111

Và có một điều về các đợt bùng phát: Chúng kết thúc. Trong một số trường hợp, chúng kết thúc sau nhiều năm, trong những trường hợp khác, chúng kết thúc khá sớm. Trong một số trường hợp, chúng kết thúc dần dần, trong những trường hợp khác, chúng kết thúc bằng một cách đột ngột. Thậm chí, trong một số trường hợp, chúng kết thúc và tái diễn rồi lại kết thúc, như thể theo một lịch trình bình thường. Các quần thể sâu bướm lều và một số loại sâu bọ cánh phấn trong rừng khác dường như tăng nhanh và giảm mạnh theo chu kỳ từ 5 đến 11 năm. Ví dụ, một quần thể sâu bướm lều ở British Columbia đã cho thấy một chu kỳ giống như vậy từ năm 1936. Những kết thúc đột ngột đặc biệt kịch tính và trong một thời gian dài, chúng có vẻ bí ẩn. Điều gì có thể giải thích cho sự sụp đổ đột ngột và lặp đi lặp lại như vậy? Một yếu tố có thể là bệnh truyền nhiễm. Nó chỉ ra rằng virus, đặc biệt, đóng vai trò đó trong các đợt bùng phát của quần thể côn trùng rừng.

Hồi năm 1993, khi những con sâu bướm tấn công thị trấn của tôi, tôi đã quan tâm đến chủ đề này và nghiên cứu một chút. Tôi thấy có vẻ kỳ lạ là một sinh vật giống như sâu bướm lều rừng, với số lượng hành vi rất hạn chế, một bộ chiến thuật thích ứng cố định, sẽ sinh sôi nảy nở dữ dội trong một hoặc hai mùa hè và sau đó hầu như biến mất vào mùa hè thứ ba. Môi trường không thay đổi đáng kể, nhưng sự thành công của một loài trong môi trường đó đã thay đổi. Tại sao? Sự thay đổi của thời tiết không giải thích được điều đó. Sự cạn kiệt nguồn cung cấp thực phẩm không giải thích được điều đó. Tôi đã gọi cho dịch vụ khuyến nông của quận và hỏi một người ở đó với các câu hỏi. “Tôi không nghĩ rằng bất cứ ai có thể nói tại sao lại có sự bùng nổ và sụp đổ”, anh ấy nói với tôi. “Nó xảy ra thôi.”

Vì câu trả lời đó không thỏa đáng hoặc không thuyết phục, tôi bắt đầu đọc tài liệu côn trùng học. Trong số các chuyên gia trong lĩnh vực này có Judith H. Myers, giáo sư tại Đại học British Columbia, người đã xuất bản một số bài báo về sâu bướm lều và tổng quan về sự bùng phát quần thể côn trùng. Myers đưa ra lời giải cho bí ẩn. Mặc dù các mức độ quần thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, cô ấy viết, mô hình chu kỳ “dường như ngụ ý về một thế lực chi phối đáng lẽ có thể xác định và định lượng dễ dàng. Tuy nhiên, động lực đó đã tỏ ra khó nắm bắt một cách đáng ngạc nhiên.” Nhưng bây giờ các nhà sinh thái học đã có một nghi phạm, cô ấy ghi nhận. Myers đã mô tả một thứ gọi là virus đa bội thể hạt nhân, được gọi chung là NPV, “có thể là động lực được tìm kiếm từ lâu của các chu kỳ quần thể ở sâu bọ cánh phấn rừng.” Các nghiên cứu thực địa đã tiết lộ rằng NPV tự bùng phát trong các quần thể sâu bọ cánh phấn rừng đang bùng phát, giết chết những con côn trùng như thời đen tối nhất của Cái chết đen.

Trong nhiều năm, tôi đã không nghĩ nhiều về điều này. Sự bùng phát của sâu bướm trong thị trấn của tôi kết thúc lặng lẽ nhưng nhanh chóng, vào năm 1993, không có dấu hiệu của ấu trùng lông vào mùa hè năm sau. Và chuyện đó đã xảy ra từ rất lâu. Nhưng sự kiện này đã trở lại trong tâm trí tôi, trong quá trình tôi viết cuốn sách này, khi tôi ngồi trong khán phòng tại một hội nghị khoa học về sinh thái học và sự tiến hóa của các bệnh truyền nhiễm. Chúng tôi đã tập trung tại Athens, Georgia. Chương trình nghị sự bao gồm các bài thuyết trình về bệnh lây truyền từ động vật, do một số nhà nghiên cứu tuyến đầu và các nhà lý thuyết thông minh nhất trong lĩnh vực này đưa ra và đó là điều đã thu hút tôi. Sẽ có một cuộc nói chuyện về virus Hendra và cách nó xuất hiện từ cáo bay; sẽ có một cuộc nói chuyện về động lực lan tỏa của bệnh đậu mùa khỉ; sẽ có ít nhất bốn cuộc nói chuyện về bệnh cúm. Nhưng buổi sáng thứ hai của hội nghị đã bắt đầu với một cái gì đó khác. Tôi lịch sự ngồi xuống, và sau đó thấy mình bị hớp hồn bởi một người thông minh, tinh quái tên là Greg Dwyer, một nhà sinh thái học toán học từ Đại học Chicago, người đi đi lại lại, nói nhanh, không cần ghi chú, về sự bùng nổ quần thể và dịch bệnh ở côn trùng.

“Có thể bạn chưa bao giờ nghe nói về nucleopolyhedrovirus,” Dwyer nói với chúng tôi.

Cái tên đã thay đổi một chút kể từ năm 1993 nhưng nhờ vào sự kiện sâu bướm lều và Judith H. Myers, tôi đã nghe nói về nó. Dwyer đã mô tả tác động tàn phá của NPV đối với quần thể bùng phát của các loài sâu bọ cánh phấn rừng. Ông đặc biệt nói về loài ngài gypsy (Lymantria dispar), một sinh vật nhỏ màu nâu khác, có những đợt bùng phát và sụp đổ mà ông đã nghiên cứu trong hai mươi năm. Ông nói rằng ấu trùng ngài gypsy về cơ bản “tan chảy” khi bị nhiễm NPV. Tôi không ghi chép nhiều, nhưng tôi đã viết từ “tan chảy” trên tập giấy màu vàng của mình. Tôi cũng đã viết, trích dẫn lời của ông ấy: “Dịch bệnh động vật có xu hướng xảy ra ở những quần thể rất dày đặc.” Sau một vài nhận xét chung khác, Greg Dwyer tiếp tục thảo luận về một số mô hình toán học. Vào giờ nghỉ giải lao, tôi níu ông lại và hỏi liệu một lúc nào đó chúng tôi có thể nói chuyện về số phận của loài ngài và viễn cảnh của đại dịch ở người. Ông nói chắc chắn rồi.