Yêu Chiết

Yêu Chiết

Lượt đọc: 168 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tiết 1

❊ ❊ ❊

Anh ngồi ở đầu bàn, đọc cho tôi nghe một truyện ngắn anh vừa viết xong.

Lần nào viết xong một truyện ngắn, anh cũng đều đọc cho tôi nghe chứ không bao giờ để tôi tự đọc, bảo rằng bản thảo chữ viết nguệch ngoạc, khó mà nhìn rõ. Nhưng tôi tin mình có thể đọc rõ, bởi vì đôi lúc tôi thấy tác phẩm anh đọc thực chất đã là bản sửa đổi được chép lại vô cùng ngay ngắn, thế nhưng tôi lại ngại không nỡ nằng nặc đòi cầm xem. Còn nếu tôi viết ra một bài tập viết, muốn hỏi ý kiến anh, vừa mới rút ra từ ngăn bàn hoặc trong túi áo, anh liền chìa tay tới bảo: "Để tôi xem." Thế rồi, anh chấm chút nước bọt nơi đầu ngón tay lên môi, lật giở từng trang giấy đọc. Tôi ít nhiều cảm thấy giữa hai chúng tôi có chút gì đó không bình đẳng.

Tôi ngồi bên mép sáp gạch, khuỷu tay gác lên bệ đất kê đèn dầu nơi đầu sáp, tay chống cằm. Tôi nín thở lắng lòng nghe anh đọc to truyện ngắn hơn vạn chữ ấy. Thỉnh thoảng ngồi lâu mỏi lưng, thỉnh thoảng nghe đến phát chán, tôi lại đưa mắt ngắm nhìn căn phòng nhỏ quen thuộc này. Một gian nhà chái kiểu cũ chật hẹp, chiếc sáp đất đã chiếm mất quá nửa không gian. Kê sát tường là một chiếc bàn dài có ngăn kéo cũng kiểu cổ, tay nắm ngăn kéo đúc bằng đồng thau hình chiếc lá cây, lấp lánh ánh kim. Khoảng trống giữa cửa và bàn vừa vặn chỉ đủ đặt một chiếc ghế tựa, anh liền ngồi trên chiếc ghế tựa lưng thẳng kiểu cũ ấy, nương theo ánh sáng hắt từ cửa vào mặt bàn mà đọc sách hoặc viết lách. Khoảng trống chừng một bước chân sát bức tường sau đặt một chiếc rương gỗ dài màu đỏ thắm; bên trên rương chồng hai chiếc hòm gỗ cũng sơn đỏ thắm, đó là của hồi môn của cô vợ mới cưới của anh. Cô vợ mới cưới của anh ngồi ở tít đầu kia của sáp, cúi đầu cầm kéo, ướm thử rồi cắt đế giày trên một tấm vải bồi.

Mỗi khi tâm trí tôi lơ đễnh, thần sắc không tập trung, giọng đọc của anh liền cao lên nửa tông, lại còn nghiêng đầu liếc tôi một cái. Tôi lập tức xốc lại tinh thần, làm ra vẻ chăm chú lắng nghe. Giọng anh lại thanh thoát vang lên tiếp tục.

Mỗi khi đọc đến những tình tiết hoặc chi tiết thú vị, trong giọng điệu của anh lại toát lên vẻ đắc ý, khiến cả tôi và anh cùng bật cười. Cô vợ mới cưới của anh cũng cúi đầu mỉm cười kín đáo, nhưng không hề phát ra tiếng. Tôi đặc biệt để ý đến phản ứng của chị ấy, hễ chỗ nào chị ấy có phản ứng rõ rệt, tôi liền cảm thấy đó phần lớn là đoạn anh viết thành công nhất.

Đọc xong một bản thảo, anh đặt xấp giấy xuống, cười nghiêng đầu, sảng khoái nói: "Cảm giác thế nào? Cứ nói tự nhiên." Vừa nói, anh vừa thò tay nhúm một nhúm sợi thuốc lào vụn từ chiếc hộp sắt tây cũ, rải lên một dải giấy cắt ra từ bản thảo bỏ đi, vò vò xoay xoay mấy cái trong lòng bàn tay, thế là đã vê ra một điếu thuốc lá hình loa kèn, tôi cũng làm y như vậy, hai người bèn cùng châm lửa hút. Chúng tôi không có lương bổng cố định, đội sản xuất phải đợi đến cuối năm âm lịch mới quyết toán công điểm, bình thường chẳng mấy khi thấy tiền mặt; chúng tôi cũng chưa từng đăng được một chữ nào, đương nhiên chẳng có nhuận bút, chẳng ai mua nổi một bao thuốc lá rẻ tiền nhất, nhưng lại không quen dùng những chiếc nõ điếu thuốc lào đúc bằng đồng thau hay sắt tây vừa thô kệch vừa xấu xí của mấy lão nông dân.

Trong căn nhà chái nhỏ chưa đầy mười mét vuông, hai điếu thuốc cuốn vừa to vừa dài thi nhau nhả khói, cô vợ mới của anh khẽ ho sặc sụa, bị hun khói đến cay xè mắt. Hai đứa chúng tôi chẳng mảy may để ý, từ sớm đã chìm trong làn khói mờ ảo, tranh cãi túi bụi về tính hợp lý và sự cần thiết của một nhân vật, một tình tiết hay một chi tiết trong cuốn tiểu thuyết của anh.

Một nét bút đắc ý mà anh ra sức bảo vệ, tôi lại chẳng hề nể nang bảo rằng đoạn đó nên xóa bỏ cho thật sạch sẽ dứt khoát, thế là tranh cãi nổ ra không thể tránh khỏi. Đối với những bài tập viết của tôi mà anh từng đọc, những tranh cãi tương tự dường như còn kịch liệt hơn. Tôi và anh đều chưa rèn giũa được phong thái nhã nhặn, ví như phải khiêm nhường lắng nghe ý kiến đối phương, không nên mặt đối mặt, gay gắt bẻ lại nhau; phải cân nhắc cách thức góp ý, nhất là nên lấy khích lệ làm chính, khen ưu điểm trước rồi mới nói đến chỗ thiếu sót, sau đó mới đưa ra biện pháp sửa chữa khắc phục để đối phương dễ tiếp nhận về mặt tâm lý và tình cảm. Không hề có. Giữa chúng tôi dường như ngay từ đầu đã chẳng có thói quen văn nhã nhường nhịn ấy, hễ thảo luận là tranh cãi ỏm tỏi. Lúc đầu, cô vợ mới cưới của anh từng khuyên can chúng tôi đừng làm mất hòa khí, về sau thành quen rồi, chị chỉ mải mê cắt đế giày hoặc khâu quai giày, mặc kệ cho chúng tôi cãi nhau. Nếu vào những đêm mùa đông, cãi nhau tới tận khuya, chị sẽ từ dưới bếp bưng lên một đĩa khoai lang vừa hấp chín tới, đặt lên chiếc bàn dài, đó quả là bữa ăn đêm vô cùng ấm lòng...

Nhìn thấy cô vợ mới cưới của anh lại một lần nữa lấy tay che miệng ngáp dài, lén lau giọt nước mắt vì buồn ngủ, tôi liền đứng dậy cáo từ. Anh tiễn tôi ra tận ngoài làng, hứng thú vẫn chưa dứt, thế là hai đứa đứng bên bờ mương nước nhỏ tiếp tục đàm đạo thao thao bất tuyệt, chẳng mảy may lo lắng có ai nghe thấy.

Thời điểm ấy, miền quê vừa bước vào thập niên 60, đang trải qua những ngày tháng đói kém diện rộng và nghiêm trọng nhất kể từ sau giải phóng mười mấy năm qua. Tôi và anh — Huệ Sướng, hai kẻ trước sau tốt nghiệp trường cấp ba số một huyện thành, đều đang cuồng nhiệt theo đuổi cùng một mục tiêu, chúng tôi đều cần những cuộc tranh cãi thẳng thắn, không chút giấu giếm, rút ruột rút gan như thế này. Chúng tôi sẽ bước vào đời sống, bước ra thế giới, bước tới văn đàn Trung Quốc tương lai trong những tiếng tranh cãi ấy, và biết đâu từ trong tiếng tranh luận này sẽ thai nghén ra những bản sử thi chẳng hề thua kém "Sông Bung êm đềm"...

Một buổi chập tối nọ, Huệ Sướng đến nhà tôi rủ đi xem phim.

Ở trấn Ngũ Lý bên kia sông, độ chừng một tháng mới chiếu một buổi chiếu bóng. Đêm đó chính là ngày hội của thanh niên mấy chục ngôi làng trong vòng mười mấy dặm quanh trấn Ngũ Lý. Dù là những bộ phim cũ lỗi thời mà người thành phố đã xem đến ngán, bất kể hay dở tốt xấu, chúng tôi đều kiên nhẫn xem cho đến tận phút cuối cùng, thậm chí cảm thấy được nghe chút nhạc phim cũng là một niềm hưởng thụ hiếm hoi. Trong làng chưa có điện, chẳng thấy nổi một chiếc radio, sự nghèo nàn về đời sống tinh thần cũng khiến người ta cồn cào ruột gan chẳng kém gì sự thiếu thốn về vật chất. Cứ mỗi độ "ngày hội chiếu bóng" mỗi tháng một lần ở trấn Ngũ Lý diễn ra, hai đứa chúng tôi nhất định không thể vắng mặt.

Ánh trăng dịu dàng, ve sầu và dế mèn đua nhau kêu râm ran trong dải rừng dương liễu ven bờ sông. Trên những nẻo đường đất ven sông từ các làng thông tới trấn Ngũ Lý, từng vệt sáng đèn pin chớp nháy sáng tối, đóm lửa thuốc lá lóe lên rồi vụt tắt, tiếng huýt sáo của đám con trai, tiếng cười lanh lảnh giòn giã của các cô gái, giọng hò reo mừng rỡ gọi nhau í ới, những đợt sóng cười đùa trêu ghẹo cợt nhả náo nhiệt đã lấp đầy bầu không khí tĩnh mịch vốn có của dòng sông đêm.

Chúng tôi lội qua khúc sông nông, vội vã chạy đến trấn Ngũ Lý. Trước cổng trường tiểu học, dòng người đông nghịt chen chúc, bụi đất bay lơ lửng dưới ánh đèn điện sáng trưng, chiếc loa phóng thanh treo trên chạc cây lớn đang phát ra những khúc nhạc đầy ma lực quyến rũ. Hai đứa chúng tôi chẳng ai bảo ai cùng móc túi quần ra, gom từng tờ tiền lẻ một xu, hai xu màu xanh da trời và màu vàng, đếm đi đếm lại. Tiền của hai đứa gộp vào, thật vạn hạnh, thế mà lại được hơn hai hào, mua xong hai chiếc vé hết tròn hai hào, vậy mà vẫn còn dư lại năm sáu xu, chúng tôi liền tính toán xem nên hoang phí hưởng thụ món tiền thừa này như thế nào.

"Mua kẹo hay mua thuốc lá?" Tôi hỏi ý kiến anh.

"Mua thuốc lá." Anh bao giờ cũng có chủ kiến hơn tôi.

Tôi thực sự thèm ăn kẹo. Đã chừng hơn một năm rồi tôi chưa được nếm thử phong vị tuyệt vời của viên kẹo. Đứng giữa bãi chiếu bóng ngoài trời, mắt dán vào màn ảnh dõi theo những thước phim truyện trinh thám ly kỳ, tay đút túi quần, miệng ngậm một viên kẹo hoa quả, đó hẳn là một niềm hưởng thụ khoan khoái biết bao! Thế nhưng, ý kiến mua thuốc lá cũng chẳng tệ, ngón nghề dùng dải giấy cuốn thuốc lào vụn ngày thường của chúng tôi mà ra bãi chiếu bóng tối om thì sẽ bất tiện đủ đường. Được! Tôi lập tức tán thành, hai đứa bước đến trước một quầy bán thuốc lá nhỏ.

"Mua loại thuốc nào đây?" Tôi hỏi.

"'Hàng Vận'." Anh nói, không chút do dự.

Trên bao giấy trắng in hình một chiếc tàu thủy kiểu dáng thô sơ, nét vẽ vụng về, nhãn hiệu thuốc lá này mang tên "Hàng Vận", giá bán một hào hai xu một bao, tôi đưa sang sáu xu, khéo sao vừa vặn mua được nửa bao. Mỗi đứa cất lấy năm điếu rồi quay người bước đi.

Chỉ dùng một que diêm, chúng tôi đã châm được hai điếu thuốc. Hương thơm mới kỳ diệu làm sao! Tôi thật chẳng nỡ nhả ra làn khói thơm nồng say đắm ấy, nó quả thực dễ chịu hơn cái vị vừa cay vừa đắng của sợi thuốc lào già gấp muôn vạn lần. Miệng phập phà một điếu thuốc lá giấy trắng tinh, ngẩng cao đầu từ cổng trường tiểu học sải bước vào sân thể dục, cảm thấy bản thân oai phong và sang trọng ra phết, rộn ràng hơn nhiều so với việc chỉ ngậm một viên kẹo trong miệng.

Xem phim xong, chúng tôi không còn vội vã về nhà nữa. Cả hai rảo bước thong thả, vừa đi vừa bình phẩm về bộ phim vừa xem, ung dung dạo bước trở lại bên bờ sông nhỏ. Những thanh âm cười đùa cợt nhả của từng tốp nam nữ thanh niên lúc này đã trôi dạt xa dần về các thôn làng, bãi sông đã khôi phục lại vẻ tĩnh mịch vốn có của đêm hè.

Hai chúng tôi cởi phăng quần áo, nằm xuống dòng nước sông mát lạnh, gối đầu lên một hòn đá cuội nhẵn nhụi, ngâm trọn thân mình vào trong nước. Muỗi không có chỗ châm chích, cứ bay lượn vo ve quanh đầu, mỗi đứa bèn bứt một nắm ngải thối, nhẹ nhàng phẩy xua muỗi. Nước sông chảy tràn qua lồng ngực, cát dưới lưng bị dòng nước cuốn trôi dần, tôi lại xê dịch vị trí một chút. Những vì sao nhấp nháy trên nền trời xanh biếc, vòm trời sâu thẳm vô tận mang vẻ huyền bí khôn lường, từng dải mây mỏng như cánh ve lướt qua mặt trăng, bãi sông lại bừng sáng.

"Hồ Vạn Xuân ban đầu là người bán mù chữ, giờ đã thành nhà văn hạng nhất rồi, cừ thật đấy." Tôi nói.

"Nền tảng của chúng ta tốt hơn ông ấy nhiều, tốt nghiệp cấp ba chính quy hẳn hoi." Huệ Sướng bảo, "Tự học sẽ càng nhanh hơn."

"Hồ Vạn Xuân từng gửi bài hai trăm lần mới được đăng một mẩu tin chừng trăm chữ." Tôi vô cùng khâm phục, đối với giai thoại mà cả hai chúng tôi đều đã rõ tường tận này, tôi vẫn chưa bao giờ nguôi hứng thú, "Chao ôi! Tôi thật sự thiếu mất sự kiên trì và nhẫn nại như thế."

"Tôi tin chắc, chúng ta đăng tác phẩm đầu tay tuyệt đối không cần phải lấy hai trăm bài làm bàn đạp." Anh vô cùng tự tin, dùng nắm cỏ ngải quất mạnh một phát xuống nước, rồi vung lên, "Nếu tôi viết quá 50 vạn chữ mà vẫn không đăng nổi một tác phẩm, thì tôi tự sát!"

Tôi không có được sự tự tin như anh, nên cũng chẳng có được cái quyết tâm tàn nhẫn ấy, bèn nói: "Không sáng tác được, không làm nhà văn được thì cũng đâu cần phải tự sát chứ!"

"Đùa chút thôi." Huệ Sướng thản nhiên nói rồi khẽ cười, cười xong lại ngập tràn cảm xúc bảo, "Mẹ kiếp, tôi chẳng hiểu sao từ nhỏ đã mê mẩn sáng tác văn học rồi! Nói thật lòng, nếu thực sự không làm nên trò trống gì, tôi chẳng biết kiếp này nên sống thế nào cho ra sống nữa!"

"Chúng ta cứ đem cái sự si dại của Hồ Vạn Xuân ra mà làm thôi!" Tôi nói, "Cứ cắm đầu vào, làm lấy mười năm rồi tính tiếp."

Những câu chuyện phiếm với nội dung như thế này chẳng biết đã lặp đi lặp lại bao nhiêu lần. Nhà văn công nhân Thượng Hải Hồ Vạn Xuân khi ấy đang hoạt động rất sôi nổi trên văn đàn Trung Quốc, truyện ngắn "Vấn Đề Gia Đình" của ông khiến chúng tôi vô cùng khâm phục, từ tư tưởng cho đến nghệ thuật, thậm chí cả cách triển khai tình tiết và lựa chọn chi tiết, chúng tôi đều đã thảo luận đi thảo luận lại không biết chán dăm ba lần. Những cuộc thảo luận kiểu này về sau thường rời xa bản thân tác phẩm, lan man sang cả con đường trưởng thành của nhà văn. Nào chỉ riêng một Hồ Vạn Xuân, người trong nước hay nước ngoài, đương đại hay cổ đại, tất cả những tiểu sử và giai thoại của các bậc văn nhân thi sĩ mà chúng tôi có thể tìm đọc được, chắc chắn đều là những đề tài trò chuyện khiến chúng tôi say mê nhất.

Tiếng ve sầu đã dứt, thỉnh thoảng có vài tiếng ếch nhái lẻ tẻ vọng ra từ những thửa ruộng bậc thang ven bờ sông. Đêm hè tuy tĩnh mịch nhưng lại khiến chúng tôi cảm nhận được sự cựa mình của mầm sống đang tiềm ẩn, trong ruộng ngô bạt ngàn truyền đến tiếng xào xạc của những chiếc lá xanh lay động, rặng bạch dương lá nhỏ vui vẻ cất tiếng hát trong gió đêm. Chúng tôi nằm trong lòng con sông nhỏ uốn lượn giữa gò Nam và dốc Bắc, hào hứng mà cũng đầy âu lo bàn về văn chương, bàn về lý tưởng; hễ nhắc tới Hồ Vạn Xuân là chúng tôi tràn trề tự tin; nhưng cứ hễ nhắc tới thần đồng Lưu Thiệu Đường thì lại ủ rũ ngậm ngùi.

Thần đồng đầy bí ẩn này đem lại cho chúng tôi không phải là sự cổ vũ mà là nỗi xót xa. Sao ông ấy có thể đăng truyện ngắn ngay từ cái tuổi còn quàng khăn đỏ cơ chứ? Thời chúng tôi còn thắt khăn đỏ học trường tiểu học hoàn chỉnh, chỉ ham mê mê mẩn mấy cuốn truyện tranh con nít, đến cả hai chữ tiểu thuyết cũng chưa từng nghe nhắc tới bao giờ, vậy mà Lưu Thiệu Đường khi học cấp hai đã là một nhà văn lẫy lừng; chúng tôi giờ đã tốt nghiệp cấp ba, đến nay vẫn còn nằm trần truồng bốc phét dưới con sông nhỏ giữa chốn núi đồi đất vàng này, nửa chữ cũng chưa từng được in lên mặt báo hay tạp chí! Chúng tôi đồ rằng dòng dõi gia đình ông ấy hẳn là cự tộc thi thư, phúc ấm tổ tiên thâm hậu, từ nhỏ đã được hun đúc rèn giũa. Thế nhưng, sự thật hé lộ từ một vài tư liệu rải rác lại cho thấy, ông ấy hoàn toàn giống hệt chúng tôi, xuất thân nơi thôn dã, nhiều đời làm nông. Tôi rất nản lòng, Huệ Sướng cũng chẳng mấy lạc quan. Nhìn từ Lưu Thiệu Đường, sáng tác văn học quả thực cần đến thiên tài, chúng tôi đều thầm hoài nghi không biết bản thân có sở hữu được phần thiên tư ấy hay không? Chúng tôi chẳng màng đoái hoài đến những bài viết phê phán "phái hữu" Lưu Thiệu Đường, mà chỉ cảm thấy chữ "thần" của vị thần đồng ấy chứa đựng bao điều huyền bí khôn lường.

"Haiz! Nản thật đấy." Tôi bất giác thở dài, "Cứ nhắc đến người này là tôi lại cụt cả hứng."

"Đừng quên rằng, nước ta tuy có lời dạy cổ 'Tự cổ anh hùng xuất thiếu niên', nhưng cũng có thành ngữ 'Đại khí vãn thành', thế nên mọi chuyện đâu có gì là tuyệt đối." Huệ Sướng rất giỏi tư duy biện chứng, "Thời niên thiếu đã làm nên chuyện rốt cuộc cũng chỉ là thiểu số, phần lớn mọi người đều phải đến tuổi thanh niên hoặc trung niên mới bộc lộ tài năng."

"Nếu chúng ta là 'đại khí' thì thành sớm hay muộn chẳng quan trọng gì." Lòng tôi vẫn bất an, "Ngộ nhỡ chúng ta là 'tiểu khí' thì sao? Hoặc giả căn bản chẳng thể thành tài thì tính thế nào?"

"Chekhov từng nói: 'Chó lớn chó nhỏ đều phải sủa, cứ sủa bằng cái giọng mà Thượng đế đã ban cho nó là được'." Huệ Sướng nghe vậy khí thế lại càng thêm hăng hái, anh bỗng xoay người ngoi lên khỏi mặt nước, đứng sừng sững giữa dòng, cất cao giọng nói như đang cãi nhau với ai, lại như đang hướng về bãi sông và sườn đồi mà tuyên ngôn, vô cùng khảng khái hùng hồn: "Tôi không phải thiên tài. Tôi không phải con chó lớn. Tôi là con chó nhỏ. Không, đến chó nhỏ cũng chẳng bằng! Tôi là con dế mèn. Không, đến dế mèn cũng không xứng! Tôi là con dế giấm, Thượng đế chỉ ban cho tôi cái giọng khàn đục như cái bô vỡ, nhưng tôi vẫn cứ phải gáy! Thêm tiếng kêu của một người, thế giới lại có thêm một thanh âm! Tiếng kêu của con dế giấm tuy khó nghe, nhưng nó vẫn gắng hết sức mà cất tiếng! Nó đâu có vì có chim sơn ca líu lo mà mím miệng im lìm! Nếu thế gian này chỉ có sơn ca mà không có dế giấm thì cõi đời cũng đơn điệu biết bao..."

Thân thể Huệ Sướng trần như nhộng, sự hùng biện khảng khái sục sôi của anh đã khích lệ tôi rất lớn. Tôi cảm thấy xấu hổ vì sự hèn nhát của bản thân, bỗng chốc cũng nhảy dựng lên khỏi làn nước, đứng sóng đôi cùng anh, gằn giọng nói: "Tôi cũng coi như mình là một con dế giấm..."

"Từ nay về sau chúng ta không ai được nói lời nản lòng thoái chí nữa." Huệ Sướng nói, "Người ta là người ta, chúng ta là chúng ta!"

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

Truyện bạn đang đọc dở dang

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.