1953 – Roald Dahl[1]
Bà vợ dùng cái đùi cừu đông lạnh giết chồng rồi phi tang “hung khí” bằng cách nấu lên mời mấy tay cớm đánh chén. Một truyện ngắn khá hấp dẫn của Dahl dẫu cảnh sát trưởng Lambiase vẫn băn khoăn liệu một bà nội trợ chính cống có nấu đùi cừu theo như truyện miêu tả hay không: Không rã đông, không nêm nếm, cũng không ướp gia vị. Thế thì sẽ chẳng nhừ nổi, thậm chí còn chưa chín ấy chứ? Chuyên ngành của ta chẳng phải ẩm thực (hay hình sự), nhưng nếu con để ý những tình tiết nhỏ nhặt này thì toàn bộ câu chuyện sẽ bắt đầu sáng tỏ. Trừ vấn đề đó ra, tác phẩm rất đáng để giới thiệu vì ta biết một cô bé từng yêu thích James và quả đào khổng lồ[2] lắm lắm.
AJF.
Trên chuyến phà từ Hyannis tới đảo Alice, cô nàng Amelia Loman tranh thủ sơn móng tay màu vàng. Trong lúc đợi sơn khô, cô đọc lướt mấy ghi chú của người tiền nhiệm. “Tiệm sách Hải Đảo, doanh số xấp xỉ 350.000 đô la mỗi năm, những tháng hè bán chạy hơn do nhiều khách du lịch.” Tiền nhiệm Harvey Rhodes tổng kết. “Chỗ bán rộng khoảng 55 mét vuông. Không có người làm toàn thời gian ngoại trừ chủ tiệm. Khu vực sách thiếu nhi rất bé. Dịch vụ mua bán trực tuyến chưa chuyên nghiệp. Phương thức tiếp cận độc giả nghèo nàn. Chủ yếu là dòng sách văn học, đó là lợi thế cho chúng ta nhưng tay Fikry rất kén chọn, thiếu Nic thì chẳng bán nổi quyển nào. May mà cả thị trấn có mỗi tiệm Hải Đảo.” Amelia hơi thiếu ngủ, cô ngáp dài tự hỏi liệu tiệm sách bé xíu đó có đáng để mình lết cả quãng đường dài đến thế hay không. Lúc sơn móng tay khô hẳn thì bản tính lạc quan trong cô cũng trỗi dậy, Ồ, đáng quá ấy chứ! Cô chuyên làm việc với những hiệu sách be bé cùng mấy tay chủ tiệm mà. Cô còn đa di năng, biết chọn đúng rượu cho bữa tối (giỏi tổ chức, lại có thể chăm sóc mấy ông bạn say quắc cần câu), trồng cây, tìm chó mèo lạc, và nhiều tài lẻ khác nữa.
Cô vừa bước lên bờ thì điện thoại kêu. Số lạ gọi tới. Giờ chẳng còn bạn bè nào của cô xài điện thoại vì chức năng nghe gọi cả. Mà cô cũng thích thế, thời buổi nào rồi còn gọi điện chỉ để thông báo mấy tin lãng xẹt mà ai cũng biết cơ chứ? Hóa ra đầu dây bên kia là Boyd Flanagan, thất bại thứ ba của việc hẹn hò qua mạng, cái gã đã dẫn cô đến rạp xiếc sáu tháng trước.
“Cách đây vài tuần, anh đã gửi tin nhắn cho em,” gã nói. “Em có nhận được không?”
Cô đáp mình mới nhảy việc nên mọi thứ cứ loạn cả lên. “Với cả, em nghĩ lại rồi. Hẹn hò qua mạng chắc chẳng hợp với em đâu.”
Hình như Boyd không nghe được câu cuối, gã hỏi, “Mình đi chơi lần nữa nhé?”
Một phút tưởng niệm cho buổi hẹn hò lần trước: Rạp xiếc khá hay ho nên ban đầu họ không để ý đến việc giữa hai người chẳng hề có điểm chung. Đến cuối bữa tối, sự thật phũ phàng dần hé lộ. Đáng lẽ, Amelia phải nhận ra điều này ngay khi hai người chẳng thể nhất trí được loại rượu khai vị, hay lúc gã thú nhận rằng mình không hứng thú với mấy thứ “cũ kĩ”, như đồ cổ, nhà cửa, lũ chó và con người. Cô không cho phép bản thân khẳng định điều gì cho đến tận món tráng miệng. Amelia đã hỏi tên cuốn sách có ảnh hưởng nhất đến đời gã và nhận được câu trả lời: Nguyên lý kế toán - phần II.
Thế là cô khéo léo từ chối gã, thôi khỏi, cô chẳng muốn hẹn hò lần nữa tẹo nào.
Nghe tiếng Boyd thở dồn dập, cô sợ rằng gã sắp khóc tới nơi. “Anh không sao chứ?” Cô hỏi.
“Đừng giả mèo khóc chuột.”
Amelia biết mình nên cúp máy luôn, nhưng cô không làm thế. Cô muốn nghe xem gã định nói gì. Phải kiếm vài thứ hay ho từ cuộc hẹn tồi tệ để có chuyện kể với lũ bạn chứ nhỉ?
“Sao anh lại nói thế?”
“Amelia này, tôi không gọi cho cô ngay sau cuộc hẹn đó đúng không?” Gã nói. “Tôi không thèm gọi vì tôi kiếm được một em ngon hơn nhiều, nhưng hẹn hò chẳng ra đâu vào đâu nên tôi mới cho cô thêm cơ hội. Cô tưởng mình hay lắm à? Tôi nói cho cô biết, cô cười trông cũng được đấy nhưng răng to oành, mông cũng chẳng khá hơn, rồi cái cách cô uống rượu cứ như mới 25 ấy, cô già quá rồi cô ạ. Đừng ăn mày còn đòi xôi gấc.” Gã xôi gấc bắt đầu nức nở. “Xin lỗi. Anh thực sự xin lỗi.”
“Không sao, Boyd à.”
“Sao anh lại không được chứ? Rạp xiếc vui mà, phải không? Anh cũng đâu đến nỗi nào.”
“Anh tuyệt lắm, rạp xiếc cũng hay.”
“Nhưng sao em lại không thích chứ? Nói anh nghe đi.”
Tới lúc này thì có quá nhiều lý do để không ưa nổi gã, cô chọn đại một cái, “Anh nhớ lúc em bảo mình làm bên xuất bản còn anh nói không có hứng thú với sách vở không?”
“Trưởng giả học làm sang.” Gã kết luận.
“Về mặt nào đó thì cũng đúng. Nghe này, Boyd, em đang trong giờ làm. Em có việc rồi.” Amelia cúp máy. Cô không tự đắc về vẻ ngoài của mình, càng không quan tâm đến mấy lời của gã Boyd Flanagan. Dẫu sao, gã cũng đâu thực sự nói chuyện với cô. Cô chỉ là nỗi thất vọng mới nhất của gã mà thôi. Cô cũng thất vọng chứ bộ.
Cô 31 tuổi rồi, đã đến lúc phải gặp gỡ ai đó.
Vậy mà...
Amelia luôn lạc quan tin rằng thà ở vậy còn hơn phải chịu đựng một người chẳng đồng điệu hay không có chung sở thích với mình. (Đúng mà nhỉ?)
Mẹ cô thường càm ràm đống tiểu thuyết lãng mạn đã khiến con gái bà không thích nổi đàn ông ngoài đời thực. Bà nghĩ cô chỉ đọc mấy cuốn tình cảm sến súa, điều này quả là một sự sỉ nhục với Amelia. Thực ra, thi thoảng đọc thể loại đó cũng được nhưng gu của cô phong phú hơn nhiều. Hơn nữa, dù ngưỡng mộ giáo sư Humbert[3] thật đấy, nhưng nếu có thực ngoài đời, cô cũng chẳng muốn lấy ông ta, yêu hay thậm chí quen thôi cũng không. Đến cậu chàng Holden Caulfield[4], ông chủ Rochester[5] hay ngài Darcy[6] cũng thế.
Biển hiệu treo trước cổng ngôi nhà kiểu Victoria đỏ tía đã bạc phếch khiến Amelia suýt đi quá.
TIỆM SÁCH HẢI ĐẢO
Độc quyền cung cấp sách văn học
trên đảo Alice từ năm 1999
Sách, mỗi cuốn một khung trời
Người, chẳng ai là đảo[7]
Trong tiệm, một cô bé đứng quầy thu ngân đang đọc cuốn sách mới ra của Alice Munro[8]. “Này, quyển đó thế nào?” Amelia hỏi. Cô ngưỡng mộ Munro, nhưng ngoại trừ các kỳ nghỉ, cô lấy đâu ra thời gian mà đọc mấy cuốn sách không nằm trong danh sách giới thiệu cho khách hàng cơ chứ.
“Trường bắt đọc ạ.” Cô bé đáp.
Nghe Amelia giới thiệu là nhân viên kinh doanh bên nhà xuất bản Dực Long, cô bé vẫn chẳng buồn ngẩng lên, chỉ lơ đãng trỏ ra phía sau, “Chú AJ. đang ở trong văn phòng đó.”
Nhìn những chồng sách in thử cùng bản thảo vứt lộn xộn trên hành lang, Amelia cảm thấy nỗi thất bại đang vẫy chào phía cuối con đường. Chiếc túi trĩu nặng trên vai cô có vài cuốn sách cùng một catalog in đầy tên sách hay để giới thiệu cho ông chú AJ. Cô chưa từng tâng bốc mấy đầu sách mình đề xuất, chưa từng dối lòng mà la lên mình cuồng quyển này quyển nọ. Đối với cô, nội dung, bìa sách, tác giả hay website của tác giả đều có điểm hay ho để nói. Thế nên họ mới trả lương mình hậu hĩnh, thi thoảng Amelia lại tự đùa như vậy. Cô kiếm được 37.000 đô la mỗi năm chưa kể tới thưởng, dù hãn hữu lắm mới có.
Cửa phòng ông chú AJFikry đóng im ỉm. Amelia đi được nửa đường thì tay áo len bị móc vào chồng sách, thế là hơn trăm quyển rơi rầm rầm xuống sàn. Cánh cửa bật mở, người đàn ông tên AJFikry nhìn chằm chằm đống lộn xộn rồi liếc qua cô gái với mái tóc vàng sậm đang cuống cuồng dọn sách.
“Cô là ai?”
“Amelia Loman.” Cô gom được hơn mười quyển, và một nửa trong số đó lại rớt xuống.
“Để đấy đi.” Gã gầm gừ. “Mấy cuốn đó có thứ tự cả. Cô chỉ làm loạn lên thôi. Mời cô đi cho.”
Amelia đứng dậy. Cô nhận ra mình cao hơn tay AJ. này ít nhất mười phân. “Nhưng tôi có hẹn với anh.”
“Hẹn hò gì.” Gã nói.
“Có mà,” Amelia khăng khăng đáp, “tôi đã email cho anh từ tuần trước về các đầu sách mùa đông. Anh nói tôi đến vào thứ Năm hay chiều thứ Sáu đều được cả nên tôi đã hẹn thứ Năm.” Cuộc trò chuyện qua email ngắn gọn nhưng có thật, tuyệt đối không thể là tưởng tượng.
“Cô là đại diện bên xuất bản hả?”
Amelia gật đầu, thở phào nhẹ nhõm.
“Nhà xuất bản nào?”
“Dực Long.”
“Đại diện nhà Dực Long là tay Harvey Rhodes cơ mà,” gã đáp. “Tuần trước cô gửi email, tôi tưởng cô là trợ lý của Harvey hay gì đó.”
“Tôi làm thay anh Harvey.”
AJ. thở dài não nề. “Thế thằng cha Harvey đó qua bên nào vậy?”
Anh ấy mất rồi còn đâu... Amelia chợt nghĩ có nên đùa lại rằng Harvey chuyển qua nhà xuất bản Kiếp Sau không, nhưng cô chỉ đáp đơn giản, “Anh ấy mất rồi. Tôi tưởng anh biết chứ.” Phần lớn khách hàng của cô đều biết cả. Anh Harvey là một huyền thoại trong giới kinh doanh xuất bản phẩm. “Có cáo phó đăng trên bản tin ABA[9], hình như cả Publishers Weekly[10] nữa.” Giọng cô đầy thương cảm.
“Tôi không hay đọc tin tức ngành xuất bản.” Gã gỡ cặp kính đen dày cộm ra rồi cứ lau gọng kính mãi.
“Tôi lấy làm tiếc phải báo tin này cho anh.” Amelia chạm nhẹ lên tay gã nhưng liền bị hất ra.
“Tôi có quen thân thằng cha đó đâu mà thương với tiếc? Một năm gặp nhau được ba lần, mà lần nào hắn cũng nài ép tôi mua mua bán bán. Bè chứ bạn nỗi gì.”
Thôi, thế là vụ giới thiệu các đầu sách mùa đông đã đi tong. Cô nên hẹn quay lại vào dịp khác thì hơn. Nhưng cứ nghĩ tới hơn hai tiếng đồng hồ lái xe tới Hyannis rồi thêm tám chục phút đi phà lên đảo Alice, mà sau tháng Mười, lịch chạy phà lại rất thất thường, cô đành cố vớt vát, “Dẫu sao tôi cũng tới rồi, anh không phiền nếu xem qua vài đầu sách mùa đông bên Dực Long chứ?”
Văn phòng AJ. hoàn toàn khép kín, không cửa sổ, không tranh treo tường, trên bàn không đặt bức ảnh nào, không đồ trang trí, cửa thoát hiểm cũng không luôn. Trong phòng chỉ có sách, mấy giá kim loại rẻ tiền (như loại để trong ga ra), một tủ hồ sơ đầy ự và chiếc máy tính cổ lỗ từ thế kỷ trước. Gã chẳng thèm lấy nước mời cô, và dầu đang khát khô cả cổ, cô cũng không buồn hỏi. Cô dọn một chiếc ghế chất đầy sách rồi ngồi xuống.
Amelia bắt đầu giới thiệu các đầu sách mùa đông. Đây là danh sách khiêm tốn nhất trong năm, cả về số lượng và chất lượng. Thực ra, có vài cuốn đầu tay khá ổn (chí ít cũng được kỳ vọng là ổn), còn lại thì chính nhà xuất bản cũng chẳng trông đợi nhiều. Vậy mà cô lại thích các sách “mùa đông” nhất, bởi chúng thường không được đánh giá cao, bị ngó lơ, tỉ lệ thành công thấp. (Chẳng phải quá phóng đại khi nói cô cũng đang tự thấy bản thân mình như thế.) Amelia kết thúc màn giới thiệu bằng cuốn cô thích nhất, hồi kí của một ông lão đã 82 tuổi, sống độc thân mãi tới khi kết hôn ở tuổi 78. Vậy mà chỉ hai năm sau, vợ ông qua đời vì căn bệnh ung thư, hưởng thọ 83 tuổi. Theo như hồi kí, tác giả là phóng viên mảng khoa học, chuyên viết bài cho rất nhiều tờ báo tại Trung Tây Hoa Kỳ. Văn phong khá tinh tế, hài hước chứ không chỉ toàn sướt mướt, khiến Amelia khóc như mưa trên tàu từ New York tới Providence. Đóa hoa nở muộn[11] chỉ là một cuốn sách nhỏ, nghe qua khá sáo mòn nhưng nếu đọc thử, mọi người chắc chắn sẽ yêu thích nó. Amelia cũng tin rằng, chỉ cần dám thử thì hầu hết các vấn đề của loài người sẽ đều có cách giải quyết.
Cô đang say sưa kể về Đóa hoa nở muộn thì gã AJ. gục đầu đánh cộp xuống bàn.
“Anh sao vậy?” Amelia hỏi.
“Không hợp với tôi,” AJ. Chán chường đáp.
“Anh cứ thử đọc chương đầu đã,” cô nhét bản thảo vào tay gã. “Đề tài có hơi cũ nhưng cách m...”
“Không hợp với tôi.” Gã cắt ngang ngay lập tức.
“Vậy tôi sẽ giới thiệu cho anh cuốn khác nhé.”
AJ. thở dài thườn thượt, “Còn trẻ nhưng cô cũng khá sành sỏi đấy. Có điều, thằng cha tiền nhiệm của cô ấy... Vấn đề là, Harvey biết khẩu vị của tôi. Gu của hắn hợp với tôi.”
Amelia đành đặt bản thảo lên bàn. “Vậy hãy cho tôi cơ hội để hiểu thêm về anh.” Cô nói, thoáng cảm thấy hao hao mấy ả trong phim khiêu dâm.
Gã lầm bầm gì đó, kiểu như Hiểu cái quái gì chứ?
Amelia gấp cuốn catalog lại. “Anh Fikry này, có thể nói cho tôi biết anh thích gì không?”
“Thích,” gã dài giọng nhại lại. “Tốt nhất là để tôi kể cô nghe mấy thứ tôi không ưa nổi nhé? Chủ nghĩa Hậu hiện đại[12], Chủ nghĩa Hiện thực huyền ảo[13], mấy bà đồng ngồi lảm nhảm về cõi âm hay thuyết Hậu tận thế. Cả thể loại xài đủ thứ phông chữ rồi nhét đầy hình ảnh mà đa phần đều vô nghĩa nhằm thu hút thị hiếu khách hàng. Tôi không nuốt nổi đống tiểu thuyết văn học về Holocaust[14] hay các bi kịch khác của nhân loại, làm ơn đi, tôi cần người thực việc thực. Rồi mấy thứ lai tạp kiểu như tiểu thuyết trinh thám văn học, viễn tưởng văn học này nọ. Lạy Chúa, văn học chỉ nên đơn thuần là văn học, thể loại nào phải ra thể loại ấy chứ. Hổ lốn thì khó mà viết cho ‘tới’ được. Sách thiếu nhi cũng chẳng khá hơn, nhất là mấy quyển kể về lũ trẻ mồ côi, và tôi cũng không muốn làm loạn tủ sách của mình với mấy cuốn chuyên dành cho độc giả trẻ. Tôi không thích thứ gì quá 400 trang hoặc dưới 150 trang. Tôi bị dị ứng với loại tiểu thuyết đạo nhái của mấy ngôi sao truyền hình thực tế, sách tranh của người nổi tiếng, hồi kí thể thao, sách chuyển thể từ phim, mấy thứ lạ thường và không thể không nhắc đến ma cà rồng. Tôi hiếm khi đặt sách đầu tay, mấy cuốn lãng mạn hài hước viết về đám thiếu nữ, thơ thẩn hay sách dịch, và cô, cô chẳng cần giới thiệu với tôi ‘những xê ri đầy hứa hẹn’ nếu nó không nằm trong danh sách bán chạy nhất của Thời báo New York[15]. Tóm lại, cô Loman này, dẫu cô có ngợi khen nức nở hay hứa hẹn rằng tôi sẽ bán được bao nhiêu bản trong Ngày của Mẹ thì cuốn hồi kí mỏng dính của một lão già tầm thường có vợ mất vì ung thư cũng chẳng thể chấp nhận nổi.”
Amelia đỏ bừng mặt, vì tức giận nhiều hơn là xấu hổ. Vài điều gã nói không sai, nhưng đâu cần lăng mạ vô lối như thế. Kiểu gì thì nhà xuất bản Dực Long cũng không bán tới một nửa số thể loại sách mà gã vừa liệt kê. Cô nhìn kĩ người đối diện, hơn cô chục tuổi là cùng chứ mấy. Còn trẻ mà nhỏ mọn quá sức. Cô đành hỏi, “Vậy anh thích thể loại nào?”
“Sách nào cũng được, miễn không phải đống trên,” gã đáp. “Thi thoảng, tôi cũng miễn cưỡng chấp nhận vài tuyển tập truyện ngắn, dẫu khách hàng chẳng bao giờ động tới.”
Trong danh sách của Amelia chỉ có duy nhất một cuốn truyện ngắn, mà lại của tác giả mới. Cô chưa đọc hết và cũng không có thời gian đọc hết nhưng truyện đầu tiên khá hay. Nội dung về hai lớp học sinh khối Sáu, một Mỹ một Ấn tham gia chương trình quốc tế tìm bạn qua thư. Sách được viết dưới góc nhìn của cậu bé Ấn Độ đang học cùng lũ trẻ Mỹ kia. Cậu kiên trì giảng giải những thông tin sai lệch hài hước về văn hóa Ấn cho đám bạn. Cô hắng giọng, cổ vẫn khô khốc, “‘Năm mà Bombay thành Mumbai’[16], tôi nghĩ nó đặc biệt h...”
“Bỏ đi,” gã nhìn cô.
“Tôi còn chưa giới thiệu gì mà.”
“Bỏ là bỏ.”
“Tại sao chứ?”
“Thừa nhận đi, cô đưa thứ của nợ đó ra chỉ vì tôi là người lai Ấn chứ gì? Cô nghĩ tôi quan tâm sao?”
Amelia tưởng tượng mình đang quăng chiếc máy tính cổ lỗ qua đầu gã. “Tôi giới thiệu vì anh nói thích truyện ngắn còn gì. Đó lại là tuyển tập duy nhất trong danh sách của tôi. Và theo tôi, dù là tác phẩm đầu tay, nó vẫn rất tuyệt vời, từ đầu chí cuối.” Điểm này thì cô đang nói dối.
“Và anh biết còn điều gì nữa không? Tôi thích các cây bút mới, thích khám phá những điều mới mẻ; đó là một phần lý do tôi chọn công việc này.” Amelia cao giọng. Đầu óc cô quay cuồng, tim cũng đập loạn lên. Chẳng lẽ cô đã uống quá nhiều? “Để tôi cho anh mấy lời khuyên nhé?”
“Thôi xin,” gã đáp. “Cô mới bao nhiêu, 25 hả?”
“Anh Fikry, cửa tiệm này đẹp thật đấy, nhưng nếu anh cứ khư khư bảo thủ như vậy vậy vậy...” Amelia nói lắp như một đứa trẻ, điều này thi thoảng vẫn xảy ra khi cô bối rối và tức giận, “... vậy thì hiệu sách Hải Đảo sớm muộn cũng sập tiệm thôi.”
Rồi cô quăng cuốn Đóa hoa nở muộn cùng catalog mùa đông lên bàn gã và vội vã rời đi, vấp phải mấy cuốn sách ngoài hành lang.
Một tiếng nữa mới có phà nên Amelia dành thời gian dạo quanh thị trấn. Bên ngoài một Ngân hàng Mỹ có treo tấm bảng đồng kỷ niệm mùa hè ngài Herman Melville[17] đã nghỉ dưỡng tại đây khi tòa nhà vẫn còn là nhà trọ Alice. Cô lấy điện thoại chụp một kiểu ảnh cùng tấm bảng. Đảo Alice đẹp thật đấy, nhưng có lẽ trước mắt thì cô chẳng còn lý do nào để quay lại nữa.
Cô gửi tin nhắn cho sếp ở New York: Chắc chẳng kiếm được đơn hàng nào từ Hải Đảo rồi :-(
Sếp nhắn lại: Đừng bức xúc. Hải Đảo đặt hàng ít mà, đa phần chỉ vào mùa hè, lúc đông khách du lịch thôi. Tên chủ ở đó hơi kì quặc, cậu Harvey bán danh sách xuânhè hên hơn nên chắc cô cũng thế.
Đúng 6 giờ, AJ. kêu con bé Molly Klock đi về. “Cuốn sách mới của Munro thế nào?”
Nó rên rỉ, “Sao hôm nay ai cũng hỏi cháu câu đó thế nhỉ?” Thực ra chỉ có mỗi Amelia nữa thôi nhưng Molly cứ thích nói quá lên.
“Chắc tại thấy cháu đang đọc mà.”
Nó lại rên rỉ, “Thôi được. Mấy nhân vật, nói sao nhỉ, đôi khi nhân tính quá.”
“Chú nghĩ đó là phong cách của Munro rồi,” gã nói.
“Chẳng biết nữa, cháu thích mấy cuốn cũ hơn. Cháu về đây, thứ Hai gặp lại.”
Cần phải làm gì đó với con bé Molly này mới được, AJ. thầm nghĩ và lật tấm biển ĐÓNG CỬA lại. Ngoài việc thích đọc sách, Molly thực sự là một nhân viên bán hàng rất tồi, nhưng đằng nào con bé cũng chỉ làm bán thời gian, mà thuê người mới lại mất công đào tạo. Ít ra nó cũng không trộm cắp. Nic thuê Molly nên hẳn cô đã nhìn thấy điểm gì đó ở tiểu thư Klock hay cáu kỉnh này. Biết đâu đến mùa hè tới, AJ. sẽ bực mình mà đuổi việc con bé cũng nên.
Gã xua hết đám khách còn lại ra khỏi tiệm (mấy đứa trong nhóm nghiên cứu hóa học hữu cơ cứ đứng túm tụm chỗ quầy báo từ 4 giờ đến giờ mà chẳng mua gì khiến gã bực mình, có đứa còn làm tắc toa lét nữa chứ), rồi kiểm kê đống hóa đơn nhàm chán. Cuối cùng, gã cũng được trèo lên căn hộ gác mái của mình. Gã thảy cả hộp vindaloo[18] vào lò vi sóng. Trong lúc chờ chín phút như hướng dẫn, gã nhớ lại cô ả bên Dực Long. Cô nàng trông cứ như ở Seattle những năm 1990 mới vượt thời gian đến đây, chân đi giày cao su in hình mỏ neo, mặc váy hoa hòe của bà nội cùng áo len lông xù màu be, lại thêm quả tóc ngang vai nham nhở như mới được bạn trai xén hộ trong nhà bếp. Hay là bạn gái? À không, chắc là bạn trai. Tự dưng gã nhớ tới Courtney Love[19] lúc mới cưới Kurt Cobain[20]. Bờ môi đỏ xinh nói, “Không ai có thể làm tổn thương tôi,” nhưng đôi mắt lam nhạt lại thì thầm, “Phải, anh có thể làm tổn thương em, và dường như anh sẽ làm thế.” Và thế là chàng khiến nàng khóc sưng cả mắt. Được lắm, AJ.
Mùi vindaloo tỏa ra ngào ngạt, vậy mà còn những bảy phút rưỡi nữa.
Gã phải kiếm gì làm cho đỡ buồn vậy. Vận động một chút nhưng không cần quá gắng sức.
Gã mò xuống tầng hầm, dùng con dao rọc giấy cắt mấy thùng sách. Rọc. Ép phẳng. Xếp gọn.
AJ. bắt đầu hối hận vì đã xử sự chẳng ra làm sao với cô nàng đại diện bên xuất bản. Đâu phải lỗi của cô ta. Sao không ai nói với gã thằng cha Harvey Rhodes qua đời rồi chứ?
Rọc. Ép phẳng. Xếp gọn.
Chắc cũng đã có ai đó thông báo với gã, nhưng gã thường chỉ đọc lướt email và không bao giờ trả lời điện thoại. Hẳn phải có đám tang chứ nhỉ? Dẫu sao thì AJ. Cũng chẳng đến. Gã chỉ mới quen Harvey Rhodes ít lâu. Rõ ràng là vậy.
Rọc. Ép phẳng. Xếp gọn.
À thì... gã cũng thường trò chuyện hàng giờ với cha đó hơn nửa thập kỷ qua. Họ chỉ bàn luận về sách vở, nhưng trên đời này, có thứ gì riêng tư hơn những cuốn sách nữa đâu?
Rọc. Ép phẳng. Xếp gọn.
Dễ gì kiếm được một tay có gu giống mình cơ chứ? Lần duy nhất họ tranh cãi là về David Foster Wallace[21] loanh quanh thời điểm hắn tự sát. AJ. không thể chịu đựng nổi mấy lời tôn kính ngợi ca hắn. Một cuốn tiểu thuyết tàm tạm (dẫu dài dòng và dễ dãi), vài ba bài luận có chiều sâu khiêm tốn, mỗi thế thôi.
“Trò đùa vô tận[22] là một kiệt tác,” Harvey nói.
“Trò đùa vô tận chỉ là cuộc đấu về khả năng chịu đựng. Anh bán hàng nên phải nói mấy lời hay ho ấy, chứ không lẽ lại thừa nhận đã lãng phí cả cuối tuần qua chỉ vì thứ chán ngắt này.” AJ. phản đối. “Phong độ, chứ không phải đẳng cấp, bạn già ạ.”
Mặt Harvey đỏ gay khi cố vươn người qua bàn, “Cậu lúc nào cũng giở cái giọng đó với mấy tác giả sinh cùng thời với cậu!”
Rọc. Ép phẳng. Xếp gọn.
Lúc gã quay lên tầng trên thì món vindaloo đã nguội ngắt. Giờ mà hâm lại trong cái khay nhựa đó thì dễ hẳn sẽ chết ngắc vì ung thư mất.
Gã đặt nó lên bàn. Miếng thứ nhất cay xè, miếng thứ hai lạnh tê tái. Này thì vindaloo Gấu bố với Gấu con, gã ném thẳng vào tường. Gã chẳng là cái thá gì của thằng cha Harvey, còn hắn lại có ý nghĩa với gã đến nhường nào.
Sống một mình có cái dở là tự bày thì phải tự đi mà dọn.
Không phải, dở nhất là chẳng có ai quan tâm lúc đau khổ. Nào có ai cần biết vì sao gã đàn ông 39 tuổi đầu lại ném thẳng khay vindaloo vào tường như đứa trẻ lên ba. AJ. rót cho mình một ly vang đỏ, trải khăn lên bàn ăn, đi vào phòng khách rồi mở tủ kính lấy quyển Tamerlane[23]. Gã quay vào bếp, đặt Tamerlane lên bàn, đối diện chiếc ghế Nic thường ngồi.
“Nâng cốc, mừng tin vui khốn nạn hôm nay.” Gã thì thầm.
Gã ngửa cổ uống cạn ly rượu, rót thêm ly nữa và lại uống cạn, tự nhủ sẽ kiếm quyển nào đó để đọc. Trường xưa[24] của Tobias Wolff chẳng hạn, dù đọc gì đó mới lạ chắc sẽ tốt hơn. Cuốn sách cô nàng đại diện đó giới thiệu là gì nhỉ? Đóa hoa nở muộn... Phải rồi. Mà gã đâu có nói sai. Chẳng còn gì tồi tệ hơn đống hồi kí sến sẩm của mấy tay góa vợ, nhất là khi vợ AJ. mới qua đời được hai mươi mốt tháng. Cô ta là người mới, hiển nhiên chẳng có tội tình gì nếu không biết bi kịch đau lòng của gã. Chúa ơi, gã nhớ Nic, nhớ giọng nói của nàng, chiếc cổ và cả hai bên nách ram ráp như lưỡi mèo mà đến cuối ngày sẽ có mùi như thứ sữa sắp đông vậy.
Gã say ngất ngư trên bàn sau ba ly rượu. Gã chỉ cao có mét bảy, nặng gần sáu mươi lăm cân và thậm chí chẳng kiếm nổi miếng vindaloo đông lạnh nào để ăn. Rõ ràng, tối nay gã chẳng cần đọc thêm chi hết.
“Ajay, đi ngủ thôi.” Nic thì thầm.
Cuối cùng, gã cũng thấy nàng. Nốc cả đống rượu vốn chỉ để được quay về chính nơi này.
Nic, hồn ma người vợ đã khuất dìu gã đứng dậy trong cơn say.
“Anh thảm hại quá, mọt sách ạ. Anh có biết mình tệ đến mức nào không?”
Gã gật đầu.
“Một hộp vindaloo nguội ngắt cùng chai vang 5 đô.”
“Anh tôn trọng những di sản lâu đời em ạ.”
Gã cùng nàng vào phòng ngủ.
“Chúc mừng, ngài Fikry, ngài đạt được danh hiệu Bợm nhậu chính cống rồi nhé.”
“Anh xin lỗi, em à,” gã nói. Nàng đỡ gã xuống giường.
Mái tóc nâu của nàng ngắn ngủn theo phong cách gamine.
“Em cắt tóc rồi à, trông lạ quá.”
“Hôm nay anh cư xử thật thô lỗ với cô gái đó.”
“Tại thằng cha Harvey cả đấy.”
“Hiển nhiên rồi,” nàng nói.
“Những người quanh mình cứ lần lượt bỏ đi, anh buồn lắm.”
“Thế nên anh mới không đuổi con bé Molly Klock phải không?”
Gã gật đầu.
“Anh đâu thể cứ thế này mãi được.”
“Được chứ sao không?” AJ. nói. “Trước giờ vẫn vậy, sau này cũng vậy.”
Nàng nhẹ nhàng đặt môi lên trán gã. “Nhưng nhìn anh thế này, em buồn lắm.”
Rồi nàng biến mất.
Tai nạn đó chẳng phải lỗi của ai cả. Nàng lái xe đưa tác giả về nhà sau một sự kiện buổi chiều. Hẳn nàng đã cố phóng nhanh để bắt kịp chuyến phà cuối về Alice, cũng có thể nàng muốn tránh một con hươu, hoặc tại đường sá Massachusetts quá tệ hại vào mùa đông, chẳng ai biết chính xác cả. Ở bệnh viện, viên cảnh sát nghi ngờ nàng tự sát.
“Không,” AJ. gằn giọng. “Không bao giờ.” Nàng đang mang thai tháng thứ hai. Họ chưa nói với ai vì sợ khiến mọi người thất vọng. Đứng ngoài phòng xác, gã ước mình đã thông báo tin này, ít nhất cũng có được chút hạnh phúc ngắn ngủi trước quãng đời dai dẳng... Gã không biết phải gọi chuyện này là gì nữa. “Không, cô ấy không tự sát.” AJ. ngừng lại. “Cô ấy lái xe rất tệ mà lại chủ quan.”
“Có lẽ vậy,” viên cảnh sát trả lời. “Đó không phải lỗi của ai cả.”
“Người ta vẫn thường nói thế,” AJ. đáp. “Nhưng đâu phải. Đó là lỗi của cô ấy. Đúng là ngốc nghếch. Ngốc nghếch một cách quá đáng. Hệt như tình tiết chết tiệt của bà già Danielle Steel[25]. Nếu đây là một cuốn tiểu thuyết, tôi sẽ quẳng nó vào góc phòng ngay lập tức.”
Viên cảnh sát (vốn chẳng đọc gì nhiều ngoài mấy cuốn của Jeffery Deaver[26] lúc nghỉ phép) cố gắng liên hệ những gì gã nói với thực tế, “Đúng vậy. Anh sở hữu một tiệm sách mà.”
“Của vợ tôi và tôi,” AJ. liền đáp. “Chúa ơi, tôi vừa làm một điều ngớ ngẩn hệt như gã nam chính mất vợ mà cứ quen mồm lải nhải mãi ‘chúng tôi’. Sáo rỗng làm sao. Anh...” Gã ngưng lại để đọc biển tên của viên cảnh sát, “... Lambiase này, tôi với anh chỉ là nhân vật trong một cuốn tiểu thuyết tệ hại. Anh có hiểu không? Thế quái nào chúng ta lại ở đây được nhỉ? Hẳn anh đang nghĩ, Tội nghiệp cha này, rồi tối nay về, anh sẽ ôm lũ trẻ chặt hơn, bởi đây là cách mà các nhân vật trong mấy tiểu thuyết đó sẽ làm. Anh biết thể loại này phải không? Dạng tiểu thuyết văn học cố gắng miêu tả một chút cuộc đời nhân vật phụ để phát triển câu chuyện ấy. Tay tác giả không thèm quan tâm đến mấy kẻ bé mọn đâu! Ôi, phụ ấy mà! Quả là phóng khoáng. Anh phân biệt chủng tộc chứ anh Lambiase? Vì kiểu nhân vật của anh phải như vậy.”
“Anh Fikry này,” viên cảnh sát đáp, “có cần tôi gọi ai hộ anh không?” Lambiase là một cảnh sát tốt, hiểu và thông cảm với nỗi đau mà người nhà nạn nhân đang phải chịu đựng. Anh đặt một tay lên vai AJ.
“Phải rồi! Chính thế, sĩ quan Lambiase à, anh nói đúng kịch bản rồi đó! Đóng đạt lắm. Anh có biết một tay góa vợ như tôi sẽ làm gì tiếp theo không?”
“Gọi điện cho ai đó,” sĩ quan Lambiase trả lời.
“Hẳn rồi, dẫu tôi cũng đã thông báo hết cho gia đình bên vợ.” AJ. gật đầu đáp. “Nếu là truyện ngắn thì tôi với anh đóng xong rồi đó. Chút trớ trêu thế là hết. Nên thế gian này, chẳng có chi hay hơn một truyện ngắn, sĩ quan Lambiase ạ.”
“Nếu truyện này của tay Raymond Carver[27], anh sẽ an ủi tôi rồi hạ màn, mọi thứ kết thúc. Nhưng... sau tất cả, tôi lại càng thấy giống như mình đang ở trong tiểu thuyết. Ý tôi là về mặt cảm xúc ấy. Và sẽ cần có thời gian để vượt qua. Anh hiểu chứ?”
“Tôi không chắc lắm. Tôi chưa từng đọc Raymond Carver,” sĩ quan Lambiase đáp. “Tôi thích Lincoln Rhyme[28] cơ. Anh biết ông ta không?”
“Nhà tội phạm học bị liệt. Viết khá ổn. Nhưng anh từng đọc mẩu truyện ngắn nào chưa?” AJ. hỏi.
“Có lẽ là ở trường học. Mấy truyện cổ tích. À, ừm, Cái chết của chú ngựa con[29]? Phải rồi, tôi có đọc Cái chết của chú ngựa con.”
“Đấy là tiểu thuyết mà,” AJ. đáp.
“Ồ, xin lỗi, tôi... à khoan, thời trung học tôi có đọc một truyện ngắn gì đó về cảnh sát! Một vụ giết người hoàn hảo, thế nên tôi mới nhớ. Ông cảnh sát bị vợ giết, hung khí là thịt bò đông lạnh, rồi bà ta nấu lên cho những người khác...”
“Cái đùi cừu,” AJ. đính chính. “Câu chuyện tên Cái đùi cừu, hung khí là chiếc đùi cừu.”
“À, phải rồi!” Viên cảnh sát gật gù. “Đúng là bán sách có khác.”
“Truyện đó rất nổi tiếng mà,” AJ. nói. “Chắc gia đình bên vợ của tôi cũng sắp tới rồi. Xin lỗi vì ban nãy đã gọi anh là ‘nhân vật phụ’ nhé. Tôi thô lỗ quá. Tôi mới chính là ‘nhân vật phụ’ trong tiểu thuyết dài tập của sĩ quan Lambiase. Một anh cảnh sát thì giống nhân vật chính hơn một gã bán sách. Sĩ quan, anh chính là một thể loại truyện đấy.”
“Ừm,” sĩ quan Lambiase nói. “Có lẽ điểm này thì đúng. Quay lại chuyện lúc nãy, tôi bị mắc bệnh nghề nghiệp nên cứ băn khoăn mãi về trình tự thời gian. Khi bà vợ kia cho thịt bò...”
“Thịt cừu.”
“Ờ, thịt cừu. Vậy là giết chồng bằng cái đùi cừu đông lạnh xong, bà ta cứ thế nấu lên mà không thèm rã đông. Tôi không phải là Rachael Ray, nhưng...”
Nic đã bắt đầu đông cứng khi họ lôi cái xe lên. Vào nhà xác, đôi môi nàng thâm tím lại. Nó gợi AJ. nhớ tới màu son đen sì nàng từng dùng để tham gia một bữa tiệc sách về chủ đề ma cà rồng hay gì đó[30]. Gã chẳng mấy hứng thú với ý tưởng một đám con gái ngốc nghếch trong váy áo cầu kì lượn quanh Hải Đảo, nhưng Nic lại thích cả bộ sách ma cà rồng chết tiệt đó lẫn mụ tác giả, nên nàng cứ lải nhải mãi rằng bữa tiệc ma cà rồng là cơ hội quảng bá tiệm sách và cũng rất vui nữa. “Anh có biết vui vẻ là gì không đấy?”
“Sơ sơ,” gã nói. “Lâu lắm rồi, hồi còn chưa bán sách ấy, anh có cả đêm và cuối tuần cho riêng mình, đọc sách để giải trí. Thế là vui. Nên là sơ sơ, sơ sơ thì anh biết.”
“Để em nhắc anh nhớ nhé. Vui vẻ là có một cô vợ xinh đẹp, thông minh, dễ tính, làm việc cùng anh mỗi ngày đấy.”
Gã vẫn nhớ như in hình ảnh nàng trong bộ váy xa tanh đen sì ngớ ngẩn, tay ôm cây cột trước hiên nhà và đôi môi xinh xắn phủ son đen. “Đau lòng thay, giờ vợ tôi đã trở thành ma cà rồng thực sự.”
“Anh chàng tội nghiệp ơi,” nàng bước qua hiên nhà và hôn gã, để lại dấu son như một vết bầm. “Anh chỉ còn cách biến thành ma cà rồng với em thôi. Đừng cố chống cự làm gì, nếu không anh sẽ hối hận đấy, mọt sách ạ. Mời em vào nhà đi nào.”
❀ ❀ ❀
[1] Roald Dahl (1916-1990): Tiểu thuyết gia, nhà văn viết truyện ngắn, nhà thơ người Anh.
[2] Tên gốc: James and the Giant Peach, tác giả Roald Dahl.
[3] Nhân vật nam chính trong Lolita của Vladimir Nabokov. Humbert là một giáo sư văn học gốc Âu, ông yêu điên cuồng cô bé 12 tuổi Dolores Haze đến nỗi cưới mẹ cô bé chỉ để được gần nữ thần của mình.
[4] Nhân vật nam chính trong Bắt trẻ đồng xanh của J. D. Salinger, hình tượng cho sự nổi loạn và thách thức của thanh thiếu niên Mỹ.
[5] Nhân vật nam chính trong Jane Eyre của Charlotte Bronte, ông chủ giàu có của lâu đài Thornfield, nơi Jane Eyre làm gia sư.
[6] Nhân vật nam chính trong Kiêu hãnh và định kiến của Jane Austen, một người đàn ông giàu có, kiêu ngạo và lạnh lùng.
[7] Nguyên văn: “No man is an island”, một câu thơ của John Donne. Ngụ ý con người sống phải có tương tác, không ai tồn tại mà trơ trọi tách biệt, tự cung tự cấp tự sinh tự diệt như hòn đảo được.
[8] Alice Munro (1936): Nữ nhà văn người Canada. Bà đã đoạt giải Nobel Văn học năm 2013. Cuốn sách cô bé đang đọc có thể là Runaway hoặc Dear Life.
[9] Antiquarian Booksellers Association (Hiệp hội bán sách cổ).
[10] Website quốc tế cung cấp các thông tin về ngành xuất bản như đầu sách mới, nhận xét, đánh giá...
[11] Tên gốc: The Late Bloomer của Leon Friedman. Đây là một tác phẩm không có thật nhưng được lấy cảm hứng từ cuốn Lịch sử tình yêu của Nicole Krauss và Rules for Old Men Waiting (Tạm dịch: Nguyên tắc sống cho lão già hấp hối) của Peter Pouncey.
[12] Xuất hiện sau Thế chiến II. Đây là chủ nghĩa từ chối sự tồn tại của bất kỳ nguyên tắc cơ bản nào, tiếp cận thế giới hoàn toàn chủ quan.
[13] Xuất hiện ở các quốc gia Mỹ Latin sau khi Thế chiến II kết thúc. Những người theo chủ nghĩa này quan niệm rằng ngoài thực tại còn có cả đời sống tâm linh, niềm tin tôn giáo, các huyền thoại và truyền thuyết.
[14] Chỉ cuộc diệt chủng do Đức Quốc xã cùng bè phái tiến hành, dẫn tới cái chết của khoảng sáu triệu người Do Thái.
[15] Một tờ nhật báo xuất bản tại New York, phân phối khắp nước Mỹ và nhiều nơi trên thế giới, là một kênh thông tin quan trọng và có ảnh hưởng lớn.
[16] Tên gốc: The Year Bombay Became Mumbai. Đây là một tác phẩm không có thật.
[17] Herman Melville (1819-1891): Một tiểu thuyết gia, nhà văn viết truyện ngắn, nhà thơ người Mỹ.
[18] Một món cà ri phổ biến ở tiểu bang Goa vùng Tây Ấn.
[19] Courtney Michelle Harrison, sinh năm 1964, là một nhạc sĩ, diễn viên người Mỹ.
[20] Rocker huyền thoại và là thủ lĩnh của nhóm nhạc rock nổi tiếng Nirvana. Năm 1994, anh tự tử tại nhà riêng.
[21] David Foster Wallace (1963-2008): Tiểu thuyết gia, cây bút viết truyện ngắn nổi tiếng của Mỹ.
[22] Một tiểu thuyết nổi tiếng của David Foster Wallace, xuất bản năm 1996, tên gốc là Infinite Jest.
[23] Tuyển tập thơ kinh điển của Edgar Allan Poe.
[24] Xuất bản năm 2003, tên gốc là Old School.
[25] Danielle Steel (1947): Tiểu thuyết gia nổi tiếng người Mỹ. Truyện của bà thường tuân theo công thức để các bi kịch xảy ra với gia đình quyền quý: tự sát, lừa gạt, tống tiền...
[26] Cuốn sách yêu thích của Lambiase có thể là Vũ điệu của thần chết (Tên gốc: The Coffin Dancer) của Jeffery Deaver.
[27] Chỉ cuốn A Small, Good Thing của Raymond Carver.
[28] Nhân vật chính trong xê ri truyện cùng tên của Jeffery Deaver.
[29] Tên gốc: The Red Pony của John Steinbeck.
[30] Bữa tiệc tổ chức ra mắt bộ sách The Twilight Saga của Stephenie Meyer.
