bách tính, nghĩ cái nghĩ của bách tính, việc gì cũng phải thân chinh làm gương, làm chỗ dựa tốt, phát huy vai trò dẫn đầu ư?
Nói nhảm!
Hòa Trung Đường nói rất hay mà, quan còn chẳng cứu nổi, thì còn cứu cái dân gì nữa?
Quan chức mà không có ra dáng quan chức, còn trông mong bọn họ đối xử tốt với bách tính á?
Còn về những chuyện quái gở đáng ghét làm lúc này, chẳng qua chỉ là làm bộ làm tịch cho bách tính xem một chút, để bọn họ biết việc đọc sách rốt cuộc quan trọng đến nhường nào, đỡ cho từng kẻ được hời rồi lại cứ lải nhải kêu ca.
Đặng Chân không rõ những lý thuyết này của Dương Thiếu Phong, lại càng không biết danh ngôn chí lý của Hòa Trung Đường, trong lúc vạn bất đắc dĩ đành phải đợi đến cuối tháng thanh toán tiền công gần nửa năm qua, sau đó vừa chửi rủa vừa quay về kinh thành, nhân tiện mắng nhiễu loạn các vị quan viên ở các châu huyện dọc đường —— Dựa vào cái gì mà bách tính Tức Mặc có thể ăn cá lớn thịt lớn, còn bách tính ở những nơi khác lại chỉ có thể ăn cám nhạt rau dưa?
Đều là vì đám quan viên rác rưởi này vô năng! Mắng chết bọn chúng!
Chỉ là, vừa mới trở về kinh thành, sau khi thỏa mãn cơn nghiện mắng người ở triều đình xong, Đặng Chân lại bị Chu Lão Tứ gọi vào trong cung.
Sau đó Đặng Chân liền bị tấu chương do Chu Lão Tứ ném tới làm cho hoảng sợ.
《 Luận về việc thôn tính ruộng đất và sự hưng vong của triều đại 》
Đầu đề vô cùng đáng sợ, nội dung lại càng đáng sợ hơn, lại còn đề tên Chu Chiêm Cơ ở bên dưới, khiến cho bản tấu sớ này trở nên đặc biệt đáng sợ, dọa cho Đặng Chân chỉ mới đọc lướt qua phần mở đầu nội dung thôi mà thiếu chút nữa không dám đọc tiếp xuống dưới!
Chu Lão Tứ lại tỏ vẻ vô cùng hứng thú chằm chằm nhìn Đặng Chân rồi nói: "Sao lại không đọc nữa? Đặng ái khanh từng đến Sơn Đông, trẫm ngược lại rất tò mò, tình hình ở Sơn Đông, hay nói cách khác là tình hình thiên hạ, có thực sự giống như những gì được nói trong tấu sớ này không?"
Thấy Đặng Chân có vẻ hơi do dự, Chu Lão Tứ lại tiếp tục nói: "Chẳng lẽ Đặng ái khanh có điều gì phải cố kỵ sao?"
Đặng Chân muốn đưa tay gãi tấm lưng đầm đìa mồ hôi lạnh nhưng lại không dám, lúc này đành phải nhân cơ hội cúi người hành lễ để tấm lưng được thoải mái hơn một chút, lúc này mới cất lời đáp: "Khâu tâu bệ hạ, thần..."
Chu Lão Tứ cười ha hả nói: "Đặng ái khanh cứ việc nói thẳng, tổ chế Đại Minh ta ở đây, từ trước đến nay chưa từng vì lời nói mà khép tội người, ái khanh việc gì phải cố kỵ nhiều như vậy?"
Đặng Chân nói: "Khâu tâu bệ hạ, sự thay đổi ruộng đất qua các triều đại, bất kể là trong cung hay ở Hộ bộ, nghĩ rằng đều có lưu trữ hồ sơ để tra cứu, nội dung tấu sớ thế nào, tra cứu một cái là khắc biết."
Nụ cười trên mặt Chu Lão Tứ vẫn không đổi, ngữ khí lại nặng thêm mấy phần: "Thứ mà trẫm muốn nghe, là những gì ái khanh thực mắt nhìn thấy trên suốt dọc đường đi, chứ không phải những con số lạnh lẽo đó.
Nếu thực sự muốn xem con số, trong tấu sớ có sẵn rồi, ái khanh chỉ cần lật đến mấy trang cuối cùng, là có thể nhìn thấy sự biến động về số liệu ruộng đất, đinh khẩu qua các triều đại, hà tất phải đến hỏi ái khanh chứ?"
Đặng Chân không thể trốn tránh được nữa, lúc này đành phải hạ quyết tâm, sau khi đọc lướt qua tấu sớ xong liền ngẩng cổ nói: "Khâu tâu bệ hạ, những gì được nói trong tấu sớ, ở Sơn Đông có thể kiểm chứng được, từ Sơn Đông đi ngược lên phía bắc về kinh thành, cũng đồng dạng có thể kiểm chứng, hoàn toàn không có chút nào gọi là giả dối cả!"
“Ha ha ha!” Chu Lão Tứ bỗng nhiên cười lớn, từ trên ghế đứng bật dậy, sau đó vòng qua bàn sách, đi đến bên cạnh Đặng Chân rồi cất lời khen ngợi: “Hay lắm!
Triều đình nuôi dưỡng sĩ tử suốt trăm năm, suy cho cùng vẫn có người dám nói lời thật lòng, rốt cuộc thì không phải tất cả mọi người đều ca tụng thịnh thế, tô hồng thái bình! Trẫm rất đỗi vui mừng, rất đỗi vui mừng!”
Khen ngợi Đặng Chân xong, Chu Lão Tứ lại quay trở về ghế ngồi, chỉ vào tấu sớ trong tay Đặng Chân rồi nói: “Những gì ái khanh tận mắt chứng kiến trên đường đi, quả thực giống như những gì được nói trong tấu sớ này sao?”
Đặng Chân liều mình một phen, nghiến răng nói: “Khâu tâu bệ hạ, không chỉ ở Sơn Đông, mà ngay cả ở những nơi khác, cũng đều y như những gì được nói trong tấu sớ này, nhà nào có chút tiền tài, tự nhiên có thể nuôi dưỡng con cháu trong nhà đi học, đợi đến khi có người làm quan hoặc hành nghề buôn bán, tiền tài trong nhà ngày càng nhiều hơn, thì có thể mua sắm thêm nhiều ruộng đất hơn.
Thế nhưng ruộng đất vốn dĩ có hạn, có người có thêm được một mẫu đất, thì sẽ có người mất đi một mẫu đất, bách tính càng nghèo khổ lại càng thêm nghèo khổ, cái gọi là nghèo không quá ba đời, phần lớn không phải là sau ba đời có thể phát tài, mà là sau ba đời thì tuyệt sạch hương hỏa, hoàn toàn không thể sống nổi nữa.”
Chu Lão Tứ gật đầu một cái, coi như thừa nhận cách nói của Đặng Chân, sau đó lại tiếp tục hỏi: “Ái khanh thấy mưu kế được nói trong tấu sớ thế nào?”
Đặng Chân cúi người nói: “Khâu tâu bệ hạ, thần cho rằng trong tấu sớ có điểm rất đáng tham khảo, thế nhưng lại có rất nhiều chỗ quá mức lý tưởng hóa, căn bản là không thể thực hiện nổi.”
Cũng không đợi Chu Lão Tứ lên tiếng hỏi, Đặng Chân liền trực tiếp giải thích: “Tỷ như việc trồng rau trong nhà kính, hay như thuyết làm lúa hai vụ, hai cách làm này tuy rằng rất tốt, thế nhưng lực của đất lại không thể chống đỡ nổi, Quan Trung chính là minh chứng rõ ràng nhất.
Lại tỷ như việc thu hút bách tính vào thành làm việc, khiến cho càng nhiều bách tính không còn quá phụ thuộc vào ruộng đất nữa, cách này tuy rằng là một cách hay, thế nhưng đồng thời lại không tính đến nhu cầu về lương thực.
Thần từ Sơn Đông đi ngược lên phía bắc, hai nơi Tức Mặc và Hà Gian đã có một lượng lớn bách tính từ bỏ ruộng đất để đi làm thuê, dẫn đến ruộng đồng hoang hóa, cỏ dại mọc đầy, lương thực cần dùng chỉ có thể dựa vào việc mua vận chuyển từ nơi khác tới, thứ nhất làm ảnh hưởng đến giá lương thực ở nơi khác, thứ hai giá gạo ở hai nơi đắt đỏ, sinh sống vô cùng khó khăn, bao gồm cả kinh thành, tự nhiên cũng là như thế.
Hơn nữa, ý tưởng du nhập giống cây trồng năng suất cao tuy rằng rất tốt, thế nhưng theo thiển ý của thần, cây trồng năng suất cao, tất định cần phải có lực đất màu mỡ hơn mới có thể chống đỡ nổi, nếu như không cho đất có thời gian nghỉ ngơi phục hồi, thì cho dù hạt giống cây trồng có năng suất cao đến đâu đi nữa, chỉ sợ cũng không thể cho ra năng suất cao được đâu nhỉ?
Vùng Quan Trung năm xưa vốn màu mỡ biết nhường nào, từ thời Tần đã là trung tâm của thiên hạ, thế nhưng hiện tại thì ra cái dạng gì rồi?”
Chu Lão Tứ gật đầu, phát ra một tiếng “ừ” rồi nói: “Những gì ái khanh thấy, ngược lại hoàn toàn ăn khớp với ý kiến của Hạ ái khanh và Dương ái khanh.
Chiêm Cơ và cái tên Dương Điên Phong kia chỉ chăm chăm muốn quậy phá, rất nhiều vấn đề sâu xa bên trong lại không nghĩ tới, chính là đang rất cần những bề tôi già dặn cẩn trọng như Đặng ái khanh và Hạ ái khanh ra sức phò tá.”
Trong lòng Đặng Chân bỗng chốc giật thót mình kinh hãi, tiếp theo đó liền cúi đầu thật sâu, đăm đăm nhìn chằm chằm đôi ủng dưới chân, dường như những hoa văn trên đó có điểm gì đó vô cùng thu hút.
Chu Lão Tứ lại cười ha hả một tiếng, phân phó nói: “Trẫm mệt rồi, ái khanh nếu như có cao kiến gì hay, chi bằng dâng một bản tấu sớ lên cho trẫm.”