2005 – Aimee Bender[1]
Con nhớ này, thay đổi tất cả thì không thể tệ hơn giữ nguyên mọi thứ đâu.
Cha mẹ có đầu bằng bí ngô lại đẻ ra con đầu sắt. Gần đây, ta đã nghĩ về truyện này rất nhiều, với những lý do mà ai cũng biết.
AJF.
Tái bút: Ta cũng nghĩ cả về “Viên đạn trong não[2]” của Tobias Wolff. Con có thể đọc thử cả truyện đó xem sao.
Vào Giáng sinh, mẹ của AJ. đến chơi. Bà Paula là một phụ nữ da trắng nhỏ nhắn với mái tóc hoa râm dài thượt, trông chẳng giống gã tẹo nào. Hình như bà chưa cắt tóc lần nào kể từ lúc nghỉ hưu ở một công ty máy tính chừng mười năm trước. Bà dành phần lớn thời gian ở Arizona, vẽ những viên đá và biến chúng thành đồ trang sức. Bà dạy đọc cho tù nhân, tham gia cứu hộ chó Husky Sibir và cố gắng thưởng thức những nhà hàng khác nhau mỗi tuần. Bà hẹn hò với cả nam lẫn nữ, không hề giấu giếm mình là người song tính. Bà đã 70 tuổi rồi nhưng vẫn luôn tin mình phải trải nghiệm những điều mới mẻ, nếu không, cuộc đời này đâu còn ý nghĩa. Bà Paula mang tới ba gói quà được bọc cẩn thận, nom giống hệt nhau và hứa hẹn rằng, không phải vì bà không quan tâm tới mọi người mà chọn quà như vậy. “Ta chỉ nghĩ, trong nhà, ai cũng sẽ thích và cần dùng đến thứ này thôi,” bà nói.
Không cần mở hộp Maya cũng đoán được bên trong là gì.
Con bé thấy chúng ở trường suốt. Thời nay hầu như ai cũng có nhưng ba AJ. lại không thích chút nào. Nó vừa chầm chậm mở giấy gói quà, vừa nghĩ xem phải thể hiện thái độ ra sao để không khiến bà hay ba phật ý.
“Máy đọc sách điện tử! Cháu muốn có từ lâu lắm rồi ấy!” Maya liếc sang AJ., thấy ba gật đầu nhưng lông mày hơi chau lại. “Cháu cảm ơn bà,” con bé hôn lên má bà.
“Cảm ơn mẹ Fikry,” Amelia nói. Cô cũng đã có một chiếc ở chỗ làm nhưng chẳng ai trong nhà biết cả.
Vừa nhìn thấy chiếc máy, AJ. quyết định không bóc ra luôn. Để cả giấy gói thì còn có thể đem tặng cho người khác. “Cảm ơn mẹ,” gã nói và cắn phải lưỡi.
“AJ., con đang tỏ thái độ kìa,” bà nhắc nhở.
“Làm gì có ạ,” gã chối phắt.
“Con cần phải theo kịp thời đại chứ!”
“Vì sao ạ? Thời đại thì có gì hay ho đâu?” Gã nhận ra, những điều tuyệt vời nhất trên thế giới này đang dần bị chối bỏ, từng chút, từng chút một. Đầu tiên là những cửa hàng bán đĩa than, băng đĩa, rồi báo và tạp chí. Giờ thì các chuỗi nhà sách lớn cũng mất theo. Với gã, điều duy nhất tồi tệ hơn việc có những chuỗi nhà sách lớn là KHÔNG có chuỗi nhà sách lớn nào cả. Ít nhất, ở đó bán sách chứ không phải thuốc hay gỗ! Ít nhất, ở đó cũng có vài nhân viên với tấm bằng Văn học Anh, biết đọc và giới thiệu sách cho mọi người! Họ có bán được hơn chục nghìn đầu sách vớ vẩn thì Hải Đảo mới bán nổi một trăm cuốn tiểu thuyết văn học chứ!
“Cách nhanh nhất làm mình già đi là bỏ rơi công nghệ, con trai ạ.” Sau hai mươi lăm năm làm trong ngành công nghệ thông tin, mẹ gã đã thành một bà lão nghỉ hưu đáng kính tràn đầy những ý tưởng hay ho thế này đây, gã hằn học nghĩ.
AJ. hít sâu, uống một cốc nước và lại hít sâu lần nữa. Đầu gã muốn nổ tung. Thi thoảng lắm mẹ gã mới tới thăm, gã không muốn phá hỏng thời gian mọi người ở bên nhau.
“Ba ơi, mặt ba đỏ gay kìa,” Maya thốt lên.
“AJ. này, con không sao chứ?” Mẹ gã ân cần hỏi.
Gã đặt tay xuống bàn, “Mẹ, mẹ có hiểu rằng những thiết bị quỷ quái này không chỉ hủy hoại việc làm ăn của con mà tệ hơn nữa, chúng còn biến nền văn học rực rỡ lâu đời thành một thứ đơn điệu, xuống dốc không phanh không?” Gã đay nghiến.
“Anh đừng nói quá lên thế chứ,” Amelia nói. “Bình tĩnh nào.”
“Sao bình tĩnh được? Anh chẳng thích đống quà này chút nào. Anh không ưa nổi cái máy đó, lại còn tận ba cái! Thà mẹ mua cho cháu gái mẹ thứ gì khá khẩm hơn, như ma túy chẳng hạn.”
Maya khúc khích cười.
Bà Paula như sắp khóc tới nơi, “Thực tình, mẹ chẳng muốn làm ai buồn cả.”
“Đừng mà mẹ. Món quà rất dễ thương. Cả nhà ai chẳng thích đọc chứ, tụi con rất vui vì được dùng chúng. Anh AJ. chỉ đang làm quá lên thôi.” Amelia nói.
“Mẹ xin lỗi, AJ. à. Mẹ không biết con lại kì thị thứ này đến thế.”
“Lẽ ra mẹ phải hỏi chứ!”
“Thôi đi, AJ.! Mẹ Fikry đừng xin lỗi nữa. Đây là món quà hoàn hảo cho một gia đình thích đọc sách. Nhiều tiệm người ta còn bán cả sách điện tử cùng sách giấy nữa cơ. Anh AJ. chỉ không muốn...”
Gã cắt ngang, “Em biết thứ này chẳng ra gì mà, Amy.”
“Anh thật thô lỗ. Anh không thể khư khư cố chấp và chối bỏ sự tồn tại của sách điện tử được. Làm thế có thay đổi được gì đâu.”
“Mọi người có ngửi thấy mùi gì không ạ?” Maya đột nhiên hỏi.
Một giây sau, chuông báo cháy kêu ầm ĩ.
“Ôi trời ơi! Món ức bò của tôi!” Amelia chạy vội vào bếp, AJ. cũng theo sau. “Em có hẹn giờ điện thoại, sao nó lại không kêu?!”
“Anh chuyển điện thoại của em thành chế độ im lặng để khỏi phá hoại kỳ nghỉ Giáng sinh đấy!” Gã đáp.
“Anh làm gì cơ? Đừng có động vào điện thoại của em chứ!”
“Sao em không hẹn giờ ở lò nướng ấy?”
“Vì EM KHÔNG TIN CÁI HẸN GIỜ ĐÓ! Nếu anh không biết thì để em nói cho mà nghe, cái lò nướng này chắc cũng phải hàng trăm tuổi, hệt như mấy thứ khác trong nhà này rồi!” Amelia hét lên và lôi miếng ức bò khét lẹt ra.
Vì ức bò đã đi tong nên bữa tối Giáng sinh chỉ toàn mấy món ăn kèm.
“Mẹ thích món ăn kèm nhất,” bà Paula nói.
“Cháu cũng thế,” Maya hào hứng.
“Chẳng có chất gì hết. Ăn xong mà vẫn đói.” AJ. lầm bầm, uống vài ly vang đỏ cho đỡ đau đầu.
“Ai đó làm ơn bảo tay AJ. đưa chai rượu đây đi? Và ai đó làm ơn bảo tay AJ. là hắn đang một mình nốc cạn chai rượu đấy?” Amelia lên tiếng.
“Cư xử hay nhỉ,” gã rót thêm một cốc cho cô.
“Cháu háo hức được dùng nó lắm rồi, bà ạ.” Maya thì thầm với bà nội. “Cháu sẽ chờ đến lúc đi ngủ,” nó đảo mắt liếc sang AJ., “bà cũng biết tại sao rồi đấy.”
“Ý tưởng hay lắm,” bà thì thầm lại.
Khuya hôm đó, nằm trên giường rồi mà gã vẫn còn lải nhải về chiếc máy đọc sách điện tử, “Em có biết vấn đề chính với cái máy đó là gì không?”
“Em đoán là giờ anh sẽ nói cho em biết,” Amelia đáp, mắt không rời trang sách.
“Ai cũng tin rằng mình có gu đọc lắm, nhưng thực tế thì không phải vậy. Chính xác là phần lớn đều khủng khiếp. Để mọi người tự chọn sách với cái máy của mình, một cái máy theo đúng nghĩa đen, thì họ sẽ chỉ toàn đọc mấy thứ rác rưởi mà thôi. Chẳng ai phân biệt nổi cái nào với cái nào nữa.”
“Vậy anh có biết điểm tích cực của máy đọc sách điện tử là gì không?” Amelia hỏi.
“Không, phu nhân Lạc quan ạ, và anh cũng chẳng muốn biết.”
“Ờ, với những người có ông chồng đang dần viễn thị, em cũng chẳng muốn nói rõ là ai đâu. Với những người mà chồng sắp trung niên và mất dần thị lực. Với những người phải chịu đựng tính đàn bà sướt mướt của chồng mình thì...”
“Đi thẳng vào đề đi, Amy.”
“Máy đọc sách điện tử cho phép những sinh vật bị nguyền rủa đó thích phóng to chữ thế nào thì phóng.”
Gã câm nín.
Amelia đặt cuốn sách xuống và cười tự mãn với chồng mình, nhưng khi cô liếc sang thì gã đã hóa đá. Gã đang trong một cơn vắng ý thức. Mỗi lần như vậy, cô đều rất lo lắng, nhưng rồi lại tự trấn an bản thân rằng sẽ không có gì nghiêm trọng xảy ra.
Một phút rưỡi sau, gã tiếp lời, “Trước giờ anh vẫn luôn bị viễn thị một chút. Chẳng liên quan gì đến tuổi tác cả.”
Cô dùng một tờ khăn giấy lau mép cho gã.
“Chúa ơi, anh vừa bị đờ người ra đấy à?” AJ. hỏi.
“Đúng vậy.”
Gã giật khăn giấy từ tay cô, gã không phải kiểu đàn ông thích được săn sóc như vậy, “Bao lâu?”
“Chắc khoảng chín mươi giây. Thế là dài hay bình thường?”
“Hơi dài nhưng vẫn bình thường.”
“Anh có nghĩ là nên đi kiểm tra không?”
“Không cần đâu. Từ hồi nỏ anh đã bị thế rồi.”
“Nỏ?”
“Nhỏ. Anh đã nói gì vậy?” Gã đứng dậy bước vào phòng tắm, Amelia theo sau. “Thôi nào, Amy, để anh một mình?”
“Em không muốn.”
“Được rồi.”
“Em muốn anh đi khám bác sĩ. Đây là lần thứ ba từ lễ Tạ ơn rồi đấy.”
Gã lắc đầu, “Amy yêu dấu à, bảo hiểm sức khỏe của anh đểu lắm. Bác sĩ Rosen thì lần nào cũng nói đi nói lại mấy câu đó thôi. Anh sẽ đi khám thường niên vào tháng Ba như mọi năm.”
Amelia bước vào phòng tắm, “Biết đâu bác sĩ Rosen sẽ kê cho anh loại thuốc mới?” Cô chắn trước mặt gã, tựa cặp mông nóng bỏng vào chiếc bồn rửa mặt đôi vừa được lắp tháng trước. “Anh quan trọng lắm, anh à.”
“Anh có phải tổng thống đâu,” gã vặn lại.
“Anh là ba của Maya, là tình yêu của đời em và là người mang văn hóa tới vùng này.”
Gã đảo mắt rồi hôn lên môi cô.
Giáng sinh rồi những ngày đầu năm qua đi, mẹ gã hí hửng trở về Arizona, Maya đi học và Amelia quay lại với công việc. AJ. nghĩ, món quà lớn nhất của kỳ nghỉ này chính là nó đã kết thúc. Gã thích công việc thường ngày, nấu bữa sáng và chạy bộ tới tiệm sách.
Gã mặc bộ đồ thể thao, tập vài bài khởi động, đeo tai nghe, khoác ba lô rồi chuẩn bị tới cửa tiệm. Giờ gã không còn sống trên tiệm nữa nên đường chạy hiện tại ngược hẳn với con đường gã vẫn chạy hồi Nic còn sống, lúc Maya còn là cô bé con và những năm đầu cưới Amelia.
AJ. chạy qua nhà chị Ismay, nơi trước đây chị ở cùng Daniel và giờ thì thi thoảng chia sẻ với anh chàng Lambiase. Gã chạy qua chỗ Daniel gặp tai nạn, qua trung tâm dạy múa. Cô giáo dạy múa tên là gì nhỉ? Dạo trước, bà đã chuyển tới California, trung tâm cũng đóng cửa rồi. Gã tự hỏi, giờ ai sẽ dạy múa cho những cô bé đảo Alice đây? Gã chạy qua trường tiểu học của Maya, qua trường cấp hai rồi cấp ba của con bé. Cấp ba rồi đấy. Giờ Maya đã có bạn trai. Thằng bé Furness cũng là nhà văn. Gã nghe tụi nó tranh luận với nhau mọi lúc mọi nơi. Gã chạy tắt qua cánh đồng. Gần đến được đường Captain Wiggins, gã bỗng dưng ngất lịm.
Ngoài trời đang là âm năm độ, khi tỉnh lại, bàn tay gã đã tái nhợt trên băng.
AJ. đứng dậy, đút tay vào túi áo khoác cho ấm lại. Gã chưa bao giờ bị ngất trên đường chạy cả.
“À, cô giáo dạy múa là bà Olenska,” gã tự nhủ.
Bác sĩ Rosen kiểm tra sức khỏe toàn diện cho gã. AJ. khá khỏe mạnh so với độ tuổi của mình, nhưng có điều gì đó rất lạ trong mắt gã khiến bà phải lưu tâm.
“Anh còn thấy chỗ nào không khỏe nữa không?” Bà hỏi.
“Ừm... gần đây tôi hay nói ngọng lắm. Chắc do già rồi.”
“Ngọng?”
“Tôi nghĩ thế. Không nghiêm trọng nhưng thỉnh thoảng tôi lại lẫn lộn mấy từ với nhau, như nhỏ với nỏ chẳng hạn. Tuần trước tôi còn đọc Chùm nho uất hận[3] thành Chùm nho nhuất nhận. Rõ ràng điều đó ảnh hưởng đến công việc của tôi. Đầu tiên tôi còn cứ ngỡ mình nói đúng cơ. Vợ tôi nghĩ sẽ có loại thuốc nào đó giúp ích cho tôi.”
“Hội chứng mất ngôn ngữ.” Bà nói. “Tôi không thích cái tên đó lắm.” Nhìn qua bệnh án của gã, bà quyết định giới thiệu gã qua một bác sĩ chuyên khoa não ở Boston.
“Con bé Molly thế nào rồi?” AJ. hỏi để thay đổi chủ đề. Cô bé bán hàng cáu kỉnh đã thôi việc ở chỗ gã chắc cũng được sáu, bảy năm rồi.
“Nó mới được nhận vào...” Bà bác sĩ nói tên một khóa học viết lách nhưng AJ. không chú ý. Gã nghĩ về bộ não của mình. Bắt một thứ có thể đang không hoạt động phải tự nghĩ về nó, thật buồn cười, “... và nghĩ rằng nó sẽ viết một cuốn Tiểu thuyết Mỹ Vĩ đại. Tại anh và Nicole cả đấy,” bà bác sĩ nói.
“Tại tụi tôi cả,” AJ. đáp.
U nguyên bào thần kinh đệm đa hình[4].
“Ông có thể đánh vần lại cho tôi không?” AJ. hỏi. Gã tới khám một mình vì không muốn ai biết cho đến khi có kết quả chắc chắn. “Lát nữa tôi muốn Google về nó.”
Bệnh ung thư này hiếm đến nỗi bác sĩ chuyên khoa ung bướu, Bệnh viện đa khoa Massachusetts mới chỉ đọc về nó trong một ấn phẩm ngành và xem qua chương trình truyền hình Ca phẫu thuật của Grey đúng một lần.
“Vậy trường hợp trong ấn phẩm đó thế nào?” Gã hỏi.
“Chết. Sống được hai năm,” vị bác sĩ ung bướu nói.
“Hai năm khỏe mạnh à?”
“Thực ra thì chỉ một năm tương đối khỏe mạnh thôi.”
Gã hỏi đến trường hợp thứ hai, “Còn trong chương trình truyền hình thì sao?”
Vị bác sĩ cười một tràng vang cả phòng. Đấy, ung thư buồn cười thế cơ mà. “À, tôi nghĩ chúng ta không nên tin vào những chương trình ủy mị chiếu hằng đêm như thế, anh Fikry ạ.”
“Rốt cuộc thì sao?”
“Hình như bệnh nhân được phẫu thuật, sống qua một hay hai tập gì đó, cô bạn gái gã bác sĩ kêu bệnh nhân khỏi hẳn rồi nhưng anh ta lại đột ngột lên cơn đau tim, không liên quan gì đến ung thư hết và chết ở tập tiếp theo.”
“Thế à.”
“Chị tôi là người viết kịch bản bên truyền hình. Hình như mấy người viết kịch bản gọi đây là cấu trúc ba hồi[5] thì phải.”
“Thế thì chắc là tôi đang sống ở đâu đó giữa ba hồi này và giữa hai năm.”
Ông bác sĩ lại cười thêm một tràng nữa, “Tốt lắm, hài hước chính là chìa khóa để khỏi bệnh đấy. Và về cơ bản thì đúng là như vậy.” Rồi ông nói muốn lên lịch phẫu thuật ngay lập tức.
“Ngay lập tức ư?”
“Triệu chứng của anh hay bị nhầm lẫn với động kinh, anh Fikry ạ. Và bản chụp não cho thấy khối u đã lớn lắm rồi. Nếu tôi là anh thì tôi sẽ bắt đầu chữa trị ngay.”
Ca phẫu thuật tốn ngang giá cả ngôi nhà, hơn nữa, không biết cái bảo hiểm y tế dành cho tiểu thương còm của gã sẽ trả được bao nhiêu. “Nếu phẫu thuật bây giờ thì tôi còn sống được bao lâu?” Gã hỏi.
“Tùy vào mức độ thành công của ca phẫu thuật. Nếu bóc sạch được khối u thì mười năm. Nếu không thì có thể là hai năm. U của anh thuộc loại có nguy cơ tái phát.”
“Nếu thành công thì tôi có trở thành người thực vật không?”
“Tôi không muốn dùng từ thực vật lắm, anh Fikry ạ. Nhưng nó nằm ngay thùy trán bên trái khiến anh thường xuyên thấy khó nói chuyện, chứng mất ngôn ngữ nặng hơn, vân vân. Nhưng chúng tôi sẽ hạn chế việc cắt bỏ nhất có thể để anh không mất hoàn toàn các chức năng. Đương nhiên, nếu không chữa trị thì u sẽ phát triển làm vùng điều khiển ngôn ngữ ở não anh mất sạch. Dù chữa hay không thì sớm muộn điều đó cũng xảy ra.”
Thật kì lạ, lúc này, gã lại nghĩ đến Proust[6]. Dù ra vẻ đã đọc hết các tác phẩm của ông nhưng thực tế, phải cố gắng lắm gã mới đọc xong tập một của tiểu thuyết Đi tìm thời gian đã mất[7], và giờ gã nghĩ, ít nhất thì mình cũng không phải đọc nốt quyển đó nữa. “Tôi phải về bàn bạc với vợ và con gái trước đã,” gã đáp.
“Phải, tất nhiên rồi, nhưng đừng chần chừ lâu quá,” vị bác sĩ nói.
Trên chuyến tàu rồi trên phà về đảo Alice, gã nghĩ đến con đường đại học của Maya và khả năng chi trả khoản thế chấp của Amelia cho căn nhà họ mới mua chưa đầy một năm trước. Đến lúc đi bộ trên đường Captain Wiggins thì gã quyết định mình không thể phẫu thuật nếu điều đó khiến những người thân bên cạnh gã phải khốn khổ về tiền bạc.
Gã chưa muốn đối mặt với vợ con nên đành hẹn Lambiase đến quán bar.
“Kể cho tôi nghe chuyện gì đó hay ho về cảnh sát đi,” gã nói.
“Chuyện về một tay cảnh sát hay ho hay chuyện hay ho về mấy tay cảnh sát?”
“Cái nào cũng được, tùy anh. Tôi chỉ muốn nghe cái gì đó khiến tôi quên phắt phiền não đi.”
“Phiền não của anh là gì? Cô vợ hoàn hảo. Đứa con hoàn hảo. Làm ăn thuận lợi.”
“Tí nữa tôi kể cho.”
Lambiase gật đầu, “Được rồi, để xem nào. Mười lăm năm trước, có một thằng bé chuyển tới thị trấn Alice. Nó trốn học một tháng rồi mà ngày nào cũng nói với bố mẹ là vẫn đến trường. Dù họ có đưa nó đến tận cổng thì nó cũng kiếm cách chuồn ra ngoài.”
“Nó đi đâu?”
“Ừ, phải. Bố mẹ thằng bé nghĩ nó hư hỏng tới nơi rồi, cứng đầu cứng cổ, lại còn chơi cùng rặt một đám lông bông. Tụi bạn nó toàn mấy đứa thích mặc quần tụt, học hành thì bết bát. Gia đình có mỗi một quầy bán đồ ăn trên bãi biển nên cũng chẳng dư dả lắm. Dù sao, bố mẹ nó đã hết cách rồi nên tôi quyết định theo dõi nó cả ngày. Thằng nhóc đến trường và vào giờ nghỉ giải lao giữa tiết 1 và 2, nó trốn mất. Tôi theo đuôi nó đến một tòa nhà mà tôi chưa từng đặt chân vào, giao giữa đường Main và Parker. Anh đoán tôi ở đâu nào?”
“Thư viện.”
“Bingo! Anh thừa biết, lúc đó tôi đâu có đọc nhiều. Tôi theo nó lên cầu thang, vào một phòng thư viện ở phía sau và thầm nghĩ, chắc thằng nhỏ lại nghiện ngập hay chơi bời gì đó. Một nơi hoàn hảo để ‘bay’, tách biệt với mọi thứ xung quanh. Nhưng anh biết nó nghiện gì không?”
“Tôi nghĩ là sách. Nghe là đoán được rồi còn gì nữa?”
“Nó cầm một quyển dày cộp. Trò đùa vô tận, anh nghe đến quyển đó chưa?”
“Đoạn này anh bịa à?”
“Thằng nhóc đang đọc Trò đùa vô tận thật đấy. Nó nói rằng nó không thể đọc ở nhà vì phải trông tới năm đứa em và cũng chẳng thể đọc ở trường vì tụi bạn sẽ cười vào mặt nó. Thế là thằng nhóc trốn học để có thể yên ổn đọc xong cuốn sách. Nó kêu cuốn sách này cần phải tập trung mới đọc được. ‘Nghe này, hombre[8], ở trường chẳng có gì cho tôi cả, nhưng cuốn sách này thì lại có mọi thứ,’ nó nói với tôi thế.”
“Nghe anh dùng từ hombre là biết thằng nhỏ gốc Latin rồi. Đảo này nhiều người gốc Tây Ban Nha nhỉ?”
“Cũng có vài người.”
“Thế rồi anh làm gì?”
“Tôi đá nó về trường, ông hiệu trưởng hỏi tôi nên phạt thế nào, thế là tôi hỏi nó bao lâu nữa thì đọc xong cuốn sách. Nó bảo ‘Khoảng hai tuần’ nên tôi gợi ý trường đình chỉ học hai tuần.”
“Đoạn này anh lại bịa rồi. Nói thật đi. Tụi học sinh ngỗ ngược chẳng bao giờ thèm trốn học để đọc Trò đùa vô tận cả.”
“Thề có Chúa là nó đã làm thế đấy, AJ. ạ,” nhưng rồi vị cảnh sát trưởng lại cười phá lên, “trông anh thảm quá nên tôi kiếm đại câu chuyện nào đó làm anh khá hơn ấy mà.”
“Cảm ơn. Cảm ơn nhiều, anh bạn.”
Gã lại gọi thêm một cốc bia nữa.
“Anh có chuyện gì, nói tôi nghe nào?”
“Tự dưng anh nhắc đến Trò đùa vô tận làm tôi buồn cười quá. Sao anh lại chọn truyện đó chứ?”
“Tôi thấy nó trong tiệm của anh suốt, ngốn cả một ngăn.”
AJ. gật đầu, “Ngày xưa, tôi với ông bạn từng cãi nhau nảy lửa về Trò đùa vô tận. Hắn ta thích nó còn tôi lại ghét cay ghét đắng. Nhưng điều buồn cười nhất ở đây là, tôi phải thú nhận với anh rằng...”
“Gì cơ?”
“Rằng tôi sẽ chẳng bao giờ đọc xong truyện đó.” Gã phá lên cười, “Ơn Chúa, tác phẩm ấy cùng ngài Proust sẽ nằm trong danh sách những việc dang dở của tôi. À mà não tôi hỏng rồi,” AJ. rút một tờ giấy ra và đọc, “U nguyên bào thần kinh đệm đa hình. Thành người thực vật rồi chết. Nhưng ít ra thì cũng nhanh.”
Lambiase đặt cốc bia xuống, “Có thể phẫu thuật hay điều trị gì đó chứ?”
“À, có, nhưng tốn cả tỉ đô mà cũng chỉ kéo dài được sự sống thêm một chút. Tôi không thể vì vài tháng cuộc đời mà để Amy và Maya gánh một đống nợ nần.”
Lambiase nốc cạn cốc bia rồi vẫy bồi bàn lấy thêm cốc nữa, “Tôi nghĩ anh nên hỏi ý kiến hai người đó.”
“Họ dễ mủi lòng lắm.”
“Cứ để họ mủi lòng đi.”
“Điều nên làm bây giờ là vứt quách bộ não ngu ngốc của tôi đi.”
Lambiase lắc đầu, “Anh nỡ đối xử như thế với con bé Maya à?”
“Thế để con bé chẳng còn một xu đi học đại học cùng một thằng cha chết não thì hay hơn chắc?”
Tối hôm đó, sau khi tắt đèn, Lambiase ôm chặt Ismay vào lòng, “Anh yêu em. Và anh muốn em biết rằng, anh sẽ không phán xét bất cứ điều gì em đã làm trong quá khứ.”
“Rồi rồi, em buồn ngủ chết được. Em chẳng hiểu anh đang lảm nhảm gì nữa.”
“Anh biết về chiếc ba lô trong tủ em.” Lambiase thì thầm. “Anh biết về quyển sách trong đó. Anh không biết tại sao nó lại ở đây và anh cũng không muốn biết, nhưng em phải trả nó về cho chủ của nó thôi.”
Một lúc sau, Ismay mới nói, “Cuốn sách bị hỏng rồi.”
“Nhưng một quyển Tamerlane cũ nát cũng vẫn còn giá trị. Anh tìm hiểu trên trang web của Christie’s[9] rồi, bản gần đây nhất bán được 560.000 đô la cơ. Anh nghĩ cuốn sách đó có hư thì vẫn bán được ít nhất 50.000 đô. AJ. và Amy đang cần số tiền này.”
“Sao họ lại cần tiền?”
Lambiase kể về căn bệnh ung thư của AJ., Ismay đưa cả hai tay lên ôm mặt.
“Giờ thế này đi, mình lau sạch các dấu vân tay, bỏ vào phong bì rồi gửi trả về. Sẽ không ai biết nơi gửi cũng như người gửi.”
Ismay bật đèn ngủ lên, “Anh biết chuyện này lâu chưa?”
“Từ hôm đầu tiên ở nhà em.”
“Và anh mặc kệ ư? Sao anh không tra hỏi em?” Chị nheo mắt.
“Vì đấy chẳng phải chuyện của anh, Izzie à. Anh không đến nhà em với tư cách là cảnh sát, cũng không có quyền lục lọi đồ đạc của em. Anh nghĩ chắc hẳn phải có lý do gì đó. Ismay, em là một người phụ nữ tốt, và em có sung sướng gì khi giấu nó đâu.”
Ismay run rẩy ngồi dậy rồi bước đến tủ, lấy chiếc ba lô xuống. “Em muốn kể mọi chuyện với anh.”
“Không cần đâu.”
“Làm ơn đi, em muốn kể mà. Và đừng ngắt lời em. Nếu không, em sẽ chẳng có can đảm để kể lại.”
“Được rồi, Izzie.”
“Lần đầu tiên Marian Wallace đến gặp em là lúc em đang mang bầu tháng thứ năm. Cô ấy bế theo Maya khoảng hai tuổi. Marian Wallace rất trẻ, vô cùng xinh đẹp, cao ráo với đôi mắt nâu vàng mệt mỏi. Cô ấy bảo, ‘Maya là con của anh Daniel.’ Thật xấu hổ, em đã nói, ‘Sao tôi biết cô không nói dối?’ Em có thể chắc chắn cô ấy không nói dối. Em hiểu chồng mình, cũng biết gu của hắn. Hắn lừa dối em ngay từ ngày đầu tiên kết hôn hoặc thậm chí cả trước đó nữa. Nhưng em lại thích sách của hắn, ít nhất là quyển đầu tiên. Em cảm thấy con người nào đó ẩn sâu trong Daniel đã viết nên những trang sách ấy. Chẳng ai có thể viết những lời văn đẹp đẽ đến thế nếu có một trái tim dơ bẩn. Nhưng sự thật phũ phàng quá. Hắn là một nhà văn cao đẹp nhưng lại là một thằng đàn ông khốn nạn.
Dù sao thì em cũng không thể đổ hết lỗi lên Daniel được, bởi đó là sự lựa chọn của bản thân em. Cô ấy mới 21 tuổi, nhìn như một đứa trẻ. Em đã hét vào mặt cô ấy, ‘Cô nghĩ mình là con đàn bà đầu tiên đến đây và nói Daniel là cha một đứa nhỏ chắc?’
Cô ấy cứ xin lỗi mãi, ‘Đứa nhỏ không nhất thiết phải xuất hiện trong cuộc đời anh Daniel Parish’, cô ấy vẫn gọi hắn ta bằng cả họ và tên. Một người hâm mộ, anh biết đấy, ‘Đứa nhỏ này không nhất thiết phải xuất hiện trong cuộc đời anh Daniel Parish. Thề có Chúa, mẹ con em sẽ không bao giờ làm phiền chị nữa. Mẹ con em chỉ cần chút tiền để bắt đầu lại từ đầu, để sống tiếp mà thôi. Anh ấy nói sẽ giúp nhưng em chẳng tìm thấy anh ấy ở đâu cả.’ Em hiểu điều này. Daniel vẫn đi chu du suốt, từ mấy trường ở Thụy Sĩ tới Los Angeles mà chẳng để làm gì.
‘Được rồi, tôi sẽ thử liên lạc với anh ta và xem có thể làm được gì không. Nếu anh ta xác nhận chuyện của cô là thật...’ Nhưng em biết chuyện đó là thật, Lambiase à. ‘Nếu anh ta xác nhận chuyện của cô là thật, có thể chúng tôi sẽ làm gì đó.’ Cô ấy muốn biết làm sao để liên lạc với em. Em nói, em sẽ liên lạc lại với cô ấy.
Tối đó, em đã gọi điện cho Daniel, chẳng nhắc gì tới Marian Wallace. Hắn ta ngọt ngào bàn tính chuyện khi đứa con trong bụng em ra đời. ‘Ismay này, lúc đứa bé chào đời, anh sẽ thay đổi.’ Em đã nghe câu đó hàng nghìn lần rồi. ‘Không đâu, anh nghiêm túc đó. Anh sẽ đi ít hơn, ở nhà nhiều hơn, viết chăm chỉ hơn và sẽ chăm sóc em cùng củ khoai bé bỏng của chúng ta.’ Hắn vẫn luôn khéo miệng và em tự huyễn hoặc bản thân rằng, từ đêm đó, toàn bộ cuộc hôn nhân này sẽ thay đổi. Em quyết định tự giải quyết vấn đề của Marian Wallace. Em sẽ kiếm cách để mua chuộc cô ấy.
Mọi người trong thị trấn vẫn luôn nghĩ nhà em giàu có lắm, nhưng thực tế không phải vậy. Nic với em chỉ có một khoản nhỏ ở quỹ ủy thác đầu tư. Con bé dùng tiền đó để mua cửa tiệm còn em thì mua nhà. Số dư còn lại của em đã bị Daniel tiêu hết sạch. Quyển đầu tiên của hắn bán cũng được nhưng những quyển sau thì càng ngày càng kém. Thu nhập trở nên bấp bênh, lối sống lại hoang phí. Em chỉ là một giáo viên thôi. Daniel và em trông thì có vẻ giàu có nhưng thực ra nghèo lắm.
Em gái em đã mất được một năm rưỡi, em rể chìm đắm trong rượu chè. Vì con bé nên thỉnh thoảng em lại đến thăm AJ. Em tự vào nhà, lau dọn bãi chiến trường và lôi chú ấy lên giường. Một tối, em đến nơi, chú ấy vẫn say xỉn như mọi khi, quyển Tamerlane thì đặt trên bàn. Em có đi cùng AJ. vào hôm chú ấy kiếm được quyển sách đó. Chú ấy chưa từng đề cập đến chuyện chia cho em một đồng một cắc nào, dù nếu không có em thì chú ấy đâu thể mua được nó. Em lôi chú ấy lên giường, ra phòng khách lau dọn mọi thứ, cuối cùng nhét cuốn sách vào túi mà chẳng mảy may nghĩ ngợi.
Ngày hôm sau, mọi người đều nháo nhác tìm Tamerlane nhưng em không còn ở thị trấn nữa. Em đến Cambridge, vào kí túc xá của Marian Wallace và ném cuốn sách lên giường. Em nói, ‘Cô có thể bán nó, đáng giá cả gia tài đấy’. Cô ấy ngờ vực nhìn cuốn sách và hỏi, ‘Quyển này đang sốt sao?’ Em bèn đáp, ‘Không, quyển này của Daniel, anh ta muốn cô giữ nó, nhưng đừng nhắc tới nguồn gốc làm gì. Mang nó tới một đơn vị đấu giá hoặc mấy kẻ buôn sách hiếm ấy, giải thích rằng cô tìm được ở một thùng sách cũ nào đó.’ Một thời gian sau, em không nghe được tin tức gì về cô ấy nữa nên nghĩ vậy là xong.”
Giọng chị nhỏ dần.
“Nhưng chưa xong?”
“Vâng. Cô ấy mang Maya cùng cuốn sách đến nhà em ngay trước lễ Giáng sinh. Cô ấy nói đã đi tới tất cả các đơn vị đấu giá và mấy người môi giới ở Boston rồi mà không ai dám nhận. Quyển sách này không có nguồn gốc rõ ràng và cảnh sát thì đang tìm một quyển Tamerlane bị trộm mất. Cô ấy lấy quyển sách từ trong túi ra, đưa cho em. Em quăng lại, ‘Tôi cần thứ này làm quái gì chứ?’ Marian Wallace chỉ biết lắc đầu. Quyển sách rơi xuống sàn, cô bé con nhặt lên rồi mở ra, nhưng chẳng ai buồn để ý. Đôi mắt to tròn của Marian Wallace ngập đầy nước mắt, cô ấy nói, ‘Chị từng đọc Tamerlane chưa, chị Parish? Nó buồn lắm.’ Em lắc đầu. ‘Thơ kể về kẻ chinh phạt Thổ Nhĩ Kỳ đã đổi tình yêu đời mình, một cô gái nông dân tội nghiệp, để lấy quyền lực.’ Em trợn mắt đáp, ‘Vậy cô nghĩ đó là điều đang diễn ra ở đây sao? Cô là cô gái nông dân tội nghiệp còn tôi là người vợ độc ác ngăn cản cô tìm tình yêu của đời mình ư?’
‘Không phải thế,’ cô ấy nói. Đúng lúc đó thì đứa nhỏ khóc ré lên. Marian nói điều tồi tệ nhất là cô ấy biết mình đã làm gì. Daniel đến trường cô ấy để giao lưu. Cô ấy mê mẩn sách của hắn nên đồng ý ngủ với hắn, dù đã đọc tiểu sử của hắn hàng triệu lần và biết rằng hắn có vợ rồi. ‘Lỗi tại em cả.’ ‘Tôi chẳng thể giúp gì cho cô,’ em đáp. Cô ấy lắc đầu và bế đứa bé lên. ‘Mẹ con em sẽ không bao giờ làm phiền chị nữa. Chúc mừng Giáng sinh.’
Và họ ra đi. Em rất mệt nên vào bếp để pha một ấm trà. Lúc quay lại phòng khách, em thấy đứa nhỏ đã bỏ lại chiếc ba lô cùng cuốn Tamerlane cạnh đó. Em nhặt quyển sách lên, tính ngày mai hoặc ngày mốt sẽ để vào căn hộ của AJ. Nhưng rồi em thấy bìa đầy vết bút màu. Con bé con đã làm hỏng nó! Em nhét sách vào ba lô rồi cất trong tủ. Em không buồn giấu đi vì nghĩ kiểu gì Daniel cũng tìm thấy và tra hỏi nhưng hắn ta lại chẳng đả động gì. Hắn đâu thèm quan tâm chứ. Tối đó, AJ. gọi em hỏi trẻ con thì ăn được gì. Maya bị bỏ lại căn hộ của chú ấy và em đồng ý sang giúp.”
“Ngày hôm sau thì xác cô Marian Wallace dạt vào gần ngọn hải đăng,” Lambiase nói.
“Vâng, em đợi xem Daniel có phản ứng gì không, có thừa nhận và đón đứa bé về không, nhưng hắn không làm thế. Và em, một kẻ hèn nhát, chẳng dám nói nửa lời.”
Lambiase ôm chị vào lòng, “Không sao đâu.” Lát sau, anh nói, “Nếu là phạm tội thì...”
“Đấy là phạm tội,” chị đáp.
“Nếu là phạm tội thì những người biết chuyện đều đã qua đời cả rồi.”
“Trừ Maya.”
“Cuộc đời Maya đã bước sang trang mới.”
Ismay lắc đầu, “Có thật vậy không?”
“Em đã cứu rỗi cuộc đời AJFikry khi lấy bản thảo kia. Anh thấy thế đấy.”
“Anh làm cảnh sát kiểu gì thế?”
“Kiểu cổ điển.”
Tối hôm sau, như mọi tối thứ Tư tuần thứ ba của tháng trong vòng mười năm qua, câu lạc bộ Sách tuyển chọn của Cảnh sát trưởng có buổi họp mặt. Ban đầu, mấy tay cảnh sát bị ép tham gia, nhưng sau nhiều năm, câu lạc bộ đã trở nên nổi tiếng thực sự và là câu lạc bộ sách lớn nhất trong tiệm Hải Đảo. Phần lớn các thành viên là cảnh sát nhưng rồi vợ, thậm chí cả con họ, nếu đủ tuổi, cũng tham gia. Nhiều năm trước, cảnh sát trưởng Lambiase phải ra thiết quân luật “Không mang theo vũ khí” khi một cảnh sát trẻ chĩa súng vào một cảnh sát khác trong buổi thảo luận nóng hổi về Ngôi nhà trong sương mù[10]. (Sau đó, anh đã tâm sự với AJ. rằng đó là một sự lựa chọn sai lầm. “Truyện có tay cảnh sát thú vị thật đấy mà đạo đức của hắn lại nhập nhằng quá. Từ giờ tôi sẽ kiếm mấy quyển đơn giản hơn.”) Ngoại trừ vụ đó ra thì buổi thảo luận nào cũng nói không với bạo lực cả, tất nhiên là không kể các tình tiết trong truyện.
Như thường lệ, Lambiase đến sớm để chuẩn bị và tán gẫu với AJ. “Tôi thấy cái này ngoài cửa,” anh bước vào và đưa cho AJ. chiếc phong bì có tên gã trên đó.
“Chắc lại một bản đọc thử,” gã nói.
“Đừng vội vàng thế chứ, biết đâu có gì hay ho ở trong thì sao?” Lambiase trêu chọc.
“À, chắc chắn rồi. Có thể là cuốn Tiểu thuyết Mỹ Vĩ đại. Tôi sẽ thêm nó vào danh sách Những thứ cần đọc trước khi não ngừng hoạt động.”
Gã vứt chiếc phong bì chỏng chơ lên quầy thanh toán khiến Lambiase phải nhìn chằm chằm theo. “Anh chẳng nói trước được điều gì đâu.”
“Tôi hệt như một cô gái đã có cả tá kinh nghiệm hẹn hò và thừa hiểu mấy ‘chàng trai trong mộng’ vậy. Thất vọng nhiều lắm rồi. Là cảnh sát mà anh không cảm thấy thế à?”
“Thấy sao cơ?”
“Hoài nghi, tôi đoán vậy. Có bao giờ anh chỉ nhìn thấy những mặt tồi tệ từ người khác không?”
Anh lắc đầu, “Chưa từng. Tôi thấy người tốt cũng nhiều như người xấu vậy.”
“Ồ, kể vài cái tên nào.”
“Những người như anh, anh bạn ạ.” Lambiase hắng họng và AJ. nghĩ chẳng cần phải đáp lời. “Còn quyển trinh thám hay ho nào mà tôi chưa đọc không? Tôi cần vài cuốn mới để giới thiệu trong Sách tuyển chọn của Cảnh sát trưởng.”
AJ. bước tới khu vực bày sách trinh thám, lướt qua những gáy sách mà phần lớn là hai màu đen đỏ cùng những cái tên viết hoa bằng màu bạc hoặc trắng. Thi thoảng có vài đầu sách lấp lánh ánh huỳnh quang nổi bật trên cả dãy sách. Gã chợt nghĩ, sao những sách trinh thám nhìn lại giống nhau đến vậy. Và sao chúng lại khác nhau? Chúng khác nhau, bởi vì chúng vốn khác nhau thôi. Chúng ta phải nhìn thấu bên trong. Chúng ta phải tin tưởng, chấp nhận thất vọng đôi ba lần để thỉnh thoảng được tận hưởng niềm vui thú.
Gã chọn một quyển chìa ra cho bạn mình, “Quyển này thì sao?”
❀ ❀ ❀
[1] Aimee Bender (1969): Tiểu thuyết gia, nhà văn viết truyện ngắn người Mỹ.
[2] Tên gốc: Bullet in the Brain.
[3] Tên gốc: The Grapes of Wrath của John Steinbeck.
[4] Tên gốc: Glioblastoma multiforme, một dạng u não nguy hiểm nhất, có các triệu chứng thông thường như đau đầu, buồn nôn, nôn mửa, hạn chế thị lực và khả năng giao tiếp.
[5] Cấu trúc phổ biến khi làm phim gồm ba hồi: thiết lập, phát triển và hạ màn.
[6] Marcel Proust (1871-1922): Tiểu thuyết gia người Pháp.
[7] Tên gốc: In Search of Lost Time.
[8] Tiếng Tây Ban Nha, tạm dịch: ông anh.
[9] Một trong những đơn vị đấu giá nổi tiếng nhất thế giới.
[10] Tên gốc: The House of Sand and Fog của Andre Dubus III.
