Thời gian là một hai ngày trước màn trước. Sáng sớm, sương mù rất dày. Địa điểm ở Trùng Khánh, bên bờ sông.
Nhân vật:
Lữ Thiên Thu
Lữ Dĩ Mỹ
Vợ Kiều
Kiều Nhân Sơn
Kiều Lợi Hương
Kiều Thân
Lý Nhan
Người chèo thuyền
〔Khai mạc: Bờ sông Dương Tử, bến tàu ở trong tầm mắt. Đối diện có núi. Thuyền bè lại qua giữa sông, buồm di chuyển, tiếng ca cất lên.
Người chèo thuyền (không cần lên sân khấu, buồm trên sân khấu động đậy, người chèo thuyền hợp ca ở sau màn): Hừ ôi, hi ôi, hừ ôi, hi ôi, chèo thuyền, chèo thuyền, tiến lên, tiến lên.
Từ sáng đến tối, từ nóng đến lạnh, ngày ngày, năm năm, năm năm, ngày ngày,
Sông là con đường của chúng ta,
Thuyền là ngôi nhà của chúng ta,
Gió mát thổi đưa những cánh buồm của chúng ta.
Hừ ôi, hi ôi, hừ ôi, hi ôi, tiến lên, tiến lên, chèo thuyền, chèo thuyền.
Thuôi nước ngược nước, bãi lớn bãi nhỏ, hướng tây, hướng đông, hướng bắc, hướng nam.
Mồ hôi nóng rơi vào dòng sông,
Hàng hóa đưa đến bờ sông,
Trăng sáng mọc đằng đông, hạ buồm chúng ta xuống.
Lữ Dĩ Mỹ (xách túi vải nhỏ, bước mấy bước, đứng lại): Bố, mau lên nào!
Lữ Thiên Thu (nách trái kẹp rất nhiều tranh, tay phải chống gậy trúc, chậm rãi đi tới): Không vội, không vội, sắp rời khỏi Trùng Khánh rồi, để bố ngắm thêm những ngọn núi này!
Lữ Dĩ Mỹ: Lỡ tàu thì phiền lắm đấy, bố!
Lữ Thiên Thu: Chẳng lẽ trên sông chỉ có mỗi con tàu này? Lỡ chuyến này, thì đợi chuyến thứ hai chứ! Vội cái gì?
Lữ Dĩ Mỹ: Bố thật là buồn cười! Đây là chuyến thuyền thường, không biết mấy ngày mới có một chuyến đấy. Hơn nữa, hành lý của chúng ta đã chuyển lên trên rồi! Nào, đưa tranh cho con cầm!
Lữ Thiên Thu: Bố cầm nổi! Tác phẩm của bố, bố tự cầm! (Đi mấy bước, lại dừng)
Lữ Dĩ Mỹ: Sao bố lại không đi nữa rồi!
Lữ Thiên Thu: Ngắm một chút! Ngắm một chút! Nhìn kìa, ngọn núi kia thú vị làm sao, giống như đang suy nghĩ điều gì trong sương mù ấy!
Lữ Dĩ Mỹ: Chúng ta đi về phía đông cơ mà, dọc đường toàn là nước, toàn là núi, đủ để bố ngắm chán, đi thôi!
Lữ Thiên Thu: Mỗi nơi có một vẻ đẹp riêng, cái này không thể thay thế cho cái kia, cái kia không thể thay thế cho cái này!
Lữ Dĩ Mỹ: Con thấy ấy, bố à, bố có chút không nỡ rời khỏi Trùng Khánh!
Lữ Thiên Thu: Con gái ngoan, lại để con đoán trúng rồi, bố có chút không nỡ xa Trùng Khánh! Núi, nước đều có tính cách nhất định. Ở quen một nơi nào đó, tính cách của núi nước dường như hòa lẫn vào một chỗ với tính cách của chúng ta, con người và núi nước liền trở thành những người bạn tâm giao! Bố không nỡ xa những người bạn này! (Ngồi lên đá)
Lữ Dĩ Mỹ: Đến vùng tuyến đầu rồi, bố ạ, bố không chỉ nhìn thấy núi mới nước mới, bố còn có thể quen biết một đám lớn bạn mới, bọn họ đều là những anh hùng kháng chiến. Vẽ họ lại, vẽ một bức dài mười trượng, có núi có nước có người có ngựa có pháo có lửa đài, tuyệt vời biết bao!
Lữ Thiên Thu: Đúng vậy! (Chợt đứng vụt dậy) Đúng vậy! Bố! Vẽ ra lịch sử kháng chiến! Đi! Đi! Đi! Dĩ Mỹ, con cũng sẽ có bạn mới, công việc mới, phải không?
Lữ Dĩ Mỹ: Vâng ạ! Con sẽ không bao giờ chịu cái cục tức của lão già họ Kiều đó nữa! Con rất vui, thật muốn hát một bài!
Lữ Thiên Thu: Đi! Vừa đi vừa hát! (Lại khựng lại)
Lữ Dĩ Mỹ: Sao bố lại đứng khựng lại rồi?
Lữ Thiên Thu: Chờ một chút! Bố nhặt mấy con hến nhỏ đáng yêu làm đĩa pha màu!
Lữ Dĩ Mỹ: Cha chả! Bố đúng là một đứa trẻ già chính hiệu!
Lữ Thiên Thu: Cho nên đấy, Dĩ Mỹ, sau này xuất gia (lấy chồng), hãy lấy một nghệ sĩ, cậu ta cả đời sẽ mãi là đứa trẻ con!
Lữ Dĩ Mỹ: Nếu lấy chồng, con nhất định không lấy nghệ sĩ!
Lữ Thiên Thu: Sao thế?
Lữ Dĩ Mỹ: Bởi vì cậu ta cả đời sẽ mãi là đứa trẻ con!
Lữ Thiên Thu: Ha ha ha! Nói hay lắm! Nói hay lắm!
Lữ Dĩ Mỹ: Mau đi thôi!
Lữ Thiên Thu: Đi! Con gái ngoan, bỏ mấy con hến nhỏ này vào túi con đi, đừng có vứt đi của bố đấy nhé! (Bỏ vào túi)
Vợ Kiều (từ bờ sông chậm rãi đi tới, vô cùng mệt mỏi): Dĩ Mỹ! Dĩ Mỹ!
Lữ Dĩ Mỹ (quay người): Thím!
Lữ Thiên Thu: Em dâu!
Lữ Dĩ Mỹ: Thím, sao thím lại tới đây thế này?
Lữ Thiên Thu: Dĩ Mỹ, đỡ thím ấy đến chỗ hòn đá này trước đã! Em dâu, ngồi xuống nghỉ một lát đi!
Vợ Kiều (ngồi xuống): Tôi ấy mà, ra ngoài tìm Nhân Sơn!
Lữ Thiên Thu: Nhân Sơn làm sao thế?
Vợ Kiều: Giống như các người vậy, đều là những kẻ nhẫn tâm!
Lữ Dĩ Mỹ: Thím ơi, thím xem con có cách nào khác đâu? Con thật sự không nỡ rời xa thím, thím thật sự giống như mẹ con vậy! Thế nhưng, con không thể làm nô lệ cả đời được, chút bản lĩnh cỏn con của con cũng không phải sinh ra chỉ để kiếm tiền thay chú Kiều! Con không thể không đi! Chỉ có bước ra ngoài, con mới có thể có chút ít hữu dụng đối với xã hội, có chút ít hữu dụng đối với cha! Thím nói có đúng không?
Vợ Kiều: Tôi hiểu! Tôi hiểu chứ! Thế nhưng, Nhân Sơn cũng muốn đi! Nó là đứa con do một tay tôi rứt ruột đẻ ra, hơn nữa lại là gốc rễ duy nhất của nhà họ Kiều. Sao tôi có thể bảo nó đi được? Sáng nay vừa hừng sáng, tôi vừa mở mắt ra đã không thấy nó đâu nữa. Tôi biết, nó đã muốn đi thì nhất định sẽ đến hai bến tàu ở phía bên này. Tôi đầu không chải, mặt không rửa, liền chạy tới tìm nó, thế mà lại không tìm thấy! Chẳng lẽ nó nhảy sông rồi?
Lữ Thiên Thu: Em dâu! Nhân Sơn không phải là đứa trẻ hồ đồ thiếu ý chí như thế, tuyệt đối sẽ không nhảy sông đâu! Nó muốn rời khỏi nhà, đi làm chút việc gì đó, thì hoàn toàn có khả năng, Nhân Sơn không phải là người không có khí phách!
Vợ Kiều: Nó đi rồi, tôi còn thiết sống làm gì nữa?
Lữ Thiên Thu: Em dâu, không thể nói thế được. Bây giờ, một thanh niên có chút khí phách, đều phải ra sức vì đất nước!
Vợ Kiều: Đứa con cả của tôi đã hy sinh trên chiến trường rồi!
Lữ Thiên Thu: Cả nhà chết sạch còn hơn là mất nước! Hơn nữa một đứa trẻ tốt như thế sao có thể coi trọng cái kiểu cuộc sống ở nhà các cô chú được? Nó sao có thể không muốn đi chứ?
Vợ Kiều (đứng phắt dậy): Đừng nói nữa! Đừng nói nữa! Các người thì hay rồi, vui vẻ hớn hở bay cao chạy xa cùng con gái cưng! Các người chẳng thèm nghĩ cho tôi chút nào cả! Nếu Nhân Sơn thật sự đi rồi, trong nhà chỉ còn lại một bà già khổ sở như tôi. Lại gánh thêm một người đàn bà góa chồng điên dại, một đứa con gái mất mặt xấu hổ nữa, thì phải làm sao bây giờ?
Lữ Dĩ Mỹ: Thím ơi, từ từ khuyên nhủ chú Kiều đi! Chuyện ở Hong Kong, chuyện trong nhà, chẳng lẽ vẫn chưa đủ làm bài học hay sao? Chú ấy đâu phải là người không tinh ranh!
Vợ Kiều: Dĩ Mỹ, con muốn đi thì cứ đi đi, không cần nói với ta những lời sáo rỗng này nữa! Con thừa biết tính khí của lão già đó rồi đấy, ông ta sẽ nghe lời khuyên của ta chắc? Ta chẳng còn cách nào khác, nếu Nhân Sơn đã đi một đi không trở lại, ta sẽ nhảy sông!
〔Tàu thủy còi vang.
Lữ Dĩ Mỹ: Tàu sắp chạy rồi, bố!
Vợ Kiều: Đi đi! Không cần bận tâm đến tôi! Ai muốn đi thì cứ đi, con sông này thế nào cũng sẽ mãi mãi đợi tôi!
Lữ Thiên Thu: Dĩ Mỹ, con cứ đi một mình đi! Bố phải đưa cô ấy về nhà cái đã! Em dâu, anh đưa em về!
Lữ Dĩ Mỹ: Thế sao được ạ? Thím ơi, bố con con có thể rời khỏi nơi này, thật sự không dễ dàng gì, thím lại có thể nỡ bảo chúng con quay về chịu tội nữa sao?
Vợ Kiều: Đại ca, dẫn Dĩ Mỹ đi đi! Dĩ Mỹ, cho con này, (tháo một đôi bông tai xuống) Đây là đôi bằng vàng đấy! Cầm lấy đi, sau này phải hiếu thuận với bố cho thật tốt nhé! Cả đời kiếp này, tôi không có phúc phận được nhìn thấy con làm con dâu của tôi nữa rồi, chỉ cầu xin con sau này đừng quên tôi là được!
Lữ Dĩ Mỹ: Thím ơi, đợi sau khi kháng chiến thắng lợi, con nhất định sẽ quay về, lại đến ở cùng một chỗ với thím! Con là đứa trẻ không có mẹ! Con cầm đôi bông tai này, sau này sẽ trả lại cho thím!
Vợ Kiều: Lại còn nghĩ ngợi xa xôi thế làm gì, ai mà biết có thể sống được đến ngày nào cơ chứ!
Lữ Thiên Thu: Em dâu, em không thể nghĩ như vậy được! Dĩ Mỹ có thể ra ngoài làm chút việc, anh có thể đến tiền tuyến tận mắt nhìn ngắm, vẽ những bức tranh kháng chiến, đều là những chuyện đáng vui mừng!
Vợ Kiều: Thôi được, đại ca, tôi mừng thay cho các người, các người đi đi!
Lữ Dĩ Mỹ: Thím ơi! (Đẫm lệ bước đi)
Lữ Thiên Thu: Em dâu! Còn một câu nữa! Nhân Sơn muốn đi, hãy để cho nó đi! Em thử nghĩ mà xem, nếu em không cho nó đi, mà nó lại bị giày vò đến chết ở nhà, thì em có lỗi với con trai hơn, hay là có lỗi với đất nước hơn? Em dâu, em nói đi!
Vợ Kiều: Đi đi, đại ca, anh là người có phúc đấy!
Lữ Thiên Thu: Tạm biệt nhé, em dâu! (Đi xuống)
Vợ Kiều (còi tàu lại vang lên, bước tới trước một bước, vẫy vẫy tay, phờ phạc ngồi phịch xuống)
Kiều Lợi Hương (vội vã chạy lên): Nhị ca, mau lên! Bố đuổi theo kìa! (Nhìn thấy mẹ): Mẹ!
Kiều Nhân Sơn (đi lên): Ai? Mẹ!
Vợ Kiều: Là mẹ đây! Mẹ đã đến bến tàu bên kia rồi, mà không tìm thấy con! Con trai, con nhất định phải đi sao? Con thật sự muốn đi thế cơ à?
Kiều Nhân Sơn: Mẹ, mẹ nghĩ hộ con xem, con phải làm thế nào đây?
Vợ Kiều: ...
Kiều Nhân Sơn: Mẹ, con không phải là kẻ nhẫn tâm! Từ Hong Kong trở về, ban đầu con vẫn luôn nghĩ sẽ thu xếp ổn thỏa mọi chuyện trong nhà trước, rồi sau đó mới đi góp chút sức lực cho đất nước. Đầu tiên, con muốn thuyết phục bố, bảo ông ấy mở to mắt ra, nhìn về những việc lớn lao, đừng chỉ chăm chăm nhìn vào lợi ích của bản thân. Thế nhưng những lời nói của con giống như mấy hạt mưa rơi xuống biển lớn, chẳng có chút tác dụng nào cả. Cho đến mấy ngày trước Hong Kong bị ném bom, Đào Vân bỏ trốn mất tăm, con tưởng rằng đây chắc chắn là cơ hội tốt của con, nhưng bố dường như lại càng trở nên hồ đồ hơn, giống như bị ma quỷ ám ảnh vậy, coi con như kẻ thù! Con không thể chần chừ do dự nữa, không thể cứ để những giọt sương mai rơi uổng phí trên đá mãi được. Con không thể chờ đợi thêm nữa, con sợ rằng không cải thiện được gia đình, mà lại lỡ mất cơ hội báo quốc. Con phải đi ngay lập tức! Con ra ngoài, thứ nhất là đi làm tròn nghĩa vụ mà bất kỳ thanh niên nào cũng phải làm, thứ hai là thay bố chuộc tội với quốc gia xã hội! Mẹ, mẹ hiểu con chứ? Tha lỗi cho con nhé?
Vợ Kiều: Mẹ không hiểu! Mẹ cũng chẳng hiểu cái gọi là "tha lỗi" gì hết! Mẹ xót con! Con đã nhất định muốn đi, thì đi đi!
Kiều Nhân Sơn: Mẹ! Vào lúc thế này, người làm mẹ nào cũng phải buông tay con cái của mình ra!
Vợ Kiều: Đi đi! Đi đi! Mẹ đã buông tay anh con thế nào, thì cũng sẽ buông tay con thế ấy! Đi đi!
Kiều Lợi Hương: Nhị ca, con phải làm sao đây?
Kiều Nhân Sơn: Em gái, kinh nghiệm đau thương sẽ biến những điều tồi tệ thành tốt đẹp, một con người là thế, một dân tộc cũng vậy!
Kiều Lợi Hương: Con phải sống tiếp thế nào đây?
Kiều Nhân Sơn: Sống tiếp để giảm bớt tội lỗi cho cha, sống tiếp để báo đáp lòng thương yêu của mẹ!
Vợ Kiều: Lợi Hương, mẹ thương yêu anh con thế nào, thì cũng thương yêu con thế ấy, con cũng là do một tay mẹ dứt ruột đẻ ra!
Kiều Nhân Sơn: Em gái, chỉ cần em hiểu được bố không đúng, hiểu được mẹ yêu thương em, em, mẹ, đại tẩu, thì vẫn còn có sức mạnh rất lớn để khuyên nhủ bố tỉnh ngộ lại! Phụ nữ ở hậu phương, ít nhất cũng sẽ khiến cho đàn ông tỉnh táo hơn một chút, hối hận ngộ ra một chút, nếu như họ không chuyên tâm làm món đồ chơi cho đàn ông! Lợi Hương, em đã từng làm món đồ chơi, em đã cổ vũ bố làm điều ác, đồng thời cũng tự hủy hoại chính mình! Kẻ hủy hoại em chính là em, người cải tạo em cũng là chính em! Thôi, anh phải đi đây! Em gái, đỡ mẹ về đi!
Vợ Kiều: Nhân Sơn, đến bao giờ mới có thể gặp lại con đây?
Kiều Nhân Sơn: Mẹ, đừng khóc! Đừng khóc! Con đi là một việc quang minh chính đại, là chuyện đáng mừng! Hãy giữ lại nước mắt của mẹ, mẹ ạ, để nhỏ lên trái tim của bố!
Vợ Kiều: Mẹ tiễn con mấy bước, tiễn con đến tận bến tàu nhé!
Kiều Nhân Sơn: Không cần đâu, mẹ! Mẹ mau quay về đi!
Vợ Kiều: Phải tự bảo trọng lấy thân đấy nhé, con trai!
Kiều Lợi Hương: Nhị ca...
Kiều Nhân Sơn: Mẹ! Em gái! Tạm biệt! (Bước nhanh đi)
〔Lúc này mặt trời đỏ phá sương mù chiếu rọi ra.
Vợ Kiều (ngẩn ngơ đứng nhìn)
Kiều Lợi Hương: Mẹ, ánh mặt trời chói mắt lắm, không nhìn thấy nữa đâu, về thôi!
Vợ Kiều: Chân mẹ không nhấc lên nổi nữa rồi! Ngồi một lát đã! (Kéo Lợi Hương ngồi quay mặt ra sông)
Người chèo thuyền (hát ở sau màn):
Sông là ruộng của chúng ta,
Thuyền là nhà của chúng ta.
Cầm chắc tay lái thuận dòng xuôi xuống, sóng cuồn cuộn chảy đến Tam Hiệp,
Núi xanh hai bên bờ hoa nở đầy, mây cuộn quanh đỉnh núi,
Sương lững lờ trôi ven bờ sông,
Kéo căng dây thừng ngược nước chèo thuyền, mồ hôi đầm đìa đến Trung Châu,
Đèn đóm sáng ngời như sao ở trên đỉnh núi.
Kiều Thân (vội vã đi lên, nhìn bốn phía)
Lý Nhan (bám sát theo sau): Bố, bố không thể, không thể ngăn cản anh ấy được, anh ấy đi trả thù cho nhà chúng ta đấy! (Chặn ông ta lại)
Kiều Thân: Tránh ra! Tao đá mày xuống sông bây giờ!
Kiều Lợi Hương (quay đầu lại): Bố! (Đứng dậy)
Kiều Thân: Mấy đứa đang làm gì ở đây thế này?
Vợ Kiều (vẫn ngẩn ngơ ngồi nhìn ra sông, không nói gì)
Kiều Lợi Hương: Con với mẹ ra tiễn nhị ca.
Lý Nhan: Em gái! Em gái! Nói cho chị biết, anh ấy đi rồi ư? Anh ấy thực sự đi rồi sao?
Kiều Lợi Hương (gật đầu)
Kiều Thân: Không có lệnh của tao, tụi mày dám cho nó đi á? Mấy đứa chúng mày ăn no dửng mỡ, lú lẫn cả rồi hả?
Lý Nhan: Em gái, đi! Theo chị ra bến tàu! Chị sẽ dùng chiếc khăn tay này làm cờ nhỏ, cắn rách ngón tay dùng máu viết lên hai chữ "Đi trả thù" rồi vẫy về phía nhị đệ! Chị sẽ thét, thét cho khản cả cổ! "Nhìn kìa! Nhìn những người anh hùng của chúng ta, người anh hùng đi trả thù kìa!" Em gái, theo chị đi!
Kiều Thân: Đừng có nói nhảm nữa, cái đồ đàn bà điên này!
Kiều Lợi Hương: Đại tẩu, không cần đi nữa đâu, tàu chắc đã chạy rồi!
Lý Nhan: Thế thì tôi cũng phải đi! Tôi đi nhìn cái bóng khuất đằng sau của con tàu đó, nhìn làn khói đen nó để lại phía sau, nhìn những ngọn sóng trắng phía sau nó! (Chạy đi hướng bến tàu)
Kiều Thân: Lợi Hương, nó thực sự đi rồi sao?
Kiều Lợi Hương: Thực sự đi rồi ạ!
Kiều Thân: Sao không kéo nó lại?
Kiều Lợi Hương: Con mà đi được, thì con cũng đã đi rồi!
Kiều Thân: Mày nói cái gì?
Kiều Lợi Hương: Con cũng sẽ đi!
Kiều Thân: Mày nói lại lần nữa xem nào!
Kiều Thân (tát thẳng vào miệng cô bé): Mày đi này!
Vợ Kiều (đột ngột quay phắt mặt lại): Ông đang làm gì đấy?
Kiều Thân: Tao đánh chết tươi tất cả chúng mày!
Vợ Kiều: Lợi Hương, con về nhà trước đi!
Kiều Lợi Hương: Con không đi! Con ở đây chờ bị đánh chết cho rồi!
Kiều Thân: Hừ!
Vợ Kiều: Con gái ngoan! Con đi trước đi!
Kiều Lợi Hương: Sao con lại chỉ sinh ra làm con gái cơ chứ! Giá mà là con trai, con cũng sẽ giậm chân bỏ đi cho xem! (Đi xuống)
Vợ Kiều: Kiều Thân, ông ngồi xuống đây! Hướng ra sông, hướng về núi, hướng về mặt trời, tôi hỏi ông, lúc trước khi chúng ta chưa phát tài, sung sướng hơn bây giờ, hay là không vui bằng bây giờ?
Kiều Thân: Tao không có thời gian đôi co nhảm nhí với bà! (Nhưng rồi vẫn ngồi xuống)
Vợ Kiều: Từ khi có tiền, ông có thể làm bá chủ trong cái nhà này, con dâu tại sao lại phát điên? Chẳng phải do ông ép bức nó đấy ư? Đào Vân tại sao lại bỏ trốn? Chẳng phải vì chính ông mang lưu manh về nhà hay sao? Lợi Hương hư hỏng từ bao giờ? Chẳng phải vì ông không cho tôi quản giáo nó đấy ư? Nhân Sơn tại sao lại muốn đi, chẳng lẽ không phải do ông ép nó hay sao? Vì một ít tiền, ông đã đắc tội với người bạn tốt từ thuở hàn vi! Vì một ít tiền, ông đã bức bách một cô gái tốt nhường ấy, là Dĩ Mỹ, đến đường cùng! Tiền giống như dòi bọ, càng nhiều càng khiến thịt thối rữa nhanh hơn! Ông có tiền, nhưng ông đã mất con trai, hủy hoại con cái, đắc tội với bạn bè, cái này chẳng lẽ còn nghiêm trọng hơn cả luật pháp quốc gia hay sao? Ông nghĩ lại đi, ông nghĩ cho thật kỹ vào!
Kiều Thân (nghĩ một lúc): Nhân Sơn thực sự đi rồi sao!
Vợ Kiều: Con trai của chúng ta đi rồi đấy!
Kiều Thân: Nó vừa nói gì với tao nhỉ?
Vợ Kiều: Nó nói, đi chuộc tội thay cho ông!
Kiều Thân: Chuộc tội?
Vợ Kiều: Ông phát tài, nó đi đánh giặc! Thắng trận trở về, nó hiên ngang ngẩng cao đầu mà sống; nó có chết, số tiền của ông cũng không làm vấy bẩn máu của "nó"!
Kiều Thân: Tao sẽ bắt nó trở về, tao chỉ còn mỗi một đứa con trai này thôi!
Vợ Kiều: Nước mắt của tôi còn chẳng thể khiến nó hồi tâm chuyển ý, tiền của ông lại càng vô ích hơn! Lúc nó đi, không cho phép tôi khóc, nó nói, tôi phải giữ lại nước mắt để nhỏ vào trái tim của ông! Cha của Nhân Sơn ơi, con dâu phát điên rồi, con gái hư hỏng rồi, giờ chỉ còn lại tôi là người vợ già của ông thôi, ông nên nghe lời tôi rồi chứ hả?
Kiều Thân: Chỉ còn lại hai chúng ta thôi sao?
Vợ Kiều: Ông nhìn xem, chừng ấy con người ở nơi lớn thế này, còn ai là người thân của ông nữa? Chúng ta về nhà thôi! Viết thư cho Nhân Sơn, bảo nó rằng chúng ta không kiếm tiền nữa đâu, bảo nó cứ yên tâm làm việc, viết thư cho Dĩ Mỹ, bảo rằng chúng ta không kiếm tiền nữa đâu, hoan nghênh con bé cùng Lữ đại ca quay về! Ông thấy thế nào?
Kiều Thân: Đi! Về nhà thôi! Mẹ nó, để bố đỡ con!
Vợ Kiều: Đợi con dâu đã chứ! (Nhìn xa xa): Nó đến kìa! Con bé đi nhanh quá chừng! Nó sẽ khỏi bệnh thôi! Ông ngàn vạn lần đừng mắng nó nữa đấy, nó là một đứa trẻ ngoan! Con dâu ơi! Lại đây nào! Mẹ đang đợi con ở đây này!
Lý Nhan (chạy tới): Mẹ, tàu chạy từ lâu rồi, chẳng thấy gì cả, chỉ thấy một đôi chim trắng đang bay trên sông! Con nghĩ ấy mà, Đức Sơn với Nhân Sơn hai anh em bọn nó chính là một đôi chim trắng, bay đi mất rồi, bay vút đi mất rồi!
Vợ Kiều: Con gái ngoan! Theo mẹ về nhà nhé?
Lý Nhan: Con không về nhà! Con muốn ngồi ở đây, ngày đêm cầu nguyện cho Nhân Sơn: Thân thể khỏe mạnh, tiêu diệt thêm nhiều tên quỷ Nhật nữa! Đợi bao giờ con nhìn thấy anh ấy trở về, khải hoàn trở về, con sẽ quỳ bên bờ sông nghênh đón anh ấy, bưng một gột nước trong ở sông để rửa sạch bụi trần trên đôi chân anh ấy; kết hoa dại thành một vòng hoa, đội lên đầu anh ấy! Sau đó, con sẽ kéo anh ấy, đi vòng quanh khắp thành phố, đến cửa nhà, con phải đốt mười vạn tràng pháo, mới cho phép anh ấy bước vào trong nhà! (Vỗ tay) Tuyệt vời biết bao! Thật tuyệt vời! Mẹ, mẹ về đi! Bảo bố đỡ mẹ ấy! Con ở đây đợi nhị đệ khải hoàn trở về!
Kiều Thân: Con dâu, đi thôi, theo chúng ta về nhà!
Vợ Kiều: Bố con đã nói rồi, sau này chúng ta sẽ sống cho thật tốt, không làm ăn buôn bán gì nữa cả!
Lý Nhan: Mẹ cứ về trước đi! Con phải ở lại đây đợi anh ấy! Bằng không, để anh ấy biết được, anh ấy sẽ giận đấy, sẽ nói rằng: "Nhìn kìa, đại tẩu cứ luôn miệng giục tôi ra trận trả thù; tôi ra rồi, thế mà đại tẩu lại quên bẵng tôi đi, chẳng quan tâm gì đến tôi cả!" Thế chẳng phải hỏng bét hay sao?
Vợ Kiều: Vậy, mẹ đi trước nhé? Chút nữa con nhớ về sớm đấy nhé!
Lý Nhan: Vâng, mẹ đi đi! Bố, đỡ mẹ cho cẩn thận vào nhé!
Kiều Thân: Ừ! (Đỡ vợ già đi xuống)
Lý Nhan (ngồi xuống, ngẩn ngơ nhìn đăm đăm ra sông)
Người chèo thuyền (hát ở sau màn):
Kháng chiến, chèo thuyền, chèo thuyền, kháng chiến.
Đồng tâm hiệp lực, một lòng tiến lên.
Tiền tuyến đổ máu, hậu phương đổ mồ hôi.
Chèo thuyền, kháng chiến, kháng chiến, chèo thuyền.
Mặc cho sóng gió,
Mặc cho hiểm nguy!
Cầm vững tay lái,
Căng tròn cánh buồm,
Đồng tâm đồng đức,
Không tiếc máu mồ hôi,
Vượt qua hiểm trở,
Liễu rợp hoa tươi,
Chỉ toàn là đồng bằng mênh mông bát ngát!
Kháng chiến, chèo thuyền, chèo thuyền, kháng chiến, anh em ơi, đồng tâm tiến lên!
(Hạ màn)