I. Con dao găm và cái đầu lâu

Chị tên là Bích – Đàm Ngọc Bích, cái tên gợi nhớ chùa chiền cùng các ni cô. Nhìn chị gọt vỏ quả xoài tượng, cổ tay tròn trắng uốn rất dẻo, những cái ngón búp măng chuyển động nhịp nhàng, tôi đoán chị là một nhà phẫu thuật, chí ít cũng làm nghề đỡ đẻ, từng nâng niu trên tay những hài nhi. Nhưng không, nghề cũ của chị là giáo viên. Mười năm trước, chị đã tốt nghiệp trường cao đẳng sư phạm nhạc họa.

Nghề của em buồn cười lắm, biết nhạc nhưng không phải là nghệ sĩ, họa cũng biết nhưng không vẽ được tranh, nghĩa là chẳng biết quái gì. Nghề ngỗng dở dương thì đói là cái chắc. Học sinh không luyện thi môn nhạc họa, thiếu điểm hai môn này vẫn có thể lên lớp. Anh bảo thế thì còn ăn vào đâu? Phấn trắng, giấy trắng, bàn tay trắng, bảng đen, mực đen cuộc đời… Chị mỉm cười, hóm hỉnh và giễu cợt.

Con dao găm của chị hơi khác thường, mũi nhọn, lưỡi bén, sống dao có răng cưa, chuôi dao có răng cưa, chuôi dao làm bằng ngà, phần cuối nối với một chiếc đầu lâu gọt bằng xương trắng hếu. Với con dao ấy, người ta có thể đâm chém, cắt gọt, cưa, dùi.

- Chị có biết sử dụng dao găm không? – Tôi hỏi.

- Có chứ, gọt trái cây, bao nhiêu xoài, cam, hồng xiêm, em giết “hết”.

- Con dao của chị nom hơi ác.

- Vâng! Cái ác bây giờ là cần thiết. Chúng ta được dạy phải sống hiền lành – ở hiền, gặp lành nhưng lại không có gì bảo vệ cho cái triết lý mang đậm màu sắc phật giáo ấy. Cái thiện cứ bị cái ác hành hạ, hiếp đáp mãi. Con dao của em chỉ để che đỡ chứ không phải để tấn công. Một đại ca trong vùng kỷ niệm em con dao này. Khi trông thấy nó, tất cả bọn trấn lột ở vùng biên này đề tự biết phải che chở bảo vệ em.

Năm ngoái một lần mang rùa và lươn sang Trung Quốc bán, em thấy người ta đang xây những cái bể lớn (mỗi chiều hàng trăm mét) bên trong láng xi măng rất kỹ. Hỏi dò mới biết là họ xây để chứa trám đen. Lúc đó đang sắp vào mùa trám. Nghề buôn mà vớ được một thông tin như thế là ăn chặt rồi. Em thắng đậm quả ấy. Em vét được tám tấn trám đen ở vùng Bắc Thái và Vĩnh Phú. Giá mua tám trăm đồng một ký, bán tám nghìn đồng một ký. Trừ vốn và các khoản phụ chi đi còn lãi năm mươi triệu đồng.

Một tuần làm ra năm chục triệu đồng là khó. Song mang được ngần ấy tiền qua biên giới còn khó hơn. Người có tiền, đi một bước đều bị theo dõi, dòm ngó, rình rập. Lơ mơ không chỉ mất tiền mà còn mất cả mạng. Gần đây, mua hàng Trung Quốc mang về nước bán, hiệu quả thấp. Nhưng thấp cũng phải mua, em mua hai mươi triệu đồng tiền gấm. Trong ruột những cuộn gấm là những cọc tiền loại năm nghìn đồng. Thế mà chúng còn biết để trấn, chúng ập đến, dí dao găm vào cổ em, đòi lột sạch.

Em nói:

- Nếu các anh thương, cho em xin được bao nhiêu, em mang ơn bấy nhiêu. Còn nếu các anh lấy hết thì con em đành nhịn đói. Đàn bà chân yếu tay mềm như em, lẽ ra không được xông pha buôn bán như thế này, nhưng chồng em đần quá mà bỏ con nhịn đói thì không đành lòng. Chuyến này em xin đưa các anh mỗi người một triệu tiêu đỡ. Chuyến sau em lại đưa nữa. Em được sống thì các anh cũng sống được. Chúng ta nuôi nhau một đời còn hơn giết nhau một lần. Ngần này tiền và hàng không phải vốn của riêng em. Vì thế, nếu mất sạch, em chỉ còn cách tự sát. Nếu các anh lấy cả thì cũng xin giết em đi cho nhẹ nợ. Còn nếu các anh tha thì từ nay em xin tự nguyện coi các anh như chân tay, máu thịt mình, sướng, khổ, sống chết có nhau.

Năm đứa nhìn nhau im lặng. Em đặt trước mặt chúng năm triệu đồng rồi cắn đầu ngón tay, rỏ xuống đất năm giọt máu nói:

- Đất đã nhận năm giọt máu của tôi. Đất cũng sẽ chôn vùi kẻ nào bội ước, phản trắc.

Chúng không nói gì nhưng trả lại bốn triệu, chỉ lấy một triệu đi nhậu.

Chuyến sau chúng bố trí thử thách em. Đại ca tìm gặp em ở nhà trọ.

- Chúng tôi đang “bết” đây chị ạ! Hai đứa em lớ ngớ bị “cá đớp” (công an bắt).

Em đưa cho đại ca ba triệu đồng:

- Cho em gửi tiền thăm nuôi. Nếu còn thiếu thốn gì, các anh cứ bảo, em sẽ lo liệu đủ.

- Tiền thăm nuôi không tốn bằng tiền lo lót để cho nó ra tù đâu chị ạ! Mẹ kiếp! Chúng nó ăn tạp như heo.

- Bao nhiêu thì đủ?

- Chị mang bao nhiêu?

- Hai chục triệu.

- Chị cho bọn tôi mượn cả. Phải chừng ấy mới đủ.

Em đưa cả túi tiền cho đại ca. Mấy giờ sau, thấy đại ca trở lại, mặt mày hớn hở:

- Bọn này vừa trúng mánh to lắm. Không phải dùng đến vốn của chị nữa. Xin trả lại. Cảm ơn – và đại ca đưa cho em con dao này – kỷ niệm chị chút quà nhỏ. Ai có con dao giống như thế này ấy là người trong hội của chúng ta. Ở vùng này chị phải luôn luôn mang theo nó bên mình. Nó là lá bùa hộ mệnh tuyệt vời nhất. Sẽ không ai dám đụng tới lông chân của chị nữa.

Chị Bích chia cho tôi nửa quả xoài, cười:

- Thế đó anh! Bây giờ, muốn yên thân, người tử tế phải học cách sống với bọn xấu. Mà họ vốn cũng không phải là người xấu. Họ là những kẻ không nghề nghiệp, cùng đường phải làm càn. Họ sống phiêu lưu, giang hồ và hào hiệp mà hào hiệp là quả của nhân tính. Họ vẫn còn nhân tính.

II. Cảng Xihanucvin và bà sư thèm thịt chó

Tôi có ông cậu ruột là kỹ sư máy tính điện tử đã lâu năm nên tôi được chị Bích tin cậy giao cho làm dịch vụ “CHICHOMEX”.

Số là chị Bích vừa đưa từ Thái Lan về một chiếc máy tính điện tử mới tinh. Ông cậu tôi cho biết đấy là hàng xịn, thế hệ mới nhất. Chị Bích đặt giá cũng không cao lắm, còn hơi mềm nữa, cỡ khoảng 250 triệu đồng tiền Việt. Vậy mà bán mãi chưa được. Chúng tôi gửi catalo đến một số viện nghiên cứu, các khách hàng đều muốn mua ngay nhưng khi mở két ra, họ lại buồn bã lắc đầu: “Tiếc quá, chúng tôi không đủ tiền”.

- Bên mua nợ một phần ba hoặc một nửa tiền cũng được, miễn là họ hẹn thời gian trả. Phải bán ngay. Dạo này đô la và vàng lên giá quá. Để đọng vốn lâu là lãi biến thành lỗ.

Chị Bích nói như vậy. Và ngày nào cũng vậy chúng tôi lên xe vòng vèo hết phố nọ đến phố kia. Ở đâu người ta cũng rất ngạc nhiên về một bà sư đi bán máy tính điện tử. Bà sư này đẹp và sang, mặt như vầng trăng, mắt đen láy, mặc bộ xoa Pháp màu cánh gián, đi xe máy Nhật đời chót. Lạ nữa – nếu có khách nhận mua máy, thỏa thuận giá cả xong là sư kéo khách hàng ra quán thịt chó ngay.

Chị Bích bị bệnh thận. Các thầy thuốc Bắc thăm mạch cho chị nói chị bị chứng thận hư. Ngoài hai thứ cá ngựa và kỳ tử phải ngâm rượu uống thường xuyên, mỗi tuần chị còn phải ăn đều hai bữa thịt chó. Năm ngoái, chị đi tu ở Cam-pu-chia. Một năm ròng gõ mõ, cầu kinh, không được xài món “mộc tồn”, giờ về nước chị phải ăn trả bữa.

- Khi ta quỳ trước phật, ấy là thể xác ta quỳ trước linh hồn ta. Điều này thiêng liêng và hệ trọng với cả một kiếp người. Sau này, khi về già, có lẽ em sẽ đi tu. Còn năm vừa rồi, em đi tu chỉ là giả vờ. Với lại dù có muốn tu thật thì cũng chưa tu được. Đi tu, có ba điều tối kỵ: KHÔNG THAM, KHÔNG SÂN, KHÔNG SI (không tham lam, không giận dữ, không si mê). Có ai đi buôn mà không tham. Chỉ riêng điều thứ nhất mình đã hỏng rồi, chưa tu được. Lần cạo tóc vừa rồi chỉ vì em muốn buôn một chuyến cho đã. Thế thôi.

Nghề buôn, thắng bại do hai yếu tố quyết định nhất – chọn mặt hàng và chọn phương thức buôn.

Chọn mặt hàng là khó nhất. Phải chọn cho trúng. Trước hết phải tránh xa các mặt hàng cấm. Đụng vào đấy trước sau gì cũng có ngày vào tù. Nhưng buôn hàng cấm thì có lãi to, còn những hàng tự do thì lãi ít. Do biết chút ít tiếng Anh và tiếng Nga nên em cũng võ vẽ đọc được báo chí nước ngoài. Nhờ thế mà em đã chọn được mặt hàng nửa cấm, nửa không cấm. Nửa cấm thuộc về phía Mỹ (Mỹ đang cấm vận đối với Việt Nam). Nửa không cấm thuộc về phía Việt Nam (Chính phủ ta đang khuyến khích nhập khẩu kỹ thuật, miễn thuế, hoặc đánh thuế thấp). Máy tính điện tử là mặt hàng số một Mỹ cấm vận, cũng là mặt hàng số một ta khuyến khích nhập. Nghĩa là em đã chọn được mặt hàng lý tưởng. Buôn món này còn lãi hơn cả thuốc phiện.

Trong cuộc sống bất kỳ lĩnh vực nào cũng có nghệ thuật chọc khe. Cầu thủ bóng đá chọc khe để làm bàn, các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ chọc khe để tác phẩm của mình không giống với người khác… Và, buôn bán cũng phải chọc khe.

Muốn buôn máy tính điện tử của các nước phương Tây, không có phương thức nào tốt hơn là “chọc khe” qua Băng Cốc (vì Thái Lan không bị cấm vận, lại rất gần).

Vấn đề cuối cùng là con người. Phải tìm cho được một người thật rành về máy tính điện tử.

Trong một lần “đổ” xi măng Bỉm Sơn cho một công ty xây dựng ở Hà Nội, em vớ được một cô kỹ sư máy tính điện tử, học ở Nhật về, đang thất nghiệp, giờ làm tạp vụ cho một công ty hưởng lương hợp đồng. Thế là em tuyển cô ấy, trả ba chỉ vàng mỗi tháng, nuôi cơm. Tên cô ta là Hậu.

Em chọn cảng Xihanucvin làm địa bàn vì nó gần Thái Lan và sang bên đó dễ nhất, an toàn nhất. Một vấn đề rất quan trọng cần phải tính là ém người và em muốn sao cho an toàn. Sau khi nghiên cứu, cân nhắc kỹ, em chọn phương án đi tu. Ở Cam-pu-chia, xin đi tu là dễ nhất. Bọn trộm cướp cũng ít để mắt tới nhà chùa (vì em luôn phải dự trữ từ năm đến mười ki lô vàng). Các cơ quan an ninh cũng ít kiểm tra chùa. Tất nhiên, Hậu không thể đi tu như em, cô ấy phải ở ngoài đón hàng, nhận hàng. Suýt nữa thì Hậu bị lừa. Ở gần cảng, có mụ Hân (Việt Kiều) hành nghề nhà chứa, núp danh nghĩa tiệm cà phê. Nghe mụ ta ngọt nhạt, Hậu nhận làm công cho mụ Hân. (Vì làm ở tiệm cà phê dễ bắt mối hàng hơn cả). Em đến kiểm tra, nhìn thoáng mụ Hân biết ngay là Tú Bà. Em kéo mụ về, mụ ấy định gây sự với em. Em bảo: “Bà cần mấy cân? Bộc phá có, vàng cũng có”. Nghe em nói thế, mụ kia hãi ngay. Với loại người đó, đe dọa hiệu quả hơn thuyết phục. Về sau, em gửi Hậu ở nhà một Việt Kiều, chủ tiệm kim hoàn.

Một năm ở Cam-pu-chia em mang về nước được bảy bộ máy tính điện tử. Hậu bắt mối hàng, xem catalo và thỏa thuận giá cả. Em hẹn ngày nhận hàng và trả tiền. Trung bình mỗi bộ máy mua khoảng 120 đến 140 triệu đồng. Thuê trở về nước và các khoản phụ phí khác hết mười triệu nữa là 150 triệu. Cái máy chúng em đang rao bán đây, sau khi đã lì xì cho bên mua cũng chỉ còn lại được 230 triệu thôi.

- Đang làm ăn ngon lành thế sao chị không “tu” thêm ít năm nữa?

- Vì Hậu muốn về, nhớ nhà và sợ ế chồng. Một năm làm với em lương là ba mươi sáu chỉ, thưởng bốn chỉ nữa là tròn bốn cây. “Cám ơn chị! Đủ lắm rồi. Em không có gan làm giàu. Với lại đi lâu người yêu của em nó bùng mất”. Cô ấy bảo thế. Chủ nhật này cô ấy lấy chồng đây. Chị mở ví, đưa cho tôi tờ thiếp in nhũ rất sang – Hôm đó, anh đi đám cưới với em nhé! Đến cho vui. Vả lại, anh cũng cần biết mặt Hậu chứ, nếu anh thật sự là phóng viên của mục “Nghề buôn: Mồ hôi, nước mắt, nụ cười”.

III. Vua Ngô ba mươi sáu tàn vàng…

Chị Bích mời tôi về thăm “trang trại” của chị, chiếc Dream lượn vòng vèo trên con đường lát gạch cổ. Sau ba lần rẽ phải, rẽ phải, rồi lại rẽ phải, tối đứng trước một khoảng đất rộng chừng sáu trăm mét vuông và một cái ao xấp xỉ một nghìn mét vuông xanh mướt ra muống và rau rút. Không gian thoáng đãng và thơm nức mùi ổi chín. Yên tĩnh đến nhẹ lâng cả người. Song, cơ ngơi này của chị Bích khiến tôi hơi ngỡ ngàng.

- Chị có một căn nhà đẹp lắm ở trên phố cơ mà?

- Vâng, sao anh biết?

- Thì chị đã có lần mời tôi đến còn gì.

- Ừ nhỉ. Em cho một hãng buôn nước ngoài thuê làm văn phòng mỗi tháng ba nghìn đô. Cứ quên nó đi một năm sẽ lại có căn nhà khác.

- Còn cái “trang trại” này, chắc chị chuẩn bị cho tuổi già.

- Chuẩn bị cho tuổi vàng – Chị cười rất vui – với em, tất cả đều là hàng hóa. Em sẽ xây ở đây một biệt thự rộng một trăm mét vuông và ông nào “máu”, trả quãng bốn, năm trăm triệu là em bán phắt ngay. Các cụ ngày xưa xem làm nhà là việc lớn lắm, việc một đời. Còn bây giờ, nhà cửa nào có là cái gì, cần thì bán, lúc cần lại mua.

Trong khi chúng tôi đang trò chuyện thì có một người đàn bà xô cửa bước vào. Chị ta còn trẻ, hồng hào, phốp pháp. Có lẽ chị là khách quen, vì cách đi đứng rất tự nhiên, cái xô cửa cũng tự nhiên. Và, lạ nhất là con béc-giê nhà chị Bích không cắn một tiếng nào. Mãi tới lúc ra về, khi tôi không còn nghĩ gì về người đàn bà kia nữa thì chính chị Bích lại nhắc đến người đó.

- Con bồ của ông xã nhà em đấy.

- Thế ư! Sao mà tự nhiên vậy?

- Còn lạ lẫm gì nhau nữa đâu mà chẳng tự nhiên.

- Chị không ghen?

- Không. Có yêu, người ta mới ghen. Người yêu của em hy sinh năm 1979 ở Lạng Sơn. Tình yêu của em chết hẳn từ ngày đó. Ông xã em bây giờ, trước từng đeo đuổi em mãi. Có lần sau năm bảy chín, ông ấy cầm tay em mà em không hề rung động. Đêm ấy về em khóc như mưa. Em biết, thôi thế là tình yêu của em cũng chết theo anh ấy rồi. Giờ em đi mút mùa họa hoằn mới về nhà một vài ngày, lại trong trạng thái mệt mỏi, chỉ muốn được yên thân, còn ai làm gì, mặc.

- Nhưng, tình trạng này làm hao mòn sức khỏe lẫn túi tiền của ông ấy.

- Cả hai thứ đó đều không phải là vô hạn, dùng hết thì thôi. Với lại đàn ông các anh tham lam, rất thích chiếm đoạt.

- Chị là một người đàn bà lạ lùng – rất lạ lùng. Tôi không hiểu chị làm giàu để làm gì?

- Làm giàu để giàu, thế thôi. Em căm thù cái nghèo. Ngày xưa, khi con gái em mới vào lớp một, có hôm nó phải ngồi đàu hè nhà đợi cho khô quần áo để mặc đi học, vì nó chỉ có một bộ tử tế. Giờ nhớ lại chuyện cũ, em vẫn khóc thầm. Vì thương con, em phải làm giàu để trả thù cái nghèo. Anh biết, giàu người ta ghen, nghèo người ta khinh. Biết làm sao được. Vua Ngô ba mươi sáu tàn vàng. “Vâng, em rất phục các cụ cái câu ấy, nhưng em cũng rất ngán các cụ ở chỗ này: Các cụ để lại cho con cháu cái gì? – sự đói nghèo. Mà cái đó thì gay quá, không xài được”.