“Ôi, Bessy Bell và Mary Gray,
Họ là hai cô gái xinh tươi;
Họ dựng một ngôi nhà trên sườn đèo suối ấy,
Và lợp mái nó bằng cỏ bấc.”
Bài ca xứ Scotland.
Chúng ta đã nhắc đến Minna và Brenda, hai người con gái của Magnus Troil. Người mẹ của họ đã qua đời từ nhiều năm trước, và giờ đây họ là hai thiếu nữ xinh đẹp, người chị lớn mới mười tám tuổi — có lẽ nhỏ hơn Mordaunt Mertoun một hoặc hai tuổi —, còn người em khoảng mười bảy. Họ là niềm vui trong tim cha và là ánh sáng cho đôi mắt già nua của ông; dẫu được cưng chiều đến mức có thể gây hại cho sự thoải mái của chính ông lẫn bọn trẻ, họ vẫn đền đáp tình cảm ấy bằng một thứ tình yêu mà sự nuông chiều đến mù quáng cũng không thể làm phai mờ sự kính trọng hay đem lại tính khí thất thường của con gái. Sự khác biệt về tính tình và nước da của hai chị em nổi bật đến kỳ lạ, dẫu vẫn đi kèm, như thường lệ, với một nét gia phong quen thuộc nào đó.
Người mẹ của hai thiếu nữ này từng là một phu nhân người Scotland đến từ vùng cao nguyên Sutherland, là mồ côi của một vị tù trưởng cao quý — người từng bị đuổi khỏi quê hương trong những mối thù hằn thế kỷ mười bảy, đã tìm thấy chốn nương thân tại những hòn đảo yên bình ấy; nơi giữa cảnh nghèo khó và sự biệt lập, lại may mắn không bị quấy rầy bởi tranh chấp và không vấy bẩn bởi nội chiến. Người cha (tên ông là Saint Clair) héo mòn vì nhớ nhung thung lũng quê hương, tòa tháp phong kiến, những người trong thị tộc cùng quyền lực đã mất của mình, và qua đời không lâu sau khi đặt chân đến Zetland. Vẻ đẹp của người con gái mồ côi ấy, bất chấp dòng dõi Scotland, đã làm mềm lòng vị thủ lĩnh cứng cỏi Magnus Troil. Ông ngỏ lời và được nàng lắng nghe, rồi nàng trở thành hiền thê của ông; nhưng rồi nàng qua đời vào năm thứ năm chung sống, để lại ông bơ vơ với khoảng thời gian hạnh phúc gia đình ngắn ngủi.
Từ người mẹ, Minna thừa hưởng vóc dáng uy nghi và đôi mắt thẳm sâu, mái tóc đen huyền cùng hàng chân mày được vẽ tinh tế, minh chứng rằng ít nhất ở một phương diện, nàng chẳng mang dòng máu của xứ Thule. Má nàng, —
“Ôi, hãy gọi là tươi thắm, chứ đừng bảo là xanh xao!”
được phớt nhẹ màu hồng một cách kín đáo và tinh tế đến mức khối kẻ ngỡ sắc trắng của hoa huệ chiếm phần hơn trên gương mặt nàng. Nhưng trong sự lấn át của đóa hoa nhạt màu ấy, hoàn toàn không có vẻ gì ốm yếu hay uể oải; đó chính là sắc thái tự nhiên đích thực của sức khỏe, hòa hợp một cách kỳ lạ với những đường nét vốn dĩ biểu lộ một tâm hồn trầm mặc và cao thượng. Khi Minna Troil nghe một câu chuyện đầy bi thương hay bất công, ấy là lúc máu dồn rát đôi má nàng, cho thấy rõ tâm hồn nàng ấm áp dường nào, dẫu cho vẻ bề ngoài và phong thái của nàng thường mang nét nghiêm nghị, điềm đạm và kín đáo. Nếu đôi khi người lạ lầm tưởng rằng những đường nét đẹp đẽ ấy bị phủ mờ bởi nỗi u buồn — thứ mà tuổi tác và hoàn cảnh khó lòng mang lại cớ sự —, thì chẳng mấy chốc, qua vài lần tiếp xúc, họ sẽ nhận ra rằng sự tĩnh lặng dịu dàng, ôn hòa cùng năng lượng nội tâm của một tính cách ít bận tâm đến những chuyện tầm thường mới chính là nguyên nhân thực sự tạo nên vẻ trầm mặc ở nàng; và hầu hết mọi người, khi nhận ra nỗi buồn của nàng không bắt nguồn từ khổ đau thực sự, mà chỉ là hoài bão của một tâm hồn hướng về những mục tiêu lớn lao hơn cảnh ngộ xung quanh, hẳn sẽ chỉ cầu chúc cho nàng mọi điều hạnh phúc, chứ khó lòng mong mỏi nàng từ bỏ phong thái thanh nhã, tự nhiên và chân chất ấy để đổi lấy một vẻ vui tươi hơn. Nói tóm lại, dẫu chẳng mấy mặn mà với hình ảnh so sánh sáo mòn về một vị thiên thần, chúng ta vẫn không thể không thốt lên rằng: có điều gì đó trong vẻ đẹp trầm mặc của gương mặt nàng, trong dáng điệu khoan thai nhưng đầy uyển chuyển, trong giọng nói trầm bổng như tiếng nhạc và sự thanh khiết tĩnh lặng trong đôi mắt nàng, tựa hồ như Minna Troil vốn dĩ thuộc về một cõi giới cao cả và tốt đẹp hơn, và chỉ là một vị khách ghé qua trần gian vốn không xứng đáng với nàng.
Brenda, người thiếu nữ xinh đẹp chẳng kém, đáng yêu và ngây thơ không thua gì chị, lại sở hữu nước da khác biệt với người chị hệt như sự khác biệt về tính cách, sở thích và biểu cảm giữa họ. Mái tóc dày của nàng mang sắc nâu nhạt, dưới ánh nắng lướt qua bỗng ánh lên sắc vàng, nhưng rồi lại sẫm lại khi tia nắng vụt qua. Đôi mắt, khuôn miệng, hàm răng đều đặn tuyệt mỹ thường hé lộ trong nét tinh nghịch ngây thơ; sắc hồng tươi tắn nhưng không quá chói lọi trên làn da tựa tuyết rải — tất cả đã khẳng định nguồn gốc Scandinavia thuần chủng của nàng. Một vóc dáng tiên giáng, thấp hơn Minna nhưng lại được tạc đắp đường nét cân đối đến hoàn hảo; bước chân vô tư và gần như trẻ con; ánh mắt nhìn vạn vật với niềm hân hoan toát lên từ bản tính vui tươi và thanh thản — tất cả đã thu hút sự ngưỡng mộ còn đông đảo hơn cả vẻ quyến rũ của người chị, dẫu cho sức hút mà Minna tạo ra có lẽ mang sắc thái sâu sắc và kính cẩn hơn.
Tính tình của hai vị tiểu thư đáng yêu ấy cũng khác biệt chẳng kém gì nước da của họ. Về mặt tình cảm ôn hòa, không thể nói ai vượt trội hơn ai, bởi cả hai đều gắn bó sâu sắc với người cha và với nhau. Thế nhưng, sự vui tươi của Brenda hòa quyện vào nhịp sống thường ngày và dường như tuôn trào không bao giờ cạn. Tâm hồn ít sôi nổi hơn của người chị lại mang đến cho đời sống xã hội một nguyện vọng bình thản muốn được quan tâm và hào hứng với những gì đang diễn ra, nhưng nàng thường xuôi dòng theo khúc hoan ca và niềm vui một cách điềm tĩnh hơn là chủ động thúc đẩy nó bằng nỗ lực của chính mình. Nàng đón nhận niềm vui thay vì tận hưởng nó; và những hoan lạc khiến nàng say mê nhất lại mang nét trầm ngâm và u tịch hơn. Tri thức chắt lọc từ sách vở vượt quá tầm với của nàng. Zetland vào những năm tháng ấy mang lại rất ít cơ hội để nghiền ngẫm những bài học được truyền lại
“Bởi người chết cho người sống;”
và Magnus Troil, như chúng ta đã miêu tả, không phải là kiểu người mà dưới mái gia trang của ông có thể tìm thấy phương tiện để thụ đắc thứ tri thức ấy. Thế nhưng, cuốn sách của tự nhiên lại bày ra trước mắt Minna — bộ đại bách khoa vĩ đại nhất, nơi chúng ta mãi mãi được thôi thúc để kinh ngạc và thán phục, ngay cả khi chẳng tài nào thấu hiểu. Những loài thực vật nơi miền hoang dã ấy, những lớp vỏ sò trên bãi biển, và vô số các loài chim trời lui tới vách đá cùng tổ ổ của chúng — thảy đều quen thuộc với Minna Troil chẳng kém gì những thợ săn chim kỳ cựu nhất. Năng lực quan sát của nàng thật đáng kinh ngạc, và hiếm khi bị chi phối bởi những cung bậc cảm xúc khác. Những tri thức nàng thu nạp được nhờ thói quen kiên trì lắng nghe đã khắc sâu vào một trí nhớ vốn dĩ vô cùng mạnh mẽ. Nàng cũng mang trong mình sự rung cảm sâu sắc trước vẻ hoành tráng u tịch và cô độc của chốn phong cảnh mình đang gắn bó. Đại dương với mọi biến thể của sự hùng vĩ và kinh hoàng — những vách đá sừng sững vang vọng tiếng gầm thét không dứt của sóng triều và tiếng kêu của loài chim biển — luôn có sức mê hoặc đối với Minna trong hầu hết mọi trạng thái mà sự đổi thay của các mùa mang lại. Với những cảm xúc nhiệt thành vốn có của dòng dõi lãng mạn mà người mẹ mang trên mình, tình yêu dành cho thiên nhiên đối với nàng là một niềm đam mê không chỉ chiếm lĩnh, mà đôi khi còn làm rung chuyển tâm can nàng. Những cảnh tượng mà người em nhìn ngắm với một chút kinh ngạc thoáng qua hay niềm xúc cảm rồi cũng phai nhạt ngay sau khi rời đi, lại tiếp tục ngự trị lâu dài trong trí tưởng tượng của Minna — không chỉ trong sự cô độc và tĩnh lặng của màn đêm, mà cả giữa chốn đông người. Thế nên, có lúc nàng ngồi lặng thảng thốt như một bức tượng mỹ lệ giữa quây quần gia đình, nhưng tâm trí lại đang phiêu du xa xôi trên bờ biển hoang sơ và giữa những dãy núi còn hoang vu hơn của các hòn đảo quê nhà. Thế nhưng, khi được kéo trở lại với cuộc trò chuyện và hào hứng hòa mình vào đó, hiếm có ai khiến bạn bè phải biết ơn vì đã làm tăng thêm phần thú vị cho câu chuyện nhiều như nàng; và dẫu phong thái của nàng phảng phất nét đòi hỏi sự cung kính (bất chấp tuổi đời hãy còn trẻ) bên cạnh tình cảm yêu mến, thì ngay cả người em gái vui tươi, xinh đẹp và đáng yêu của nàng cũng chẳng được lòng người dân chung quanh hơn Minna — người thiếu nữ khép kín và trầm mặc.
Quả thực, hai vị tiểu thư đáng yêu ấy không chỉ là niềm vui của bạn bè, mà còn là niềm tự hào của những hòn đảo này — nơi cư dân thuộc một tầng lớp nhất định đã gắn kết lại với nhau thành một cộng đồng thân ái nhờ sự biệt lập về địa lý và truyền thống hiếu khách lâu đời. Một gã thi sĩ lang thang kiêm nhạc công dạo bước, sau khi trải qua bao thăng trầm cuộc đời, đã trở về chốn quê hương để tận hưởng những ngày cuối đời trên hòn đảo sinh thành, từng ca ngợi những người con gái nhà Magnus trong một thi phẩm mang tựa đề Đêm và Ngày; và trong khúc ca mô tả Minna, người ta gần như có thể cho rằng ông đã tiên đoán trước, dẫu chỉ dưới nét phác thảo thô sơ, những vần thơ tuyệt mỹ của Lord Byron, —
“Nàng bước đi trong vẻ đẹp, tựa màn đêm
Của xứ sở không mây và bầu trời đầy sao;
Và tất cả những gì u tối lẫn rạng ngời tinh túy nhất
Đều hội tụ trên gương mặt và trong đôi mắt nàng:
Được dung hòa dịu dàng thành thứ ánh sáng nhu hòa
Mà thiên đường từ chối ban cho ban ngày chói lọi.”
Người cha yêu thương cả hai cô con gái sâu sắc đến mức khó lòng phân định ông yêu ai hơn; chỉ trừ việc có lẽ ông thích người con gái trầm tính hơn trong những buổi dạo chơi ngoài trời, và ưa người con gái vui tính hơn bên ngọn lửa ấm ngày đông; rằng ông khao khát bầu bạn với Minna hơn những lúc buồn đau, và tìm đến Brenda những khi vui vẻ; hay nói cách khác cho gần giống, ông chuộng Minna trước ngọ, và thích Brenda sau khi ly rượu đã chuyền vòng vào buổi tối.
Thế nhưng, điều kỳ lạ hơn nữa là tình cảm của Mordaunt Mertoun dường như cũng dao động với một sự vô tư y hệt tình cảm của người cha giữa hai thiếu nữ đáng yêu. Từ khi còn là một cậu bé, như chúng ta đã lưu ý, cậu thường xuyên là khách trú ngụ tại gia trang của Magnus ở Burgh-Westra, dẫu nơi đây cách Jarlshof ngót nghét hai mươi dặm đường. Địa hình hiểm trở giữa những vùng đất ấy — trải dài qua những ngọn đồi phủ đầy đầm lầy lún phún và thường xuyên bị cắt ngang bởi những lạch nước hoặc vánh biển khoét sâu vào hòn đảo từ cả hai phía, cùng với những dòng suối nước ngọt và hồ nước — đã khiến chuyến đi trở nên khó khăn, thậm chí nguy hiểm trong mùa tối tăm; thế nhưng, ngay khi tâm trạng của người cha cảnh báo cậu nên rời đi, Mordaunt, bất chấp mọi hiểm nguy và khó khăn, vẫn chắc chắn xuất hiện tại Burgh-Westra vào ngày hôm sau, hoàn thành chặng đường trong khoảng thời gian thậm chí còn ngắn hơn cả những người bản địa năng nổ nhất.
Đương nhiên, cậu bị công chúng Zetland mặc định là một kẻ đang theo đuổi một trong hai người con gái nhà Magnus; và khi xét đến sự cưng chiều hết mực mà vị lão Udaller dành cho chàng thanh niên này, chẳng ai hoài nghi về việc cậu hoàn toàn có thể vươn tay cầu hôn một trong hai tuyệt sắc giai nhân ấy, kèm theo một phần gia sản gồm các đảo nhỏ, đồng hoang đá và ngư trường ven bờ xứng đáng dành cho một người con được sủng ái, cùng viễn cảnh đương nhiên sẽ sở hữu một nửa lãnh địa của dòng họ Troil cổ kính khi chủ nhân hiện tại qua đời. Tất cả những điều ấy thoạt trông có vẻ là một sự tính toán hợp lý, và ít nhất trên lý thuyết, còn có vẻ khả thi hơn nhiều phỏng đoán đang lan truyền ngoài xã hội như những sự thật hiển nhiên. Nhưng khốn nỗi! toàn bộ sự sắc sảo trong việc quan sát hành vi của các bên lại thất bại trong việc xác định điểm cốt lõi: rốt cuộc sự quan tâm của Mordaunt dành đặc biệt cho thiếu nữ nào. Nhìn chung, cậu đối xử với họ tựa như một người anh trai trìu mến và gắn bó đối với hai người em gái có vị trí quan trọng ngang bằng nhau trong tim, đến mức chỉ một hơi thở nhẹ cũng đủ làm lệch chiếc cân tình cảm. Hoặc nếu có lúc nào đó — chuyện vẫn thường xảy ra — người con gái này dường như trở thành đối tượng được cậu chăm sóc đặc biệt hơn, thì điều đó dường như chỉ bởi hoàn cảnh đã thôi thúc tài năng và tính cách riêng của nàng bộc lộ rõ nét và tức thời hơn mà thôi.
Cả hai chị em đều tinh thông âm nhạc mộc mạc miền bắc, và Mordaunt — người hỗ trợ, đôi khi là thầy giáo của họ khi họ luyện tập thứ nghệ thuật thi vị này — giờ đây có thể được bắt gặp đang phụ giúp Minna lĩnh hội những giai điệu hoang dã, trang nghiêm và giản dị mà các thi sĩ scald và nghệ sĩ đàn hạc từng dùng để ca ngợi chiến công của các anh hùng thuở trước, rồi ngay sau đó lại thấy cậu hăng hái không kém trong việc truyền dạy cho Brenda thứ âm nhạc sôi động và phức tạp hơn được mang về từ thủ đô Anh hay Scotland theo sở thích của người cha để phục vụ cho các tiểu thư. Và trong lúc trò chuyện cùng họ, Mordaunt — người pha trộn giữa nguồn nhiệt huyết sâu sắc, mãnh liệt với tinh thần vui tươi, phóng khoáng của tuổi trẻ — luôn sẵn sàng hòa mình vào những viễn cảnh hoang dã, đầy chất thơ của Minna, hoặc cùng tham gia vào những câu chuyện phiếm vui nhộn, lắm lúc hài hước của người em gái sôi nổi hơn. Tóm lại, cậu tỏ ra ít gắn bó độc tôn với bất kỳ tiểu thư nào đến mức người ta thỉnh thoảng nghe thấy cậu nói rằng Minna chưa bao giờ trông đáng yêu cho bằng những lúc cô em gái vui tính khiến nàng tạm quên đi vẻ trầm mặc thường ngày; hay Brenda chưa bao giờ hấp dẫn đến thế khi nàng ngồi lắng nghe, trở thành một người đồng điệu đầy nghẹn ngào và xúc động trước nỗi buồn sâu thẳm của người chị Minna.
Do đó, người dân trên đại lục — dùng theo thuật ngữ của thợ săn — đã bị lạc dấu trong những phỏng đoán tiếp theo của mình, và sau một hồi dao động giữa hai nàng thiếu nữ, chỉ đành đi đến kết luận rằng chàng thanh niên chắc chắn sẽ cưới một trong hai người, nhưng là ai thì chỉ có thể ngã ngũ khi tuổi trưởng thành của cậu, hoặc sự nhúng tay của lão Magnus cương trực, người cha, dạy cho Master Mordaunt Mertoun biết rõ trái tim mình muốn gì. “Thật là nực cười làm sao,” họ thường kết luận, “khi một kẻ không phải người bản xứ, chẳng có phương kế sinh nhai rõ ràng nào được thiên hạ biết đến, lại dám ngập ngừng hoặc ra vẻ có quyền lựa chọn và tuyển trạch giữa hai tuyệt sắc giai nhân lừng lẫy nhất xứ Zetland. Nếu họ mà là Magnus Troil, họ sẽ sớm làm cho ra ngô ra khoai đến tận cùng sự việc” — vội vã và v.v. Tất cả những lời bàn tán ấy chỉ dám thì thầm, bởi tính khí bốc đồng của vị Udaller mang đậm hơi thở dũng mãnh của người Bắc Âu cổ, khiến chẳng ai dám dại dột biến mình thành kẻ xen vào chuyện gia đình người khác mà không được phép; và mối quan hệ giữa Mordaunt Mertoun với gia đình ông Troil ở Burgh-Westra cứ thế tiếp diễn cho đến khi những sự kiện sau đây xảy ra.
