Gương mặt Cần Oa ửng hồng, điệu bộ vô cùng gò bó. Do hủ tục ở nông thôn kiểm soát rất nghiêm ngặt chuyện tiếp xúc giữa nam nữ chưa kết hôn, mãi cho đến tận hôm nay, hai bên thành thân thậm chí còn chưa từng nhìn mặt nhau lấy một lần, khiến cho việc hỷ trong đời vốn đã mang màu sắc thần bí nay lại càng thêm phần huyền bí. Cần Oa ngày thường vốn ít nói ít rằng, thậm chí trông có vẻ đần độn ngốc nghếch, vậy mà vào mùng ba tháng Giêng âm lịch, hình như đột nhiên trở nên xởi lởi hòa nhã hẳn ra, ngay cả đôi mắt lúc nào cũng như đang giận dỗi ai đó nay cũng tỏa ra những tia sáng ngượng ngùng mà dịu dàng.
Bậc bề trên dùng tay vỗ vỗ lên cái đầu cạo sạch nhẵn của anh để thể hiện sự chúc mừng thân thiết; anh em đồng lứa thì trêu đùa anh một cách phóng túng, thốt ra những lời thô tục chua chát, anh đều chỉ cười ngượng ngùng, không đáp trả cũng chẳng bận tâm.
Mợ bảo anh thay mũ lễ, mặc áo dài vải phên đen, anh ngoan ngoãn đội chiếc mũ lễ mượn tạm lên cái đầu quanh năm để trần chỉ có mùa đông mới quấn chiếc khăn. Chiếc áo dài vải phên đen không vừa vặn, tạt vạt áo quét thẳng xuống tận mu bàn chân. Dù cho bộ trang phục mượn này có không vừa vặn đến đâu thì Cần Oa dù sao cũng đã biến thành một chú rể thực thụ rồi.
Theo đúng nghi lễ kết hôn cổ xưa lưu truyền ở nông thôn, hôn sự của Cần Oa diễn ra hết sức thuận lợi.
Cần Oa hoàn toàn choáng váng đầu óc, anh được anh họ bên nhà mợ dắt đi, đi theo kiệu hoa và đội thổi kèn ồn ào tiến vào Ngô Trang, đến nhà Ngô Tam để đón dâu. Ngô Tam coi như cũng biết điều, không có lệ mặc khem trả giá như lúc kiệu đến trước cửa nhà thường thấy. Đến khi Cần Oa cùng người anh họ đi kèm đứng dậy bước ra khỏi cửa nhà Ngô Tam, chiếc kiệu dập dềnh tiến bước trong tiếng loa tiếng kèn đã đi ra đến đầu làng rồi. Trong chiếc kiệu đó có chứa người vợ sẽ cùng anh sống qua ngày đoạn tháng từ nay về sau.
Trở về làng Khang Gia, phụ nữ và trẻ con vây lấy anh và cô dâu mới trùm kín mặt cùng tiến vào căn nhà phụ nho nhỏ. Anh một tay vén tấm vải đỏ trùm trên mặt cô dâu ra liền bị mấy gã thanh niên xô ra ngoài cửa. Anh chưa kịp nhìn rõ, chỉ thấy một gương mặt tròn trịa hồng hào, tim anh lúc đó bỗng nhiên đập mạnh một cái, mắt mình đã hoa lên rồi.
Vợ đã rước về nhà rồi, hiện tại đang ngồi trong gian nhà phụ nhỏ, nơi đó thỉnh thoảng lại truyền ra tiếng cười đùa hi hi ha ha của đám thanh niên và phụ nữ. Tất cả bà con thân thích sau khi dùng xong tiệc trưa đều xách hộp mứt cắp lồng mây chào tạm biệt lên đường, mọi chuyện đều êm đẹp thỏa đáng. Chỉ có điều vào buổi tối lúc náo tân phòng trêu chọc cô dâu mới đã xảy ra một chút sóng gió không vui.
Cần Oa và cô dâu mới bị mọi người quây chặt ở giữa sân, đám thanh niên vòng quanh hai người, phụ nữ chen chúc ở vòng ngoài, cái sân nhỏ bị vây kín đến mức nước chảy không thấu. Trong ba ngày tân hôn không phân biệt lớn nhỏ, chẳng quản vế trên vế dưới, bất kỳ ai có chiêu trò quái đản nào đều có thể đưa ra, bắt cô dâu chú rể phải biểu diễn trước mặt đám đông. Những chiêu trò không ngừng đổi mới mang đậm tính giễu cợt này tuy không văn minh, thậm chí có thể nói là dã man, thế nhưng ở nông thôn từ xưa đến nay lại lưu truyền không ngớt, nhà nào cũng vậy, người nào cũng thế. Người già đều biết, đối với hai người nam nữ chưa từng gặp mặt nhau bao giờ, việc náo tân phòng có một tầng ý nghĩa không tiện nói ra: đó là khơi gợi, khiêu khích tình dục giữa hai người nam nữ xa lạ.
Cần Oa còn chưa đến độ tuổi thấu hiểu tầng đạo lý này. Người ta bảo anh rót rượu cho cô dâu, anh làm; người ta bảo cô dâu châm thuốc cho anh, anh nhận. Người ta kêu anh "dán trần nhà", anh ngập ngừng.
Cần Oa biết, cái gọi là "dán trần nhà" chính là dính một mảnh giấy lên đầu lưỡi, rồi dán vào vòm họng của cô dâu. Anh từng thấy người ta chơi trò này khi trêu cô dâu nhà khác, nhưng đến lượt mình thì anh hoảng hốt.
Có người đập vào cái đầu đang đội mũ lễ của anh. Ai đó giật phắt chiếc mũ lễ ra, trên da đầu trọc lóc liên tục bị ăn đập. Tiếng la ó ồn ào náo nhiệt như muốn lật tung cả cái sân nhỏ lên. Có người mang giấy đến, có người bẻ ngoặt cánh tay anh. Anh dính mảnh giấy lên đầu lưỡi, chỉ vừa chạm vào môi cô dâu... coi như xong chuyện.
Một trò mới lại được đưa ra: "Móc chim". Bảo Cần Oa nhét một chiếc khăn tay từ ống tay áo bên phải của cô dâu vào rồi kéo ra từ ống tay áo bên trái. Anh cảm thấy trò này dễ làm hơn "dán trần nhà" nhiều. Anh vừa ra tay, trong mắt cô dâu bỗng lóe lên một tia ánh nhìn oán hận anh. Cần Oa ngơ ngác nghĩ, cái này thì có sao đâu nhỉ? Thế là có người kẹp chặt lấy hai cánh tay cô dâu... Khi hai bàn tay Cần Oa giao nhau đưa chiếc khăn tay trước ngực cô dâu, anh chạm phải khuôn ngực đầy đặn, mặt bỗng nóng bừng lên, đồng thời nhìn thấy cô dâu vì thẹn thùng mà trào nước mắt. Cần Oa cảm thấy khó chịu, lúc này anh mới nhận ra mình quá ngốc.
"Móc được chim chưa?"
"Chim to hay chim nhỏ thế?"
Cần Oa cúi đầu, hổ thẹn đến mức không ngẩng đầu lên nổi, tiếng hò reo náo nhiệt hình như đã trở nên rất xa xăm, anh không còn nghe thấy nữa.
Anh đột ngột ngẩng đầu, ném mạnh chiếc khăn tay xuống rồi chen chân ra khỏi đám đông...
Bỗng nhiên, mọi người "ồ" lên một tiếng rồi giải tán, chen chúc nhau đi ra ngoài cửa. Đám thanh niên vừa chửi thề vừa huýt sáo, trong sân chỉ còn lại cô dâu đứng ngẩn ngơ ở đó.
"Ôi chao, Cần Oa! Cháu thật ngốc!" Mợ oán trách anh, "Náo tân phòng trêu cô dâu nhà nào chả thế! Cháu làm sao mà lại phá đám mọi người như vậy?"
"Cái thằng này! Ngốc nghếch hết sức!" Người bố cũng bàng hoàng lo lắng, "Nhà mình thấp cổ bé họng, sao dám đắc tội với nhiều người trong làng thế chứ? Người ta đến náo phòng toàn là vui chơi cả mà! Mi lại đi chấp nhặt thật à?"
"Đi! Mau đi! Gọi mọi người quay lại tạ lỗi đi!" Mợ nói, "Xách rượu lên mà mời!"
"Thôi đi." Người cậu nói, "Khoe không quá ba ngày, cười không quá ba ngày. Chỉ cần sau này đối xử tốt với làng xóm là không sao cả! Ngày mai Cần Oa xách rượu lên đi một vòng sang các nhà tạ lỗi là xong."
Cần Oa bước vào phòng tân hôn của mình, bố anh đã nghỉ ngơi trên chiếc giường sưởi ở gian bếp nhỏ, cậu và mợ cũng đã ngủ say. Cửa trước và cửa sau của cái sân nhỏ đã sớm đóng chặt, căn sân nhỏ nhộn nhịp suốt một ngày lúc này trở nên vô cùng tĩnh mịch.
Vợ anh ngồi trên mép giường sưởi, rủ mi cúi đầu, trên gò má hồng hào, hai lọn tóc mai buông xõa bên tai, trên búi tóc mới búi cắm một chiếc trâm cài tóc màu xanh lá, cái cổ vốn bị tóc che khuất thời còn con gái nay trắng nón và mịn màng. Cần Oa đã sớm quét sạch cảm xúc không vui do việc náo phòng gây ra. Anh không lo lắng bị mất lòng làng xóm như mợ và bố anh, anh muốn bảo vệ vợ mình không bị xấu hổ, tình nghĩa làng xóm há lại quan trọng hơn cả vợ sao? Cứt!
Anh ngồi trên ghế, biết nói gì đây? Anh không tìm được chuyện gì để bắt chuyện với cô, nhưng trong lòng lại rất muốn nói chuyện với cô. Hồi lâu, anh hỏi: "Tóc... em có lạnh không?"
Cô không ngẩng đầu, chỉ lắc lắc.
"Có đói không?"
Cô vẫn lắc đầu.
Anh lại cạn lời. Anh muốn bước qua ngồi cùng cô, ôm lấy vai cô nhưng lại không có dũng khí.
"Sao vừa rồi... anh lại nổi giận thế?"
Cô vẫn không ngẩng đầu.
"Anh... anh thấy họ quá đáng lắm!" Anh nói, "Sợ em khó chịu."
"Anh... ngốc!" Cô ngẩng đầu lên, trừng mắt nhìn anh một cái đầy âu yếm, "Anh phải... nhây với họ chứ. Anh ngốc thật!"
Anh hình như bỗng nhiên tỉnh ngộ. Anh ở trong làng cũng từng xem cảnh náo tân phòng ở nhà người khác, rất nhiều người đều mềm nắn rắn buông, kéo rê thời gian chứ đâu có làm theo mấy cái trò nhảm nhí người ta đưa ra đâu, cứ thế mà cho qua chuyện. Anh không có năng lực đỡ lại sự hò reo náo nhiệt của đám đông... đúng là gã thẳng tính mà! "Anh ngốc!" Cô dâu mới nói anh như vậy, nhưng trong lòng anh lại cảm thấy vô cùng dễ chịu. Đàn ông với đàn bà thân thiết với nhau như thế nào nhỉ? Anh bỗng nhiên ôm ghì lấy vợ vào lòng.
"Ái dào!" Cô dâu thốt lên một tiếng nho nhỏ, đè nén sự đau đớn.
Anh thả tay ra, tay trái của cô dâu buông thõng, không nhúc nhích. Anh làm gãy tay cô rồi sao? Trời ơi, cô làm bằng đất nặn hay là anh đập gạch làm nhà luyện ra sức mạnh cánh tay phi thường vậy? Anh sợ hết hồn.
"Một kéo một đẩy." Cô dâu đưa cánh tay cho anh, "Tay em có tật, không sao đâu, nắn lại là được. Kéo đi——"
Cánh tay lại được nắn khớp. Anh đứng một bên, không dám nhúc nhích nữa.
Cô lại chọc một ngón tay vào giữa trán anh: "Anh... đồ ngốc..."
Mặt trời tháng Giêng âm lịch hình như tỏa ra nhiều nhiệt lượng hơn tất cả tháng Giêng của hàng ngàn hàng trăm năm qua, chiếu sáng từng căn nhà trong ngôi làng Khang Gia nho nhỏ nằm dưới chân dốc Nam Nguyên thuộc dãy Tần Lĩnh. Căn sân nhỏ nhà Cần Oa — góc khuất u u ám ám và hoang vắng nhất làng Khang Gia, giờ đây cũng giống như bao ngôi nhà nông gia lớn nhỏ khác trong làng, đang tắm mình dưới ánh nắng sớm xuân ấm áp dịu dàng.
Đêm tân hôn đã qua đi, trong ánh mờ sáng, Cần Oa không lưu luyến chiếc chăn ấm áp, bò dậy bắt tay vào quét dọn nhà vệ sinh và chuồng heo. Tất cả sắc màu thần bí bao phủ giữa hai giới tính đã hóa thành mây khói, biến mất không dấu vết. Những nghi thức rườm rà trong đám cưới ngày hôm qua, sự gò bó và hỗn loạn của bản thân, giờ nghĩ lại thậm chí còn thấy buồn cười. Anh dọn dẹp nhà vệ sinh sạch sẽ, rải đất khô lên, rồi lại nhảy vào chuồng heo, đuổi con heo đen đang kêu ủ ủ sang một bên, xúc phân dồn vào góc chuồng, sau đó phủ đất vàng khô lên trên, làm như vậy để phân ủ thành phân bón thượng hạng, không để mùi phân tán bạt ra căn sân nhỏ.
Làm tất cả những việc này, trong lòng anh vô cùng an tâm. Đứng ở khoảng sân trước, anh chợt nhận ra: Trước đây, bố là người chủ trì căn sân nhỏ này, còn hôm nay thì sao? Anh đã trở thành trụ cột đương nhiên của ngôi nhà nông gia này rồi. Không thể chuyện gì cũng để bố lo liệu nữa, mà nên để bố được ăn chén cơm an nhàn rồi! Vợ anh được mợ đặt cho một cái tên mới là Ngọc Hiền, chồng cần cù vợ hiền thục, tạo thành một gia đình nông gia hòa thuận mỹ mãn. Anh sẽ gánh vác toàn bộ công việc nặng nhọc trong ngoài nhà, để Ngọc Hiền làm những việc nhà như may vá giặt giũ và cơm nước bếp núc. Anh phải sống tốt những ngày tháng ở căn sân nhỏ này, để Ngọc Hiền của anh được sống thoải mái, để người bố già của anh an hưởng tuổi già. Vì người già và vì vợ, anh không sợ bỏ sức chịu khổ, người làm nông dựa vào đâu để sống qua ngày? Một chữ thôi: Cần!
Anh chống xẻng sắt, đứng bên cạnh chuồng heo, ngắm nhìn con heo đen béo tốt lông mượt mà, trong lòng đang tính toán, hôm nay đi lại nhà bố vợ, ngày mai là phải bón phân đất cho lúa mì rồi, chở đống phân tích góp được ra ruộng, thời tiết cũng sắp tan băng rồi, cũng là mùa tốt nhất để anh vác vồ đá đi đập gạch.
Anh trở lại trong sân, Ngọc Hiền đang cầm chổi rơm quét sân, áo bông hoa, quần xanh, trên đầu trùm một chiếc khăn hoa màu xanh lam. Trong lòng anh thấy dễ chịu làm sao, ngơ ngác nhìn động tác quét nhà uyển chuyển của người phụ nữ đã không còn xa lạ này. Kỳ lạ thật đấy! Cô vừa bước vào căn sân nhỏ này, căn sân nhỏ liền trở nên ấm áp và tràn đầy sức sống đến thế.
"Cần Oa!"
Nghe thấy bố gọi mình, Cần Oa bước vào phòng bố ở, cậu và mợ đều đang ngồi đối diện, anh chào hỏi xong liền đứng chờ xem họ có lời gì chỉ bảo.
"Cần Oa." Bố anh gõ gõ tẩu thuốc nói, "Con bảo với con bé... buổi sáng... đừng đến... đổ bô cho bố..."
Cần Oa mỉm cười.
"Đó là việc nên làm mà." Mợ nói, "Anh..."
"Nhà mình không cầu kỳ thế. Nhà mình nghèo rớt mồng tơi, cầu kỳ cái gì chứ!" Bố anh nói, "Tự bố đổ cho thoải mái. Bố có phải bị liệt đâu..."
Cần Oa vẫn mỉm cười, biết nói gì đây, bố tốt quá mà.
Mặt trời nhô lên đỏ rực, anh và Ngọc Hiền đi cùng nhau, xách theo lễ vật đến nhà bố vợ Ngô Tam để lại nhà.
Bước ra khỏi làng Khang Gia, mầm lúa mì trên cánh đồng dần dần đổi màu, ánh nắng ấm áp chiếu rọi trên các sườn dốc, con sông, những mảng tuyết đọng ở sườn núi khuất nắng chỉ còn lại vài vệt tàn tích, búp lá trên cành liễu ngày một béo mầm ra.
"Ngọc Hiền——"
"Ơi——"
"Nói với em... một câu..."
"Anh nói đi!"
"Bố mình nói..."
"Nói gì cơ?" Cô có chút sốt ruột, bố chồng có ấn tượng không tốt gì với cô trong ngày đầu tiên cô đến sao?
"Nói gì cơ? Anh thật là phiền phức!"
"Bố mình nói, sau này em... đừng có... đổ bô cho bố!"
"Ôi chao!" Ngọc Hiền nhẹ nhõm thở ra một hơi, cười nói, "Sao thế?"
"Không sao cả." Cần Oa nói, "Bố bảo bố tự đổ."
"Mẹ em dặn đi dặn lại em phải phụng dưỡng người già, buổi sáng đổ bô, ba bữa cơm dâng tận tay người già, phải đưa bằng hai tay, phải quét sân quét nhà, phải..." Ngọc Hiền nói, "Gia pháp nhà mẹ em nghiêm lắm đấy!"
"Bố anh vất vả cả đời, chưa từng được ai phục dịch." Cần Oa nói, "Bố không quen người khác phục dịch mình đâu."
"Bố tốt thật đấy." Ngọc Hiền nói.
Hai người bước tiếp về phía trước, đã có thể nhìn thấy những tán cành trọc lóc của hàng cây cao lớn trong làng Ngô Trang rồi.