Những ngày tháng đáng nhớ ấy nối đuôi nhau trôi qua, đầu vừa nhô lên khỏi làn sương mờ của những năm tháng đã chết từ lâu — phần lớn chúng đều rực rỡ như đóa bồ công anh từ lúc bình minh đến khi bóng râm đã đẫm mình trong ánh nắng. Thế nhưng, rải rác giữa hàng ngũ ấy lại có một kẻ đơn độc đang mù lòa — mù theo cái nghĩa của ô cửa kính mờ đục nơi những giọt mưa xối xả hòa vào nhau rồi chảy xuôi xuống, làm che khuất ánh mặt trời và những cánh chim lượn vòng, những cánh đồng hạnh phúc, và khu vườn ngập tràn câu chuyện; mù với cái văng vãi của một nỗi khốn khổ không tài nào hiểu thấu, không thể phân tích, mà chỉ cảm nhận như một thứ gì đó có hình khối qua những cú đấm giáng xuống.
Martha là người khơi mào; và dẫu vậy Martha thực ra không thể hoàn toàn trách cứ. Quả thế, đó chính là một nửa rắc rối — chẳng có một con người cụ thể nào đứng lù lù ngay trước mắt để mà trách mắng và bắt đền bù. Chỉ có một hoàn cảnh khốn khổ, vô hình để mà đối phó. Bữa sáng vừa dứt; mặt trời đang gọi chúng tôi dậy, uy quyền như một sứ giả với tiếng kèn giục giã; tôi chạy vội lên lầu tìm cô ấy với một chiếc dây giày bị đứt trên tay, và kìa cô ấy đang ngồi khóc ở một góc phòng, đầu giấu vào tạp dề. Chẳng thể moi được gì từ cô ấy ngoài chuỗi tiếng nấc ảm đạm y hệt, thứ tiếng nấc lẽ ra không nên có, cứa vào và gây đau đớn như một trận đòn thể xác; và trong khi đó thì mặt trời bắt đầu tỏ ra sốt ruột, còn tôi thì đang cần dây giày.
Hỏi han dưới nhà liền vỡ lẽ nguyên do. Anh trai của Martha đã qua đời, có vẻ là vậy — người anh làm thủy thủ tên Billy; chết đuối ở một trong những vùng biển kỳ lạ xa xôi nào đó mà ước mơ của chúng tôi là được một ngày giương buồm vượt qua. Chúng tôi từng quen biết Billy rất rõ, và rất quý trọng anh. Khi có tin báo Billy sắp tới thăm em gái, chúng tôi đã đếm từng ngày ngóng đợi. Khi giọng nói vui tươi của anh cuối cùng cũng vang lên trong gian bếp và chúng tôi ùa xuống với những tiếng hò reo, việc đầu tiên là anh phải khoe đôi tay xăm trổ của mình, luôn là đề tài khiến chúng tôi trầm trồ thích thú, ghen tị và kính sợ; rồi đến lượt anh bị bắt trổ tài làm trò, tung hứng, và những màn nhào lộn kỳ lạ, đầy vẻ đáng sợ; và cuối cùng là những câu chuyện kể, hết chuyện này đến chuyện khác, kể mãi cho đến tận giờ đi ngủ. Chưa từng có ai trên đời giống như Billy trong thế giới riêng biệt của anh; và giờ thì anh đã chết đuối, người ta bảo vậy, và Martha thì đau khổ, và — và tôi chẳng thể kiếm nổi một chiếc dây giày mới. Người ta bảo tôi rằng Billy sẽ chẳng bao giờ quay trở lại nữa, còn tôi thì thẫn thờ nhìn qua khung cửa sổ ra khoảng trời ngập nắng — thứ vốn vẫn quay trở lại đều đặn mỗi ngày chẳng trật đi đâu được — và tin tức họ mang lại chẳng hề chạm đến được tâm trí tôi. Nỗi buồn của Martha có thấm vào lòng đôi chút, nhưng chỉ vì tận mắt nhìn thấy và tai nghe tiếng khóc ấy đã gieo vào trong tôi một nỗi đau âm ỉ, khó chịu ở tận sâu bên dưới — một nỗi đau chẳng tài nào định vị được tọa độ. Hơn nữa, tôi vẫn đang cần chiếc dây giày của mình.
Đây quả là một khởi đầu tồi tệ cho một ngày mà, nếu xét về các điều kiện bên ngoài, đã từng hứa hẹn biết bao tốt đẹp. Tôi bèn chế tạm một cái cột buồm ứng biến cho chiếc dây giày bằng một mẩu dây thừng cũ, rồi lang thang đi tìm tụi con gái, với ý thức rõ mồn một về một sự trật nhịp và bất hòa trong trật tự vạn vật. Khoảnh khắc bước vào phòng học, có cái gì đó lơ lửng trong không khí dường như mách bảo tôi rằng ở đây, mọi chuyện cũng đang căng thẳng và lệch chuẩn. Selina đang ngẩn ngơ nhìn ra cửa sổ, một chân co quắp vòng quanh chân ghế. Khi tôi lên tiếng bắt chuyện, nó bực dọc giật xốc vai, nhưng chẳng thèm hạ cố đáp lại một câu cho phải phép. Charlotte, tay chân hoàn toàn rảnh rỗi, nằm dài trên ghế bành, và phảng phất đâu đây tiếng sụt sịt, dẫu lúc đó hãy còn sớm. Chỉ là một chuyện cỏn con đã gây ra toàn bộ bầu không khí nhiễm điện này, và cách tụi con gái đón nhận nó đối với tôi thật chẳng khác nào sự vô lý tột cùng. Mấy ngày vừa qua đã đến lịch gửi một tráp quà cho Edward ở trường. Nó chỉ được phép nhận một tráp quà mỗi học kỳ, thế nên việc chuẩn bị nó tựa như sự pha trộn giữa lễ hội và nghi thức tôn giáo. Sau khi phần cốt lõi của tráp quà đã được chọn lựa kỹ càng và sắp xếp ổn thỏa — những hũ mứt, chiếc bánh ngọt, xúc xích, và những quả táo chèn vào các góc cho vừa khít — sau khi gói hàng cuối cùng đã được nêm chặt vào, tụi con gái liền đặt những món quà cá nhân của riêng tụi nó lên trên cùng. Tôi quên bén mất hình thù chính xác của chúng; dẫu sao đi nữa, chúng chẳng có lấy một chút giá trị thiết thực nào đối với một thằng con trai. Thế nhưng chúng lại đòi hỏi không ít công sức tính toán và tạo hình, dắt túi bớt đi ít tiền vặt, và bao nhiêu mộng tưởng đẹp đẽ về hiệu ứng tác động lên người nhận đang ngây ngất vì sung sướng. Thế mà, ngày hôm qua lại có một bức thư hồi đáp ngắn gọn từ Edward, hết lời ca ngợi bánh ngọt và mứt, đóng ấn phê chuẩn của đại gia đình Smith lên món xúc xích, và cuối cùng hé lộ rằng với sự hậu thuẫn vững chắc hiện tại, chẳng còn gì cần thiết hơn ngoài việc gửi cho nó dăm ba đồng tiền lẻ năm xu bằng tem bưu chính để giúp nó đối mặt với thế giới mà vẫn giáp sắt vũ trang đầy mình trước mọi cú quật ngã của số phận. Chỉ có thế thôi. Tuyệt nhiên chẳng có lấy một lời hay nửa ý nhắc đến những món quà tinh thần hay sự trân trọng của nó đối với chúng. Đối với chúng tôi — ý tôi là Harold và tôi — bức thư nghe qua thật tự nhiên và hợp lẽ phải hết chỗ nói. Rốt cuộc thì lương thực mới là điều cốt lõi, và năm xu tượng trưng cho một sự trang bị hoàn toàn để chống lại những khúc cua bất ngờ nhất của vận may. Mấy món quà cũng hay ho đấy thôi — rất dễ thương, vân vân và vân vân — nhưng cuộc đời là một vấn đề nghiêm túc, và cuộc chiến đòi hỏi phải có bánh ngọt cùng nửa đồng bạc để duy trì, chứ không phải mấy thứ đồ mã, găng tay len hay những thứ tương tự thế. Thế nhưng tụi con gái, với bản tính bướng bỉnh của chúng, vẫn cứ khăng khăng ôm lấy cái nhìn của riêng mình về sự phớt lờ ấy. Thế nên tôi mới phải hứng chịu cú vả từ chối thứ hai trong buổi sáng hôm nay.
Hơi nản lòng đôi chút, tôi thẫn thờ đi xuống nhà rồi bước ra khoảng sân ngập nắng, nơi tôi bắt gặp Harold đang tự chơi trò phản động một mình trên đống sỏi. Nó đã đào một cái hố nhỏ trên lối đi và đặt vào đó một đường dây dẫn thuốc súng tưởng tượng; và khi nó tìm đường trốn trong lùm cây nguyệt quế để tránh vụ nổ tất yếu, tôi nghe thấy nó lầm bầm: “`Chúa ơi!' Sa hoàng thốt lên, `kế hoạch của ta tiêu tùng rồi!'” Đây có vẻ là một dịp tuyệt vời để hóa thân thành một con báo đen. Nhìn chung, Harold thích báo đen chẳng kém gì bất kỳ loài động vật quen thuộc nào.
Thế là tôi lao thẳng vào nó với một tiếng tru thích hợp, quật nhã nó lăn lùng ngục trên đống sỏi.
Người ta có thể nói cuộc đời được cấu thành từ những việc trót lọt và những việc không trót lọt. Việc này, ngặt nỗi thay, lại rơi vào nhóm không trót lọt. Từ bên dưới thân mình, tôi nghe thấy một tiếng thét lanh lảnh: “Ái chà, đầu gối tớ đang bị đau đấy!” Và Harold oằn mình giãy giụa thoát khỏi móng vuốt của con báo đen, tru lên thảm thiết. Giờ thì, tôi thề là tôi hoàn toàn không hề biết đầu gối nó đang bị đau, và hơn thế nữa, bản thân nó cũng thừa biết là tôi không biết điều đó. Theo đạo lý của tụi con trai mà xét, thái độ của nó vì thế là sai trái, dù có đau đầu gối hay không, và tôi chẳng có nghĩa vụ phải mở miệng xin lỗi. Dù vậy, tôi vẫn chìa cành ô liu hòa giải đi một nửa, gợi ý rằng cả hai nên nằm mai phục sát mép ao để đón đầu bầy vịt đang lạch bạch kéo xuống theo một hàng đơn độc thân thiện, không chút nghi ngờ; rồi săn đuổi chúng như những con bò rừng chạy tán loạn trên đồng cỏ mênh mông. Một trò tiêu khiển đầy hấp dẫn và hoàn toàn phạm luật. Nhưng Harold chẳng thèm đếm xỉa gì đến những lời mời gọi của tôi, lầm lũi quay về nhà với tiếng khóc gào lên bằng trọn cả lồng ngực.
Mọi chuyện quả thực đang trở nên tồi tệ đến cùng cực. Tôi cắm cổ lao thẳng ra cánh đồng trống; và ngay lúc tôi đang băng về phía cổng, một giọng lè nhè lanh lảnh từ trên cửa sổ vọng xuống quát tôi tránh xa mấy luống hoa. Khi cánh cổng khép sập lại đằng sau tôi với một tiếng kêu đanh ác nghiệt, tôi bỗng thấy dễ chịu hơn hẳn, và sau mười phút thả bộ dọc con đường lớn, trong đầu tôi bắt đầu nảy sinh suyياة rằng cần phải có một sự thay đổi tận gốc rễ, rằng tôi đang sa chân vào một ngõ cụt, và rằng cái tình trạng không thể dung thứ này bằng cách nào đó phải chấm dứt. Mọi thứ trong khả năng tôi đều đã làm cả rồi. Một gã có thiện chí vào bậc nhất đời ngà ngọc đang nặng nhọc lê bước trên con đường ngày hôm ấy, với một trái tim vô cùng nhức nhối; một kẻ chỉ mong được sống và để cho người khác sống, hòa nhịp cùng đồng loại, và trân trọng những niềm vui mà cuộc đời ban tặng. Thứ cần lúc này là một sự thay đổi hoàn toàn về môi trường sống. Đâu đó trên thế giới này, tôi chắc mẩm, công lý và sự cảm thông vẫn đang trú ngụ. Chẳng hạn như có những nơi gọi là đồng bằng pampas, nghe rất lọt tai. Hết giải cỏ này nối tiếp giải cỏ khác, chỉ thỉnh thoảng lác đác vài con ngựa hoang, và chẳng có một mống họ hàng nào trong tầm mắt! Đối với một tâm hồn bầm dập, đây có vẻ là một kiểu tồn tại vừa lành mạnh vừa chữa lành. Lại có những góc chốn thú vị khác, nơi bạn lặn ngụp mò ngọc trai và đâm thẳng dao găm vào bụng cá mập. Chắc chẳng có người họ hàng nào dại dột bén mảng đến làm phiền khi bạn đang bận rộn trong trạng thái hạnh phúc ngập tràn ấy. Thế mà tôi lại không muốn — ít nhất là lúc này — chấm dứt hoàn toàn mối dây liên hệ với họ hàng. Họ phải được làm cho cảm nhận vị trí của mình trước đã, để nhìn thấy bản thân họ dưới đúng bộ mặt thật, và để mà ao ước — khi mọi thứ đã quá muộn màng — rằng giá như họ đã cư xử đúng đắn hơn.
Trong tất cả mọi nghề nghiệp, quân ngũ có vẻ là con đường phù hợp nhất cho kế hoạch này. Bạn tòng quân, bạn bước đi theo nhịp trống, bạn hành quân, chiến đấu và bồng súng, dưới những bầu trời xa lạ, qua những năm tháng không tên. Cuối cùng, sau bao mòn mỏi đợi chờ, cơ hội của bạn sẽ đến, khi những tai họa chiến tranh đang thấp thoáng qua vùng nông thôn yên bình nơi bạn từng cất tiếng khóc chào đời và lớn lên, nhưng nơi ký ức về bạn đã phai mờ từ lâu. Mọi người sẽ ùn ùn kéo ra, la ó, run lẩy bẩy vì sợ hãi; và giữa những đám đông đang khiếp vía ấy sẽ thấp thoáng bóng dáng của một số dì ghẻ. “Chúng ta còn hy vọng gì nữa đây?” họ sẽ tự hỏi nhau, “ngoại trừ lòng khoan dung của vị Tướng quân, vị Tướng quân bí ẩn, bách chiến bách thắng, người mà người ta vẫn hay kể những câu chuyện đầy lãng mạn ấy?” Và quân đội sẽ tiến vào, những khẩu đại bác sẽ lách cách gầm rú lăn dọc con đường làng, và cuối cùng, chính bạn — chính bạn, vị Tướng quân, người hùng trong truyền thuyết — bạn sẽ xuất hiện trên lưng một con chiến mã đen nhánh như than, gương mặt xanh xao, lạnh lùng hằn lên một vết sém do nhát gươm đầy cuốn hút. Và rồi — nhưng bất kỳ đứa con trai nào cũng từng diễn tập lại vở kịch quen thuộc này cả mấy chục lần. Suy cho cùng thì bạn là một kẻ vô cùng rộng lượng — điều đó là hiển nhiên chẳng cần phải bàn cãi; bạn có một con ngựa đen tuyền, một vết sẹo do gươm chém, và bạn hoàn toàn có thể rộng lượng hết mức. Dù vậy, bạn vẫn ban cho họ một bài giáo huấn ra trò.
Mộng tưởng thú vị này cứ thế mê hoặc tâm hồn tôi chừng hai mươi phút, rồi cái cảm giác tổn thương cũ kỹ lại bắt đầu trào dâng mạnh mẽ, đòi hỏi phải có những miếng cao dán và si-rô xoa dịu mới. Lần này tôi tìm thấy chốn dung thân trong những suy nghĩ hạnh phúc về biển cả. Biển cả mới chính là sân chơi đích thực của tôi, xét cho cùng. Trên biển, đặc biệt là ở đó, bạn vừa có thể kết hợp sự kiệt xuất với thói ngông cuồng ngoài vòng pháp luật, trong khi nghiệp quân ngũ dường như luôn bị ì trệ bởi một thứ kỷ luật phục tùng cứ lầm lũi bước đi. Quả thực, theo mọi lời đồn đại, cuộc sống lúc đầu khá gian nan. Nhưng ngay lúc ấy, tôi lại đang thèm khát được chịu đựng những đớn đau tột cùng; tôi muốn làm một tên cali khốn khổ trên tàu, bị đá đít, bị đánh đập và bị chửi rủa — chỉ trong một thời gian ngắn thôi. Biết đâu một chút ám hiệu, một chút manh mối về những nỗi thống khổ của tôi sẽ lọt được đến tai họ. Đến thời điểm thích hợp, chiếc thuyền buồm một cột hoặc chiếc felucca sẽ xuất hiện — nó vẫn luôn thế thôi — cái dáng vẻ ngang tàng, lườn tàu đen thẳm, mớn nước sát rạt, tua tủa những súng là súng; cờ Jolly Roger phần phật tung bay trên đầu, và bản thân tôi là vị chỉ huy độc tôn. Chẳng mấy chốc, như thường lệ, một chiếc thuyền buồm Đông Ấn sẽ lững thững trôi tới chở đầy ắp họ hàng — chẳng thiếu một mống họ hàng rườm rà nào. Và đám thủy thuyền sẽ phải bước ra tấm ván lao xuống biển, và viên thuyền trưởng sẽ lủng lẳng nhún nhảy trên chính chiếc sào buồm của hắn, và rồi tôi sẽ tóm gọn đám hành khách — cái lũ người quen mặt khốn khổ đang rúm ró trên đài chỉ huy ấy! — và rồi — và rồi lại bài ca muôn thuở cũ kỹ ấy: bầu không khí đặc quánh sự hào hiệp khoan dung. Trong toàn bộ danh mục các anh hùng, chẳng có ai thực sự hào hiệp hơn tên trùm cướp biển của bạn.
Khi cuối cùng tôi kéo bản thân mình từ thì tương lai trở về với hiện tại phũ phàng, tôi nhận ra rằng những viễn cảnh đầy thú vị ấy đã giúp mình vượt qua một quãng đường dài hơn tôi tưởng tượng; và tôi nhìn quanh để xác định phương hướng. Bên phải tôi là một dãy nhà dài thấp tầng bằng đá xám, hãy còn mới, nhưng hoàn toàn không mang cái vẻ mới màng một cách kệch cỡm; mới, nhưng vẫn sở hữu nét kiệt xuất riêng, mang đậm một cá tính không hề phụ thuộc vào địa y hay lớp vữa mốc meo nửa chừng mục nát của gờ cửa và khung cửa sổ. Người lạ có lẽ sẽ bối rối không biết xếp nó vào loại nào; còn với tôi, một nhà thám hiểm từ thuở nhỏ, chốn này đã quá đỗi quen thuộc. Hầu hết mọi người gọi nó là “Khu Định Cư”; số khác, với sự vắn tắt đủ dùng cho vùng chúng tôi, lại nhắc đến “mấy gã trên chỗ Halliday”; lại có những kẻ khác, với một chút giọng điệu mỉa mai, gọi họ là mấy gã “thầy tu”. Cái danh hiệu sau cùng này tôi đoán là mang ý châm biếm, và thừa biết rằng nó sai bét nhè một cách ngớ ngẩn. Tôi nắm rõ như lòng bàn tay về các tu sĩ — qua sách vở — và tường tận kiểu áo choàng dài thùng thình của họ, những cái đầu cạo trọc lóc, và những chú chó to tướng đầy quyến rũ đeo mấy bình rượu brandy quanh cổ, liên tục lôi những lữ khách gặp nạn ra khỏi đống tuyết. Con chó duy nhất ở khu định cư là một chú chó sục Ireland, và những anh chàng tốt bụng sở hữu nó, và bị nó sở hữu ngược lại, chung đụng với nhau bằng những bộ trang phục lộn xộn nhất, và hầu như ai nấy đều nuôi tóc mai hai bên. Tôi từng lang thang lên đó một hôm, tìm kiếm (như mọi khi) thứ mà chẳng bao giờ tìm thấy, và đã được họ đón tiếp, đối xử như bạn bè chí cốt kiêm chiến hữu. Họ đã mở toang cánh cửa chào đón tôi đến những căn phòng nhỏ lý tưởng của họ, ngập tràn sách vở và tranh ảnh, hoàn toàn sạch bóng cái vẻ sến súa của khăn trải bàn antimacassar; họ đã dẫn tôi đi thăm nhà nguyện của họ, cao ráo, tĩnh mịch, thoang thoảng hương thơm dịu nhẹ, đẹp một vẻ đẹp kỳ lạ mới mẻ sinh ra từ cả những gì nó có lẫn những gì nó không có — cái vẻ xuề xòa quen thuộc đến nhàm chán của những nơi chốn thờ cúng thông thường. Họ cũng đã đãi đỗ tôi một bữa trong phòng ăn, nơi một chiếc bàn dài kê trên mấy giá đỡ phô bày rành rành trước mắt, và toàn bộ đồ gỗ đều là gỗ mộc tự nhiên, không sơn phết, được cọ rửa sạch sẽ đến mức khỏe khoắn và phảng phất hương thơm của khu rừng đã sinh ra nó. Tôi mang theo rời khỏi chuyến thăm hôm ấy, và giữ gìn bên mình suốt nhiều ngày trời, một cảm giác thanh sạch, thứ sự tươi mới đánh thức các giác quan — sự tươi mới của dòng nước suối mát lạnh; và những khoảng không gian lộng gió rộng thênh thang của các căn phòng, những viên gạch đỏ, và những chiếc ghế dài bằng gỗ sồi, gợi lên một sự thoải mái chẳng dính dáng gì đến đệm mút bọc vải.
Vào buổi sáng hôm ấy, tâm trạng tôi hoàn toàn không đủ tính xã giao để thực hiện những chuyến viếng thăm thân thiện. Dù vậy, một nét nào đó trong diện mạo của chốn này lại hài hòa đến lạ lùng với tâm trạng của tôi, và tôi vòng ra phía sau, nơi mảnh đất, sau khi đã đủ phẳng phiu để làm một khu vườn rau, bỗng sụt xuống dốc đứng. Cả từ Gothic lẫn bản chất của nó lúc bấy giờ vẫn còn là một ẩn số đối với tôi; thế nhưng không còn nghi ngờ gì nữa, lối kiến trúc của nơi này, đồng nhất từ đầu đến cuối, đã lý giải cho cảm giác đồng điệu như những người cùng hội cùng thuyền trong giờ phút nản lòng của tôi. Khi tôi trầm ngâm đứng đó, trước tòa nhà thấp tầng, màu xám xịt mang đầy dụng ý, và nghĩ về những người bạn dễ mến ở bên trong, cùng những khoảng thời gian tuyệt vời mà dường như họ luôn có được, và cách họ đùa giỡn với chú chó sục Ireland — kẻ có vị thế hoàn toàn bình đẳng với họ — tôi chợt nghĩ về một biểu cảm nào đó trên gương mặt họ, tựa như thể họ có chung một mục đích và một công việc mưu sinh, và đang hành động dưới những mệnh lệnh đã được công nhận và thấu hiểu triệt để. Tôi cũng nhớ lại điều gì đó mà Martha từng kể cho tôi nghe, về việc những gã này đang làm “biết bao điều phước đức”, cùng những manh mối khác mà tôi lượm lặt được một cách mơ hồ, về những sự từ bỏ, những quy tắc, những sự khắc khổ tự nguyện và tương tự thế. Ngay lúc đó, từ tận đáy tâm hồn u ám của tôi bỗng trồi lên một ý tưởng mới mẻ và đầy mê hoặc; và lập tức sự nghiệp quân ngũ bỗng trở nên lố bịch và cũ rích, còn nghề cướp biển, với tư cách là một nghề nghiệp, bỗng trở nên tẻ nhạt và vô tích sự. Thế thì, đây, hoặc một cái gì đó tương tự thế, mới chính là thiên chức và là sự trả thù của tôi. Có lẽ là một dòng công việc khắc nghiệt hơn, chẳng hạn như những gì tôi từng đọc qua; thứ gì đó bao gồm bánh mỳ đen và áo tế xác bằng lông ngựa. Lẽ ra cũng phải có những lời thề — những lời thề bất di bất dịch, làm đông cứng máu; và một khung cửa sắt. Khung cửa sắt này là chi tiết cần thiết nhất trong tất cả, bởi vì tôi dự định rằng ở bên kia của nó, đám họ hàng của tôi sẽ phải xếp hàng ngay ngắn — tôi nhẩm tính lại danh sách trong đầu, và nhận ra toàn bộ băng đảng đã có mặt đông đủ, ai nấy đứng đúng vị trí của mình — một hàng người với đôi mắt đượm buồn, cùng hợp sức cất lên lời khẩn cầu sầu thảm. “Giờ thì chúng tôi đã thấy được sai lầm của mình rồi,” họ sẽ nói; “chúng tôi xưa nay vốn là những kẻ đần độn, chậm chạp trong việc thấu hiểu — đặc biệt là đối với những người ruột thịt — những phẩm chất cao đẹp hơn của tâm hồn! Chúng tôi đã hiểu lầm cậu, đánh giá thấp cậu, và chúng tôi xin cúi đầu nhận tội. Và giờ thì—” “Hỡi những người bạn thân mến của tôi,” tôi sẽ chen ngang vào đây, vẫy vẫy một bàn tay khắc khổ hướng về phía họ — kiểu bàn tay gầy gò ốm o, để ánh sáng xuyên qua tận mấy đầu ngón tay — “Hỡi các vị, các vị đến quá muộn rồi! Hành vi này thật xứng đáng và đáng ghi nhận từ phía các vị, và thực ra tôi vẫn luôn trông đợi điều đó từ các vị, sớm hay muộn; nhưng ván đã đóng thuyền, và các vị có thể quay về nhà để mà tha hồ than khóc cho sự hối hận quá muộn màng này của các vị. Còn đối với tôi, tôi đã thề nguyện và cống hiến trọn đời, và họ hàng của tôi từ nay về sau chính là sự khắc khổ và những việc thiện nguyện. Mỗi tháng một lần, nếu các vị có nhã ý muốn thế, đó sẽ là đặc ân để các vị đến và chiêm ngưỡng tôi qua chính khung cửa sắt vô cùng kiên cố này; nhưng—”
BỤP!
Một cục đất vườn được ném chuẩn xác, rít lên ngay sát tai tôi, vỡ bét nhét vào thân cây đằng sau, văng tung tóe bùn đất lên người tôi. Thực tại quay trở lại với tôi trong chớp mắt và tôi nhanh nhẹn nép người ẩn nấp đằng sau những thân cây, nhận thức rõ rằng kẻ thù đã tung quân ra trận, với những cuộc mai phục, báo động và những pha đột kích thót tim. Đích thị là cậu nhóc làm vườn, tôi thừa biết điều đó; một tên vô sản đỏ đảnh, kẻ căm ghét tôi chỉ vì tôi là một quý tộc. Vội vã vơ lấy một cục đất dính nhầy nhụa bằng một tay, tay kia tôi khéo léo chìa chiếc mũ ra khỏi vành che của thân cây. Tôi đâu có chiến đấu với người da đỏ ngần ấy năm trời để rồi công cốc.
Đúng như tôi dự đoán, một cục đất khác, xếp hạng nhất về kích cỡ và độ kết dính, đã găm thẳng vào giữa chiếc mũ tội nghiệp của tôi. Rồi, hệt như dũng sĩ Ajax, gào thét kinh hoàng, tôi bước ra khỏi chỗ ẩn nấp và xả hết đạn dược. Khổ thân cho cậu nhóc làm vườn lúc bấy giờ, vì không chuẩn bị trước, cứ nhảy nhót trong niềm vui chiến thắng sớm mai, đã hứng trọn cục đất ngay giữa bụng!
Cậu ta, kẻ ngốc nghếch, u mê không biết ngày hôm đó các vị thần đang đứng về phe nào, lại bắn thêm những đường đạn khác, chệch choạc và bay đi đâu tận đẩu tận đâu; bởi vì hơi thở của cậu ta đã bị nghẹn lại ngay sau cục đất đầu tiên, và cậu ta bắn một cách vô định, hệt như một kẻ đã tuyệt vọng và đang tháo chạy. Tôi bồi thêm một cục đất nữa ở khoảng cách gần; hai đứa lao vào vật lộn trên đỉnh đồi, rồi cùng lăn lùng ngục xuống tận đáy. Khi cậu ta đã tự vùng vẫy thoát ra được và đứng vững trên đôi chân của mình, cậu ta lanh lẹ lủi nhanh về phía căn nhà nhỏ của mẹ; thế nhưng vắt qua vai, cậu ta vẫn không quên trút vào tôi cả lời nguyền rủa lẫn sự oán trách, lời đe dọa pha lẫn với dòng nước mắt đang nén lại bên dưới.
Còn về phần tôi, tôi rảo bước thật nhanh ra đường lớn, cơ thể râm ran rạo rực, ngẩng cao đầu, chẳng thèm liếc lại Khu Định Cư với vẻ ngoài đầy gợi mở ấy lấy một cái, hay nhìn cái tương lai được lên kế hoạch chu đáo của mình đang vỡ vụn xung quanh nó. Cuộc đời suy cho cùng vẫn có những niềm vui tột độ của nó; cuộc đời chính là hành động, là tranh đấu, là chiến thắng! Thực tại bỗng chốc lại hồng hào trở lại, những điều bất ngờ rình rập ở mọi ngóc ngách, và tôi bắt đầu cảm thấy đói cồn cào như một tên ác nhân.
Đúng lúc tôi ra đến đường cái thì một chiếc xe ngựa chạy qua lục cục, tôi bèn lao bổ tới, tóm lấy cái xích treo lủng lẳng bên dưới, và đong đưa đầy kích phấn giữa những bánh xe chóng mặt, bị bóp nghẹt và lóa mắt bởi thứ bụi đường thơm ngào ngạt, thế giới trượt qua người tôi như một dải lụa sọc vằn phía dưới, cho đến khi người đánh xe quất roi vào tôi, buộc tôi phải hạ cánh xuống mặt đất. Từ bỏ lối mòn quen thuộc, tôi bèn băng qua các cánh đồng để về nhà; không phải vì quãng đường ngắn hơn là bao, mà đúng hơn là bởi đi theo lối đó sẽ tránh được cây cầu, và buộc phải lội ào qua dòng suối để chịu đựng cảm giác ướt át sảng khoái. Những cây cầu được sinh ra dành cho những kẻ hẹp hòi, dành cho những con người có những mục đích và thiên chức buộc họ phải từ bỏ biết bao niềm vui cao cả nhất của cuộc đời. Những kẻ thực sự khôn ngoan luôn kêu gọi từng nguyên tố hòa chung để phụng sự cho niềm vui của họ, và trong khi cái chạm của bầu không khí tắm mình trong nắng, hương thơm của đất vườn, tính chất dễ uốn nắn của bùn lầy, và niềm say mê lóe tia lửa khi chơi đùa với lửa, mỗi thứ đều có sức hút đặc biệt riêng, họ tuyệt nhiên không bỏ quên sự sảng khoái khi được nhúng ướt đôi chân mình. Khi tôi bước ra vùng đất chung, Harold từ một lùm cây gần đó bỗng lao vụt ra chạy đến đón tôi, những đám mây mưa buổi sáng đã bay sạch khỏi khuôn mặt nó. Nó vừa làm xong một cây gậy bắt sóc mới. Tự tay làm lấy tất cả từ A đến Z! Tự nấu chảy cả chì và mọi thứ! Tôi săm soi kỹ lưỡng công cụ ấy và tuyên bố rằng nó tuyệt diệu đến mức không chê vào đâu được. Khi chúng tôi bước qua cánh cổng nhà, tụi con gái đang thấp thoáng ở đằng xa, đang làm vườn với một sự nhiệt thành trái ngược hoàn toàn với vẻ phờ phạc chán chường của tụi nó hồi buổi sáng. “Hôm nay có thêm một lá thư nữa gửi đến đấy,” Harold giải thích, “và cái tráp quà bị xóc nảy dọc đường, thế là mấy món quà chui tuột xuống lớp rơm rồi lọt đi khắp nơi. Một món trong số đó chui tít vào bên trong con vịt quay nguội ngắt. Và đó là lý do vì sao lúc đầu người ta không tìm thấy chúng. Và Edward đã nhắn là, Cảm ơn HẾT SẢY” Tôi không gặp lại Martha cho đến khi tất cả chúng tôi tề tựu đông đủ vào giờ uống trà, lúc bấy giờ trông mắt cô ấy đỏ hoe và cực kỳ im lặng, chẳng hề mắng mỏ hay bắt bẻ bất cứ điều gì. Thay vào đó, cô ấy rất ân cần và chu đáo với mứt miếc các thứ, số sắng nài nỉ chúng tôi thưởng thức những món ngon lạ lẫm — những kẻ vốn dĩ chẳng cần phải nài nỉ lấy một lời. Rồi đột ngột, đúng lúc tôi đang bận rộn nhất, cô ấy biến mất; và Charlotte lúc sau liền thì thầm vào tai tôi rằng nó nghe thấy cô ấy đi thẳng về phòng rồi khóa trái cửa lại. Hành động này đối với tôi quả là một kiểu tiến hành kỳ quặc làm sao.