Thư Gửi Con Trai Của Một Nhà Buôn Tự Thân

Lượt đọc: 238 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
V

❊ ❊ ❊

Ngày 7 tháng 7 năm 189—

Pierrepont thân mến: Thư ngày mùng bốn của con viết rất được, và số từ dùng trong đó truyền tải được nhiều ý hơn bất kỳ bức thư nào trước đây tao từng nhận từ con. Tao nhớ có lần từng đọc được rằng một số kẻ dùng ngôn từ để che giấu suy nghĩ; nhưng qua kinh nghiệm của tao, số người dùng ngôn từ để thay thế cho suy nghĩ còn nhiều hơn thế rất nhiều.

Cuộc trò chuyện của một doanh nhân nên được tiết chế bởi ít quy tắc và đơn giản hơn bất kỳ hoạt động nào khác của loài người. Đó là:

Có điều gì để nói.

Nói điều đó.

Ngừng nói.

Bắt đầu nói trước khi con biết mình muốn nói gì và tiếp tục huyên thuyên sau khi đã nói xong chỉ khiến một thương gia vướng vào kiện tụng hoặc túng quẫn đến mức vào nhà tế thế, mà cái đầu tiên là con đường ngắn nhất dẫn đến cái thứ hai. Tao duy trì một phòng pháp chế ở đây, và nó tốn rất nhiều tiền, nhưng là để ngăn tao không phải dính dáng đến kiện tụng.

Khi con đang tán tỉnh một cô gái hay trò chuyện với bạn bè sau bữa tối thì việc dẫn dắt một cuộc trò chuyện giống như một chuyến dã ngoại trường Chủ nhật, có những lúc dừng chân để hái hoa, là chuyện hoàn hảo; nhưng khi ở văn phòng, các câu nói của con phải là khoảng cách ngắn nhất có thể giữa các dấu chấm. Hãy cắt bỏ phần mở đầu lẫn phần kết luận, và dừng lại trước khi con kịp nói đến ý thứ hai. Con phải giảng những bài giáo lý ngắn mới tóm được tội nhân; và bản thân mấy ông chấp sự cũng chẳng đời nào tin là họ cần nghe những bài dài dòng. Hãy để kẻ ngốc nói câu đầu và phụ nữ nói câu cuối. Phần thịt ngon nhất luôn nằm ở giữa chiếc bánh mì kẹp. Tất nhiên, một chút bơ ở cả hai mặt bánh chẳng hại gì nếu nó dành cho một kẻ thích ăn bơ.

Hãy nhớ rằng, ra vẻ khôn ngoan lúc nào cũng dễ hơn là nói chuyện khôn ngoan. Hãy nói ít hơn kẻ khác và lắng nghe nhiều hơn nói; bởi vì khi một người đang lắng nghe, anh ta không bận bới móc về bản thân mình và đang nịnh khéo kẻ đang nói. Cho phần lớn đàn ông một người lắng nghe tốt và phần lớn phụ nữ đủ giấy viết thư, họ sẽ kể hết mọi điều họ biết. Tiền bạc biết lên tiếng—nhưng chỉ khi chủ nhân của nó là kẻ lém lỉnh, và khi đó những lời nó nói luôn mang tính xúc phạm. Nghèo khó cũng lên tiếng, nhưng chẳng ai buồn nghe những gì nó muốn bày tỏ.

Tao chỉ nhắc qua những điều này vì tao sợ con rất dễ là cái kẻ đang huyên thuyên đó; giống như tao hơi lo rằng thỉnh thoảng con cũng giống như tay hàng xách mối đói kém tại quán ăn một đô một ngày—vốn hay tự bóp nghẹt sự thèm ăn của mình bằng cách nhặt chiếc bánh ngọt ở giữa bàn ăn ra phợp trước khi súp được dọn lên.

Tất nhiên, tao rất vui khi thấy con bắt nhịp được và thể hiện tinh thần đúng đắn về việc đến đây và bắt tay vào công việc; nhưng con không được phép tỏ ra quá “nóng vội” trước khi lao mình vào thử thách, bởi vì con chắc chắn sẽ thấy dòng nước khá lạnh lẽo vào lúc đầu. Tao đã chứng kiến khá nhiều thanh niên bước chân vào và bước ra khỏi văn phòng này. Tuần đầu tiên bước chân vào làm việc, rất nhiều kẻ nơm nớp lo sợ vì sợ bị đuổi việc; và sang tuần thứ hai thì lại sợ vì không thấy mình bị đuổi. Đến tuần thứ ba, một đứa chẳng ra gì đã học được cách làm ít đi bao nhiêu để vẫn giữ được chiếc ghế của mình; trong khi kẻ có thực chất bên trong lại vừa giữ vững vị trí của hắn bằng một tay vừa bắt đầu với tới chiếc ghế ngay trước mặt bằng tay kia. Tao không có ý bảo rằng hắn lơ là công việc; nhưng hắn bắt đầu biết chú ý quan sát, và đó là một dấu hiệu vô cùng triển vọng ở cả một nhân viên trẻ lẫn một góa phụ trẻ.

Con phải đối phó với năm đầu tiên trong đời sống kinh doanh của mình giống như cách con đối phó với một con ngựa đua nước kiệu vậy. Hãy khởi động một chút trước khi ra vạch xuất phát—không phải đến mức đẫm mồ hôi, mà chỉ vừa đủ để dẻo dai và hăng hái. Đừng bao giờ bắt đầu với một nhịp điệu mà con không thể cải thiện được, nhưng hãy tiến lên thật mạnh mẽ và vững chãi cho đến vạch một phần tư. Hãy nới lỏng thêm một nấc ở đó, nhưng hãy giữ cho bình tĩnh vừa đủ cho đến vạch giữa chặng để không bị phá thế, và đủ cứng rắn để không bị tụt lại nhóm sau. Đến vạch ba phần tư, con phải chạy đủ nhanh để ngóc được cái mũi ra khỏi đám bụi của kẻ khác, và phóng nhanh như chuyến tàu tốc hành trên đoạn đường nước rút. Hãy giữ mắt nhìn thẳng về phía trước mọi lúc, và con sẽ bớt đi nỗi sợ bóng bẩy trước những thứ vụn vặt bên lề đường. Ngẩng cao đầu, đuôi vắt qua bảng táp-lô—đó là dáng vẻ của những con chiến mã trong các bức tranh cũ về Maud S., Dexter và Jay-Eye-See. Và đó cũng là dáng vẻ tao muốn thấy con lướt qua ông già này vào cuối năm, khi chúng ta xướng tên những kẻ xuất sắc để được thăng chức và chọn ra những mức lương cần được bồi dưỡng thêm một chút.

Tao vẫn luôn đặt khá nhiều niềm tin vào cái mà con gọi là “Hổ phụ sinh hổ tử” nếu con theo phái Giám lý, hoặc “Di truyền” nếu con theo phái Nhất vị; và tao không muốn con xuất hiện vào cái thời buổi muộn màng này để làm xáo trộn các tín ngưỡng tôn giáo của tao. Tình yêu thương của một người dành cho con cái và lòng kiêu hãnh của ông ta vốn quấn quýt lấy nhau vô cùng rối rắm trong thế giới này, và ông ta không phải lúc nào cũng có thể tách bạch chúng ra được. Tao rất quý con và cũng rất quý cơ ngơi này, và tao muốn thấy hai bên hòa hợp tốt đẹp với nhau. Để làm được điều đó, con phải khởi đầu cho đúng đắn. Việc tạo ấn tượng tốt ngay từ đầu trong kinh doanh cũng cần thiết hệt như trong chuyện tán tỉnh. Con sẽ đọc được rất nhiều về “tình yêu sét đánh” trong tiểu thuyết, và có thể nó có thật theo một cách nào đó mà tao không biết; nhưng tao dám chắc một điều rằng không hề có cái gọi là tình yêu sét đánh trong kinh doanh. Một người phải kiên trì lui tới một thời gian dài, đến thật sớm, ở thật muộn và ngồi thật sát, trước khi anh ta có thể cưa được một cô gái hoặc giành được một công việc đáng giá. Trên đời này chẳng có thứ gì tự động đến khi ta chưa gọi, và sau khi gọi rồi thì nhìn chung con vẫn phải thân hành đi mà dắt nó về.

Mấy chàng trai thông minh của chúng ta đã tìm ra cách làm ra một loại thịt gà đóng hộp khá ngon lành, và họ thậm chí chẳng cần đến sự trợ giúp nào từ lũ gà mái cả; và con có thể ngửi thấy mùi cỏ ba lá trong bơ nhân tạo của chúng ta nếu con đã phát triển được cái khiếu thơ ca ở chóp mũi; nhưng chẳng có đứa nào trong số đám thanh niên tài giỏi ấy tìm ra được bất kỳ thứ gì có thể dùng làm vật thay thế cho lao động cả, ngay cả ở một nhà trọ bình dân, dẫu tao phải công nhận là vài đứa trong số đó đã cố gắng hết sức.

[illus006]

“Charlie Chase bảo tôi rằng nó là Chủ tịch của Công ty Thăm dò, Tìm kiếm Vàng và Nhập cư Klondike.”

Tao nhớ hồi còn đi bán hàng cho lão Josh Jennings, tận những năm sáu mươi, và đã dành dụm được khoảng một ngàn trong ngân hàng tiết kiệm—một ngàn đồng vô cùng nhọc nhằn, kiếm được từng đô-la một, và mỗi đồng đô-la đều hằn một vết răng nhỏ nơi tao từng cắn thử—tao ở chung phòng với một nhân viên bán vải tên là Charlie Chase. Charlie có niềm khát khao trở thành một người giàu có; nhưng chẳng hiểu sao hắn chẳng bao giờ nhìn thấy bất kỳ mối liên hệ nào giữa niềm khát khao ấy với quầy hàng của mình, ngoại trừ việc thỉnh thoảng hắn lại úp mở với tao về một nữ thừa kế từng tiêu xài hoang phí tiền của cha cô ta chỉ để được Charlie phục vụ. Nhưng khi nói đến chuyện làm giàu bên ngoài công việc buôn bán vải vóc và làm giàu một cách nhanh chóng, thì Charlie mới chính là chuyên gia.

Khoảng tối thứ Ba—hắn nhận lương vào thứ Bảy—hắn sẽ ở nhà và bắt đầu lên kế hoạch. Hắn có thể bắt đầu lúc tám giờ và lập ra một tờ tạp chí, và trước nửa đêm hắn sẽ phải từ chối bớt độc giả vì các cỗ máy in của hắn không thể in kịp một số lượng bản in đủ lớn. Hoặc có lẽ đêm đó hắn không có hứng thú văn chương, thế là hắn sẽ phát minh ra một hệ thống đầu cơ lúa mì và tiếp tục nhân đôi các khoản mua vào của mình cho đến khi khiến những công trình của vua Cheops trông chẳng khác nào một đĩa kem năm xu. Tất cả những gì hắn cần chỉ là vài trăm đô để làm vốn khởi nghiệp, và để có được số tiền đó, hắn quyết định cho tao tham gia ngay từ vòng gửi xe. Tao muốn nói rõ ngay tại đây rằng bất cứ khi nào có ai đó đề nghị cho con tham gia ngay từ vòng gửi xe, quy tắc an toàn nhất là hãy bấm thang máy lên thẳng khu vườn trên mái nhà. Tao chưa bao giờ thực sự từ chối cho Charlie mượn số vốn hắn cần, nhưng chúng tao thường đi đến thỏa hiệp là nửa đô-la vào sáng hôm sau, khi hắn đang vội vã chạy đến cửa hàng để khỏi bị trừ lương.

Hắn ghé qua văn phòng tuần trước, hơi còng lưng và trông có vẻ tơi tả, nhưng mặt mày rạng rỡ và run lên vì phấn khích theo cái cách ngày xưa. Hắn bảo tao hắn là Chủ tịch của Công ty Thăm dò, Tìm kiếm Vàng và Nhập cư Klondike, với số vốn mười triệu đô. Tao đoán rằng hắn chính là hội đồng quản trị, là cổ phần vốn, là khâu thăm dò, là khâu tìm kiếm và cả khâu nhập cư nữa—nói tóm lại là mọi thứ, ngoại trừ tấm danh thiếp mà hắn vừa gửi vào; bởi vì Charlie luôn có năng khiếu đánh hơi những tay thợ in chịu tin tưởng hắn. Hắn bảo rằng vì tình nghĩa xưa cũ, hắn sẽ để lại cho tao vài ngàn cổ phiếu với giá năm mươi xu, mặc dù chúng sẽ tăng lên mệnh giá ngang ngửa trong vòng một năm. Cuối cùng, chúng tao thỏa hiệp bằng một khoản vay mười đô-la, và Charlie ra về trong niềm vui sướng.

Mấy cái đầm lầy đầy rẫy những kẻ lông bông chẳng khác gì Charlie, những tên thà kiếm một triệu đô mỗi đêm trong đầu còn hơn là kiếm năm đô-la tiền mặt mỗi ngày. Tao luôn thấy việc cho một kẻ có cấu tạo não như thế mượn một ít tiền còn rẻ chán so với việc thuê hắn làm việc. Thực tế mà nói, tao chưa từng quen biết kẻ nào đủ thông minh để vừa suy nghĩ cho công ty vào ban ngày vừa suy nghĩ cho bản thân vào ban đêm cả. Một kẻ cố làm điều đó thường là một bộ óc khá tồi tệ, và hắn chẳng đem lại tích sự gì cho bên nào cả; nhưng nếu phải chọn lựa thì công ty luôn là bên chịu thiệt thòi nhiều nhất.

Tao chỉ nhắc đến những chuyện vụn vặt này theo một cách chung chung. Nếu con có thể tin lời tao ở một vài điều trong số đó, con sẽ tự tiết kiệm cho mình được khối rắc rối. Có những điều khác tao không nhắc đến bởi vì cuộc đời này quá ngắn ngủi và bởi vì con người ta dường như tìm thấy rất nhiều sự thỏa mãn khi tự mình bóp cò xem súng có đạn hay không; và một bài học rút ra từ nòng súng có cái hay là không bao giờ bị lãng quên.

Con hãy trình diện Milligan ở bãi tàu vào đúng tám giờ ngày mười lăm. Tốt nhất là con nên tính toán để có mặt ở đây vào ngày mười t4, bởi vì Milligan là một lão người Ireland khá nóng tính, và tao có thể sẽ chỉ cho con vài mẹo nhỏ giúp con lấy lòng được lão. Lão dễ có cảm giác khó chịu khi phải nhận vào bộ phận của mình một kẻ mà lão chưa từng qua tuyển lựa.

Cha thương yêu của con,

John Graham.

[Pg 067]

Số 6

Từ John Graham, trên đường đi Texas, gửi Pierrepont Graham, c/o Graham & Co., Union Stock Yards, Chicago. Anh Pierrepont, hoàn toàn vô tình, đã gây ra một chút nhầm lẫn trong hệ thống thư tín, và điều đó đã lọt vào tai cha anh trong quá trình làm việc.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.