Mẹ không có cuộc sống gia đình đủ ấm áp để hướng vào. Cả nhà đi lễ ở thánh đường cùng nhau vào sáng thứ Bảy và các ngày lễ của người Do Thái đấy, nhưng Tateh không yêu Mameh. Ý tưởng về một cuộc đi chơi với gia đình của ông là dẫn mẹ và Dee-Dee đến một trang trại gà ở Portmouth, Virginia, nơi mà ông giết những con gà theo luật kosher để ông có thể bán chúng cho những khách hàng người Do Thái. Ông thường ngồi trên một cái bục hoặc một chiếc ghế thấp, túm lấy từng con gà, cầm cổ nó, và cắt tiết. Sau đó ông ném nó ra một chỗ và túm một con khác trong khi những con gà đã bị cắt cổ đập cánh phành phạch, co giật trong cơn giãy chết.

Mẹ chưa bao giờ được ai hẹn hò ở trường. Mẹ thích múa và mẹ có đôi chân dài, mẹ đã từng có lần tham gia ứng tuyển cho một buổi biểu diễn ca múa nhạc ở trường và mẹ đã thể hiện tốt, nhưng một số đứa con gái phản đối nhặng xị vì phải múa cùng với một người Do Thái, vậy nên mẹ bỏ cuộc. Ở lớp học thể dục khi các học sinh chọn bạn để chơi tennis, đám con gái cứ chọn đi chọn lại cho đến khi chỉ còn mẹ đứng trơ một mình. Nếu không có Frances thì mẹ sẽ không được ai chọn chơi cùng. Mẹ muốn nói rằng mẹ không quan tâm đến các bạn học cùng lớp cũng như những gì họ nghĩ về mẹ. Nhưng khi mẹ bước vào tuổi mới lớn, mẹ muốn được giống như họ - những người Mỹ và người Ăng-lê-xắc-xông da trắng theo đạo Tin Lành, có phong cách, đi dự các buổi khiêu vũ, nhưng đối với ông bà ngoại của con điều đó không thể xảy ra. Khiêu vũ ư? Quên đi. Quần áo mới ư? Làm gì có. Tateh là người quyết định chị em mẹ mặc gì, và ông mua những bộ quần áo rẻ nhất mà ông có thể tìm được cho bọn mẹ. Ông quen để chị em mẹ mặc quần áo cũ mà các giáo dân cho và với ông như thế chẳng sao cả. Năm nào ông cũng mua một chiếc xe hơi V-8 mới toanh, nhưng ông thấy không cần phải mua quần áo mới cho chị em mẹ khi chị em mẹ vẫn có thể mặc quần áo cũ của người khác mà chẳng tốn một xu. Mẹ đã từng muốn có một đôi giày trắng kiểu moccasin, loại giày mà hồi đó đang mốt, và mẹ đã nì nèo đòi mua đến mức ông phát ngán và mủi lòng. Ông dẫn mẹ vào phố và người bán hàng đưa cho mẹ một đôi giày quá to so với chân của mẹ. Mẹ đi thử giày và nói: “Đẹp.”

Tateh nhìn mẹ như thể mẹ bị điên. “Đôi này to quá,” ông nói.

“Đôi này có vẻ vừa mà,” mẹ nói. Mẹ sợ ông đổi ý. Người bán hàng thì muốn bán được hàng, muốn kiếm tiền, vậy nên ông ta nói: “Ồ, đẹp mà, giáo sĩ, đôi này đẹp đấy.”

Tateh càu nhàu, nhưng rồi cũng bỏ tiền ra mua giày cho mẹ.

Đôi giày đó to đến nỗi chân mẹ cứ phát ra tiếng kêu lép bép, lóc bóc trong giày, cứ như thể mẹ đang dậm chân trong xô nước vậy. Mẹ đi giày trong hành lang ở trường và những đứa trẻ cười mẹ, vậy nên mẹ tháo giày ra.

Không cậu con trai nào ở trường cảm thấy phiền vì mẹ. Vậy nên sau một thời gian mẹ đã có bạn trai, và cậu ấy không để ý đến chuyện mẹ mặc quần áo cũ của người khác cũng chẳng bận tâm vì mẹ là người Do Thái. Cậu ấy không bao giờ phán xét mẹ. Đó là điều trước tiên mẹ thích ở cậu ấy, và đó là những gì ở người da đen mà mẹ thích trong suốt cuộc đời: Họ không bao giờ đánh giá, phán xét mẹ. Những người bạn da đen của mẹ không bao giờ hỏi mẹ kiếm được bao nhiêu tiền hay các con của mẹ học ở trường nào, hoặc bất cứ điều gì tương tự như thế. Họ chỉ nói: “Hãy cứ là chính mình.” Người da đen hiền lành và dễ tin người, mẹ không quan tâm người ta chiếu cái gì trên ti vi, những đứa con trai ngu xuẩn cầm súng và những kẻ giết người đó được đưa lên bản tin. Những người đó không phải là số đông. Hầu hết người da đen hiền lành và dễ tin người. Đó là lý do tại sao họ dễ bị đánh lừa.

Bạn trai của mẹ tên là Peter. Cậu ấy sống trong một ngôi nhà nằm bên con đường phía sau cửa hàng nhà mẹ. Cậu ấy là một thanh niên cao lớn, đẹp trai, da đen, có hàm răng trắng đều tăm tắp và nụ cười rất đẹp. Peter đến cửa hàng nhà mẹ mua Coca-Cola, bánh quy, kẹo cao su, và những thứ lặt vặt khác. Ban đầu mẹ không để ý đến cậu ấy bởi vì mẹ bận luôn tay. Lúc nào cũng có bao nhiêu việc phải làm, không chỉ việc ở sau quầy hàng mà còn cả những việc ở những chỗ khác nữa, chẳng hạn bơ không có màu vàng, vì thế mẹ phải đi ra đằng sau cửa hàng và thêm chất nhuộm màu vào, ngoáy đều bơ trong một cái thùng lớn, hoặc đi ra tủ trữ đông lôi những tảng thịt to tướng ra, rã đông để thái, và nhiều việc tương tự như thế. Nhưng bất cứ khi nào đến cửa hàng thấy mẹ chỉ có một mình ở đó Peter lại nấn ná nói chuyện và trêu mẹ khiến mẹ cười suốt, và mẹ bắt đầu mong cậu ấy đến. Cậu ấy luôn chắc chắn rằng Tateh và Mameh không có ở đó thì mới đến và điều đó rất khó bởi vì Tateh thường không rời mắt khỏi hai đứa con gái của ông, nhưng Peter vẫn tìm được những lúc ông vắng mặt để tới. Một hôm nhìn thấy mẹ ở bên ngoài cửa hàng đang bơm dầu từ téc chứa dầu ra thì cậu bước tới mời mẹ đi dạo, và mẹ đồng ý. Cậu ấy là một chàng trai can đảm bởi vì từ phút đó trở đi cậu đã đặt mạng sống của mình vào vòng rủi ro. Chỉ có Chúa Trời biết lúc đó mẹ nghĩ gì. Điều duy nhất mẹ nói với cậu ấy là: “Nếu cha em nhìn thấy thì chúng ta sẽ gặp rắc rối đấy.” Tateh với khẩu súng đã nạp đạn sẵn chắc chắn sẽ bắn Peter, và có khả năng sẽ bắn cả mẹ nữa, nhưng chuyện đó chẳng thành vấn đề đối với mẹ. Mẹ ngây thơ, trẻ dại, và mẹ đã yêu Peter mất rồi.

Mẹ yêu say đắm chàng trai đó và cậu ấy cũng yêu mẹ. Chí ít bản thân mẹ nghĩ như vậy. Cậu ấy là người da đen thì đã sao chứ? Ngoài ông ngoại của mẹ, Peter là người đàn ông đầu tiên trong đời đối xử tốt với mẹ và cậu ấy đã đánh liều cả mạng sống của mình để yêu mẹ vì nếu người ta phát hiện ra chuyện thì họ sẽ treo cổ cậu ngay lập tức. Không chỉ tổ chức Ku Klux Klan đâu mà cả những người da trắng bình thường trong thị trấn cũng sẽ giết cậu ấy. Một nửa dân số ở đó có khả năng là người của tổ chức Ku Klux Klan, vậy nên dù gì thì cậu ấy cũng sẽ mất mạng nếu chuyện của bọn mẹ bị phát hiện. Con biết không, cái chết luôn rình rập quanh Suffolk. Nó luôn là chủ đề nóng, và mọi người thật lịch sự, nhưng chỉ là bề ngoài thôi, còn đằng sau vẻ bề ngoài đó Suffolk giống như một quả bom nổ chậm. Mẹ luôn cảm thấy như vậy về miền Nam, mẹ luôn cảm thấy rằng sâu xa sau sự lịch thiệp và hiếu khách nhiều dặm là rất nhiều súng ống, rượu cồn và đầy rẫy những bí mật. Rất nhiều bí mật cuối cùng đã nổi lênh bềnh trên sông Nansemond ngay phía dưới con đường gần nhà mẹ. Người dân đi ra bến sông quăng lưới để bắt cua và rùa đã kéo được những xác chết. Mẹ còn nhớ một khách hàng của nhà mẹ, bà Mayfield, họ phát hiện thấy xác con trai bà ấy ở ngoài đó, cậu ấy mới chỉ trạc mười bảy tuổi thôi. Cậu ấy bị giết và bị buộc vào một cái bánh xe bò và ném xuống sông cho cua ăn thịt. Con biết đấy, loài cua ăn mọi thứ. Vì thế con có bao giờ thấy mẹ ăn cua đâu, và mẹ sẽ không bao giờ ăn thứ đó.

Peter và mẹ thường xuyên có những cuộc hẹn hò bí mật được lên kế hoạch cẩn trọng. Bọn mẹ gặp nhau ở trong sân hoặc ở lối đi đằng sau cửa hàng hoặc cậu ấy viết giấy và bí mật đưa cho mẹ. Nếu nhà mẹ đóng cửa hàng thì cậu ấy nhét một mảnh giấy vào khe cửa trước. Vào ngày lễ Sabbath, các tối thứ Sáu, mẹ vừa hồi hộp vừa phấn khởi giả vờ đi xuống bếp, lẻn vào cửa hàng để lấy những mảnh giấy chứa những lời nồng nàn của tình yêu mà cậu ấy nhét qua khe cửa. Cậu ấy thề dành tình yêu cho mẹ bất chấp tất cả và viết ra kế hoạch cho những buổi hẹn hò bí mật của bọn mẹ. Vào giờ đã hẹn cậu ấy đến đưa mẹ lên một chiếc xe hơi và mẹ ngồi vào ghế sau, nằm ép người trên ghế để không ai nhìn thấy mình. Peter có những người bạn sống ở vùng nông thôn vắng vẻ và đó là nơi bọn mẹ hẹn hò.

Con biết đấy toàn bộ cuộc sống của mẹ đã thay đổi sau khi mẹ biết yêu. Cuộc sống khi đó như ánh sáng mặt trời lần đầu tiên chiếu tới mẹ, và lần đầu tiên trong đời mẹ thực sự bắt đầu mỉm cười. Mẹ được yêu, mẹ được yêu, và mẹ không quan tâm mọi người nghĩ gì. Mẹ không lo bị phát hiện, nhưng mẹ để ý thấy rằng các bạn của Peter khiếp sợ, hễ mẹ đến là họ tránh xa. Họ tránh xa ngay khi họ nhìn thấy mẹ bước trên con đường dẫn đến chỗ họ, và nếu họ vào cửa hàng thì họ không nhìn mẹ. Điều đó bắt đầu khiến mẹ lo lắng một chút. Thế rồi mẹ bị chậm kinh nguyệt. Bị chậm một tuần.

Rồi hai tuần.

Rồi chẳng thấy nữa.

Chuyện mới chỉ bắt đầu thôi. Mẹ có thai và không thể nói với một ai. Người da trắng sẽ giết Peter, ông ngoại con sẽ giết Peter. Mẹ khi ấy vừa mới bước sang tuổi mười lăm. Không có một người nào mẹ có thể tâm sự. Mẹ thức giấc lúc nửa đêm, ngồi bật dậy trên giường, mồ hôi vã ra như tắm, rồi mẹ đi ra ban công phía sau để em gái không biết mẹ đang khóc. Mẹ tính kể cho Frances nghe tất cả, nhưng như thế là đòi hỏi quá nhiều ở cô ấy. Đó là năm 1936. Mẹ muốn nói rằng mẹ đã vượt quá giới hạn của người da trắng. Đó là một rắc rối. Mẹ không thể lôi Frances vào chuyện đó được. Mẹ không có một ai để giãi bày. Ban đêm, trong lúc mọi người ngủ, mẹ ngồi lặng lẽ ngoài ban công, nhìn lên vầng trăng mà khóc. Mẹ chưa bao giờ nghĩ đến việc tự vẫn, chưa bao giờ. Mẹ khóc một lúc, và sau đó mẹ nhìn xuống khu dân cư của người da đen trong thị trấn để tìm bạn trai của mình. Con có thể tin nổi không? Trong bế tắc đó, mẹ vẫn mong chờ cậu ấy tới. Mẹ cứ nghĩ cậu ấy có tất cả mọi câu trả lời.

Nếu đêm có trăng, con có thể nhìn thấy cảnh vật ở đó, phía những con đường mờ tối đằng sau cửa hàng nhà mẹ nơi những người da đen sinh sống, và từ ban công nhà mình mẹ mong chờ Peter. Mẹ đã quá quen với dáng đi, cách ăn mặc và mọi thứ ở cậu ấy. Mẹ có thể nhận ra cậu ấy từ xa qua dáng đi; mẹ thường đợi để biết cậu ở nhà có an toàn không, bởi vì mẹ luôn nghe người ta nói người của tổ chức Klan ập vào nhà dân ban đêm bắt bớ ai đó, và khi người ta phát hiện ra con trai của Mayfield chết nổi ở bến tàu bị buộc vào bánh xe bò thì mẹ lo cho Peter lắm. Mẹ ngồi đến nửa đêm trong tâm trạng phấp phỏng, ngờ rằng người của tổ chức Klan sẽ đi qua cửa hàng nhà mẹ trên những chiếc xe Model A đó và chờ xem họ sẽ làm gì. Mẹ không biết. Hồi ấy luật pháp không bảo vệ người da đen ở Virginia, mà chống lại họ.

Con biết không, vấn đề là mẹ được coi là người da trắng và cũng là “số một”. Đó là vấn đề lớn nhất ở miền Nam. Con là người da trắng, và cho dù là người Do Thái, con vẫn hơn những người da màu. Mẹ không cảm thấy mình là “số một” với bất cứ ai ngoài Peter, và mẹ không bận tâm cậu ấy là người da đen. Peter là người tốt. Tốt! Mẹ biết điều đó! Và mẹ muốn nói với mọi người điều đó, mẹ muốn hét lên: “Này, tất cả mọi người, chuyện đó không thành vấn đề!” Mẹ thực sự tin mọi người sẽ chấp nhận chuyện đó và họ sẽ thấy Peter tốt như thế nào và có lẽ sẽ chấp nhận mối quan hệ của bọn mẹ, và mẹ cứ suy nghĩ mung lung về điều đó trong mấy ngày liền, sau đó, một đêm, mẹ nói với Peter: “Chúng mình hãy trốn về vùng nông thôn và kết hôn đi,” và Peter nói: “Không có cách nào đâu. Anh chưa từng biết có nơi nào ở Virginia người ta chấp nhận chuyện này, chuyện người da trắng và người da đen lấy nhau ấy. Chắc chắn người ta sẽ treo cổ anh.”

Lúc ấy mẹ thực sự sợ hãi. Bởi vì Peter chưa bao giờ nói như vậy, và mẹ có thể thấy rằng cậu ấy đang sợ hãi. Cậu ấy nói: “Nếu người da trắng phát hiện ra em có thai với anh, anh chắc chắn sẽ bị treo cổ.”

Sự thật ấy khiến mẹ choáng váng, khi mà mẹ hiểu rằng Peter không có giải pháp nào hết và mẹ bắt đầu hoảng hốt. Mẹ thật ngốc nghếch khi tin rằng bọn mẹ có thể vượt qua được chuyện đó! Mẹ cứ ngồi ngoài ban công tự trừng phạt mình cả triệu lần vì những gì mẹ đã làm và đợi người của Klan đến giết bạn trai của mình, đợi ông ngoại của con giết cả hai đứa bọn mẹ, nhưng nhiều ngày trôi qua và chẳng có chuyện gì xảy ra cả. Mẹ tự nhủ: “Bọn mình may mắn vì không người da trắng nào biết chuyện của bọn mình.” Mẹ cứ chắc mẩm không ai biết. Vài người da đen biết, vài người bạn của Peter biết, nhưng không người da trắng nào biết cả.

Không người nào biết trừ một người.

Có một người da trắng biết chuyện của bọn mẹ.

Peter và mẹ thường gặp nhau ở con ngõ phía sau cửa hàng và một đêm trong khi bọn mẹ tranh luận với nhau xung quanh việc phải làm gì, mẹ đã đánh rơi chiếc vòng tay của mình xuống đất. Đó là một chiếc vòng tay rẻ tiền nhưng mẹ đã mua nó bằng tiền riêng của mình và mẹ thích nó. Trời lúc đó tối đen như mực và bọn mẹ không thể tìm thấy chiếc vòng mà không có đèn nên đành bỏ cuộc. Ngày hôm sau mẹ quay lại đó tìm chiếc vòng, nó đã biến mất.

Hai ngày sau Mameh đi tới chỗ mẹ trong khi mẹ đang đứng ở phía sau bàn quầy và đặt chiếc vòng lên mặt bàn. Im lặng bao trùm. Mameh chỉ đặt chiếc vòng lên đó rồi lại tập tễnh đi tới chiếc ghế nhỏ của mình ở gần cửa ra vào nơi bà luôn ngồi đó nhặt và bó rau.

“Sao hè này con không đi New York chơi với bà ngoại nhỉ?” Mameh nói.