Vào những buổi tối mùa đông dài dằng dặc, khi chúng tôi bày những cuốn sách tranh ra giữa sàn nhà, cùng nhau bò nhoài trên đó với hai khuỷu tay lún sâu vào tấm thảm cạnh lò sưởi, công việc đầu tiên cần phải tiến hành là quá trình phân chia. Tất cả nhân vật trong tranh đều phải được chỉ định và phân phát cho chúng tôi, theo thứ tự lớn nhỏ, cho đến hết thì thôi. Khi việc đó đã hoàn tất một cách mỹ mãn, câu chuyện mới được phép tiếp diễn; và từ đó về sau, ngoài sự hồi hộp của cốt truyện, người ta luôn có một sự gắn bó riêng tư với một thành viên nào đó trong đoàn nhân vật, mà những thành công hay thất bại của kẻ ấy được xem như niềm vui hay nỗi buồn của chính mình.
Đối với Edward, thế là quá đủ thỏa mãn. Đòi hỏi quyền lợi của người anh cả, cậu liền chiếm ngay lấy nhân vật anh hùng ở ngay trang bìa; và suốt câu chuyện sau đó, dẫu cuộc đời nhân vật ấy có đôi lúc thăng trầm, nhưng chắc chắn sẽ có những chiến tích hào hùng và một cái kết huy hoàng. Ngược lại, các em của cậu, những kẻ phải đành chịu đựng các nhân vật có phần phức tạp hơn—thậm chí đôi khi là những tên phản diện chính hiệu—đã phải chật vật lắm mới bảo vệ được cái "ngã thứ hai" của mình (theo đúng phép tắc nghiêm ngặt) khỏi sự hổ thẹn có lẽ chỉ vì quá xứng đáng mà thôi. Edward quả thực là một kẻ vơ vét không thể cứu chữa. Chẳng hạn như trong “Cuốn sách về loài trâu” (được đặt tên theo chủ đề của bức tranh chính, dẫu thực ra nó đề cập đến những cuộc tàn sát đủ mọi thể loại ở mọi miền), Edward chính là nhân vật lực lưỡng, có râu quai nón, đi ủng vàng và đeo súng kíp, kẻ đã không nao núng nã viên đạn tử mệnh vào vai con bò rừng vĩ đại đang lao sầm tới cách mõm nó chỉ vỏn vẹn một thước. Phần tôi chỉ được phân cho nhân vật phụ là người bạn đã bắn hạ được một con bò cái; trong khi Harold phải ngậm ngùi giữ khẩu súng dự phòng cho Edward ở phía sau, với vẻ mặt đầy lo lắng. Lại gần hơn nữa, nơi con sơn dương lộng lẫy nhảy vung lên không trung giữa chênh vênh vực thẳm, Edward, đang nép mình chóng mặt vào vách đá, chính là người thợ săn có nòng súng đang tỏa ra một làn khói trắng mỏng manh. Một tên dẫn đường đầu gối trần bươu bướm là tất cả những gì thuộc về tôi, còn tội nghiệp Harold thì phải đóng vai cậu bé mang gác-xéc, hoặc từ bỏ mọi tham vọng chinh phục dãy Alps, ít ra là trong dịp này.
Dĩ nhiên các cô gái chẳng mấy khi có phần khá khẩm trong cuốn sách này, và chẳng có gì ngạc nhiên khi họ thích “Hành trình của người hành hương” hơn (chẳng hạn thế), nơi phụ nữ được đối xử công bằng hơn và thường có đủ số lượng để chia đều; hoặc một câu chuyện cổ tích hay ho, trong đó các nàng công chúa được trân trọng đúng mức. Nhưng quả thực, tất cả chúng tôi đều thích nhất những bức tranh mà các nhân vật vừa vặn với chúng tôi về số lượng, giới tính lẫn phẩm chất; và đối với chúng tôi, thế mới là giá trị nghệ thuật.
Tất cả các số báo Giáng sinh, nằm trong những chiếc khung mạ vàng trên tường phòng trẻ, đã được duyệt qua và phân chia từ lâu; và trong đó, sớm muộn gì thì mỗi đứa chúng tôi cũng có cơ hội xuất hiện trong một tình huống vừa ý và rực rỡ sắc màu. Hiếm có bức tranh nào khác trong nhà mang lại những sự thuận lợi tương tự. Chúng thường thiếu vắng hình bóng con người, và ngay cả khi có người thì lại thiếu đi tính kịch. Trong bức tranh mà tôi sắp kể tới đây, dẫu các nhân vật có một thói quen ngốc nghếch là chẳng chịu làm gì cả, và hình như cũng chẳng muốn làm gì, thì ít ra số lượng của chúng cũng đủ; thế nên chẳng mấy chốc chúng cũng được phân chia xong xuôi.
Bản thân bức tranh—được lồng trong chiếc khung gỗ mun khảm đồi mồi treo ở một góc phòng ăn—trước nay vẫn chẳng có gì đặc biệt đối với chúng tôi, và có lẽ sẽ chẳng bao giờ được đếm xỉa tới nếu không có cuộc nổi dậy của các cô gái chống lại hàng loạt cuốn sách về thể thao, nơi người họa sĩ dường như đã quên mất rằng trên đời này còn có phụ nữ. Thế là Selina bèn tiến lại phía bức tranh vào một buổi sáng mưa gió, và tuyên bố rằng cô chính là người phụ nữ ngồi ở chính giữa, với chiếc áo đầm bằng vải gấm hoa lộng lẫy rủ xuống đôi chân theo những đường nét thẳng tắp, nghiêm nghị; chiếc áo choàng màu xanh sẫm được giữ bằng một chiếc cài áo nạm ngọc; và mái tóc dài vàng óng được đội một chiếc vương miện bằng vàng và ngọc trai. Chà, chúng tôi chẳng có ý kiến gì; điều đó có vẻ khá công bằng, nhất là với Edward, kẻ lập tức tiến đến "chộp" lấy anh chàng hiệp sĩ mặc giáp đang đứng tì tay lên chiếc khiên bên tay phải của người phụ nữ. Một anh chàng hiệp sĩ vừa yểu điệu vừa thanh tú làm sao! Và tôi thú nhận rằng, dẫu biết mọi chuyện đều rất đúng đắn, công bằng và có trật tự, tôi vẫn thấy nhói đau một chút khi anh ta vượt khỏi tầm với của tôi để về tay Edward. Bộ giáp của anh ta chính là thứ mà tôi hằng mong muốn—có viền vỏ sò, có rãnh khía, lấp lánh và không một vết nhơ; và dẫu anh ta trông chỉ là một thiếu niên với khuôn mặt nhẵn thín không râu và mái tóc vàng, nhưng thân giáo mác bị gãy nát trong tay anh ta đã khẳng định anh là một chiến binh thực thụ vừa mới trải qua một công việc thú vị nào đó. Phải, tôi thấy tiếc nuối khi Edward giành mất anh chàng hiệp sĩ mặc giáp, và khi nó bảo tôi có thể lấy gã ở bên kia, tôi liền chần chừ nói rằng để tôi suy nghĩ đã.
Gã này không có áo giáp hay vũ khí gì cả, mà chỉ mặc một chiếc áo chẽn bình thường với chiếc túi da—một kẻ thường dân chính hiệu—và một tay gã chỉ vào vết thương ở đùi. Tôi chẳng màng gì đến hắn, và khi Harold hăng hái lên tiếng đòi quyền lợi, tôi liền nhường luôn cho nó. Nguyên nhân khiến Harold nao núng mãi sau mới lộ ra. Hóa ra thứ nó khao khát chính là vết thương. Nó muốn có một vết thương to lớn, tấy đỏ của riêng mình, rồi đi quanh khoe với mọi người để khơi gợi lòng ghen tị hoặc giành lấy sự kính trọng của họ. Charlotte thì mừng rỡ khôn tả khi được nhận cô bé thiên thần ngồi dưới chân người phụ nữ, đang ôm một thứ nhạc cụ quá khổ so với cô bé. Charlotte cực kỳ thèm khát đôi cánh, và xếp sau đó là một cây đàn ghi-ta hoặc băng-jo. Hơn nữa, cô thiên thần còn đeo một chiếc vòng cổ bằng hổ phách, thứ đã chiếm trọn cảm tình của con bé.
Thế là bức tranh đã được phân chia xong xuôi, ngoại trừ hai hoặc ba vị thiên thần nữa, những kẻ đang thập thò hoặc đậu phía sau các nhân vật chính với một vẻ tinh quái ngầm trên khuôn mặt, như thể sự việc đã kéo dài quá đủ rồi, và bây giờ là lúc để lật đổ cái gì đó hoặc gây gổ một trận ra trò. Chúng tôi thừa biết những con người tốt lành này là các thánh thần và thiên thần, bởi vì người ta đã bảo chúng tôi thế; nếu không thì chẳng đời nào chúng tôi đoán ra được. Các thiên thần, theo như chúng tôi biết qua những cuốn sách ngày Chủ nhật, là những nhân vật tẻ nhạt, nhợt nhạt, vô vị, với thân hình thẳng đơ từ trên xuống dưới, áo ngủ trắng, cánh trắng, và mái tóc vàng thẳng tuột chẻ ngôi giữa. Họ rất nghiêm túc, thậm chí ủ rũ; và chúng tôi chẳng có chút ham muốn nào để giao thiệp với họ. Tuy nhiên, những tiểu thư nhỏ bé rực rỡ xiêm y và lấp lánh ngọc ngà này rõ ràng được nở ra từ một cái trứng hoàn toàn khác, và chúng tôi cảm thấy mình có thể có chung những mối quan tâm với chúng. Mũi tẹt, tóc xù, với những khóe miệng trĩu lên và một thái độ phớt lờ thấy rõ đối với tất cả những bộ quần áo đẹp đẽ của mình, chúng chắc chắn sẽ là những người bạn đồng hành tuyệt vời nhất, chúng tôi thầm nghĩ, giá mà chúng tôi có thể tìm cách tiếp cận được họ. Chỉ có một nỗi hoài nghi duy nhất làm tôi bận lòng. Trong những trò chơi đòi hỏi sự nhanh nhẹn, đôi cánh kia sẽ mang lại cho họ một lợi thế khổng lồ. Liệu họ có đáng tin để chơi đẹp không? Tôi bèn hỏi Selina, và nhận được câu trả lời đầy khinh miu rằng các thiên thần LUÔN LUÔN chơi đẹp. Thế nhưng tôi vẫn quay lại ngắm nghía tên mặt nâu đang thập thò sau lưng ghế của người phụ nữ, và trong lòng vẫn còn hoài nghi lắm.
Khi Edward đi học xa, rất nhiều sự điều chỉnh và phân chia lại đã diễn ra, và tất cả các anh hùng trong văn học minh họa đều nằm trong tầm tay tôi, miễn là tôi muốn sở hữu chúng. Tuy nhiên, trong trường hợp cụ thể này, tôi không hề vội vàng chộp lấy anh chàng hiệp sĩ mặc giáp. Có lẽ là vì tôi muốn có một vị thánh MỚI của riêng mình, chứ không phải một vị thánh cũ kỹ mà Edward đã giữ quá lâu. Hoặc có lẽ đúng hơn là, kể từ khi tôi chọn sống không có thánh thần, tôi đã hình thành thói quen lang thang ra phía hậu cảnh và tự giải trí với những gì mình tìm thấy ở đó.
Đó là một hậu cảnh vô cùng hấp dẫn, chứa đựng rất nhiều thứ dẫu vô cùng nhỏ bé. Đất đồng cỏ xuất hiện trước tiên, điểm xuyết những bông hoa xanh đỏ trông như ngọc quý. Tiếp theo là một con đường trắng uốn lượn quanh co chẳng vì lý do gì, dẫn lên một ngọn đồi hình chóp nón dốc đứng, được đỉnh đầu ngự trị bởi những tòa tháp, tường thành có công sự và lâu đài chuông; và dọc theo con đường ấy, những hiệp sĩ nhỏ bé đang cưỡi ngựa đi thành từng đôi một. Sườn đồi một bên hạ xuống mặt nước phẳng lặng, trải dài và xanh thẳm; và một con tàu uốn lượn kỳ cục đang thả neo, với một cột buồm mang một cái chòi canh kỳ quặc ở tận đỉnh.
Có rất nhiều việc để làm ở vùng đất dễ chịu này. Điều khó chịu là người ta chẳng bao giờ có thể thâm nhập sâu hơn một điểm nhất định nào đó. Tôi có thể lang thang lên con đường ấy bao nhiêu lần tùy thích, nhưng thế nào cũng bị chặn lại ở cổng thành, cái cổng thành nhỏ bé, kỳ quặc với những dãy hành lầu và phần mái nặng nề. Bên trong đó, chắc chắn là đang diễn ra những cuộc vui chơi linh đình; nhưng mật khẩu lại bị từ chối đối với tôi. Tôi có thể lên thuyền và chèo đến tận con tàu uốn lượn kia, nhưng tuyệt nhiên không được vượt qua mũi đất. Ở phía bên kia, chắc chắn là tàu bè neo đậu đông đúc. Các thương gia đi dạo trên bến cảng, và các thủy thủ cất tiếng hát khi họ cẩu những kiện hàng buộc thừng xuống. Thế nhưng phần tôi, tôi buộc phải ở lại dưới đồng cỏ và tự tưởng tượng ra tất cả những điều ấy theo cách tốt nhất có thể.
Có lần tôi đem chuyện này ra bàn với Charlotte, và ngạc nhiên thay, tôi nhận ra con bé cũng từng trải qua những niềm vui y hệt và gặp phải những nỗi thất vọng tương tự ở vùng đất thú vị này. Nó cũng từng đi bộ lên con đường đó và áp mũi vào cái cổng tò vò ấy; và nó chỉ cho tôi một điều mà tôi đã bỏ sót—đó là, nếu bạn chèo thuyền ra con tàu uốn lượn, túm lấy một sợi thừng, leo lên boong tàu, trèo tút lên cột buồm và chui vào cái chòi canh, bạn hoàn toàn có thể phóng tầm mắt qua mỏm đất để thu trọn vào tầm nhìn cái cảnh sống động và nhộn nhịp của bến cảng. Con bé tiếp tục miêu tả tất cả những trò vui đang diễn ra ở trỏng, dài dòng và chi tiết đến mức tôi đâm ra nghi ngờ nhìn nó. “Sao mà mày nói cứ như thể chính mày đã leo lên cái chòi canh đó rồi không bằng!” tôi bảo. Charlotte chẳng nói gì, chỉ mím môi lại và gật đầu nguây nguẩy suốt mấy phút liền; và tôi chẳng thể cạy miệng nó được gì thêm nữa. Tôi cảm thấy hơi tổn thương. Rõ ràng là nó đã xoay sở thế nào đó để leo lên được cái chòi canh ấy rồi. Lần này Charlotte đã vượt mặt tôi.
Hiển nhiên là người lớn cần phải chưng diện râm rang rồi kéo nhau đi trả lễ. Không phải là chúng tôi hiểu nổi ý nghĩa của việc làm đó. Ở nhà trong bộ đồ cũ rồi chơi đùa chẳng phải hợp lý hơn biết mấy sao. Nhưng chúng tôi thừa nhận rằng những con người này phải làm biết bao điều khó hiểu, và suy cho cùng đó là cuộc sống của HỌ chứ không phải của chúng ta, và chúng ta chẳng ở vị thế nào để mà phán xét. Hơn nữa, họ còn có khối thói quen đáng trách hơn cái thói quen này, vốn đối với chúng tôi thường đồng nghĩa với một buổi chiều tự do, phóng khoáng để quậy phá theo cách riêng của mình. Tuy nhiên, tình hình sẽ khác hẳn khi đội bắt lính đi tuần, khi những lời cầu xin hay viện cớ đều bị phớt lờ, và chúng tôi bị ép phải tòng quân, giống như những đội quân bản xứ bị đẩy ra trận không phải vì tính chính nghĩa vốn có của cuộc chiến mà vì những khẩu súng trường rành rành của các đồng minh da trắng. Điều đó thật không thể tha thứ và hoàn toàn đáng ghét. Mặc dù vậy, chuyện đó vẫn cứ lặp đi lặp lại; và khi nó xảy ra, chẳng có gì để mà bàn cãi cả. Lệnh đã ban ra là phải tiến tuyến, và chúng tôi chỉ việc ngậm miệng lại mà bước đi.
Selina, quả thực, có một sự thích thú ngầm trong việc chưng diện và đi trả lễ, dẫu nó vẫn ra điều chê bai chỉ để giữ thể diện trước dư luận mà thôi. Thế nên tôi thấy nó thật là đểu cáng khi lăn ra đau tai vào cái buổi chiều định mệnh hôm đó, đúng lúc dì Eliza ra lệnh đánh xe ngựa pony ra chiến tuyến. Tôi cũng bị điều động cùng lúc với chiếc xe ngựa pony; và khi chúng tôi lóc cóc lăn bánh đi, tôi có cảm giác rằng sự lãng phí tột cùng của buổi chiều hôm ấy, khoảng thời gian mà tôi đã lên bao kế hoạch, sẽ chẳng bao giờ có thể bù đắp hay chuộc lại được trong suốt khoảng thời gian dài dằng dặc của những năm tháng vẫn còn nằm trước mắt tôi.
Ngôi nhà mà chúng tôi hướng đến lần này là một “ngôi nhà lớn”; một danh xưng chung mà chúng tôi dùng để chỉ loại dinh thự có một con đường dài ngập bóng hoa đỗ quyên dẫn vào cổng; một hiên nhà chống đỡ bởi những cây cột có rãnh khía; một viên quản gia nghiêm nghị, kẻ lao ra đẩy phăng những cánh cửa lồng gió, bước xuống các bậc thềm, và làm bộ như đã quên sạch những mối thâm giao quen thuộc với bạn trong những khoảnh khắc bớt nghiêm túc hơn; cùng một cái sảnh lớn, nơi không một chiếc ủng, chiếc giày hay áo khoác nào được phép vứt bừa bãi một cách thoải mái như ở nhà chúng tôi; và cuối cùng là nơi mọi người hay ngồi quây quần với y phục chỉnh tề như thể sắp sửa đi dự tiệc.
Người phụ nữ ra đón chúng tôi tỏ ra vô cùng vồn vã với dì Eliza và giả lả niềm nở với tôi. Chỉ mười giây sau, đầu họ đã chụm vào nhau và bắt đầu huyên thuyên về QUẦN ÁO. Tôi bị bỏ lại bơ vơ trên một chiếc ghế tựa thẳng lưng, thèm ruột muốn đá vào chân ghế mà không dám. Được một lúc, tôi thấy ngồi nhìn ngó xung quanh cũng khuây khỏa; có rất nhiều thứ để ngắm, từ trên cao xuống dưới thấp rồi vòng quanh. Rồi thì cái tật ngứa ngáy không chịu ngồi yên bất chợt kéo đến, và việc cào gãi chân chỉ giúp dịu đi phần nào chứ không thể xua tan hoàn toàn. Hai người giám hộ của tôi vẫn đang chìm đắm trong chuyện quần áo; tôi rón rén trượt khỏi ghế và lách người đi vòng quanh căn phòng, vừa thám hiểm, vừa quan sát, vừa ghi nhận.
Rất nhiều thứ kỳ lạ, đẹp đẽ nằm dọc theo lối đi của tôi—những bức tranh và đồ trang sức lặt vặt trên tường, những món trân ngoạn, đồng hồ quả quýt cổ và hộp đựng thuốc hít trên bàn; và tôi cẩn thận chạm tay thật kỹ lưỡng, tận tâm vào mọi thứ nằm trong tầm với. Hơn thế nữa, tôi còn ngửi thử một vài món. Cuối cùng, trong hành trình vòng quanh của mình, tôi bắt gặp một cánh cửa đang hé mở, bị che khuất một nửa bởi những nếp rèm. Tôi cẩn thận liếc nhìn xung quanh. Họ vẫn đang say sưa bàn chuyện quần áo, cả hai cùng nói, và tôi lách mình bước qua.
Đây quả thực là một căn phòng hợp lý hơn hẳn căn phòng tôi vừa rời khỏi; vì các bức tường được ốp toàn sách là sách một cách trung thực, dẫu phần lớn chúng ẩn hiện đầy khiêu khích đằng sau những cánh cửa kính của các tủ sách cao ngất. Tôi thèm thuồng đọc từng tựa sách, hà hơi vào từng tấm kính có thể với tới được, bởi vì tôi chẳng dám mở cửa tủ khi "kẻ địch" đang đóng quân ngay gần thế. Tuy nhiên, trên bệ cửa sổ, đặt trên một loại bàn kê cao, có một cuốn sách trông cực kỳ triển khai đang nằm trơ trọi một mình, được đóng bìa vô cùng lộng lẫy. Tôi nhấc các trang sách lên bằng một góc, và tựa như hương thơm tỏa ra từ một cái hũ đựng cánh hoa khô, một tầm nhìn thoáng qua về những sắc xanh sắc đỏ bay bổng ra, kể câu chuyện về những bức tranh, và toàn là tranh được tô vẽ vô cùng rực rỡ! Cuối cùng thì đây mới là thứ đúng điệu, và buổi chiều của tôi sẽ không bị lãng phí hoàn toàn. Tôi nghênh tai lắng nghe cánh cửa mà tôi vừa bước qua. Tựa như dòng triều dâng ngập tràn của một con sông đầy ắp nước, vấn đề trang phục vĩ đại, vĩnh cửu và vô tận ấy vẫn đang sủi bọt, cuộn trào và dâng sóng. Mọi chuyện có vẻ vẫn an toàn. Tôi trượt cuốn sách khỏi bệ với chút ít khó khăn, bởi nó rất đẹp và to bản, rồi lảo đảo ôm nó bước lên tấm thảm cạnh lò sưởi—nơi duy nhất phù hợp và xứng đáng cho những cuốn sách có phẩm giá như thế này.
Những tấm thảm ở ngôi nhà đó thật tuyệt hảo; mềm mại và rộng rãi, với lớp lông thảm dày cộm, và đầu gối người ta lún sâu vào đó một cách vô cùng dễ chịu. Khi tôi mở được cuốn sách ra, thoạt đầu gặp chút khó khăn trong việc đè cho những trang giấy cứng ngắc phẳng xuống. Rất may là chiếc sọt than lại nằm ngay bên khuỷu tay tôi, và thật dễ dàng để tìm một mẩu than dẹt đè lên trang sách cứ chực bật lên ấy. Quả thực, mọi thứ cứ như thể đã được sắp đặt sẵn cho tôi vậy. Ngôi nhà này xét cho cùng cũng không tệ lắm.
Khởi đầu của cuốn sách là những đường viền rực rỡ—những họa tiết uốn lượn, dây đai và nền hoa văn trám, một mê cung màu sắc, với những hình thù nhỏ bé, kỳ dị đang vui vẻ leo trèo lên xuống ở khắp mọi nơi. Nhưng trước tiên tôi háo hức lướt qua phần văn bản ở giữa, cốt để lấy một gợi ý xem cuốn sách này nói về cái gì. Dĩ nhiên tôi chẳng dại gì lãng phí thời gian vào việc đọc chữ. Một manh mối, một tấm biển chỉ đường, một cây cột mốc là quá đủ đối với tôi. Đến làm tôi kinh hoàng và chán ngản làm sao, tất cả lại viết bằng một thứ ngoại ngữ ngốc nghếch! Thật tình, sự cố chấp của một số người đôi khi khiến người ta gần như tuyệt vọng với cả loài người. Dù sao thì những bức tranh vẫn còn đó; tranh vẽ không bao giờ nói dối, không bao giờ lươn lẹo hay né tránh; còn về phần cốt truyện, tôi có thể tự mình bịa ra.
Tôi lật sang trang tiếp theo, dịch chuyển mẩu than sang một vị trí mới; và khi bức tranh dần tách ra khỏi mớ hỗn độn màu sắc đang đập vào đôi mắt đầy thích thú của tôi, thoạt đầu là một cảm giác thân thuộc nồng ấm, rồi đến sự nhận ra bừng tỉnh, và sau đó—ôi sau đó! cùng với sự chắc chắn tuyệt diệu là một nhu cầu bức bách phải lấy hai tay ôm chặt lấy bụng, nhằm nén lại tiếng reo hò phấn khích đang chực trào ra khỏi lồng ngực—đó chính là thành phố nhỏ bé của tôi!
Tôi thừa sức nhận ra nó, tôi nhận ra ngay lập tức, dẫu chưa bao giờ đến gần nó đến thế. Đây rồi cái cổng thành quen thuộc, bên trái là tòa tháp kỳ lạ, mảnh dẻ với phần đỉnh vuông vức tối tăm vươn tít lên trên những bức tường thành; bên phía tay phải, nằm ngoài thị trấn, ngọn đồi—vẫn như mọi khi—sà xuống biển một cách dốc đứng. Nhưng hôm nay mọi thứ trông to lớn hơn, tươi mới hơn và rõ nét hơn hẳn, những bức tường thành có vẻ như vừa mới được đẽo gọt, những tấm thảm rực rỡ được treo rủ xuống, những tiểu thư xinh đẹp và những đứa trẻ tóc dài đang thập thò, chen chúc trên các chiến lũy. Tuyệt vời hơn nữa, chiếc cổng tò vò đã được kéo lên—tôi thậm chí còn có thể thoáng thấy khoảng sân ngập nắng bên trong—và một đoàn người yểu điệu đang lục đục đi qua cổng trên lưng ngựa, từng đôi một. Những con ngựa của họ, với bộ yên cương quét đất, rực rỡ chẳng kém gì chủ nhân; và HỌ chính là nhóm người rực rỡ nhất về cả y phục lẫn phong thái mà tôi từng thấy từ trước tới nay. Chẳng thể là gì khác ngoài một đám cưới, tôi thầm nghĩ, với y phục ngày hội này, với cuộc rước dâu trang nghiêm và lễ hội này; và dù là đám cưới hay bất cứ thứ gì đi nữa, tôi nhất định phải có mặt ở đó. Lần này tôi sẽ không bị cản trở bởi bất kỳ cái cổng tò vò u ám nào; lần này tôi sẽ lén lút chen vào cùng đám đông, khám phá xem thị trấn nhỏ bé của mình trông ra sao ở bên trong những bức tường đáng ghét đã chắn ngang trước mắt tôi bấy lâu nay, và hơn thế nữa, được dự phần vào cuộc vui đang rần rần diễn ra ở trong đó. Vừa tự tin vừa thở hổn hển vì chờ mong, tôi lật trang sách.
Sướng quá! Cuối cùng thì tôi cũng đã ở bên trong, cuối cùng thì tôi cũng đã đứng ở phía bên kia của những bức tường phiền toái ấy; và khỏi phải nói, tôi đảo mắt nhìn xung quanh với đầy vẻ tò mò. Một quảng trường công cộng, rõ ràng là thế, dẫu không giống với những nơi tôi từng quen thuộc. Những ngôi nhà ở phía sau tọa lạc trên một dạng hành lang có cột chống, bên dưới là dòng người chen chúc, xô đẩy nhau. Các tầng trên đều được vẽ trang trí bằng những bức tranh tuyệt diệu. Phía trên đường chân trời thẳng tắp của những mái nhà là sắc xanh thẳm của bầu trời không một gợn mây trải dài từ đầu này sang đầu kia. Các lãnh chúa và quý bà tụ tập đông nghịt ở tiền cảnh, trong khi trên một bục cao ở chính giữa, một vị hào nam vừa mới xuống ngựa đang cúi đầu chạm vào những ngón tay của một thiếu nữ chưng diện lộng lẫy chẳng kém gì người phụ nữ của Selina đứng giữa các vị thánh; và xung quanh là những nhân vật khả kính, khoác lên mình những bộ y phục muôn màu muôn vẻ. Lại có cả tá lũ trẻ con, với những chiếc mũ đỏ tí hon trên mái tóc dày; và những chiếc áo sơ mi của chúng bị xộc xệch, phòi cả ra ở eo, y hệt như cái cách mà tôi vẫn hay bị sau mỗi lần rượt đuổi ai đó; và đứa nào đứa nấy đi một đôi tất lệch pha, chiếc xanh chiếc đỏ. Hệ thống y phục này đã chạm thẳng đến trái tim tôi. Tôi đã thử y chang như vậy bao nhiêu lần và phải hứng chịu biết bao nhiêu lời quở trách; và giờ đây, cuối cùng thì tôi cũng được minh oan, được vẽ rành rành trong một cuốn sách của người lớn! Tôi đảo mắt tìm kiếm những người bạn thánh thần của mình—anh chàng hiệp sĩ mặc giáp và gã kia—nhưng chẳng thấy tăm hơi đâu. Rõ ràng là họ không được phép bỏ ca trực, ngay cả trong ngày cưới, và vẫn đang đứng gác trên đồng cỏ xanh mướt tít bên dưới. Tôi cũng thấy hụt hẫng vì chẳng bóng dáng thiên thần nào xuất hiện. Một hoặc hai vị trong số họ, chắc chắn là có thể dễ dàng rảnh rỗi trong một tiếng đồng hồ để chạy lên xem náo nhiệt chứ; và họ hẳn sẽ thấy vô cùng quen thuộc ở đây, giữa muôn trùng màu sắc, chuyển động và cuộc vui.
Nhưng đã đến lúc phải tiến lên rồi, vì rõ ràng là câu chuyện hay ho chỉ vừa mới bắt đầu. Trang kế tiếp được lật qua, và kìa, toàn bộ đám đông chúng tôi đã tề tựu trong một ngôi thánh đường nguy nga. Thật không dễ để nhận ra chính xác chuyện gì đang diễn ra; nhưng giữa chốn đông đúc, tôi vô cùng vui mừng khi cuối cùng cũng nhận ra những vị thiên thần của mình, trông họ vô cùng hạnh phúc và rất ư là tự nhiên. Rõ ràng là họ đã xin được nghỉ phép, hẳn đã chạy băng băng lên đồi và hớt hải rảo bước qua cổng; và có lẽ họ đã sụt sùi một chút khi thấy quảng trường trống không và tưởng rằng cuộc vui đã tàn. Hai trong số họ đã vớ lấy mỗi người một cây nến sáp to tướng, nặng đến mức suýt khuỵu cả chân, và đang khúc khích cười trộm nhìn nhau khi dòng sáp chảy lê láng đầy người. Một vị thứ ba thì lang thang vào giữa đám đông và đang tíu tít trò chuyện với một cậu thanh niên, kẻ mà xem chừng cô nàng đang có quan hệ rất tốt. Quả quyết là đây mới chính là loài thiên thầních lợi cho chúng ta. Mấy trò ốm đau bệnh tật hay phòng ngủ ban đêm chẳng có cửa gì với họ cả!
Chà, không còn nghi ngờ gì nữa, họ đang làm lễ cưới, Chàng và Nàng, y như mọi câu chuyện vẫn hay xảy ra. Và rồi, tất nhiên là họ sẽ sống hạnh phúc bên nhau mãi mãi về sau; và ĐÓ mới là phần mà tôi muốn hướng tới. Truyện tranh gì mà ngốc nghếch hết sức, cứ hễ đến đoạn hay ho thực sự là lại dừng lại; nhưng câu chuyện tranh này mới chỉ đang ở những chương đầu, và cuối cùng thì tôi cũng có cơ hội được biết CON NGƯỜI ta sống hạnh phúc mãi mãi về sau NHƯ THẾ NÀO. Tất cả chúng tôi sẽ cùng nhau về nhà, Chàng và Nàng, các thiên thần, và tôi; và anh chàng hiệp sĩ mặc giáp sẽ được mời đến ở cùng. Và khi đó câu chuyện mới thực sự bắt đầu, tại đúng điểm mà những cuốn sách khác thường hay kết thúc. Tôi lật trang sách, thấy mình thoát khỏi ngôi thánh đường mờ ảo, lộng lẫy và một lần nữa lại hòa mình vào chốn đồng quê khoáng đạt.
Thế này mới phải chứ; mọi thứ phải thế này chứ. Bầu trời xanh ngắt không tì vết, những lá cờ tung bay phấp phới trong gió, và đoàn rước dâu vui vẻ của chúng tôi, với tiếng cười đùa rôm rả, lóc cóc tiến về phía bờ nước. Lúc này tôi đã đi qua thị trấn, ra đến tận bên kia ngọn đồi, nơi mà tôi hằng mong ước được đặt chân tới; và quả nhiên, bến cảng hiện ra trước mắt, san sát những con tàu uốn lượn. Hầu hết chúng đều chất đầy quà cưới—những kiện lụa là, vàng bạc châu báu, và những chiếc túi nặng trịch trông có vẻ chứa đầy tiền vàng; và con tàu rực rỡ nhất đậu sát ngay chiếc cầu tàu được trải thảm. Nàng dâu đã yểu điệu bước xuống cầu tàu, các nữ tỳ theo sau nghiêm trang, từng người một; chỉ ít phút nữa thôi là tất cả chúng ta sẽ lên tàu, những sợi dây cáp sẽ tung tóe nước, những cánh buồm sẽ căng phồng lên. Từ trên boong tàu, tôi sẽ nhìn thấy thị trấn nhỏ bé có tường bao bọc lùi dần, chìm xuống và mờ khuất đi, trong khi mỗi nhịp nhồi của mũi tàu lại đưa chúng ta đến gần hơn với hòn đảo hạnh phúc—đó chính là một hòn đảo mà chúng tôi đang hướng đến, tôi biết thừa! Từ đằng xa, tôi đã có thể thấy những người dân trên đảo vẫy tay chào trên bến cảng đông nghịt, nơi những ngôi nhà nhỏ chạy dài lên sườn đồi tới tận lâu đài, trùm lên tất cả là những tòa tháp và chiến lũy. Một lần nữa chúng tôi sẽ cùng nhau cưỡi ngựa, một đoàn rước vui nhộn, lóc cóc qua con đường dốc đứng và xuyên qua cái cổng thành u ám; và thế là chúng tôi đã đến nơi, thế là tất cả chúng tôi sẽ cùng nhau ăn tối, thế là chúng tôi đã về đến nhà! Và rồi—
ÁI! ÁI! ÁI!
Thật cay đắng làm sao khi phải té ngã từ một giấc mơ huyền ảo trở về với ánh ban mai lạnh ngắt; thật tàn nhẫn làm sao khi chỉ trong một giây phút lại đánh mất một chuyến hải trình, một hòn đảo, và một lâu đài vốn gần như sẽ thuộc về chính bạn; nhưng cay đắng và tàn nhẫn nhất là khi nhận ra, bên cạnh sự mất mát đó, những ngón tay của người dì cau có đang túm chặt lấy gáy bạn. Cuốn sách đẹp đẽ của tôi cũng không còn nữa—đã bị giật phăng khỏi tầm tay bởi vị quý bà trưng diện, kẻ hùa vào những lời la ó mắng mỏi nhiệt tình cứ như thể bà ta là họ hàng thân thích vậy—và chẳng còn lại gì ngoài việc tôi mếu máo thảm thương, bất chợt bừng tỉnh trước sự khắc nghiệt của thực tại và vô vàn sự thù địch của thế giới thực tế. Tôi chẳng màng gì đến những lời quở trách, mắng mỏi của họ; nhưng tôi vô cùng xót xa cho con tàu đã mất, hòn đảo đã biến mất, bữa tối chưa kịp ăn, và cho cái hiện thực phũ phàng rằng, nếu muốn có bất kỳ thiên thần nào để chơi cùng, từ nay tôi phải đành ngậm ngùi chấp nhận những sinh linh nhợt nhạt, mặc áo ngủ, những kẻ cứ vơ vẩn bay lượn trên giường của đứa trẻ trường Chúa nhật trong các trang sách của tờ Sứ Giả Ngày Sabát.
Tôi bị lôi xềnh xệch ra khỏi nhà trong một trạng thái rũ rượi, đẫm nước mắt, trong khi viên quản gia vẫn duy trì cái vẻ mặt lạnh lùng, vô cảm trước những cánh cửa lồng gió của hắn, thứ biểu cảm cốt để lừa gạt cả những người tinh đời nhất, dẫu chẳng thể lừa nổi tôi. Tôi thừa biết rằng lần tới khi hắn được nghỉ ca và lảng vảng qua khu nhà chúng tôi, chúng tôi sẽ gặp nhau trong nhà bếp như hai người đàn ông thực sự, và tôi sẽ đấm cho hắn mấy phát rồi đố hắn mấy câu đố mẹo, còn hắn sẽ dạy tôi mấy trò ảo thuật với nút chai và đoạn dây thừng. Thế nên thái độ thiếu cảm thông của hắn chẳng làm tôi thêm phần chán nản.
Tôi tiếp tục duy trì tiếng khóc mếu ngoại giao một cách dai dẳng ngay cả khi chúng tôi đã được nhét lên chiếc xe ngựa pony và cánh cổng khu nhà đã khép lại kêu cạch một tiếng sau lưng, bởi vì nó đóng vai trò như một lớp áo giáp chống lại mọi lời chất vấn, tranh cãi và la mắng, trong khi tôi đang mải đăm chiêu suy nghĩ và chỉ muốn được yên thân. Và những suy nghĩ trong đầu tôi có hai điều.
Điều đầu tiên tôi nghĩ là: “Lần này thì mình đã vượt mặt Charlotte rồi!”
Và điều thứ hai tôi nghĩ là: “Khi nào mình lớn tướng lên, có tiền riêng, và cầm một cây gậy đi bộ loại xịn, mình sẽ lên đường từ thật sớm một buổi sáng, và cứ đi mãi cho đến khi đến được cái thị trấn nhỏ có tường bao bọc đó.” Chẳng có mấy khó khăn thực sự nào trong nhiệm vụ này cả. Chỉ là hỏi han chỗ này chỗ kia thôi, mà mọi người thì rất đỗi niềm nở, hơn nữa tôi có thể miêu tả van vách từng cây sỏi viên gạch của nơi đó.
Còn về hòn đảo mà tôi thậm chí còn chưa từng tận mắt thấy, thì có vẻ không dễ dàng đến thế. Dẫu vậy, tôi vẫn tràn đầy tự tin rằng bằng cách nào đó, vào lúc nào đó, sớm muộn gì thì tôi cũng sẽ định mệnh đặt chân tới đó.