Cần Oa nằm trên kang, trợn tròn mắt, thở hống hộc từng hồi thô giáp. Người cha đã nhắn lời cho chủ nhà mướn đóng gạch thô, bảo rằng con trai bị bệnh, bảo người ta tìm người khác mà làm.
Anh không có bệnh, chỉ là phiền não, trong lòng cứ cuồn cuộn tích tụ ác khí, thở dài một tiếng xả ra, rồi lại nhanh chóng tích tụ lại.
Người bệnh thực sự lúc này đang gượng chống thân mình lên, lại chẳng dám đụng vào mép kang dù chỉ một chút. Ngọc Hiền đau đầu, buồn nôn, đi một bước là tim đập thình thịch thình thịch. Cô dùng một dải khăn vải đen quấn quanh cổ, che đi vết hằn máu rướm thành vòng do dây cỏ siết phải, lặng lẽ quét sân, âm thầm xé rơm rạ trước đống củi ở sân trước, lặng lẽ ngồi trước bếp lò nhóm lửa kéo ống thổi.
Gương mặt hồng hào nhuận sắc đã trở nên xám xịt, cô cúi mày sụp mắt đi đến trước mặt cha chồng, dâng bát cơm lên, giọng nói chẳng thể thốt ra khỏi cổ họng. Cô lại bưng một bát cơm, đưa tới trước mặt Cần Oa: "Ăn cơm..."
Cần Oa lật người lại, vung một đấm làm văng nát bát cơm, những mảnh sứ vỡ tan, sợi mì dài ngoẵng cùng nước canh bắn tung tóe trên nền đất.
Anh hận cô đến nghiến răng ken kát, tát vào mặt cô, giật tóc cô. Đêm đến, cởi bỏ quần áo, anh lại lao vào đánh đập trên thân thể cô. Đánh rất tàn nhẫn, đôi cánh tay từ nhỏ đóng gạch thô rèn luyện đến mức đầy sức lực kia đã để lại trên người cô từng mảng bầm đen và vết thương đỏ máu. Anh không xót xa, cảm thấy sau một hồi phát tiết điên cuồng, trong lòng mới hơi dễ chịu đôi chút. Cô không né tránh, nhẫn nhục chịu đựng tất cả sự trả thù mà mình nên chịu đựng, đây là điều đích đáng. Cô chỉ ôm lấy mặt, không để đôi bàn tay cứng như xẻng sắt kia để lại vết thương trên mặt mình, còn bất kỳ chỗ nào trên cơ thể có quần áo che chắn, cứ để anh đánh cho thỏa.
Khang Điền Sinh ngồi trong căn phòng nhỏ của mình, nghe tiếng con trai quật đánh con dâu ở phòng trước, ngồi không yên nổi, mỗi một tiếng động ấy như nện thẳng vào tim ông. Ông bước ra khỏi cửa, ngồi xổm trên chiếc con lăn đá nhỏ trước cửa, né tránh những âm thanh không nỡ nghe kia. Nhưng chưa hút xong một cối thuốc, ông lại nhảy xuống khỏi con lăn đá, bước vào khoảng sân nhỏ. Ông không dám đi xa, nhỡ đâu xảy ra chuyện ngoài ý muốn thì càng đáng sợ hơn.
Cảnh xuân tươi đẹp, ánh nắng rực rỡ, lá cây du và cây xoan trên không trung nhà cửa xanh rờn mét, hoa đào trên sườn dốc lại nối tiếp hoa hạnh vừa tàn mà nở rộ đỏ thắm. Thế nhưng trong căn nhà nông nhỏ dưới sườn dốc này, không khí lại lạnh lẽo, ánh nắng thảm đạm, gió xuân thổi mãi không ngừng.
Trọn vẹn ba ngày đã trôi qua.
Cả con trai lẫn con dâu đều biến dạng xơ xác, bản thân Khang Điền Sinh cũng vì hư hỏa bốc lên do lo âu và chán ăn, mắt vừa dính vừa đỏ, dính chặt như nồi keo không tài nào mở ra nổi. Ông càng nghĩ đến trách nhiệm chống đỡ của bản thân trong cái gia đình tan vỡ này. Biết khuyên con trai thế nào, rồi biết khuyên con dâu ra sao? Vừa nhìn thấy khuôn mặt đau đớn đến không muốn sống nữa của con trai, bản thân ông đã đau lòng đến mức chống đỡ không nổi, làm sao thốt ra lời nào được nữa? Ông biết rủi ro bất hạnh mà con trai gặp phải có sức nặng thế nào trong cuộc đời. Còn đối với con dâu, gương mặt hồng hào mà ông từng vô cùng yêu thích ấy, nay đến tâm trạng nhìn thẳng một lần cũng chẳng có, nhìn vào chỉ thấy buồn nôn! Ông lão vừa hút thuốc, vừa chớp chớp đôi mắt dính chặt, suy tính xem phải làm sao. Dù có hận có chán con dâu đến mấy, ông cũng không thể làm tới cùng mà không nghĩ tới hậu quả như con trai. Ông muốn tìm ai đó bàn cách đối phó, nhưng lại không thể, ngay cả trưởng thôn cũng không thể bàn bạc, chuyện xấu hổ thế này, há lại có thể nói cho người ta nghe sao? Cuối cùng ông đã nghĩ đến vợ chồng người anh họ, đó là bà con thân thiết nhất của mình, là cha mẹ nuôi dưỡng Cần Oa, là người đáng tin cậy nhất.
Ông vẫn cảm thấy không dám rời khỏi cái nhà có thể xảy ra chuyện bất cứ lúc nào này, bèn nhờ người tiện đường lên núi nhắn lời cho anh họ, dù thế nào cũng phải xuống núi một chuyến, Cần Oa bị bệnh rồi, trong lúc bệnh tật rất nhớ cậu...
"Chuyện là thế." Khang Điền Sinh thuật lại chuyện bất hạnh xảy ra trong nhà từ đầu chí cuối một lượt, nhìn chằm chằm vào đôi mắt minh trí dưới hàng lông mày dài của anh họ, hỏi: "Anh xem giờ phải làm sao đây?"
"Dễ làm." Anh họ hếch đầu: "Gọi Cần Oa lại đây."
Cần Oa bước vào, hốc mắt sâu rắm xuống, vừa thấy cậu liền nhào tới trước mặt, "oa" một tiếng khóc òa lên. Ông lão Điền Sinh ngoảnh mặt sang một bên, không đành lòng nhìn bộ dạng suy sụp mất ăn mất ngủ của con trai.
"Ngẩng đầu lên! Không được khóc!" Người cậu nghiêm khắc nói: "Người lớn hai mươi tuổi rồi, khóc khóc mếu mếu, ra cái thể thống gì!"
"Cháu... cháu không sống nữa..." Cần Oa vừa thấy cậu, nước chua trong lòng lại trào ra không ngừng, vung nắm đấm tự đập vào đầu mình, "Cháu... haizzz..."
Người cậu giơ tay ra, "chát, chát", hai tát tai giáng thẳng vào khuôn mặt vặn vẹo đầy nước mắt nước mũi của Cần Oa, gắt gỏng chửi: "Trông mong ta đến nói lời ngon ngọt với mày đấy à? Đợi đấy!"
Cần Oa không khóc nổi nữa, ngơ ngác cúi đầu đứng đó.
Khang Điền Sinh kinh ngạc, nhìn hàng râu hoa tiêu vểnh vểnh dưới cằm anh họ, chưa từng thấy anh họ dữ dằn như thế bao giờ! Ông vội kéo Cần Oa ra, ấn ngồi xuống chiếc đôn gỗ nhỏ.
"Mẹ mày chết sớm, bố mày làm sao nuôi mày khôn lớn thế này? Họ hàng người thân vì mày tốn bao nhiêu tâm trí? Mày lớn thành người rồi, vóc dáng cao to lực lưỡng rồi, không lo dựng vợ gánh vác gia đình, ngược lại lại muốn chết!" Người cậu răn dạy: "Chết há chẳng dễ dàng sao? Nhắm mắt lại, nhảy xuống sông là xong. Có đáng không?"
Hai cha con im lặng phăng phắc, không dám xen lời.
"Chuyện đó — coi như cái đinh gỉ gì!" Người cậu hoàn toàn không coi chuyện xấu kia ra gì: "Đại tướng quân còn cưới kỹ nữ làm vợ! Ta ở hiệu tạp hóa nhà chủ giàu dưới Hà Bắc làm công, mụ vợ của chưởng quỹ còn tư thông với người ta, chưởng quỹ chẳng thèm đả động, chỉ mải miết làm ăn kiếm tiền! Chúng ta là lũ bần nông nông thôn, còn đòi giữ mặt mũi hơn chưởng quỹ hiệu tạp hóa sao?"
Cần Oa dường như bừng tỉnh trong bộc phát, chuyện nhơ nhớp thế này tuyệt đối không phải một mình Khang Cần Oa anh gặp phải, người danh giá hơn anh cũng đã gặp rồi. Anh ngập ngừng nói: "Trong lòng cháu buồn nôn... như nuốt phải chuột..."
"Chuyện... dĩ nhiên không phải chuyện tốt." Người cậu chuyển hướng câu chuyện: "Cái loại chuyện xấu này, đồn đại ra ngoài thì mày có vẻ vang gì? Dân làm ruộng, cưới được đứa vợ dễ dàng lắm sao? Đó đâu phải con bò, không nghe lời thì dắt ra chợ bán đi, đổi con nghe lời khác về. Bây giờ chính phủ đề xướng tự do kết hôn, cho phép ly hôn, mày ly hôn nó rồi thì làm sao? Cưới lại à? Mày là gã đàn ông đã qua một đời vợ, ở đâu có quả phụ thích hợp đứng đợi mày cưới? Cho dù có, tiền của mày nằm trong hố đất nhà người ta, một sớm một chiều kiếm lại được sao? Hả? Gặp chuyện thì cũng phải suy trước tính sau, người hai mươi tuổi rồi, khóc mếu đòi đi chết, mày ra dáng thằng đàn ông chỗ nào..."
"Đúng đúng đúng! Toàn là lời thành thật ruột gan." Ông lão Khang Điền Sinh thán phục một tràng đạo lý sát thực tế của anh họ, tự thẹn bản thân mấy ngày nay cũng hồ đồ rối loạn, bèn khuyên con trai: "Nghe chưa, lời cậu mày nói đúng lắm đấy."
"Ăn cơm xong thì ra ngoài đi dạo một chút, thoáng cái đầu ra ngay." Người cậu nói: "Ngày mai vác đầm đá lên, ra ngoài đóng gạch thô! Cậu chưa chết là còn muốn nhìn thấy mày dựng nhà lợp mái ngói nẩy nền."
Cần Oa cay đắng mỉm cười một cái, đây là nụ cười đầu tiên lộ ra trên mặt anh trong những ngày qua, dù gượng gạo và cay đắng, vẫn khiến ông bố già ấm lòng lên!
"Ghi nhớ này —" Người cậu nhìn Cần Oa, lại nhìn Khang Điền Sinh một cái, hạ thấp giọng dặn dò: "Đừng bao giờ nhắc lại chuyện này với bất kỳ ai nữa. Tổ tông đời đời kiếp kiếp nhà các người đều ở làng họ Khang, bộ mặt gia phong dám để đổ sập sao?"
Khang Điền Sinh liên tục gật đầu.
"Cần Oa." Người cậu gọi tên anh, thầm thì trịnh trọng nói: "Trước mặt người ngoài tuyệt đối không nhắc tới, nhưng ở trong nhà thì không được nới tay! Đàn bà mắc phải cái tật xấu này, lần đầu tiên phải nhổ tận gốc! Tật này không trừ, hậu họa vô cùng!"
Nghe những lời trước sau không mấy thống nhất của cậu, lúc này Cần Oa mới thực sự thán phục, trợn đôi mắt đắng chát nhìn chằm chằm vào bờ môi mỏng được bao quanh bởi hàng râu hoa tiêu của cậu, chờ đợi ông nói ra phương cách tốt nào cứu anh thoát khỏi biển khổ.
"Mày — đừng đánh nó nữa. Mày đánh lỡ tay, nó tìm đến cái chết thì làm sao? Hơn nữa, đánh tàn nhẫn quá, nó ghi hận trong lòng, sau này sống với nhau thế nào?" Người cậu nói: "Mày tìm đến nhà bố mẹ đẻ nó, để bố mẹ nó dọn dẹp nó, trị cái tật xấu của nó. Đỡ phải..."
"Ừ ừ ừ, tốt tốt tốt!" Ông lão Khang Điền Sinh khâm phục tất cả những lời trò chuyện của anh họ, gã thợ gạch thô cả đời chỉ biết đổ mồ hôi ra sức lực thô kệch này, đối với người anh họ khôn khéo cả đời luôn tôn làm người chỉ dẫn cuộc sống khai sáng: "Tôi ban đầu cũng từng nghĩ đến chiêu này, lại sợ làm mất hòa khí giữa bên nội bên ngoại..."
"Con gái nó làm ra chuyện bại hoại phong tục, nó còn dám cứng họng chắc!" Người cậu vừa nói vừa đặc biệt dặn dò Cần Oa: "Chuyện này không thể nương tay với nó; nhưng nói chuyện với bố mẹ người ta thì lời lẽ chớ xúc phạm..."
Cần Oa gật đầu, vội vã xúc động nhìn cậu. Bậc bề trên đã nuôi dưỡng anh khôn lớn, đến nay vẫn vì sự bất hạnh của anh mà nhọc lòng tốn sức này dường như còn thân thiết hơn cả người cha ruột thô kệch.
Người cậu đứng dậy, ở cửa gọi ra sân trước: "Ngọc Hiền —"
Ngọc Hiền rón rén bước tới trước mặt cậu, cúi đầu đứng lại, giọng nói yếu ớt như muỗi kêu: "Cậu — người... đến rồi ạ!"
"Mau đi nấu cơm cho cậu." Ông như thể chẳng biết chuyện gì, hoặc như thể chuyện gì cũng biết nhưng chẳng hề bận lòng, cậy già lên mặt bảo: "Ăn cơm xong, bố cháu và Cần Oa còn phải đi làm việc đấy!"